طلح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-ل-ح1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.طلحنضدوَطَلْحٍ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

طلح

ط - ل - ح

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Muz demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Muz demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.135 harf
باب الحاء والطاء والطاء واللام معهما ط ل ح، ط ح ل، ل ط ح، ح ل ط مستعملات طلح: شَجَرُ أمِّ َغْيلان، شَوْكُه أَحْجَنُ، من أعظم العِظاه شَوْكاً، وأصلبِه عُوداً واجوده صَمْغاً، الواحدة طَلْحة. والطَّلْح في القرآن المَوْز. والطَّلاح نقيض الصَّلاح، والفعل طَلَحَ يَطْلُعُ طَلاحاً. وذو طَلَح: مَوضِع: قال: ورأيْتُ المرءَ عَمْراً بِطَلَحْ قال بعضهم: رأيته يَنْعُمُ بنعمة، وهو غلط، إنما عمرو وهذا بموضعٍ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR760 harf
الطَلْحُ: شجرٌ عظامٌ من شجرِ العِظاهِ، وكذلك الطِلاحُ، الواحدة طَلْحَةٌ. يقال إبل طِلاحِيَّةٌ للتي ترعى الطِلاحَ، وطُلاحِيَّةٌ أيضاً بالضم على غير قياس. والطَلْحُ: لغة في الطَلْع. وطَلَحَ البعير: أعْيا، فهو طَليح. وأطْلَحْتُهُ أنا وطَلَّحْتُهُ: حَسَرته. وناقة طليحُ أسفارٍ، إذا جَهَدَها السيرُ وهَزَلها. وإبل طُلَّحٌ وطَلائح. والطِلحُ بالكسر: المُعْيِي من الإبل وغيرها، يستوي فيه الذكر والأنثى؛
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.533 harf
ح ط ل حطل ، حلط ، طلح ، طحل ، لطح ، لحط : مستعملات . حطل : أهمل الليث حطل ، وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه قال : الحِطْلُ . الذِّئْبُ والجميع أحطَالٌ . لحط : أهمل الليث لحط ، وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه قال : اللَّحْطُ : الرَّشُّ ، لَحَط بابَ دَارِه إذا رَشَّه بالماء . قال : واللَّحْطُ : الزّبْنُ . طلح : قال الليث : الطَّلْحُ : شجر أم غَيْلاَن ، له شوك أَحْجَنُ ، وهو من أعظم العِضاه
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.388 harf
(باب الطاء واللام وما يثلثهما) (طلم) الطاء واللام والميم أصلٌ صحيحٌ، وهو ضَربُ الشَّيءِ بِبَسْط الشيء المبسوط. مثال ذلك الطَّلْم، وهو ضَربُكَ خُبْزَة المَلَّة بيدك تنفُضُ ما عَليها من الرَّماد. وما أقرَبَ ما بين الطّلْم واللَّطْم. والدَّليلُ على ذلك قول حسّان: * تُطَلِّمهن بالخُمُر النِّساءُ([1]) * فإنَّ ناساً يرونه كذا، وآخرونَ يرونه: "تلطِّمُهنَّ". وذلك دليلٌ على أن المعنى واحد. ويقال إنَّ
Maddenin bağlantısı

(باب الطاء واللام وما يثلثهما) (طلم) الطاء واللام والميم أصلٌ صحيحٌ، وهو ضَربُ الشَّيءِ بِبَسْط الشيء المبسوط. مثال ذلك الطَّلْم، وهو ضَربُكَ خُبْزَة المَلَّة بيدك تنفُضُ ما عَليها من الرَّماد. وما أقرَبَ ما بين الطّلْم واللَّطْم. والدَّليلُ على ذلك قول حسّان: * تُطَلِّمهن بالخُمُر النِّساءُ([1]) * فإنَّ ناساً يرونه كذا، وآخرونَ يرونه: "تلطِّمُهنَّ". وذلك دليلٌ على أن المعنى واحد. ويقال إنَّ الطلْمة الخُبْزَة، وإِنِّما سمِّيت بذلك تُلْطَم. (طله) الطاء واللام والهاء ليس عندي بأصل يفرع منه، ولا قياسه بذلك الصَّحيح، لكنهم يقولون: طَلَهَ في البلاد، إذا ذهب، يَطْلَه طَلْهاً. ويقولون الطُّلْهة: القليل من الكلام. ويقال الطُّلْهة: الأسمال من الثِّياب؛ يقال: تَطَلَّهْ هذا [الخَلَق([2])] حَتَّى تَسْتَجِدَّ غيرَه. (طلي) الطاء واللام والحرف المعتل أصلان صحيحان، أحدهما يدلُّ على لطْخ شيءٍ بشيءٍ، والآخر على شيءٍ صغيرٍ كالولدِ للشَّيءِ. فالأوَّلُ طَليْتُ الشَّيءَ بالشَّيء، * أَطْليه. [واطَّليتُ([3])] بالشَّيءِ أَطَّلِي به. والطِّلاء: جنسٌ من الشَّراب، كأنَّه ثَخُنَ حتَّى صارَ كالقَطِران الذي يُطلى به. والمِطلاء: أرضٌ مِئْناثٌ، والجمع المَطَالِي، وهو من القِياس وذلك أنَّها قد طُليتْ بشيءٍ حتَّى لانت. ومن الباب: كلامٌ لا طَلاَوَةَ لَـه، إذا كان غثّاً([4])، كأنَّه إذا كان خلاف ذلك فقد طُلِيَ بشيءٍ يُحلِّيهِ. وبأسنانهِ طَلِيٌّ وطِلْيَانٌ. وقد طَلِيَ فوه يَطْلَى طَلاً، وهي الصُّفْرَة، كأنها طُلِيَتْ به. والأصل الآخر الطِّلْوَة: ولد الوحشيّة الأنثى، والذكر طِلاً. ويقولونَ الطِّلْو: الذِّئْب، ولعله أن يكون ولده؛ لما ذكرناه. ثم يَشتَقّ من هذا فيقال للحبْل الذي يشدُّ به الطِّلاَ طِلْوَة. كذا قال ابن دريد([5]). فأمَّا أحمد بن يحيى ثعلب فأنشدني عنه القَطَّان: ما زال مذْ قُرِّف عنه جُلَبُه *** له من اللّؤم طَلِيٌّ يجْذبُه([6])قال الفرّاء: طَلَيْتُ الطِّلا وطَلَوْتُهُ، إِذا ربطتَهُ بِرِجْله. وقد بقي في الباب ما يبعُد عن هذا القِياس، إلاَّ أنَّهُ في بابٍ آخر. قال الشَّيباني: الطّلاَ: الشَّخص؛ يقال إنَّه لجميل الطَّلا. وأنشد: وخدٍّ كمَتْنِ الصُّلَّبيِّ جَلَوْتَه *** جميلِ الطَّلاَ مستشرِبِ الوَرْسِ أكحلِ([7])فهذا إن صحَّ فهو عندي من الإِبدال، كأنَّه أراد الطَّلَل ثم أبدل إحدى اللامين حرفاً معتلاً. وهو من باب: "تقضِّي البَازِي([8])" وليس ببعيد. ومنه أيضاً الطُّلْيَة والجمع الطُّلَى: الأعناق. وإنَّما سمِّيت كذا لأنَّها شاخصةٌ، محمولة على الطَّلا الذي هو الشَّخْص. (طلب) الطاء واللام والباء أصلٌ واحد يدلُّ على ابتغاء الشَّيء. يقال طلبتُ الشيء أطلبه طَلَبَاً. وهذا مَطْلَبِي، وهذه طَلِبَتِي. وأَطلبتُ فلاناً بما ابتغاهُ، أي أسعفته به. وربما قالوا أَطْلَبْتُهُ، إذا أحوجتَهُ إلى الطَّلَب. وأَطْلَبَ الكلأ: تباعد عن الماء، حتّى طلبه القوم، وهو ماء مُطْلِب. قال ذو الرّمّة: [أَضَلَّهُ راعيا كَلْبيَّةٍ صَدَرَا *** عن مُطْلِبٍ قاربٍ وُرَّادُهُ عُصبُ([9])] (طلح) الطاء واللام والحاء أصلانِ صحيحان، أحدهما جنسٌ من الشجر، والآخر بابٌ من الهزال وما أشبهه. فالأوّل الطَّلْح، وهو شجرٌ معروف، الواحدةُ طَلحة، وذو طُلُوحٍ: مكان، ولعلَّ به طَلْحَاً. ويقال إِبل طَلاَحَى وطَلِحة، إِذا شَكَتْ عن أكل الطَّلْح. والثاني: قولهم ناقةٌ طِلْح أسفارٍ، إِذا جهَدَها السَّير وهَزَلَهَا؛ وقد طَلِحَتْ. والطِّلْح؛ المهزول من القِرْدان. قال: إذا نام طِلْحٌ أشعثُ الرّأس خلفَها *** هداه لها أنفاسها وزفيرُها([10])ومن الباب الطَّلاح: ضدُّ الصَّلاح، وكأنَّه من سوء الحال والهُزَال. (طلخ) الطاء واللام والخاء ليس بشيء، وذكروا فيه كلمةً كأنَّها مقلوبة. قال الخليل: الطَّلْخ: اللَّطْخ([11]) بالقَذَر. ويقال الغِرْيَن الذي يبقى في أسفل الحوض. (طلس) الطاء واللام والسين أصلٌ صحيح، كأنَّه يدلُّ على ملاسة. يقال لفخِذ البعيرِ إِذا تساقطَ عنه شعره: طِلْس. ومنه طَلسْت الكتابَ([12])، إِذا محوته، كأنَّك قد مَلّسته([13]). فأمَّا الذّئب الأطلس فيقولون الأغبر، والقياس يدلُّ على أنَّه الذي قد تمعَّط شعره، فإِنْ كان ما يقولونه صحيحاً فكأنَّهُ من غُبْرته قد أُلبس طيلساناً. والطَّيْلَسان بفتح اللام صحيح([14])، وفيه يقول الشاعر: وليلٍ فيه يُحسَبُ كلّ نجمٍ *** بدَا لكَ من خَصَاصَة طَيلسانِ([15]) (طلع) الطاء واللام والعين أصلٌ واحد صحيح، يدلُّ على ظهورٍ وبُروز، يقال طلعت الشمس طُلوعاً ومَطْلَعاً. والمَطْلِع: موضع طلوعها. قال الله تعالى: ﴿حَتَّى مَطْلَِعِ الفَجْر﴾ [القدر 5]. فمن فتح اللام أراد المصدر، ومن كسر أراد الموضع الذي تطلعُ منه. ويقال طَلَعَ علينا فلانٌ، إذا هجم. وأَطْلَعْتُك على الأمر إِطْلاعاً. وقد أطلعتُك طِلْعَهُ. والطِّلاع: ما طَلعت عليه الشمس من الأرض. وفي الحديث: "لو أنَّ لي طِلاَعَ الأرض ذهباً". ونَفْسٌ طُلَعَةٌ: تتطلَّعُ للشيء. وامرأةٌ طُلَعَةٌ، إذا كانت تكثر الاطّلاع. والطَّلْع: طَلْعُ النّخلة، وهو الذي يكونُ في جوفه الكافُور، وقد أطلعت النخلة. وقوس طِلاَعُ الكفِّ، إذا كان عَجْسها* يملأ الكفّ. قال أوس: كَتُومٌ طِلاَعُ الكفِّ لا دونَ مِلْئِها *** ولا عَجْسُها عن موضِعِ الكفِّ أفضلا([16])ومن الباب: استطلعتُ رأيَ فلانٍ، إذا نظرتَ ما الذي يَبْرُزُ إليك منه. وطَلْعة الإنسان: رؤيته؛ لأنَّها تطلُع، ورمى فلان فأَطْلَعَ وأشْخَص، إذا مرَّ سهمُه برأسِ الغَرَض. وطليعة الجيش: من يطَّلِع طِلْعَ العدوّ، والمُطَّلَع: المأْتَى؛ يقال أين مُطَّلع هذا الأمر، أي مأْتاه. فأمَّا قوله عليه السَّلام: "لافتدَيْتُ به من هول المُطَّلع"([17]). ومن الباب الطُّلَعاء: القيء؛ يقال أطْلَع: إذا قاء. (طلف) الطاء واللام والفاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إهانة الشَّيء وطَرْحه، ثم يُحمَل عليه. فالطَّلَف: الهَدَر من الدِّماء. وكلُّ شيء لم يُطْلَب فهو هَدَر. قال: حَكَمَ الدّهرُ علينا إنه *** طَلَفٌ ما نال منا وجُبارُ([18])والمحمول عليه الطَّلَف: العطاء، ولا يُعطى الشَّيءُ حتّى يكون أمره خفيفاً عند المعطِي. يقال أَطْلَفَني وأَسْلَفَني. فالطَّلَف: العطاء. والسَّلَف: ما يُقتضَى. والطَّلَف: الهيِّن. قال: وكلُّ شيءٍ من الدُّنيا نُصَاب به *** ما عِشت فينا وإنْ جلَّ الرُّزَى طَلَفُ([19])والطَّليف والطَّلَف متقاربان. وقولهم إنَّ الطَّلَفَ الفَضْل، ليس بشيء، إلا أن يراد أنَّه الفاضل عن الشيء، لما ذكرناه. (طلق) الطاء واللام والقاف أصلٌ صحيحٌ مطّرد واحد، وهو يدلُّ على التَّخلية والإرسال. يقال انطلقَ الرّجل ينطلق انطلاقاً. ثمَّ ترجع الفروع إليه، تقول أطْلَقْتهُ إطلاقاً. والطِّلْق: الشيء الحلال، كأنَّه قد خُلِّيَ عنه فلم يُحظَر. ومن الباب عَدَا الفرس طَلَقاً أو طَلَقين. وامرأة طالقٌ: [طَلَّقها زوجُها]([20])، وطالقةٌ غداً. وأطلَقْتُ النّاقةَ من عِقالها وطَلّقتها فطلَقت. ورجل طَلْق الوَجه وطليقُه، كأنَّه منطلق. وهو ضدُّ الباسر؛ لأنَّ الباسر الذي لا يكاد يَهَشّ ولا ينفسِحُ ببشاشة. وأهل اليمن يقولون: أبسر المركب، إذا وقف([21]). ويقال طَلَقَ يدَه بخير وأطْلَقَ بمعنى. وأنشد ثعلب: اُطْلُقْ يديك تنفعاكَ يا رجُلْ *** بالرَّيث ما أرويتَها لا بالعَجَلْ([22])والطَّالق: النّاقة تُرسَل ترعى حيث شاءت. ويقال للظَّبْي إذا مرَّ لا يُلوِي على شيء: قد تَطلَّق. ورجل طَِلْق اللسان وطَلِيقُه. وهذا لسانٌ طلق ذلق([23]). وتقول: هذا أمرٌ ما تَطَلَّقُ نفسي له، أي لا تنشرح له. ويقال طُلِّق السَّليم، إذا سكن وجعُه بعد العِداد. قال: * تطلِّقه طَوْراً وطوْراً تُرَاجِعُ([24]) * فأمَّا قوله: * كما تعتري الأهوالُ رأسَ المطلَّقِ([25]) * فإنه يُروى كذا بفتح اللام: المطلَّق، وهو الذي طُلِّق من وجع السّمّ. ومن النّاس([26]) من يرويه "المطلِّق" بكسر اللام، فمعناه أنَّهم يسمُّون الرَّجلُ الذي يريد أن يُسابِقَ بفرسه المطلِّق، فالأهوالُ تعتريه، لأنَّه لا يدري أَيَسْبِق أم يُسْبَق. قال الشيباني: الطالق من [الإِبل]([27]) التي يتركُها الراعي لنفسه، لا يحلبها على الماء. يقال: استطلق الرّاعي لنفسه ناقةً. وليلة الطَّلَق: [ليلةَ]([28]) يخلِّي الرَّاعي إِبلَه إلى الماء. وهو يتركها مع ذلك ترعى ليلتَئذ. يقال أطلقْتُها حتَّى طَلَقَتْ طَلَقاً وطُلوقاً، وهي قبل القَرَب وبعد التحويز. --------------ــــ ([1]) صدره كما في ديوانه 5 واللسان (طلم، مطر): * تظل جيادنا متمطرات*. وفي الأصل: "تلطمهن"، صوابه في المجمل. ([2]) التكملة من المجمل. ([3]) التكملة من المجمل. ([4]) الطلاوة مثلثة الطاء، وفي الأصل: "إذا كان غبا"، صوابه في المجمل. ([5]) في الجمهرة: (3: 117). ([6]) في الأصل: "عنه حبله له من الطلى يجذبه"، وتصحيحه من المجمل. ([7]) عجزه في المجمل، وهو بتمامه في اللسان (طلى). ([8]) أي تقضضه. أنشد في اللسان (قضض) للعجاج: * تقضِّيَ البازي إذا البازي كسر*. ([9]) البيت ساقط في الأصل، وإثباته من الديوان 30 واللسان (طلب). ([10]) للحطيئة في ديوانه 100 واللسان (طلح). ([11]) في الأصل: "واللطخ بالقدر"، صوابه في المجمل. ([12]) يقال بتشديد اللام وتخفيفها. ([13]) في الأصل: "طلسته". ([14]) الحق أنه فارسي معرب من "تالسان". ([15]) في الأصل: "يحسب فيه"، ولا يستقيم به الوزن. ([16]) ديوان أوس 21 واللسان (طلع). وسيأتي في (عجس). ([17]) الكلام بعده مبتور. وفي اللسان: "يريد به الموقف يوم القيامة أو ما يشرف عليه من أمر الآخرة عقيب الموت". ([18]) للأفوه الأودي في ديوانه 9 مخطوطة الشنقيطي واللسان (طلف). ([19]) أنشده في المجمل أيضاً بهذا الضبط. ([20]) التكملة من المجمل. ([21]) كذا وردت هذه العبارة. ([22]) البيت في اللسان (طلق). قال:" ويروى: أَطْلِقْ". ([23]) هذان يقالان وكل منهما ككتف وصرد، وبضمتين. ([24]) للنابغة في ديوانه 52، واللسان (طور). وصدره: * فبت كأني ساورتني ضئيلة *. ([25]) صدره في اللسان (طلق): * تبيت الهموم الطارقات يعدنني *. ([26]) في الأصل: "ومن الباب". ([27]) التكملة من المجمل. ([28]) التكملة من المجمل.

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR263 harf
- الطلح شجر، الواحدة طلحة. قال تعالى: ﴿وطلح منضود﴾ [الواقعة/29]، وإبل طلاحي: منسوب إليه، وطلحة: مشتكية من أكله. والطلح والطليح: المهزول المجهود، ومنه: ناقة طليح أسفار (يقال: ناقة طليح أسفار: إذا جهدها السير وهزلها. المجمل 2/585)، والطلاح منه، وقد يقابل به الصلاح.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR446 harf
ط ل ح هذه طلحة من الطلح والطلاح وهي شجر أم غيلان‏.‏ وطلحت الإبل‏:‏ اشتكت من أكل الطلح‏.‏ وإبل طلحة وطلاحى‏.‏ ثم قيل‏:‏ طلح البعير فهو طلح وطلح فهو طليح كقولهم‏:‏ هزل فهو هزيل وإن كان الهزال من تعب أو مرض‏.‏ وطلحه السفر وطلحه وأطلحه‏.‏ وإبل طلاح‏.‏ وناقة طليح أسفار‏.‏ ومن المجاز‏:‏ طلح على غريمه‏:‏ ألح عليه حتى أتعبه‏.‏ وفلان طلح مال‏:‏ للازم له ولرعايته كما يلزم الطلح وهو القراد
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.913 harf
الطِّلاحُ: نقيض الصَّلاح. والطالِحُ: خلاف الصالح. طَلَحَ يَطْلُح طَلاحاً: فسد. الأَزهري: قال بعضهم رجل طالح أَي فاسد لا خير فيه. ابن السكيت: الطَّلْحُ مصدر طَلِحَ البعيرُ يَطْلَحُ طَلْحاً إِذا أَعيا وكَلَّ؛ ابن سيده: والطَّلْحُ والطَّلاحة الإِعياء والسقوط من السفر؛ وقد طَلَح طَلْحاً وطُلِحَ؛ وبعير طَلْحٌ وطَلِيح وطِلْحٌ وطالِحٌ، الأَخيرة عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: عَرَضْنا فقلنا: إِيه سِلمٌ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR170 harf
* ط ل ح * * الطَّلْحُ * بوزن الطلع شجر عظام من شجر العضاه الواحدة * طَلْحةٌ * و * الطَّلْحُ * أيضا لغة في الطلع قلت جمهور المفسرين على أن المُراد من الطلح في القرآن الموز
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.003 harf
الطلح بفتح فسكون: شجر عظام ، حجازية، جناتها كجناة السمرة، ولها شوك أحجن، ومنابتها بطون الأودية، وهي أعظم العضاه شوكا وأصلبها عودا وأجودها صمغا. وقال الأزهري: قال الليث: الطلح: شجر أم غيلان، ووصفه بهذه الصفة، وقال: قال ابن شميل: الطلح: شجرة طويلة، لها ظل يستظل بها الناس والإبل، وورقها قليل، ولها أغصان طوال عظام، ولها شوك كثير من سلاء النخل، ولها ساق عظيمة لا تلتقي عليه يد الرجل، وهي أم غيلان،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.638 harf
طَلِحَتِ الاـِبِلُ 1 طَلِحَتِ الاـِبِلُ ذ , (S, A,) [aor. طَلَحَ ,] inf. n. طَلَحٌ, (TA,) The camels had a complaint (S, A) of their bellies (S) from eating of the trees called طَلْح. (S, A. [But see اـِبِلٌ.]) ― -b2- And طَلِحَ, aor. طَلَحَ , (K,) inf. n. as above, (TK,) He (a man, TK,) was, or became, empty, or void of food, in his belly; as also طُلِحَ, like عُنِىَ. (K.) -A2- طَلَحَ, (S, M, A,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR652 harf
طَلَحَ طَلَحَ A ( n. ac. طَلْح 1 , طَلَاْحَة 22t ), a. Was weary, tired, exhausted. طَلِحَ طَلِحَ A ( n. ac. طَلَح 4 ), a. Was hungry, famished, empty, faint. طَلَّحَ طَلَّحَ II , a. Fatigued, wearied, exhausted. b. [ 'Ala ], Importuned. أَطْلَحَ أَطْلَحَ IV , a. see II (a) . طَلْح طَلْح 1 , a. Acacia. b. see 2 (a) . طَلْحِيَّة طَلْحِيَّة 1yit , ( pl. طَلَاْحِيّ 22yi ), a. Sheet
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok25.349 harf
طلح طَلَحَ - يَطْلَحُ (طَلِح - يَطْلَحُ) - طَلْح طَلَحَ - يَطْلَحُ (طَلِح - يَطْلَحُ) + النبت : ينمو على شكل شجر الطلح وهو الموز طَلْح: نوع من أنواع الشجر: الموز واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " نمو النبات بحسب شكل الثمرة " وهي: عَدَسَ - يَعْدِسُ، عَنَبَ - يَعْنِبُ، تَانَ - يَتِينُ، قَثَأَ - يَقْثَأُ، طَلَحَ - يَطْلَحُ (طَلِح - يَطْلَحُ)،
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (1 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نضد

    1 ortak ayet · Salkım demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ

    Ve muzSalkımları sarkmış muz ağaçları,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطلح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسدر, نخل, تين
Zıt Kökصلح
Çekirdek Özet 1Kat kat dizili, salkımlı ve gölgeli ağaç dokusu ile yolculuk sebebiyle gücünü yitirip zayıflama hali
Çekirdek Özet 2Cennet ehline sunulan külfetsiz, meyveleri gövdeden uca kat kat istiflenmiş tükenmez nimet formu
Çekirdek Özet 3Dünyadaki zahmetli, dikenli ve yorucu varoluşun ahirette zahmetsiz, tam ve kusursuz bir intizama evrilmesi
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca modern manadaki muz meyvesine hapsederek kadim çöl tasavvurundaki gölgelik, katmanlı dallanma ve yorgunluğu gideren huzur boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طلYüzeye yayılma, hafif serpinti halinde dökülme, belirecek şekilde yükselme veya açığa çıkma; nitekim طلب kökünde arama amacıyla yüzeye yönelme, طلع kökünde doğup yükselme, طلق kökünde bağdan kurtularak serbestçe yayılma, طلل kökünde ise çisenti ve silik izlerin yüzeyde kalması anlamı esastır.حBoğaz harfinin getirdiği sürtünme ve sınır etkisi, hafif yayılma hareketini dalları birbirine kenetlenen sık gölgeli ve korunaklı bir ağaç dokusuna ya da meşakkatle tükenip incelen binek bedenine dönüştürerek somutlaştırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طsepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaBünyesinde katman katman gölge veya meyve salkımı toplayan kuşatıcı form.
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaDalların veya meyve gövdesinin yukarı doğru boy atması, uzanma ve yönelim.
حçit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaDikenlerle veya lifli tabakalarla dış etkilere karşı sınır çekme, korunma.
طلحKuşatıcı ve korunaklı bir yapının dikey olarak boy atıp katmanlar halinde salkım ve koruyucu gölge meydana getirmesi; fiziksel olarak sınırlarına dayanıp yorulma hali.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl ikliminde yetişen, iri gölgeli, zamklı ve sert odunlu akasya ağacı (seyl / ummü gaylân); aynı zamanda meyveleri aşağıdan yukarıya katmerli biçimde kümelenen muz ağacı; bedeni yolculuk meşakkatiyle zayıflamış, tükenmiş binek devesi.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde meşakkatli çöl seferleri neticesinde eti çekilmiş, zayıflayıp bir deri bir kemik kalmış deve طِلْح veya طَلِيح olarak adlandırılır. Nitekim sözlüklerde nakledilen beyitte zayıflıktan rengi solmuş binek için şöyle denir: فقد لَوَى أنْفَه بمِشْفَـرهـا / طِلْحُ قَراشيمَ شاحِبٌ جَسَدُهْ
Erken Arapça kullanımKlasik dönemde hem bedevîlerin sığındığı geniş gölgeli iri akasya ağaçlarını hem de Yemen ve Hicaz havzasında bilinen lifli, kat kat salkım veren ağaçları nitelemek üzere kullanılmıştır. Erken tefsir rivayetlerinde İbn Abbas ve Ali b. Ebî Tâlib bu lafzı meyveleri üst üste dizilmiş muz veya dikensizleştirilmiş katmerli ağaç olarak izah etmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, es-Sıhâh, Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Arapça طلح kökü, Sami dil ailesinde hem kurak ve yarı kurak iklimlerin karakteristik sert, lifli ve reçineli ağaç florasıyla hem de fiziksel sürtünme sonucu zayıflama, yıpranma semantiğiyle ilişkilidir. Kökün Ge'ez (Eski Etiyopya) dilindeki akasya türü dikenli çöl ağaçlarını karşılayan leksikal katmanla morfolojik yakınlığı bulunur. Güney Arapçası ve Doğu Afrika ticaret havzasında tropikal ve yarı tropikal bitki örtüsünün (özellikle salkımlı ve katmanlı meyve türlerinin) isimlendirilmesinde kökün katmerlenme ve liflilik nüansı belirleyici olmuştur. İç Arapça gelişimde kök iki ana koldan ilerlemiştir: Biri gövdesinde salkımlar kümelenen veya yapraklarıyla geniş gölge sağlayan ağaç dokusu, diğeri ise uzun seferlerin yıpratıcılığıyla incelen, tükenen beden hali (طَلاح / طَلِيح). Kur'an'daki kullanım, çöl insanının zihnindeki dikenli ve yorucu tabiat şartlarının ahiret yurdunda dikensiz, külfetsiz ve kat kat dizilmiş bir berekete dönüştürülmesini hedefler.

Güven Güçlü

Kaynak HALOT, Payne Smith, David Cohen, Lane's Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİri gölgeli akasya ağacı, muz ve aşırı zayıflamış binekAğacın kat kat dallanıp yapraklanması ile devenin etinin eriyip kemiklerinin katman katman belirginleşmesi arasında şekilsel benzerlik kurulmuştur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Ge'ez dilindeki sert lifli ağaç adlarıÇöl florasına özgü dayanıklı, salkımlı veya dikenli ağaç türlerini adlandırmada ortak morfolojik taban mevcuttur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik havzada tropikal lifli bitki adlandırmalarıKızıldeniz ticaret hattı boyunca salkımlı meyvelerin ve lifli ağaçların adlandırılmasında paylaşılan ortak bölgesel söz varlığıdır.Muhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طلحAnlamlıKatmanlı ağaç, muz, yorgunlukSalkımları üst üste dizili ağaç veya yolculuk meşakkatiyle tükenmiş binek; hedef köktür.Kur'an'da geçer.
طحلAnlamlıBulanıklık, kül rengi, dalakSu veya sıvının berraklığını yitirip tortulu ve kül rengine dönmesi; dalak organı (طِحَال).Kur'an'da geçmez.
لطحAnlamlıHafifçe vurmak, yere çalmakBir nesnenin yüzeyine hafif darbe indirmek veya bir şeyi yere serip yapıştırmak.Kur'an'da geçmez.
لحطAnlamlıSıkıştırmak, daraltmakBirine sertçe bakmak, borçluyu sıkıştırmak veya dar bir alana hapsetmek.Kur'an'da geçmez.
حطلAnlamlıTökezlemek, yavaş yürümekYorgunluk veya bedensel aksaklık sebebiyle adımlarını ağır ve aksak atmak.Kur'an'da geçmez.
حلطAnlamlıÖfkelenmek, acele etmekÖfkeyle dolup taşmak veya yemin etmekte haddi aşacak derecede aceleci davranmak.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طلحMerkezKatmanlı meyve/ağaç ve tükenişMeyveleri veya katmanları dipten uca üst üste dizilmiş, gölgeli ağaç formu.Ahirette külfetsizce istiflenmiş zengin meyve salkımı.
سدرKomşuCennet ağacı ve gölgelikسدر aslen dikenli yabani nebk ağacı iken dikensiz kılınmasıyla öne çıkar; طلح ise meyvelerinin kat kat dizilişiyle ayrılır.Vâkıa suresinde art arda zikredilen cennet florası.
نخلKomşuMeyveli ve bereketli ağaçنخل dikey gövdeli ve doğrudan hurma veren ağacı anlatırken طلح salkımları katmerleşmiş yapıyı bildirir.Klasik tarımsal besin ve hurma formu.
تينKomşuDolgun ve tohumlu meyveتين inciri, yani içi bütünüyle tatlı ve tek parça dolgunluğu simgelerken طلح sıra sıra dizilmiş salkım nizamını anlatır.Meyvenin morfolojik bütünlüğü.
صلحZıtDüzgünlük, uyum ve kemalصلح varlığın ifsat ve noksanlıktan arınıp en uygun hale gelmesi iken طلح (طَلاح) tükeniş, bozulma ve yetersizliktir.Varlığın fonksiyonunu kaybetmesi ve tükenmesi hali.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaطلحKatmanlı salkımlı ağaç, muz, yorgun binekHem üst üste dizilmiş meyve ve gölge ağacını hem de meşakkatle zayıflamış canlıyı kapsar.Kesin
LatinceMusa, AcaciaMuz bitkisi, akasyaAcacia sert ve gölgeli çöl ağacını, Musa ise salkımlı tropikal meyveyi karşılar; zayıflık anlamını içermez.Güçlü
İngilizceBanana tree, layered cluster, acaciaMuz ağacı, katmanlı salkım, akasyaMeyvenin dizili salkım formunu ve ağaç cinsini verir; kökün tükenmişlik ve çöl bağlamındaki yorgunluk boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
AlmancaBananenstaude, Akazie, geschichtete FruchtMuz salkımı, akasya, katmanlı meyveBotanik ve şekilsel dizilişi açıklar; Arapçadaki meşakkat ve tükeniş nüansını aktarmaz.Güçlü
FransızcaBananier, acacia, régime de fruits étagéMuz ağacı, akasya, kat kat dizili salkımKatmanlı meyve dizilişini ve bitki türünü karşılar; kökteki zıt kutuplu bozulma/tükenme anlamını taşımaz.Güçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Wehr Arabic-English Dictionary, Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَطَلْحٍ مَّنضُودٍKat kat dizilmiş meyveleri bulunan ağaç (muz veya dikensiz akasya)Cennet ehlinin (Ashâb-ı Yemîn) nail olacağı nimetler meyanında, meyveleri gövdesinden tepesine kadar aralıksız istiflenmiş, gölgesi kesintisiz ağaç bağlamı; Vâkıa 56:29.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret nimetlerinin mahiyetiCennetteki ağaç ve meyvelerin dünyadakilerle yalnızca isim ortaklığı taşıyıp hakikatlerinin aşkın ve kusursuz oluşu meselesi.Dünyadaki zahmet ve eksiklikten arınmış kusursuz nimet tasavvuru.
FıkıhVeri bulunamadıKök fıkhî hüküm veya ıstılah alanı içinde doğrudan yer almamaktadır.Veri bulunamadı
TefsirCennet florasının tasviriAyetteki ifadenin çöl Arabının bildiği iri gölgeli akasya mı yoksa Yemen üzerinden bilinen muz mu olduğu yönündeki lafzî tercihler.Meyvelerin dipten tepeye kümelenip dizilmesi (menzûd) vasfı.
HadisCennet tasvirleri ve nafile amellerCennet ağaçlarının gölgesinin genişliği ve Ashâb-ı Yemîn için hazırlanan zahmetsiz nimetlerin anlatıldığı rivayetler.Zahmetsiz, dikensiz ve yorulmadan erişilen ilahi ikram.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret mükafatı ve esenlikZahmetsiz ve kesintisiz rızıkİnsanın dünyadaki ibadet ve kulluk yorgunluğunun ahirette katman katman mükâfatla telafi edilmesi.Dünyada tüketilen enerjinin ahirette tükenmez nimetle karşılanması.Kesin
İlmiBotanik ve morfolojik nizamKatmanlı diziliş ve geometrik istifMeyvelerin ve dalların maksimum verim ve koruma sağlayacak şekilde nizam içinde kümelenmesi.Tabiatta entropiye karşı kurulan biyolojik düzen ve istif nizamı.Güçlü
SiyasiKamu düzeni ve refah temsiliToplumsal rahatlık ve zahmetsiz erişimİdarenin tebaasına külfetsiz, barışçıl ve güvenli bir maişet ortamı temin etme ideali.İktidarın baskı ve meşakkati kaldırıp topluma huzurlu sığınak sunması.Muhtemel
İktisadiÜretim ve stok verimliliğiAzami yoğunlukta istiflenmiş ürünBirim alandan en yüksek hasılanın alınması, ürünlerin düzenli ve erişilebilir biçimde pazara sunulması.Kaynakların dağınıklıktan kurtarılıp düzenli salkımlar halinde optimize edilmesi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKompakt paketleme ve katmanlı matris dizilimiFizik ve matematikte bir hacmin en yüksek yoğunlukta ve boşluksuz biçimde kürelerle doldurulması (küre paketleme problemi) veya elemanların düzenli katmanlar halinde ardışık dizilmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerTükenmişlik sendromu ve telafi mekanizmasıPsikolojide aşırı çaba ve yıpranma sonucu oluşan tükenmişliğin (طَلِيح) güvenli ve dingin bir çevrede tam bir doyum ve dinginlikle telafi edilmesi.Muhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca market reyonlarında görülen sarı muz meyvesiyle sınırlandırıp Arap dilinin zenginliğindeki gölge, katmanlı ağaç ve sığınak boyutunu silmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün Kur'an'da yer alan tek kullanımı, sadece bir meyve türünü değil; zahmetsizliği, gövdeden uca kat kat dizili nizamı ve dünyevi yorgunlukların bütünüyle bertaraf edildiği dinginlik halini kuşatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetin muhatap aldığı ilk çöl toplumunun zihnindeki gölgelik ihtiyacını ve meşakkatsiz rızık özlemini kavrayamamak; vahyin sunduğu cennet tasvirini kuru bir meyve listesine indirgemek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın nüzul ortamındaki maddi mahrumiyet ve çöl meşakkati ile vaat edilen uhrevi mükâfat arasındaki zıtlığı ve teselliyi en somut bitkisel imge üzerinden gösterdiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cennet tasvirlerinin, özellikle Vâkıa suresinde Ashâb-ı Yemîn zümresine vaat edilen somut, estetik ve dingin ahiret nimetlerinin anlatıldığı ayet grubunda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ahiret tasvirlerinin hayattan kopuk soyut kavramlar olduğunu sanan veya tersine bu tasvirleri kaba dünyevi hazlara indirgeyen yaklaşımları tashih ederek, dünyevi yorgunluğu gideren estetik bir telafi nizamı olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDalları ve meyveleri katman katman birbirine eklenen, gövdesinden tepesine kadar aralıksız salkım bağlayan iri gölgeli ağaç (akasya veya muz); aynı zamanda meşakkatli yolculuk neticesinde eriyip zayıflamış binek.
  • Soyut anlamDünyevi meşakkat, darlık ve tükenişin ilahi tanzim ve mükâfat alanında kusursuz bir katmanlaşma, zahmetsiz erişim ve estetik bolluğa dönüşmesi.
  • Sistematik karşılıkFiziksel dağınıklık ve yorgunluğun, düzenli geometrik istif ve sürekli doyum sağlayan bir refah sistemine intikal etmesi.
  • LaTeX modeliS(E)=∑k=1nCk⋅Φk
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(E) tükenmişlik ve meşakkat halinden sonra ulaşılan dingin nimet durumunu; k meyvelerin veya gölge katmanlarının diziliş sırasını; n katmanların süreklilik sınırını; Ck her bir katmandaki kümelenmiş meyve veya salkım yoğunluğunu; Φk ise zahmetsizce erişilen doyum potansiyelini temsil eder. Model, kökün ifade ettiği kat kat dizilmiş nizamın kümülatif doyumunu simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط