عرم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ر-م1 sîga, 12 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أكلرسلبدلعرضعرمأثلجننالْعَرِمِخمطذوسدرقللشيأ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 12

▶ Ağı aç (3B)

عرم

ع - ر - م

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Bent, yığıntı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Bent, yığıntı demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.108 harf
باب العين والرّاء والميم معهما ع ر م، ع م ر، ر ع م، م ع ر، ر م ع، م ر ع مستعملات عرم: عَرَمَ الإنسانُ يَعْرُمُ عَرامةً فهو عارِمٌ. وعَرُم يَعْرُم. قال صقر بن حكيم: إنّي امرؤٌ يَذُبُّ عن مَحارمي بسطةُ كفٍّ ولسانٍ عارمِ وعُرامُ الجيشِ: حدُّهم وشِرَّتُهم وكَثْرتُهم. قال سَلامَة بنُ جَنْدَل: وإنّا كالحصى عَـدَداً وإنّـا بنو الحربِ التي فيها عُرامُ وقال: وليلةِ هَوْلٍ قد سَرَيْتُ وفِـتْـيةٍ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR768 harf
العَرِم: المُسَنَّاةُ، لا واحدَ لها من لفظها، ويقال واحدها عَرِمَةٌ. وعَرَمْتُ العظم أعْرُمُهُ وأعْرِمُهُ عَرْماً، إذا عَرَقْتَهُ. وكذلك عَرَمَتِ الإبلُ الشجرَ: نالَتْ منه. والعُرامُ الضم: العُراقُ من العظم والشجر. وتَعَرَّمْتُ العظمَ: تَعَرَّقْتُهُ. وصبيٌّ عارِمٌ بيِّن العُرام بالضم، أي شَرِسٌ وقد عَرَمَ يَعْرُمُ عَرامَةً بالفتح وقال: دَبَّتْ عليها عارماتُ الأنْبارِ أي خبيثاتها. ويروى:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR19.023 harf
باب العين والراء مع الميم عمر ، عرم ، رمع ، رعم ، مرع ، معر : مستعملات . عمر : قال الله جلّ وعزّ في كتابه المنزل عليه : ( لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفِى سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُونَ ) ( الحِجر : 72 ) رَوَى أبو الجوزاء عن ابن عباس في قوله : ( لَعَمْرُكَ ( يقول : بحياتك . قال : وما أقسم الله تعالى بحياة أحد إلاّ بحياة النبي ( صلى الله عليه وسلم ) وأخبر المنذريّ عن أبي الهيثم أنه قال : النحويون ينكرون هذا ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR16.777 harf
(باب العين والراء وما يثلثهما) (عرم) العين والراء والميم أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على شِدّة وحِدّة. يقال: عَرُم الإنسان يعرُم عَرامَةً، وهو عارم. قال: إني امرؤٌ يذُبُّ عن مَحارمي *** بَسْطةُ كفٍّ ولسانٍ عارمِ وفيه عُرامٌ، إذا كان فيه ذلك. وعُرَام الجَيْش: شِرّته وحَدُّه وكثرتُه. قال: وليلةِ هُوْلٍ قد سَريتْ وفتيةٍ *** هَديتُ وجمعٍ ذي عُرامٍ مُلادِسِ([4]) ولذلك يقال جيشٌ عَرَمْرَمٌ. وقد قلنا
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR482 harf
- العرامة: شراسة وصعوبة في الخلق، وتظهر بالفعل، يقال: عرم فلان فهو عارم، وعرم (يقال: عرم الغلام يعرم: إذا اشتد وتنكر. انظر: الأفعال 1/286؛ والمثلث 2/304) : تخلق بذلك، ومنه: عرام الجيش، وقوله تعالى: ﴿فأرسلنا عليهم سيل العرم﴾ [سبأ/16]، قيل: أراد سيل الأمر العرم، وقيل: العرم المسناة (عن مجاهد قال: العرم بالحبشة، وهي المسناة التي يجتمع فيها الماء ثم ينبثق. انظر: الدر المنثور 6/690؛ وغريب القرآن
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR118 harf
ع ر م فيه شرّه وعرام وقد عرم علينا وتعرّم‏.‏ قال‏:‏ وعرام الجيش‏:‏ حدّته وكثرته وجيش عرمرم‏.‏ وذهب بهم سيل العرم‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.987 harf
عُرامُ الجيشِ: حَدُّهم وشِدَّتُهم وكَثرَتُهم؛ قال سلامة بن جندل: وإنا كالحَصى عَدداً، وإنا بَنُو الحَرْبِ التي فيها عُرامُ وقال آخر: وليلةِ هَوْلٍ قد سَرَيْتُ، وفِتْيَةٍ هَدَيْتُ، وجَمْعٍ ذي عُرامٍ مُلادِسِ والعَرَمة: جمعُ عارمٍ. يقال: غِلمانٌ عَقَقةٌ عَرَمةٌ. وليلٌ عارمٌ: شديدُ البردِ نهايةٌ في البرْدِ نَهارُه وليلُه، والجمع عُرَّمٌ؛ قال: وليلةٍ من اللَّيالي العُرَّمِ، بينَ الذِّراعينِ وبين
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR393 harf
* ع ر م * * العَرِمُ * المسناة لا واحد لها من لفظها وقيل واحدها * عَرِمَةٌ * قلت ومنه قوله تعالى ﴿فأرسلنا عليهم سيل العَرِم﴾ في أحد الأقوال وفي التهذيب قيل العَرِمُ السيل الذي لا يطاق وقيل هو جمع * عَرِمَةٍ * وهي السكر والمسناة وقيل هو اسم واد وقيل هو اسم الجرذ الذي بثق السكر عليهم وقيل هو المطر الشديد و * العَرَمةُ * بفتحتين الكدس الذي جمع بعد ما ديس ليذرى و * العَرَمْرَمُ * الجيش الكبير
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.181 harf
| | ( عُرامُ الجَيْش ، كَغُرَابٍ : حِدَّتُهُم ، | وشِدَّتُهم ، وكَثْرَتُهم ) قال سَلاَمَةُ بنُ | جَنْدَلٍ : | % ( وإِنَّا كالحَصَى عَدَدًا وإنَّا % | بَنُو الحَرْبِ التي فِيهَا عُرامُ ) % | | وقال آخر : | % ( وَلَيْلَةِ هَوْلٍ قد سَرَيْتُ وفِتْيَة % | هَدَيْتُ وجَمْعٍ ذِي عُرامٍ مُلادِسِ ) % | | ( و ) العُرامُ ( من العَظْمِ والشَّجَرِ : | العُراقُ ) نَقَلَه الجَوْهَرِيّ يُقَالَ : أَعْرَمُ مِنْ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR12.015 harf
عَرَمَ 1 عَرَمَ ذ , aor. عَرُمَ and عَرَمَ , (S, Msb, K,) inf. n. عَرَامَةٌ (S, K) and عُرَامٌ (S, * Msb, * K) and عَرْمٌ; (CK;) and عَرِمَ, aor. عَرَمَ , (Msb, K,) inf. n. عَرَمٌ; (Msb;) and عَرُمَ; (K; [in which the inf. ns. mentioned above follow this last form of the verb;] and so in a copy of the S in the place of عَرَمَ, with يَعْرُمُ only for the aor.;) He was, or became, evil in
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.548 harf
عَرَمَ عَرَمَ I , U ( n. ac. عَرْم 1 ), a. Gnawed, nibbled. b. [ coll. ], Bound ( book ). c. ( n. ac. عُرَاْم 24 ) [ 'Ala ], Was illnatured, insolent, overbearing to. d. see infra. عَرِمَ عَرِمَ A ( n. ac. عَرَم 4 ), a. Exhaled. عَرُمَ عَرُمَ U ( n. ac. عَرَاْمَة 22t ), a. Was violent, malicious. عَرَّمَ عَرَّمَ II , a. Mixed, mingled. b. [ coll. ], Heaped, piled up. تَعَرَّمَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR20.748 harf
عرم عَرِمَ - يَعْرَمُ - عَرِم عَرِمَ - يَعْرَمُ + الأمر أو الكائن (السيل): يزداد أكثر من القدرة الاستيعابية فيوشك أن يفيض عَرِم: على وزن " فَعِل " اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " عَرِمَ - يَعْرَمُ ": الكثير الزائد عن الاستيعاب والذي يوشك أن يفيض ﴿فأعرضوا فأرسلنا عليهم سيل العرم﴾: سيل العرم: السيل الزائد الكبير الذي لا يطاق ملاحظة :بالعامية
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler12 mücavir (14 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أثل

    1 ortak ayet · Ilgın ağac demektir

  2. خمط

    1 ortak ayet · Hamt meyvesi zor yutulan, tadı acımsı olan sedire benzeyen…

  3. سيل

    1 ortak ayet · Sel demektir

  4. سدر

    1 ortak ayet · Kiraz ağacı demektir

  5. بدل

    1 ortak ayet · Bedr dolunay demektir

  6. عرض

    1 ortak ayet · Ön dişler demektir

  7. قلل

    1 ortak ayet · Az

  8. أكل

    1 ortak ayet · Ekel pas demektir

  9. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  10. جنن

    1 ortak ayet · Bahçe demektir

  11. رسل

    1 ortak ayet · Saçak demektir

  12. شيأ

    1 ortak ayet · Şey

Geçtiği ayetler(1)

  1. فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَبَدَّلْنَاهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَيْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَأَثْلٍ وَشَيْءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ

    BarajAma onlar, yüz çevirdiler. Böylece Biz de üzerlerine Arim selini gönderdik. Ve onların iki bahçesini, buruk yemişli, ılgınlık ve biraz da sedir ağacı bulunan iki bahçeye çevirdik.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعرم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسدد, ردف, عنف, شكس
Zıt Kökلين
Çekirdek Özet 1Şiddet, sertlik, hırçınlık, tutulup biriktirilmiş ve yığılmış olan şeyin patlama gücü
Çekirdek Özet 2İlahi nimet ve imkanların azgınlaşarak kötüye kullanılması sonucu birikmiş gücün (büyük su bendi/yıkıcı sel) helake dönüşmesi
Çekirdek Özet 3Biriktirilen ve önü kesilen gücün doğru yönetilmediğinde kendi mimarlarını helak eden yıkıcı bir taşkın haline gelmesi
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca özel bir isim veya tekil bir baraj adı sanılarak kökteki şiddet, hırçınlık ve kontrolsüz birikim anlamlarının göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عرAçığa çıkma, kabarma, örtüsüz kalma, yüzeye vurma ve sergilenme; nitekim عرش yükseltilmiş yapıyı, عرض enine serilmeyi, عرف belirgin olup bilinmeyi, عرو açıkta olup tutunulacak kulpu ifade ederمToplanma, birikme ve kuşatma bildiren harfin eklenmesiyle, açığa çıkan sertliğin ve gücün bir kütle halinde toplanıp yığılması ve tutulamaz bir şiddete dönüşmesi anlamı kazanılmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; kaynak, dışa vurum, görme ve idrak etmeHarekete geçen gücün, dış baskının ve görünür olma potansiyelinin kaynağı
رİnsan başı; tepe, öncülük, yükselti ve baskın yönBiriken gücün öne doğru atılması, baş eğmez bir yöne yönelmesi ve yükselmesi
مSu; akış, çokluk, kütlesel birikim ve derinlikMaddi veya soyut birikimin, kütlesel suyun ve toplanmış hacmin kuşatıcı ağırlığı
عرمKaynaktan fışkırıp başıboş ve sert bir ivmeyle kabaran kütlesel akışSuyun, gücün veya huyun hırçınca toplanıp önündeki engelleri yıkacak bir şiddetle kabarması hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBiriktirilmiş, savrulmamış ekin yığını (el-‘arame), suyun önünü kesmek için taş ve toprakla yapılan sert set/bent ve tabiatta huysuzluk, ısırma ve saldırganlık gösteren hayvanın durumu
Cahiliye şiiri kullanımıSelâme b. Cendel bir beytinde ordunun hırçınlığını ve baskın gücünü şöyle betimler: وَإِنَّا كَالْحَصَى عَدَداً وَإِنَّا / بَنُو الْحَرْبِ الَّتِي فِيهَا عُرَامُ
Erken Arapça kullanımİbnü'd-Dınnebe es-Sakafî'ye veya Va'le el-Cermî'ye nispet edilen şiirde boyun eğmez sert mizaç şöyle anlatılır: أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنِّي تُخَافُ عَرَامَتِي / وَأَنَّ قَنَاتِي لَا تَلِينُ عَلَى الْكَسْرِ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça kök عرم, Sami dillerinde genel olarak sertlik, kabalık, hırçınlık, kurnazca taşkınlık ve fiziksel düzlemde kabarıp yığılma bildiren köklerle fonetik ve anlamsal örtüşme sergiler. İbranicede yer alan 'rm (ע-ר-ם) kökü bir yandan yığmak, yığın haline getirmek (kütlesel birikim), diğer yandan ise kurnaz, açıkgöz ve sert mizaçlı olmak anlamlarını taşır; nitekim Tevrat metinlerinde suların bent gibi dikilip yığılması ve tahıl yığınları bu kökle karşılanır. Süryanicede 'ram biçimi yükselmek, kabarmak, gururlanmak ve birikip tepe oluşturmak yönünde gelişmiştir. Akadcadaki arāmu / erēmu kökleri ise örtmek, kaplamak, kuşatmak alanına işaret eder. Arapçada bu kök hem ahlaki-psikolojik sertlik, hırçınlık ve yırtıcılığı (عرامة) hem de fiziksel olarak suyun önüne kurulan muhkem bendi, taş yığınını (عرمة) ve bu bendin ardında biriken hırçın suyun oluşturduğu taşkını bünyesinde meczederek korumuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعرم kökünden türeyen عرامة, عارم, عرمرم ve عرمة formlarıSertlik, ısırma, huysuzluk gibi somut mizaçtan su bendine ve savrulmamış hububat yığınına uzanan kütlesel sertlik gelişimiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice 'rm (yığmak, bent gibi yükselmek; kurnaz/sert olmak), Süryanice 'ram (kabarmak, yükselmek)Batı Sami dillerinde hem yığın/bent kurma hem de hırçın/sert karakter anlam paralelliği mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda kabarma ve örtme ilişkileriBazı Doğu Çad dillerinde taş yığını veya set kavramlarıyla zayıf fonetik yakınlıklar öne sürülse de düzenli morfolojik bağ kanıtlanmamıştırMuhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عرمAnlamlıŞiddet, hırçınlık, yığın, bentSert ve baskın mizaç; suyun önünü kesen set ve savrulmamış ekin yığınıHedef kök; Kur'an'da geçer
عمرAnlamlıİmar etmek, yaşamak, mamur kılmakBir yerde uzun süre kalmak, hayat sürmek, yapıyı ayakta tutup bayındır hale getirmekKur'an'da geçer; toplanma ve kalıcılık boyutuyla ilişkilidir
رعمAnlamlıBurun akıntısı, zayıflıkKoyunun burnundan gelen akıntı ve buna bağlı bitkinlik haliKur'an'da geçmez; fiziksel ifrazat çekirdeğidir
رمعAnlamlıTitremek, seğirmek, hareket etmekBıngıldağın veya etin hızlıca kımıldaması, seğirmesiKur'an'da geçmez; hareket ve sarsıntı türevidir
معرAnlamlıRengin değişmesi, derinin soyulmasıYüzün öfkeden veya hastalıktan solması, derinin tüysüz ve kuru kalmasıKur'an'da geçmez; sıyrılma ve sertleşme taşır
مرعAnlamlıVerimli olmak, otu bol olmakOtlağın gürleşmesi, arazinin besleyici ve yumuşak hale gelmesiKur'an'da geçmez; bereket ve yumuşaklık boyutuyla zıt kutuptadır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عرمMerkezHırçınlık, kütlesel bent, azgın suGücün veya suyun birikip nihayetinde zaptedilemez bir taşkına dönüşmesiHem baraj/bent yapısını hem de o bendi yıkan azgın seli kapsayan ikili yön
سددKomşuKapatmak, set çekmek, tıkamakBir gediği veya yolu düzgünce kapatarak engellemeye odaklanırعرم kökü gibi hırçınlık ve patlama riski barındırmaz; nötr bir kapama ameliyesidir
ردفKomşuYığmak, arkadan gelmek, set yapmakSuyun veya taşın peş peşe yığılmasını anlatırYalnızca ardışık birikmeyi içerir; yıkıcı ve hırçın kuvvet boyutu zayıftır
عنفKomşuSertlik, kabalık, hırpalamaTutum ve davranışta yumuşaklığın zıddı olan sertliği ifade ederDoğrudan ahlaki veya fiziksel zorbalığa bakar; su bendi ve kütlesel yığın anlamı taşımaz
شكسKomşuHuysuzluk, geçimsizlikİnsan karakterindeki uzlaşmaz ve çatışmacı inadı bildirirKarakter düzeyinde daralır; tabiat olaylarına veya mühendislik yapılarına teşmil edilmez
لينZıtYumuşaklık, esneklik, kolaylıkKatılık ve şiddetten uzak, uysal ve geçişe izin veren halعرم kökünün barındırdığı katı sertlik, bend ve hırçın taşkınlığın doğrudan karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعرمŞiddet, bend, hırçın selHem suyu toplayan bendi hem de o bendin parçalanmasıyla doğan azgın ve kontrolsüz akıntıyı karşılarKesin
LatinceAgger, moles, violentiaToprak set, mendirek/bent, dizginsiz taşkınlıkAgger ve moles yığılan seti ve kütleyi karşılarken violentia kökteki hırçınlığı verir; tek kelime iki yönü birden içermezGüçlü
İngilizceDam, barrier, violent torrent, fierceBaraj, bent, azgın taşkın sel, hırçınDam kelimesi yalnızca mühendislik yapısını; violent torrent ise yıkıcı sel neticesini karşılarGüçlü
AlmancaStaudamm, Wildheit, reißende FlutBaraj bendi, vahşilik/hırçınlık, azgın taşkınStaudamm su tutulan yapıyı, Flut ise patlama anındaki afeti ayrı ayrı yansıtırGüçlü
FransızcaDigue, barrage, torrent impétueuxSu seddi, baraj, hırçın akıntıDigue fiziksel yığma bendi verir; impétueux sıfatı kökteki ahlaki ve fiziksel 'arāmet vasfını tamamlarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Gesenius, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْعَرِمِYıkıcı baraj seli veya azgın su kütlesiSebe kavminin nankörlük edip peygamberlerin davetinden yüz çevirmesi üzerine iki verimli bahçelerini yerle bir eden felaket bağlamı; Sebe 34:16

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet, istidrac ve helak sünnetiNimetin küfrana dönüşmesi durumunda refah vesilesi olan imkanların bizzat helak vasıtasına çevrilmesiTeknolojik ve medeni gücün ilahi irade karşısında korunaksızlığı
FıkıhOrtak su kaynaklarının kullanımı ve bent hukukuArazilerin sulanmasında su sedlerinin yapımı, komşuluk hakkı ve bentlerin yıkılması sonucu doğan zararın tazminiSuyun tutulması ve salınmasındaki kamu yararı ve zarar ilişkisi
TefsirSebe suresi 16. ayetin tefsiriالْعَرِمِ kelimesinin barajın adı mı, taş ve toprak seti mi yoksa azgın selin niteliği mi olduğu yönündeki dilsel ve tarihi tahlillerMarib Barajı'nın çöküşü ve medeniyetin tasfiyesi
HadisTarih ve kavimlerin akıbetiHz. Peygamber'in Sebe kavmini ve onların dağılışını tavsif ettiği rivayetlerde sel sonrası kabilelerin hicretiBir arada tutunan toplumun parçalanıp darmadağın oluşu

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniŞükür ve nankörlük kutbuİlahi azap ve ayetNankörlüğün bedelini fiziksel varlığı yıkarak somutlaştırmaİnsanın kendi elleriyle yaptığı iftihar vesilesi yapıların ilahi gazapla aleyhlerine dönmesiKesin
İlmiHidrolik ve sulama mühendisliğiSu depolama bendi ve taşkın mekaniğiFazla enerjiyi tutup kontrollü dağıtma eşiğiMühendislik yapılarının statik sınırları aşıldığında biriken potansiyelin kinetik yıkıma dönüşmesiGüçlü
SiyasiDevlet organizasyonu ve kamu bayındırlığıMedeniyet altyapısı ve merkezi otoriteToplumu bir arada tutan kamu düzeni ve ortak güvenlik bağıBarajın çöküşü devletin zafiyetiyle eşzamanlıdır; altyapı çökünce siyasi birlik dağılırGüçlü
İktisadiTarımsal üretim ve zenginlik birikimiSulama sermayesi ve ortak refah havuzuArtı ürün elde etme ve iktisadi refahı sürdürülebilir kılmaBarajın yıkılması tarımsal üretimi bitirmiş, Sebe halkını refahtan sefalete ve göçe sürüklemiştirKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel enerjinin kritik eşikte kontrolsüz kinetik enerjiye dönüşmesi (hidrodinamik taşkın dalgası)Bir haznede biriktirilen kütlenin bariyer dayanım sınırını aştığında doğrusal olmayan ani ve yıkıcı bir debi boşalması üretmesiKesin
Beşeri bilimlerToplumsal gerilim ve baskı birikiminin kurumsal çöküşle patlamasıSosyal adaletsizlik ve yozlaşmanın sistem içinde bastırılıp tahliye kanalı bırakılmadığında tüm kurumları yıkan bir halk isyanına dönüşmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin yalnızca arkeolojik ve coğrafi bir özel isim gibi görülerek müstakil bir barajın tabelasına indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKökteki 'hırçınlık', 'aşırı sertlik', 'bağ tanımayan birikim' ve 'yıkıcı kuvvet' boyutunun kavranarak hem bendi hem de o bendi patlatan azgın seli içeren çift yönlü semantiğin fark edilmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataSebe kıssasındaki hadisenin sıradan ve tesadüfi bir doğal afet veya basit bir teknik kaza sanılması; toplumsal şımarıklık ile maddi çöküş arasındaki ontolojik bağın gözden kaçırılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın medeniyet tasavvurunda maddi gücün, refahın ve ileri mühendislik yapılarının ahlaki meşruiyet ve ilahi şükürle desteklenmediğinde bizzat yıkım aracına dönüşeceğini tek bir kelimeyle özetlediği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Sebe suresindeki kıssa başta olmak üzere, teknolojik ve zirai üstünlükleriyle gururlanan geçmiş kavimlerin (Âd, Semûd, Firavun) helakini anlatan medeniyet ve ceza ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın helak anlatılarının yalnızca gökten gelen olağanüstü yıldırımlar veya mucizevi rüzgarlardan ibaret olmadığını; toplumların bizzat kendi inşa ettikleri refah aygıtlarının çöküşüyle de cezalandırılabileceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSuyun önünü kesmek ve ekinleri toplamak için yığılan muhkem taş ve toprak set; bu setin ardında biriken hırçın ve kütlesel suyun baskısı.
  • Soyut anlamBiriktirilen kuvvetin, sınır tanımaz sertlik ve azgınlığın nihayetinde dengeyi yitirerek tutulduğu kabı parçalaması.
  • Sistematik karşılıkMaddi ve teknik imkanların ahlaki nankörlük zemininde kritik direnç sınırını aşarak kendi üreticisini tasfiye eden yıkıcı bir geri tepmeye dönüşmesi.
  • LaTeX modeliEp=∫0tcΦ(t) dt→t>tc∧R≤0Ek=−∇Ψ
  • LaTeX açıklamasıFormülde Φ(t) sisteme zaman içinde yığılan ve biriktirilen nimeti ve potansiyel gücü temsil eder. tc anına kadar entegre edilen bu güç sistemde biriken potansiyel enerjiyi Ep oluşturur. R ahlaki ve kurumsal direnç/şükür katsayısını simgeler. Direnç sıfırlandığında ve kritik eşik aşıldığında (t>tc∧R≤0), birikmiş potansiyel enerji aniden kontrolsüz bir kinetik enerjiye Ek ve yıkıcı bir potansiyel gradyanına −∇Ψ dönüşerek tüm sistemi yerle bir eder. Bu durum عرم kökünün barındırdığı su bendinin birikimi ve ardından gelen yıkıcı taşkın dinamiğinin matematiksel modelidir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع