عون

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-و-ن9 sîga, 67 mücavir kök, 10 ayet, 8 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.صلوعَوَانٌوَاسْتَعِينُواسولالْمُسْتَعَانُعونوَتَعَاوَنُواصبرفَأَعِينُونِياسْتَعِينُواوصفجملشنأصيدبقر

KökSîga 9Ayet 10Sure 8Mücavir 67

▶ Ağı aç (3B)

عون

ع - و - ن

KÖK
  • 11 geçiş
  • 10 ayet
  • 9 sîga
  • 10 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Yardım istenilen

Notlarım

Sözlükler(10)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.341 harf
باب العين والنون وواي معهما ع ن و، ع ن ي، ع و ن، ع ي ن، ن ع و، ن ع ي ، و ع ن، ن و ع، ن ي ع مستعملات عنو: العاني: الأسير، أقرّ بالعُنُوِّ والعَناء وهما مصدران قال: ابني أمية إني عنكمـا عـانـي وما العنا غير أني مرعش فاني قوله: عانٍ، أي: ماسور، أي ليس عُنُوّي إلاّ أنّي مرعش. ويقال للأسير: عنا يعنو وعَنِيَ يَعْنَى إذا نشب في الإسار. قال: ولا يُفكّ طَوالَ الدّهر عانيها وتقول: أَعْنُوه، أي:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR859 harf
العَوانُ: النَصَفُ في سنِّها من كلِّ شيء، والجمع عونُ. وفي المثل: لا تُعَلَّمُ العَوانُ الخِمْرَة. وتقول منه: عَوَّنَتِ المرأة تَعْويناً، وعانَتْ تَعونُ عَوْناً. والعَوانُ من الحروب: التي قوتِل فيها مرةً بعد مرّة، كأنَّهم جعلوا الأولى بِكْراً. وبقرةٌ عوانٌ: لا فارِضٌ مُسِنَّةٌ ولا بكرٌ صغيرةٌ، بين ذلك. والعَوْنُ: الظهيرة على الأمر، والجمع الأعْوانُ. والمَعونةُ: الإعانةُ. يقال: ما عندك معونةٌ، ولا
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok25.391 harf
باب العين والنون عون ، عنا ، نعو ، عين ، وعن ، ينع ، نعي ، نوع ، ونع . عون : يقال امرأة متعاوِنة إذا اعتدل خَلْقُها فلم يبدُ حجمها ، وبرذون متعاون ومتدارِك ومتلاحك إذا لحِقت قوّته وسِنّه . وقال الليث : كل شيء أعانك فهو عَوْن لك ؛ كالصوم عَوْنٌ على العبادة والجميع الأعوان . قال : وتقول : أعنته إعانة ، واستعنته ، واستعنت به ، وعاونته . وقد تعاونّا أي أعان بعضنا بعضاً . والمَعُونة : مَفْعُلة في قياس
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR718 harf
- العون: المعاونة والمظاهرة، يقال: فلان عوني، أي: معيني، وقد أعنته. قال تعالى: ﴿فأعينوني بقوة﴾ [الكهف/95]، ﴿وأعانه عليه قوم آخرون﴾ [الفرقان /4]. التعاون: التظاهر. قال تعالى: ﴿وتعاونوا على البر والتقوى ولا تعاونوا على الإثم والعدوان﴾ [المائدة/2]. والاستعانة: طلب العون. قال: ﴿استعينوا بالصبر والصلاة﴾ [البقرة/45]، والعوان: المتوسط بين السنين، وجعل كناية عن المسنة من النساء اعتبارا بنحو قول الشاعر:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR855 harf
ع و ن الصوم عون على العفة‏.‏ وهؤلاء عونك وأعوانك وهذه عونك واستعنته واستعنت به‏.‏ وعاونته على كذا وتعاونوا عليه‏.‏ ولا تبخلوا بمعونكم وما عونكم‏.‏ والكريم معوان وهم معاوين في الخطوب‏.‏ ولا بدّ للناس من معاون‏.‏ وتقول‏:‏ إذا قلّت المعونة كثرت المؤنة‏.‏ وقال بعض العرب‏:‏ أجرّ لي سراويلي فإني لم أستعن أي أسبغها لي فإنل لم أستحدّ قاله‏:‏ لمن أراد قتله‏.‏ ‏"‏ العوان لا تعلّم الخمرة ‏"‏‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.373 harf
العَوْنُ: الظَّهير على الأَمر، الواحد والاثنان والجمع والمؤنث فيه سواء، وقد حكي في تكسيره أَعْوان، والعرب تقول إذا جاءَتْ السَّنة: جاء معها أَعْوانها؛ يَعْنون بالسنة الجَدْبَ، وبالأَعوان الجراد والذِّئاب والأَمراض، والعَوِينُ اسم للجمع. أَبو عمرو: العَوينُ الأَعْوانُ. قال الفراء: ومثله طَسيسٌ جمع طَسٍّ. وتقول: أَعَنْتُه إعانة واسْتَعَنْتُه واستَعَنْتُ به فأَعانَني، وإنِما أُعِلَّ اسْتَعانَ وإِن
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.314 harf
: ( *!العَونُ : الظَّهِيرُ ) على الأمْرِ ، ( للواحِدِ ) والاثْنَيْن ( والجَمْعِ ) ، والمُذَكَّرِ ( والمُؤَنَّثِ ، ويُكَسَّرُ *!أَعْواناً ) والعَرَبُ تقولُ : إذا جاءَتِ السَّنة : جاءَ معها أَعْوانُها ، يَعْنُونَ بالسَّنةِ الجَدْبَ ، *!وبالأَعْوانِ الجَرادَ والذباب والأَمْراضَ . وقالَ اللَّيْثُ : كلُّ شيءٍ *!أَعانَكَ فهو *!عَوْنٌ لَكَ ، كالصَّوْمِ عَوْنٌ على العِبادَةِ ، والجَمْعُ *!أَعْوانٌ . (
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.617 harf
عَانَتْ 1 عَانَتْ ذ , (S, K,) aor. تَعُونُ, inf. n. عَوْنٌ, (S, TA, [but see what follows,]) said of a woman, She was, or became, such as is termed عَوَان [q. v.]; as also ↓ عَوَّنَتْ, inf. n. تَعْوِينٌ: (S, K:) and in like manner, عانت, aor. as above, inf. n. عُؤُونٌ, [or عَوْنٌ, (Ham p. 630,)] is said of a cow, accord. to AZ. (TA.) 2 عَوَّنَ see 1: -A2- and see also 10. -A3- تَعْوِينٌ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.352 harf
عَان عَان ( w ) U ( n. ac. عَوْن 1 ), a. Was middleraged; was, became a matron. عَوَّنَ عَوَّنَ II a. [ acc. & 'Ala ], Helped, aided against. b. see I & X. عَاْوَنَ عَاْوَنَ III , أَعْوَنَ IV , a. see II (a) . تَعَاْوَنَ تَعَاْوَنَ VI , a. Helped, aided each other. اِعْتَوَنَ اِعْتَوَنَ VIII , a. see VI . اِسْتَعْوَنَ اِسْتَعْوَنَ X a. [ acc. or Bi ], Asked help of. عَوْن عَوْن [
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR67.836 harf
عون عَانَ - يَعِيْنُ - عَيْن - عَيْناً - عُيُوْن - مَعِيْن عَانَ - يَعِيْنُ + الكائن (الماء أو السائل): يخرج من مكمنه من فتحة صغيرة ويسيل عَيْن: اسم فعل " من عَانَ - يَعِينُ ": خروج السائل من مكمنه من فتحة صغيرة: وهي كذلك اسم آلة منه: المكان أو الفتحة أو الشق أو العضو الذي يخرج السائل منه، من مكمنه، في الجسد والأرض عُيُوْن: جمع " عَيْن"
Maddenin bağlantısı

عون عَانَ - يَعِيْنُ - عَيْن - عَيْناً - عُيُوْن - مَعِيْن عَانَ - يَعِيْنُ + الكائن (الماء أو السائل): يخرج من مكمنه من فتحة صغيرة ويسيل عَيْن: اسم فعل " من عَانَ - يَعِينُ ": خروج السائل من مكمنه من فتحة صغيرة: وهي كذلك اسم آلة منه: المكان أو الفتحة أو الشق أو العضو الذي يخرج السائل منه، من مكمنه، في الجسد والأرض عُيُوْن: جمع " عَيْن" ملاحظة: إذا كنا نريد بلفظ " عين " معنى العضو في الجسد الذي يخرج ويسيل منه السائل: أي العضو الذي في الرأس ويخرج منه الدمع ، فتجمع على "عيون " وتكون من فعل " عَانَ - يَعِيْنُ ": بمعنى يسيل أما إذا كنا نريد بلفظ " عين " معنى العضو في الجسد الذي هو آلة البصر والتحديد والتَبَيُّن، فيجمع على " أعين " وتكون من فعل " عَينَ - يَعْيَنُ " : بمعنى يتحدد ويتبين مَعِيْن: على وزن " مَفْعَل" اسم مكان من " عَانَ - يَعِيْنُ ": مكان تجمع ثم خروج وسيلان الماء من مكمنه من فتحة صغيرة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " خروج السائل من مكمنه بشكل ذاتي "، وهي: ثَجَّ - يَثُجُّ، نَبَعَ - يَنْبُعُ (نَبَعَ - يَنْبَعُ)، عَانَ - يَعِيْنُ، نَزَفَ - يَنْزِفُ، دَمِيَ - يَدْمَى، دَمَعَ - يَدْمَعُ (دَمِعَ - يَدْمَعُ) يفرق لفظاً: عَيِنَ - يَعْيَنُ + الكائن أو الأمر: يتحدد ويتبين بشكل واضح وصريح وقطعي عَانَ - يَعِيْنُ + الكائن (الماء أو السائل): يخرج من مكمنه من فتحة صغيرة ويسيل عَانَ - يَعُوْنُ + الكائن: يحصل على العون والغوث والمساعدة التي يحتاجها

عين - عيون - معين - عيناً: عين الماء أنواع العيون (1) جنات وعيون ﴿فأخرجناهم من جنات وعيون (57)﴾ الشعراء ﴿كم تركوا من جنات وعيون (25)﴾ الدخان ﴿واتقوا الذي أمدكم بما تعلمون(132)أمدكم بأنعام وبنين(133) وجنات وعيون (134)﴾ الشعراء ﴿أتتركون في ما هاهنا آمنين(146)في جنات وعيون(147)وزروع ونخل طلعها هضيم (148) وتنحتون من الجبال بيوتا فارهين(149)﴾ الشعراء ﴿إن المتقين في جنات وعيون(45)﴾ الحجر ﴿إن المتقين في مقام أمين (51) في جنات وعيون (52)﴾ الدخان ﴿إن المتقين في جنات وعيون (15)﴾ الذاريات ﴿إن المتقين في ظلال وعيون (41)﴾ المرسلات (2 ) عيون مفجرة - تفجير العيون وجعلنا فيها جنات من نخيل وأعناب وفجرنا فيها من العيون (34) } يس ﴿وفجرنا الأرض عيونا فالتقى الماء على أمر قد قدر(12)﴾ القمر ﴿عينا يشرب بها عباد الله يفجرونها تفجيرا (6)﴾ الإنسان ﴿وإذ استسقى موسى لقومه فقلنا اضرب بعصاك الحجر فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا قد علم كل أناس مشربهم كلوا واشربوا من رزق الله ولا تعثوا في الأرض مفسدين(60)﴾ البقرة ﴿وقطعناهم اثنتي عشرة أسباطا أمما وأوحينا إلى موسى إذ استسقاه قومه أن اضرب بعصاك الحجر فانبجست منه اثنتا عشرة عينا قد علم كل أناس مشربهم وظللنا عليهم الغمام وأنزلنا عليهم المن والسلوى كلوا من طيبات ما رزقناكم وما ظلمونا ولكن كانوا أنفسهم يظلمون(160)﴾ الأعراف (3) عيون جارية - نضاخة ﴿فيهما عينان تجريان (50)﴾ الرحمن ﴿فيهما عينان نضاختان (66)﴾ الرحمن ﴿فيهما عينان تجريان (50)﴾ الرحمن ﴿فيها عين جارية (12)﴾ الغاشية (4) عين معين ﴿وجعلنا ابن مريم وأمه آية وآويناهما إلى ربوة ذات قرار ومعين (50)﴾ المؤمنون ﴿قل أرأيتم إن أصبح ماؤكم غورا فمن يأتيكم بماء معين (30)﴾ الملك ﴿يطاف عليهم بكأس من معين (45)﴾ الصافات ﴿بأكواب وأباريق وكأس من معين (18)﴾ الواقعة (5) عين حمئة - آنية ﴿حتى إذا بلغ مغرب الشمس وجدها تغرب في عين حمئة ووجد عندها قوما قلنا ياذا القرنين إما أن تعذب وإما أن تتخذ فيهم حسنا(86)﴾ الكهف ﴿تسقى من عين آنية (5)﴾ الغاشية (6) عين القطر ﴿ولسليمان الريح غدوها شهر ورواحها شهر وأسلنا له عين القطر ومن الجن من يعمل بين يديه بإذن ربه ومن يزغ منهم عن أمرنا نذقه من عذاب السعير(12)﴾ سبأ العيون يوم القيامة في الجنة ﴿فيهما عينان تجريان (50)﴾ الرحمن ﴿فيهما عينان نضاختان (66)﴾ الرحمن ﴿فيهما عينان تجريان (50)﴾ الرحمن ﴿فيها عين جارية (12)﴾ الغاشية ﴿عينا فيها تسمى سلسبيلا (18)﴾ الإنسان ﴿ومزاجه من تسنيم(27) عينا يشرب بها المقربون (28)﴾ المطففين ﴿إن المتقين في جنات وعيون(45)﴾ الحجر ﴿إن المتقين في مقام أمين (51) في جنات وعيون (52)﴾ الدخان ﴿إن المتقين في جنات وعيون (15)﴾ الذاريات ﴿إن المتقين في ظلال وعيون (41)﴾ المرسلات ﴿عينا يشرب بها عباد الله يفجرونها تفجيرا (6)﴾ الإنسان ﴿يطاف عليهم بكأس من معين (45)﴾ الصافات ﴿بأكواب وأباريق وكأس من معين (18)﴾ الواقعة في النار ﴿تسقى من عين آنية (5)﴾ الغاشية معين ﴿وجعلنا ابن مريم وأمه آية وآويناهما إلى ربوة ذات قرار ومعين (50)﴾ المؤمنون ﴿قل أرأيتم إن أصبح ماؤكم غورا فمن يأتيكم بماء معين (30)﴾ الملك ﴿يطاف عليهم بكأس من معين (45)﴾ الصافات ﴿بأكواب وأباريق وكأس من معين (18)﴾ الواقعة مختار الصحاح ● [عين] ع ي ن: العَيْنُ حاسة الرُؤية وهي مُؤنثة وجمعها أعْيُنٌ و عُيُونٌ و أعْيَانٌ وتصغيرها عُيَيْنَة و العَينُ أيضا عين الماء وعين الرُّكبة ولكل ركبة عينان وهما نقرتان في مقدمهما عند الساق والعين عين الشمس والعين الدينار والعين المال الناضُّ والعين الديدبان والجاسوس وعين الشيء خياره وعين الشيء نفسه يقال هو هو بعينه ولا آخذ إلا درهمي بعينه ولا أطلب أثرا بعد عين أي بعد مُعاينة ورأس عين بلدة وعين البقر جنس من العنب يكون بالشام و أعْيانُ القوم أشرافهم وبنو الأعيان الإخوة من الأبوين وفي الحديث ﴿أعيان بني الأُم يتوارثون دون بني العَلاَّت﴾ وفي الميزان عيْنٌ إذا لم يكن مُستويا ويُقال أنت على عيني في الإكرام والحفظ جميعا قال الله تعالى ﴿ولتُصنع على عيني﴾ و تَعَيَّنَ الرجل المال أصابه بعين وتعيَّن عليه الشيء لزمه بعينه، وحفر حتى عَانَ من باب باع أي بلغ العُيُون والماء مَعِينٌ و مَعْيُونٌ و أعْيَنْتُ الماء مثله و عَانَ الماء والدمع يعين عَيَنَاناً بفتحتين أي سأل و عَانَهُ من باب باع أصابه بعينه فهو عَائِنٌ وذاك مَعِينٌ على النقص و مَعْيُونٌ على التمام و تَعْيِينُ الشيء تخليصه من الجُملة و عَيَّنَ اللؤلؤة تَعْيِيناً ثقبها و عَايَنَ الشيء عِيَاناً رآه بعينه ورجل أعْيَنُ واسع العيْن بيِّن العَيَن والجمع عِينٌ والمرأة عَيْنَاءُ و العِينَةُ بالكسر السلف و اعْتَانَ الرجل اشترى بنسيئة الراغب عين - العين الجارحة. قال تعالى: }والعين بالعين﴿[المائدة/45]،﴾لطمسنا على أعينهم﴿[يس/66]،﴾وأعينهم تفيض من الدمع﴿[التوبة/92]،﴾قرة عين لي ولك﴿[القصص/9]،﴾كي تقر عينها﴿[طه/40]، ويقال لذي العين: عين (قال ابن منظور: والعين: الذي ينظر للقوم، سمي بذلك لأنه إنما ينظر بعينه. انظر: اللسان (عين) )، وللمراعي للشيء عين، وفلان بعيني، أي: أحفظه وأراعيه، كقولك: هو بمرأى مني ومسمع، قال:﴾فإنك بأعيننا﴿[الطور/48]، وقال:﴾تجري بأعيننا﴿[القمر/14]،﴾واصنع الفلك بأعيننا﴿[هود/37]، أي: بحيث نرى ونحفظ.﴾ولتصنع على عيني{ [طه/39]، أي: بكلاءتي وحفظي. ومنه: عين الله عليك أي: كنت في حفظ الله ورعايته، وقيل: جعل ذلك حفظته وجنوده الذين يحفظونه

Sîgalar(9)

Mücavir kökler67 mücavir (84 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صبر

    4 ortak ayet · Granit taş demektir

  2. وصف

    2 ortak ayet · Vasıflandırırlar

  3. ردم

    1 ortak ayet · Tıkaç veya tıkaç deliği demektir

  4. شنأ

    1 ortak ayet · “Şeneka” koparılmış et parçası, “şenea” yırtılmış elbise…

  5. سول

    1 ortak ayet · Sevil: “Seyl”den türemiştir

  6. قلد

    1 ortak ayet · Anahtardır

  7. صيد

    1 ortak ayet · Av

  8. عقب

    2 ortak ayet · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir

  9. زور

    1 ortak ayet · “Zeyr” ziyaret, “zira” ağacın güneş almasına mani olduğu…

  10. قمص

    1 ortak ayet · Gömlek demektir

  11. صلو

    2 ortak ayet · Namaz

  12. بقر

    1 ortak ayet · Sığır

Geçtiği ayetler(10)

Sîga sayfası: اسْتَعِينُوا
  1. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ

    Yardım isteyinEy iman edenler, sabır ve namazla yardım isteyin. Şüphesiz ki Allah, sabredenlerle beraberdir.

  2. قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ

    Yardım isteyinMusa kavmine dedi ki: Allah’tan yardım isteyin ve sabredin. Yeryüzü muhakkak ki Allah’ındır. Kullarından dilediğini ona mirasçı kılar ve akıbet müttakilerindir.

Sîga sayfası: الْمُسْتَعَانُ
Sîga sayfası: فَأَعِينُونِي
Sîga sayfası: وَاسْتَعِينُوا
Sîga sayfası: وَتَعَاوَنُوا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعون
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerنصر, ظهر, رفد, سند
Zıt Kökخذل
Çekirdek Özet 1Bir işi başarmak, yükü taşımak veya dengeyi sağlamak için bir güce diğer bir gücü ekleyerek arka çıkma, takviye etme ve olgunluk
Çekirdek Özet 2İnsanın sınırlılığını bilerek hedefe ulaşmak için sabır, namaz ve ilahî kudretten destek istemesi; kulluk ve ortak sorumluluklarda meşru dayanışma
Çekirdek Özet 3Asıl failin çabasına eklenen destekleyici güç mekanizması; tek başına yetersiz kalan iradenin takviyesiyle işin ikmali
Kritik Hata RiskiKökü pasif bir çaresizlikle başkasından her şeyi beklemek veya kulun sorumluluğunu kaldıran mekanik bir kurtarıcılık olarak anlamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عوBoşluk, dönme, eğrilik, yönelme ve bir merkez etrafında dolanarak ihtiyaç duyulan tarafa meyletme; nitekim عود kökünde dönüp yönelme, عوذ kökünde bir yere sığınarak tutunma, عوج kökünde meyletme ve bükülme, عول kökünde ise yükü başkasına dayama anlamı belirgindirنن harfinin getirdiği süreklilik, tecessüm ve üretkenlik etkisiyle kök, bir merkeze ya da faile yönelen gücün süreklilik kazanarak ona dayanak, arka ve takviye olması anlamına daralmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakİhtiyacın, eksikliğin ve yönelinecek hedefin farkında olma, gözetleme ve kaynak arayışı
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaİki unsuru birbirine raptetme, bitiştirme, bir kuvveti diğerine bağlayarak yükü sabitleme
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkEklenen bağın hareket kazanması, işi tamamlayıcı canlı bir süreklilik ve üretken kuvvet üretmesi
عونİhtiyaç duyulan hedefe ve kaynağa (ع) harici bir kuvveti çengel gibi ekleyip bitiştirerek (و) işi sürdürülebilir, dayanıklı ve tamamlanmış bir neticeye (ن) ulaştırma hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir yükü kaldıramayana veya bir işte yetersiz kalana arkadan destek verip gücünü katlama (ez-zahîr ale'l-emr); ayrıca bir şeyin gençlik zayıflığı ile ihtiyarlık düşkünlüğü arasındaki tam olgun, kuvvetli hali (el-avân) ve yaban eşeği sürüsü (el-âne)
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde kök, hem savaşta arkasını kollayan müttefik ve destekçi hem de gençlik ile yaşlılık arasındaki olgun kadın ve at tasvirlerinde geçmektedir. el-A‘şâ bir beytinde orta yaşlı ve taze kadınları karşılaştırırken نَواعِمُ بين أبكارٍ وعُوانِ ifadesini kullanır
Erken Arapça kullanımKuraklık ve kıtlık yılı geldiğinde yanında açlık, hastalık ve kurt gibi felaketleri getirmesi durumunda Arapların جاءَتِ السَّنةُ وجاءَ معها أَعْوانُها demeleri; ayrıca bir işin yükünü paylaşan yardımcı için el-mu‘în ve el-avân kelimelerinin kullanımı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Tehzîbü’l-Luğa ve el-Müfredât.

Sami etimolojik katman

Arapça kök عون, Batı ve Güney Sami dillerinde genel olarak "yardım etme, arka çıkma, sıkıntı anında takviye sağlama ve olgunlaşma/güçlenme" semantik ekseninde yer alır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanda doğrudan ‘-w-n ses denkliğinde türeyen yapılar bulunmakla birlikte, Sami dillerinde yükü hafifletme, birine güç katma ve sığınak olma fonksiyonları sıklıkla birincil ve ikincil kökler üzerinden paylaşılır; Süryanicede ‘w-n / ‘ūnā biçimi duraklama, konaklama ve menzil anlamını taşırken, Arapçada kök özellikle fiziksel olarak bir bedene veya iradeye güç ekleme (mu‘âvene) ve iki aşırı uç arasındaki dengeli olgunluk (avân) yönünde özelleşmiştir. Ge‘ez ve Güney Arapça yazıtlarda da ortaklığa ve dayanışmaya dair izler görülür. Kökün Afro-Asyatik düzlemdeki ilksel somut çekirdeği, zayıf düşen bir nesneyi alttan veya arkadan bir payanda ile destekleyerek ayakta tutma hareketidir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعون / اِسْتَعَانَ / مَعُونَةİki uç arasında denge ve kuvveti temsil eden عوان biçiminden türeyerek bir işe yetecek kuvveti sağlama, arkalık ve destek verme yönünde gelişmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice paralel formlarİbranice ve Aramicede konaklama, barınma ve zahir olma semantik alanlarıyla kesişen, destekleyici mevcudiyet bildiren akraba köklerGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik tabanZayıf bir gövdeyi sağlam bir nesneye bağlama ve ek kuvvetle ayakta tutma eylemiMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab ve David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عونAnlamlıYardım etme, arka çıkma, orta yaş ve olgunlukBir kuvvete ek güç katarak onu hedefine ulaştırmaHedef kök; Kur'an'da geçer
عنوAnlamlıBoyun eğme, zilletle teslim olma, ortaya çıkmaBir gücün karşısında baş eğip tevazu gösterme veya bir şeyin yüzeye çıkmasıAnlam ilişkisi zıt kutuptadır; Kur'an'da geçer (عنا)
وعنAnlamlıSert ve taşlık yer, şiddetli basmaYerin sertliği veya ayak basılan zeminin katılığını anlatırKur'an'da geçmez
ونعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKullanım dışı diziliş
نعوAnlamlıÖlüm haberi verme, yüksek sesle duyurmaنعي köküyle paralel olarak bir vefatı veya olayı topluma haykırarak ilan etmeKur'an'da geçmez
نوعAnlamlıSallanma, çeşitlilik, kımıldamaBir dalın meyve ağırlığıyla eğilmesi veya şeylerin sınıflara ayrılmasıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عونMerkezYardım, destek, arkalıkMevcut bir irade ve çabaya eklenerek o işi tamamlayan harici takviyeAsıl yükü yüklenenin çabası esastır; destekleyici güç onun yanındadır
نصرKomşuKurtarma, galip getirmeDüşmana, baskıya veya zulme karşı üstün gelme ve savunma odaklı yardımÇatışma, hasım ve mücadele ortamında zafere ulaştırmayı ifade eder
ظهرKomşuArka çıkma, sırt vermeBirinin arkasında durarak ona fiziksel veya manevi koruma sağlamaGörünür bir arka olma, sırt sırta vererek mukavemet kazandırma vurguludur
رفدKomşuHibe, bağış, eklemeEksik kalan bir nesneyi bağışla veya payanda ile doldurup takviye etmeMaddi hibe, destek ve boşluğu kapatıcı takviye boyutu öne çıkar
سندKomşuDayanma, yaslanmaYıkılmakta olan veya ayakta duramayan bir şeyin bir dayanağa yaslanmasıBütünüyle ağırlığı dayanağa verme ve yükü aktarma durumu baskındır
خذلZıtYardımsız bırakma, terk etmeDestek beklenen veya hakkı olan anda arka çıkmayıp yüzüstü bırakmaGücü geri çekerek hedefi düşman veya zorluk karşısında yalnız koymaktır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعونBir güce eklenerek işi tamamlayan destekAsıl failin hareketine harici kuvvet katarak dengeli olgunluğa ulaştırmaKesin
LatinceAuxilium, AdiuvoYardım, destek kuvveti, takviyeAuxilium özellikle askeri ve kurumsal takviye birliklerini ifade eder; eksik gücü tamamlama yönüyle kökle örtüşürGüçlü
İngilizceAid, Assistance, ReinforcementYardım, arkalık, ikmal desteğiAssistance mevcut bir sürece katkı sunmayı, reinforcement ise kuvvete ek güç katarak yapıyı sağlamlaştırmayı belirtirGüçlü
AlmancaBeistand, Hilfe, UnterstützungArka çıkma, payanda olma, yardımBeistand kelimesi tam olarak "yanında durma ve arkasında olma" anlamıyla kökün zahîr boyutunu karşılarGüçlü
FransızcaAssistance, Soutien, RenfortDestek, payanda, takviyeSoutien alttan ve arkadan tutma fikrini, renfort ise gücün çoğaltılmasını taşırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Dictionnaire Académie Française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
اِسْتَعِينُوا / نَسْتَعِينُİbadet ve hedeflerde Allah'tan güç ve takviye istemeKulun sınırlarını itiraf ederek namaz, sabır ve kullukta yegâne dayanaktan yardım dilemesi; Fâtiha 1:5, Bakara 2:45, A‘râf 7:128
الْمُسْتَعَانُAğır imtihanlarda güvenilip sığınılan yegâne makamİftira, felaket ve haksızlık karşısında sabredilerek sığınılan ilahî merci; Yûsuf 12:18, Enbiyâ 21:112
تَعَاوَنُوا / لَا تَعَاوَنُواToplumsal dayanışma, ortaklaşma ve ittifakİyilik ve takva zemininde yardımlaşma; günah ve düşmanlık zemininde dayanışmayı yasaklama; Mâide 5:2
عَوَانٌYaşça orta, dinç ve olgunluk evresinde olmaAşırı genç veya çökmüş değil, iş görmeye en uygun ve dengeli bünye; Bakara 2:68
أَعَانَ / أَعِينُونِيBeşerî güçlerin birleşimi ve ortak emek takviyesiMaddi bir set veya eseri inşa etmek için iş gücü isteme veya iddialarda arka çıkma; Kehf 18:95, Furkân 25:4

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstiane ve Tevhid-i Ef‘âlYalnızca Allah'tan yardım isteme ilkesi ile zahirî sebeplerden yararlanma arasındaki ayrım; kulun fiilindeki kesb ve ilahî tevfikHakiki müessirin sadece Allah olduğu, kulun çabasına eklenen tevfîkin mutlak kaynağının O olduğu vurgusu
Fıkıhİâne, Teavün ve Suça İştirakMeşru akitlerde ve maslahatlarda yardımlaşmanın hükmü; günah, haksızlık veya haram fiillere yardım etmenin cezai sorumluluğuSuça destek olmanın vebal doğurması, meşru işlerde ise dayanışmanın farz-ı kifaye veya mendup olması
Tefsirİbadet-İstiane BirlikteliğiFâtiha suresinde ibadetin istianeden önce zikredilmesinin hikmeti; sabır ve namazın istiane vasıtası kılınmasıİbadetin kulun borcu, istianenin ise bu borcu ifa edebilmek için gereken gücün Allah'tan talep edilmesi boyutu
HadisKulun Kardeşine YardımıAllah'ın kuluna yardımı, kulun kardeşine yardım ettiği sürece devam eder rivayeti; zalime ve mazluma yardım ilkesiBireysel yardım hareketinin ilahî desteği çeken bir vesileye dönüşmesi; zalime yardımın zulmünü engellemek oluşu

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve ibadet akdiTevfîk ve sığınakİnsanın kendi kudretine güvenmeyip ilahî desteğe yönelmesiBütün amel ve yükümlülüklerin ancak Allah'ın güç vermesiyle tamamlanabileceği idrakiKesin
İlmiBilgi üretimi ve aktarımıMetodolojik iş birliği ve tedrisatZihinlerin ve araştırmaların birleşerek hakikati inşa etmesiTek bir ferdin kuşatamayacağı ilmi birikimin ortak gayretle aşılmasıGüçlü
SiyasiToplum sözleşmesi ve savunmaİttifak, asabiyet ve nizam takviyesiMeşru nizamın korunması ve zulmün defedilmesiZulüm ve tecavüz odaklarına karşı kamusal ve toplumsal güçlerin bir araya getirilmesiGüçlü
İktisadiÜretim, bölüşüm ve emek birliğiİmece, infak ve iş bölümüKaynak ve iş gücü açığını kapatarak üretimi sürdürülebilir kılmaZülkarneyn kıssasındaki gibi sermaye veya kudret ile iş gücünün birleşerek katma değer üretmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektörel kuvvet bileşimi ve rezonans (fizik/mekanik)Bir kütleyi hareket ettirmeye tek başına yetmeyen bir kuvvet vektörüne (F1), aynı doğrultuda eklenen ikinci bir kuvvet vektörünün (F2) dahil olarak eşik değerini aşmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal sermaye ve kolektif eylem teorisi (sosyoloji)Bireylerin tek başlarına gerçekleştiremeyecekleri kamusal faydaları güven, yardımlaşma ve iş birliği ağları kurarak başarmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece muhtaçlara sadaka vermek veya pasif biçimde gökten mucizevi bir kurtuluş beklemek seviyesine indirmek
Kur'an içi daha geniş anlamBir iradenin fiiliyata geçerek gayret sarf etmesi, ardından sınırına vardığı noktada meşru güçlerle ve Allah'ın tevfîkiyle takviye edilerek neticeye ulaşması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÇabasız ve amelsiz bir tevekkül yanılgısı doğurur; bireyi ortak sorumluluktan ve toplumsal iş birliği üretme mükellefiyetinden soyutlar

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tasavvurunu temellendirir: İnsan ne her şeye kadir mutlak bir varlık ne de bütünüyle çaresiz bir kurbandır; gücü sınırlıdır ve bu eksiklik ancak ilahî ve beşerî meşru destekle kemale erer
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kulluğun özünü özetleyen Fâtiha suresinde; sabır ve namazın bir metot olarak teklif edildiği Bakara ayetlerinde; Zülkarneyn kıssasındaki imar ve inşa bağlamında; toplumsal ahlak nizamını kuran Mâide suresi emirlerinde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yalnızca dua edip hiçbir fiil ortaya koymadan bekleyen pasif anlayışı yıkar; zira ayetlerde yardım daima bir çabanın, davanın veya hedefin (sabır, namaz, kuvvet, takva) refakatçisi olarak istenmektedir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYetersiz kalan bir gövdeye veya kuvvete arkadan payanda verip güç katmak; iki aşırı uç arasındaki diri ve dengeli olgunluk hali.
  • Soyut anlamBir hedefe yönelmiş iradenin eksikliğini gidermek üzere meşru bir kaynağa yaslanması, gücün güce eklenerek kemale ermesi.
  • Sistematik karşılıkİnsanın sınırlı imkânını ilahî inayet veya toplumsal dayanışma ile birleştirerek varoluşsal ve ahlaki dengeyi sağlayan kuvvet takviye mekanizması.
  • LaTeX modeliR=f(Fa+Fe)⋅I(Fa+Fe≥θ)
  • LaTeX açıklamasıFormülde R gerçekleşen nihai sonucu veya başarıyı, f dönüştürücü süreci, Fa asıl failin ortaya koyduğu birincil çabayı, Fe ona eklenen takviye kuvveti (ilahî tevfîk veya beşerî yardımı), θ hedefe ulaşmak için aşılması gereken asgari direnç eşiğini ve I ise toplam kuvvetin bu eşiğe ulaşıp ulaşmadığını belirleyen gösterge fonksiyonunu temsil eder. Tek başına Fa yetersiz kaldığında, eklenen Fe desteğiyle eşik aşılarak fiil tamamlanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع