عون
ع - و - ن
KÖK- 11 geçiş
- 10 ayet
- 9 sîga
- 10 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Yardım istenilen
Notlarım
Sözlükler(10)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.341 harfباب العين والنون وواي معهما
ع ن و، ع ن ي، ع و ن، ع ي ن، ن ع و، ن ع ي ، و ع ن، ن و ع، ن ي ع مستعملات
عنو:
العاني: الأسير، أقرّ بالعُنُوِّ والعَناء وهما مصدران قال:
ابني أمية إني عنكمـا عـانـي وما العنا غير أني مرعش فاني
قوله: عانٍ، أي: ماسور، أي ليس عُنُوّي إلاّ أنّي مرعش. ويقال للأسير: عنا يعنو وعَنِيَ يَعْنَى إذا نشب في الإسار. قال:
ولا يُفكّ طَوالَ الدّهر عانيها
وتقول: أَعْنُوه، أي:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR859 harfالعَوانُ: النَصَفُ في سنِّها من كلِّ شيء، والجمع عونُ. وفي المثل: لا تُعَلَّمُ العَوانُ الخِمْرَة. وتقول منه: عَوَّنَتِ المرأة تَعْويناً، وعانَتْ تَعونُ عَوْناً. والعَوانُ من الحروب: التي قوتِل فيها مرةً بعد مرّة، كأنَّهم جعلوا الأولى بِكْراً. وبقرةٌ عوانٌ: لا فارِضٌ مُسِنَّةٌ ولا بكرٌ صغيرةٌ، بين ذلك. والعَوْنُ: الظهيرة على الأمر، والجمع الأعْوانُ. والمَعونةُ: الإعانةُ. يقال: ما عندك معونةٌ، ولا
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR yok25.391 harfباب العين والنون
عون ، عنا ، نعو ، عين ، وعن ، ينع ، نعي ، نوع ، ونع .
عون : يقال امرأة متعاوِنة إذا اعتدل خَلْقُها فلم يبدُ حجمها ، وبرذون متعاون ومتدارِك ومتلاحك إذا لحِقت قوّته وسِنّه .
وقال الليث : كل شيء أعانك فهو عَوْن لك ؛ كالصوم عَوْنٌ على العبادة والجميع الأعوان . قال : وتقول : أعنته إعانة ، واستعنته ، واستعنت به ، وعاونته . وقد تعاونّا أي أعان بعضنا بعضاً . والمَعُونة : مَفْعُلة في قياس
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR718 harf- العون: المعاونة والمظاهرة، يقال: فلان عوني، أي: معيني، وقد أعنته. قال تعالى: ﴿فأعينوني بقوة﴾ [الكهف/95]، ﴿وأعانه عليه قوم آخرون﴾ [الفرقان /4]. التعاون: التظاهر. قال تعالى: ﴿وتعاونوا على البر والتقوى ولا تعاونوا على الإثم والعدوان﴾ [المائدة/2]. والاستعانة: طلب العون. قال: ﴿استعينوا بالصبر والصلاة﴾ [البقرة/45]، والعوان: المتوسط بين السنين، وجعل كناية عن المسنة من النساء اعتبارا بنحو قول الشاعر:
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR855 harfع و ن
الصوم عون على العفة.
وهؤلاء عونك وأعوانك وهذه عونك واستعنته واستعنت به.
وعاونته على كذا وتعاونوا عليه.
ولا تبخلوا بمعونكم وما عونكم.
والكريم معوان وهم معاوين في الخطوب.
ولا بدّ للناس من معاون.
وتقول: إذا قلّت المعونة كثرت المؤنة.
وقال بعض العرب: أجرّ لي سراويلي فإني لم أستعن أي أسبغها لي فإنل لم أستحدّ قاله: لمن أراد قتله.
" العوان لا تعلّم الخمرة ".
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR7.373 harfالعَوْنُ: الظَّهير على الأَمر، الواحد والاثنان والجمع والمؤنث فيه سواء، وقد حكي في تكسيره أَعْوان، والعرب تقول إذا جاءَتْ السَّنة: جاء معها أَعْوانها؛ يَعْنون بالسنة الجَدْبَ، وبالأَعوان الجراد والذِّئاب والأَمراض، والعَوِينُ اسم للجمع. أَبو عمرو: العَوينُ الأَعْوانُ. قال الفراء: ومثله طَسيسٌ جمع طَسٍّ. وتقول: أَعَنْتُه إعانة واسْتَعَنْتُه واستَعَنْتُ به فأَعانَني، وإنِما أُعِلَّ اسْتَعانَ وإِن
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR10.314 harf: ( *!العَونُ : الظَّهِيرُ ) على الأمْرِ ، ( للواحِدِ ) والاثْنَيْن ( والجَمْعِ ) ، والمُذَكَّرِ ( والمُؤَنَّثِ ، ويُكَسَّرُ *!أَعْواناً ) والعَرَبُ تقولُ : إذا جاءَتِ السَّنة : جاءَ معها أَعْوانُها ، يَعْنُونَ بالسَّنةِ الجَدْبَ ، *!وبالأَعْوانِ الجَرادَ والذباب والأَمْراضَ .
وقالَ اللَّيْثُ : كلُّ شيءٍ *!أَعانَكَ فهو *!عَوْنٌ لَكَ ، كالصَّوْمِ عَوْنٌ على العِبادَةِ ، والجَمْعُ *!أَعْوانٌ .
(
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR11.617 harfعَانَتْ
1 عَانَتْ ذ , (S, K,) aor. تَعُونُ, inf. n. عَوْنٌ, (S, TA, [but see what follows,]) said of a woman, She was, or became, such as is termed عَوَان [q. v.]; as also ↓ عَوَّنَتْ, inf. n. تَعْوِينٌ: (S, K:) and in like manner, عانت, aor. as above, inf. n. عُؤُونٌ, [or عَوْنٌ, (Ham p. 630,)] is said of a cow, accord. to AZ. (TA.)
2 عَوَّنَ see 1: -A2- and see also 10. -A3- تَعْوِينٌ
عَانَتْ 1 عَانَتْ ذ , (S, K,) aor. تَعُونُ, inf. n. عَوْنٌ, (S, TA, [but see what follows,]) said of a woman, She was, or became, such as is termed عَوَان [q. v.]; as also ↓ عَوَّنَتْ, inf. n. تَعْوِينٌ: (S, K:) and in like manner, عانت, aor. as above, inf. n. عُؤُونٌ, [or عَوْنٌ, (Ham p. 630,)] is said of a cow, accord. to AZ. (TA.)
2 عَوَّنَ see 1: -A2- and see also 10. -A3- تَعْوِينٌ signifies also The he-ass's leaping his she-ass much, or often. (IAar, K.) -A4- And The invading another in respect of his share, or portion. (K.)
عَاوَنَهُ 3 عَاوَنَهُ ذ , inf. n. مُعَاوَنَةٌ and عِوَانٌ (K,) [He aided, helped, or assisted, him, being aided, &c., by him:] see 6: ― -b2- and i. q. أَعَانَهُ: see the latter, and see also 10.
اعانهُ 4 اعانهُ ذ [inf. n. اـِعَانَةٌ] and ↓ عَاوَنَهُ signify the same, (S, * MA, K,) i. e. He aided, helped, or assisted, him. (MA.) رَبِّ أَعِنِّى وَلَا تُعِنْ عَلَىَّ [O my Lord, aid me, and aid not against me,] is said in a form of prayer. (S.) [And you say, اعانهُ عَلَي الأَمْرِ lit. He aided him against, meaning, to accomplish, or perform, the affair]. See also 6 and 10, the latter in two places.
تَعَيَّنَ 5 تَعَيَّنَ ذ , originally تَعَوَّنَ: see 10, last sentence.
تَعَاوَنُوا 6 تَعَاوَنُوا ذ signifies بَعْضُهُمْ بَعْضًا ↓ أَعَانَ, (S, Msb, K,) They aided, helped, or assisted, one another; (MA;) as also ↓ عَاوَنُوا; (Msb;) and ↓ اِعْتَوَنُوا, (S, K,) in which the و is preserved because it is preserved in تعاونوا with which it is syn.; (Sb, S;) and also ↓ اِعْتَانُوا, accord. to IB, who cites as an ex. a verse in which نَعْتَانُ occurs; but this correctly means نَأْخُذُ العِينَةَ [belonging to art. عين]. (TA.) One says, تَعاونوا عَلَي الأَمْرِ They aided, helped, or assisted, one another [lit. against, meaning, to accomplish, the affair]. (MA.)
٨ 8 اِعْتَوَنُوا ذ and اِعْتَانُوا : see 6, in two places.
١٠ 10 استعانهُ ١٠ and استعان بِهِ He sought, desired, demanded, or begged, of him, aid, help, or assistance. (MA.) You say, اِسْتَعَنْتُهُ, (Mgh,) or اِسْتَعَنْتُ بِهِ, (S, Msb,) or both, (K,) ↓ فَأَعَانَنِى (S, Mgh, Msb, * K) and ↓ عَاوَنَنِى, (S, TA,) for which last, ↓ عَوَّنَنِى is erroneously put in the copies of the K; (TA;) [i. e. I sought, &c., of him, aid, &c., and he aided me.] The alteration of the infirm letter [و into ا] is made in استعان and ↓ اعان in imitation of a general rule [which requires it when that alteration is made in the unaugmented triliteral verb], though عَانَ, aor. يَعُونُ, [as their source of derivation,] is not used. (TA.) ب [i. e. بِ] is called حَرْفُ اسْتِعَانَةٍ [A particle denotative of seeking aid, &c.,] because when you say ضَرَبْتُ بِالسَّيْفِ and كَتَبْتُ بِالقَلَمِ and بَرَيْتُ بِالمُدْيَةِ, it is as though you said اِسْتَعَنْتُ بِهٰذِهِ الأَدَوَاتِ عَلَي هٰذِهِ الأَفْعَالِ [meaning I sought aid of these instruments, or made use of them as means, against, i. e. to perform, these actions of smiting &c.]. (TA.) [And you say, استعان بِنَفْسِهِ, meaning He sought self-help, or exerted himself, فِي أَمْرٍ in an affair, and عَلَيْهِ against it, or him.] -A2- استعان signifies also He shaved his عَانَة, or pubes; (S, Msb, K;) and so ↓ تَعَيَّنَ, originally تَعَوَّنَ, on the authority of ISd. (TA.)
عَوْنٌ عَوْنٌ ذ (S, Mgh, K) and ↓ مَعُونَةٌ (S, Mgh, Msb, K) and ↓ مَعْوُنَةٌ, (K, TA,) with damm to the و, agreeably, with analogy, (TA, [in the CK written مَعْوَنَةٌ,]) and ↓ مَعَانَةٌ (S, Msb, K) and ↓ مَعُونٌ, (S, K,) [respecting the second and last of which see what follows,] are simply substs., (Mgh, Msb, K,) and signify Aid, help, or assistance: (S, Mgh, * Msb, * K: *) عَوْنٌ is one of those quasi-inf. ns. that govern like the inf. n., i. e. like the verb; as in the saying, اـِذَا صَحَّ عَوْنُ الخَالِقِ الْمَرْءَ لَمْ يَجِدْ عَسِيراً مِنَ الآمَالِ اـِلَّا مُيَسَّرَا [When the Creator's aiding the man is true, he will not find such as is difficult, of hopes, otherwise than facilitated]: (I 'Ak, § اـِعْمَالُ المَصْدَرِ:) or, accord. to AHei, it is an inf. n. [having no verb]: (TA:) ↓ مَعُونَةٌ is of the measure مَقْعُلَةٌ, (Az, Msb, TA,) from العَوْنُ; (Az, TA;) or, as some say, of the measure فَعُولَةٌ, from المَاعُونُ: (Az, Msb, TA:) one says, مَا عِنْدَكَ مَعُونَةٌ and ↓ مَعَانَةٌ and عَوْنٌ [i. e. There is not with thee any aid]: (S:) and ↓ مَا أَخْلَانِى فُلَانٌ مِنْ مَعَاوِنِهِ [Such a one did not make me to be destitute of his aids]; مَعَاوِنُ being pl. of مَعُونَةٌ: (S, TA:) ↓ مَعُونٌ is said by Ks to be syn. with مَعُونَةٌ; (S;) and he says that it is the only masc. of the measure مَفْعُلٌ except مَكْرُمٌ: (TA:) an ex. of it occurs in a verse of Jemeel cited voce أَىُّ: Fr says that it is pl. [virtually, though not in the language of the grammarians,] of مَعُونَةٌ; (S, TA;) and that there is no sing. of the measure مَفْعُلٌ. (S. [On this point, see مَأْلُكٌ, voce أَلُوكٌ.]) ― -b2- Also An aid, as meaning an aider, a helper, or an assistant, (S, Msb, K,) to perform, or accomplish, an affair; (S, Msb;) applied to a single person, (K, TA,) and also to two, (TA,) and to a pl. number, (K, TA,) and to a male, (TA,) and to a female: (K, TA:) and [particularly] a servant: (Har p. 95:) [and an armed attendant, a guard, or an officer, of a king, and of a prefect of the police, and the like:] and ↓ عَوَانِيُّ is an appellation applied to an عَوْن [or armed attendant, or a guard,] who accompanies a Sultلn, without pay, or allowance: (TA in art. تأر:) أَعْوَانٌ is pl. of عَوْنٌ; (Lth, S, Msb, K;) and ↓ عَوِينٌ is a quasi-pl. n., (K,) said by AA to be syn. with أَعْوَانٌ, and Fr says the like. (TA.) The Arabs say, السَّنَةُ جَآءَتْ مَعَهَا أَعْوَانُهَا, meaning When drought comes, [its aiders] the locusts and the flies and diseases come with it. (TA.) And عَوْنٌ signifies Anything that aids, helps, or assists, one: for instance, [one says,] الصَّوْمُ عَوْنُ العِبَادَةِ [Fasting is the aider of religious service]. (Lth, TA.) ― -b3- See also what next follows.
أَبُو عُونٍ أَبُو عُونٍ ذ , with damm, Dates: and salt: (K:) or ↓ أَبُو عَوْنٍ [thus, with fet-h,] has the latter meaning; salt being metonymically thus called because its aid is sought for the eating of food. (Har p. 227.)
عَانَةٌ عَانَةٌ ذ A herd of wild asses: (S, K:) and a she-ass: (K:) pl. عُونٌ, (S, K,) and some say عَانَاتٌ. (TA.) ― -b2- And [hence, app.,] العَانَةُ is the appel-lation of (assumed tropical:) Certain white stars, beneath the سُعُود [pl. of سَعْد, q. v.]. (K.) -A2- Also The pubes; i. e. the hair of the رَكَب; (S, Msb, K;) the hair that grows above the anterior pudendum; (Mgh;) or, [as some say,] above that of a woman: (TA:) or, accord. to Az (Mgh, Msb, TA) and AHeyth, (TA,) the place of growth of the hair above the anterior pudendum of a man (Msb, TA) and of a woman; (TA;) the hair itself being called the شِعْرَة (Mgh, Msb, TA) and the اـِسْب; (Msb, TA;) though it is also called عانة (Mgh, Msb) by an extension of the proper meaning (Mgh) or by an ellipsis: (Msb:) the word is originally عَوَنَةٌ: (Msb:) and the dim. is ↓ عُوَيْنَةٌ. (Mgh.) -A3- فُلَانٌ عَلَي عَلَي عَانَةِ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ is a saying mentioned by Lh as meaning جَمَاعَتِهِمْ وَحُرْمَتِهِمْ [i. e., app., Such a one is over the collective body, or community, and those who are under the protection, of the tribe of Bekr Ibn-Wلïl]: and it is said to mean, he is manager, orderer, or regulator, of their affairs. (TA.) -A4- And عَانَةٌ is said to signify in the dial. of 'AbdEl-Keys A share of water for land. (TA.)
عَوَانٌ عَوَانٌ ذ A beast of the bovine kind, or a cow, (AZ, TA,) or anything, (S, TA,) [i. e.] an animal [of any kind]. (IAar, TA,) or a woman, and a beast, (Msb,) Of middle age, (AZ, IAar, Msb, TA,) between such as is advanced in age and the youthful, (AZ, TA,) neither young nor old; (IAar, TA:) so in the Kur ii. 63: (S, * TA:) or a cow, and a mare, that has brought, forth after her firstborn: (K, TA: [in the CK, البَكْرُ is erroneously put for البِكْرِ:]) and a woman who has had a hasland; (K, TA;) in the M, i. q. ثَيِّبٌ: (TA:) pl. عُونٌ, (S, Msb, K,) originally عُوُنٌ. (Msb, TA.) لَا تُعَلَّمُ العَوَانُ الخِمْرَةَ is a prov. [expl. in art. خمر.]. (S, TA.) And حَرْبٌ عَوَانٌ means (assumed tropical:) A war in which fighting has occurred once [and is occurring again]; (S, K;) as though they made the first [fighting] to be a بِكْر [or first-horn], (S.) And ضَرْبَةٌ عَوَانٌ (assumed tropical:) A blow inflicted by seizing an opportunity when the object is unaware, and requiring to be repeated: pl. ضَرَبَاتٌ عُونٌ, occurring in a trad., in which the blows of 'Alee are said to have been not of this kind, but such as are termed مُبْتَكِرَاتٌ. (L. [See بِكْرٌ, last sentence.]) ― -b2- And Land watered by rain (K, TA) between two portions of land not so watered. (TA.) ― -b3- And [the fem. i. e.] with ة, A tall palm-tree: (S, K:) of the dial. of 'Omلn, (AHn, S, TA,) or of the dial. of Azd: (TA:) or one standing alone, apart from others. (IAar, TA.)
عَوِينٌ عَوِينٌ ذ quasi pl. n. of عَوْنٌ, q. v. (K.)
عَوَانَةٌ عَوَانَةٌ ذ [fem. of عَوَانَةٌ, q. v. -A2- And] A certain creeping thing (دَابَّة), less than the قُنْفُذ, [or hedgehog]: (K:) accord. to As, it is like the قُنْفُذ, found in the midst of an isolated portion of sand, appearing sometimes, and turning round as though it were grinding, then diving [into the sand], and also called the طَحَن [q. v.]: (TA:) and, (K, TA,) some say, (TA,) a certain worm in the sand, (K, TA,) that turns round many times. (TA.)
عُوَيْنَةٌ عُوَيْنَةٌ ذ dim of عَانَةٌ, q. v. (Mgh.)
عَوَانِيٌّ عَوَانِيٌّ ذ : see عَوْنٌ,
عَانِيَّةٌ عَانِيَّةٌ ذ Wine (خَمْر [in the CK erroneously حُمُر]) of 'Anch (عَانَة), a town on the Euphrates. (S, K.) Zuheyr speaks of the wine of 'Aneh (S, TA) in a verse in which be likens to it the saliva of a woman. (TA.) And [عَانِيَّة is used as a subst.:] one says, فُلَانٌ لَا يُحِبُّ اـِلَّا العَانِيَّةَ وَلَا يَصْحَبُ اـِلَّا الحَانِيَّةَ i. e. [Such a one does not love aught save] the wine of 'Auch, and [does not associate save with] the vintners. (A, TA.)
مَعُونٌ مَعُونٌ ذ : see عَوْنٌ, former half; each in two places.
مَعَانَةٌ مَعَانَةٌ ذ : see عَوْنٌ, former half; each in two places.
مَعُنَةٌ مَعُنَةٌ ذ and مَعْوُنَةٌ, and the pl. مَعَاوِنُ: see عَوْنٌ, former half, in four places. صَاحِبُ المَعُونَةِ [as used in post-classical times] means The officer appointed for the rectifying of the affairs of the commonalty: as though he were the aider of the wronged against the wronger; i. q. الوَالِي; or, as Esh-Shereeshee says, وَالِي الجِنَايَاتِ. (Har p. 261.) And دَارُ المَعُونَةِ was the appellation of The mansion of the شِحْنَة [q. v.], in Cairo. (Abulf. Ann. vol. iii. (tropical:) . 632.)
مِعْوَانٌ مِعْوَانٌ ذ A man who aids, helps, or assists, people much, or often; (S, K; *) or well: (K:) pl. مَعَاوِينُ. (TA.) One says, الكَرِيمُ مِعْوَانٌ [The generous is one who aids. &c.] and هُمْ مَعَاوِينُ فِي الخُطُوبِ [They are persons who aid, &c., in affairs, or great affairs, or afflictions]. (TA.)
مُتَعَاوِنَةٌ مُتَعَاوِنَةٌ ذ A woman advanced in age, (S, K,) but not unless with fleshiness: (S:) or, accord. to Az, symmetrical, or proportionate, in her make, so that there is no appearance of protrusion, or protuberance, of her form: and accord, to the A, a woman fat, with symmetry, or proportionateness. (TA.) ― -b2- And بِرْذَوْنٌ مُتَعَاوِنٌ [A hackney] whose strength and age have reached their full states [so I render the explanation لَحِقَتْ قُوَّنُهُ وَسِنُّهُ, in which I suppose لحقت to mean أَدْرَكَتْ]; as also مُتَلَاحِكْ [the fem. of which, applied to a she-camel, is expl. as meaning “ strong in make ”]. (TA.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.352 harfعَان
عَان ( w ) U ( n. ac. عَوْن 1 ),
a. Was middleraged; was, became a matron.
عَوَّنَ
عَوَّنَ II
a. [ acc. & 'Ala ], Helped, aided against.
b. see I & X.
عَاْوَنَ
عَاْوَنَ III , أَعْوَنَ IV ,
a. see II (a) .
تَعَاْوَنَ
تَعَاْوَنَ VI ,
a. Helped, aided each other.
اِعْتَوَنَ
اِعْتَوَنَ VIII ,
a. see VI .
اِسْتَعْوَنَ
اِسْتَعْوَنَ X
a. [ acc. or Bi ], Asked help of.
عَوْن
عَوْن [
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR67.836 harfعون
عَانَ - يَعِيْنُ - عَيْن - عَيْناً - عُيُوْن - مَعِيْن
عَانَ - يَعِيْنُ + الكائن (الماء أو السائل): يخرج من مكمنه من فتحة صغيرة ويسيل
عَيْن: اسم فعل " من عَانَ - يَعِينُ ": خروج السائل من مكمنه من فتحة صغيرة: وهي كذلك اسم آلة منه: المكان أو الفتحة أو الشق أو العضو الذي يخرج السائل منه، من مكمنه، في الجسد والأرض
عُيُوْن: جمع " عَيْن"
Sîgalar(9)
- اسْتَعِينُواYardım isteyin(اسْتَفْعِلُوا)×2
- الْمُسْتَعَانُYardım istenilen(الْمُسْتَفْعَلُ)×2
- تَعَاوَنُواYardımlaşmayın(تَفَاعَلُوا)×1
- عَوَانٌOrta yaşlı(فَعَالٌ)×1
- فَأَعِينُونِيHemen bana yardım edin(فَأَفْعِلُونِي)×1
- نَسْتَعِينُYardım isteriz(نَسْتَفْعِلُ)×1
- وَأَعَانَهُVe ona yardım etti(وَأَفْعَلَهُ)×1
- وَاسْتَعِينُواVe yardım isteyin(وَاسْتَفْعِلُوا)×1
- وَتَعَاوَنُواVe yardımlaşın(وَتَفَاعَلُوا)×1
Mücavir kökler67 mücavir (84 toplam)
- صبر
4 ortak ayet · Granit taş demektir
- وصف
2 ortak ayet · Vasıflandırırlar
- ردم
1 ortak ayet · Tıkaç veya tıkaç deliği demektir
- شنأ
1 ortak ayet · “Şeneka” koparılmış et parçası, “şenea” yırtılmış elbise…
- سول
1 ortak ayet · Sevil: “Seyl”den türemiştir
- قلد
1 ortak ayet · Anahtardır
- صيد
1 ortak ayet · Av
- عقب
2 ortak ayet · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
- زور
1 ortak ayet · “Zeyr” ziyaret, “zira” ağacın güneş almasına mani olduğu…
- قمص
1 ortak ayet · Gömlek demektir
- صلو
2 ortak ayet · Namaz
- بقر
1 ortak ayet · Sığır
Geçtiği ayetler(10)
يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ
Yardım isteyinEy iman edenler, sabır ve namazla yardım isteyin. Şüphesiz ki Allah, sabredenlerle beraberdir.
قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ
Yardım isteyinMusa kavmine dedi ki: Allah’tan yardım isteyin ve sabredin. Yeryüzü muhakkak ki Allah’ındır. Kullarından dilediğini ona mirasçı kılar ve akıbet müttakilerindir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عون |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | نصر, ظهر, رفد, سند |
| Zıt Kök | خذل |
| Çekirdek Özet 1 | Bir işi başarmak, yükü taşımak veya dengeyi sağlamak için bir güce diğer bir gücü ekleyerek arka çıkma, takviye etme ve olgunluk |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın sınırlılığını bilerek hedefe ulaşmak için sabır, namaz ve ilahî kudretten destek istemesi; kulluk ve ortak sorumluluklarda meşru dayanışma |
| Çekirdek Özet 3 | Asıl failin çabasına eklenen destekleyici güç mekanizması; tek başına yetersiz kalan iradenin takviyesiyle işin ikmali |
| Kritik Hata Riski | Kökü pasif bir çaresizlikle başkasından her şeyi beklemek veya kulun sorumluluğunu kaldıran mekanik bir kurtarıcılık olarak anlamak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عو | Boşluk, dönme, eğrilik, yönelme ve bir merkez etrafında dolanarak ihtiyaç duyulan tarafa meyletme; nitekim عود kökünde dönüp yönelme, عوذ kökünde bir yere sığınarak tutunma, عوج kökünde meyletme ve bükülme, عول kökünde ise yükü başkasına dayama anlamı belirgindir | ن | ن harfinin getirdiği süreklilik, tecessüm ve üretkenlik etkisiyle kök, bir merkeze ya da faile yönelen gücün süreklilik kazanarak ona dayanak, arka ve takviye olması anlamına daralmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | İhtiyacın, eksikliğin ve yönelinecek hedefin farkında olma, gözetleme ve kaynak arayışı |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | İki unsuru birbirine raptetme, bitiştirme, bir kuvveti diğerine bağlayarak yükü sabitleme |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Eklenen bağın hareket kazanması, işi tamamlayıcı canlı bir süreklilik ve üretken kuvvet üretmesi |
| عون | İhtiyaç duyulan hedefe ve kaynağa (ع) harici bir kuvveti çengel gibi ekleyip bitiştirerek (و) işi sürdürülebilir, dayanıklı ve tamamlanmış bir neticeye (ن) ulaştırma hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir yükü kaldıramayana veya bir işte yetersiz kalana arkadan destek verip gücünü katlama (ez-zahîr ale'l-emr); ayrıca bir şeyin gençlik zayıflığı ile ihtiyarlık düşkünlüğü arasındaki tam olgun, kuvvetli hali (el-avân) ve yaban eşeği sürüsü (el-âne) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şiirinde kök, hem savaşta arkasını kollayan müttefik ve destekçi hem de gençlik ile yaşlılık arasındaki olgun kadın ve at tasvirlerinde geçmektedir. el-A‘şâ bir beytinde orta yaşlı ve taze kadınları karşılaştırırken نَواعِمُ بين أبكارٍ وعُوانِ ifadesini kullanır |
| Erken Arapça kullanım | Kuraklık ve kıtlık yılı geldiğinde yanında açlık, hastalık ve kurt gibi felaketleri getirmesi durumunda Arapların جاءَتِ السَّنةُ وجاءَ معها أَعْوانُها demeleri; ayrıca bir işin yükünü paylaşan yardımcı için el-mu‘în ve el-avân kelimelerinin kullanımı |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Tehzîbü’l-Luğa ve el-Müfredât.
Sami etimolojik katman
Arapça kök عون, Batı ve Güney Sami dillerinde genel olarak "yardım etme, arka çıkma, sıkıntı anında takviye sağlama ve olgunlaşma/güçlenme" semantik ekseninde yer alır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanda doğrudan ‘-w-n ses denkliğinde türeyen yapılar bulunmakla birlikte, Sami dillerinde yükü hafifletme, birine güç katma ve sığınak olma fonksiyonları sıklıkla birincil ve ikincil kökler üzerinden paylaşılır; Süryanicede ‘w-n / ‘ūnā biçimi duraklama, konaklama ve menzil anlamını taşırken, Arapçada kök özellikle fiziksel olarak bir bedene veya iradeye güç ekleme (mu‘âvene) ve iki aşırı uç arasındaki dengeli olgunluk (avân) yönünde özelleşmiştir. Ge‘ez ve Güney Arapça yazıtlarda da ortaklığa ve dayanışmaya dair izler görülür. Kökün Afro-Asyatik düzlemdeki ilksel somut çekirdeği, zayıf düşen bir nesneyi alttan veya arkadan bir payanda ile destekleyerek ayakta tutma hareketidir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve David Cohen.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | عون / اِسْتَعَانَ / مَعُونَة | İki uç arasında denge ve kuvveti temsil eden عوان biçiminden türeyerek bir işe yetecek kuvveti sağlama, arkalık ve destek verme yönünde gelişmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice paralel formlar | İbranice ve Aramicede konaklama, barınma ve zahir olma semantik alanlarıyla kesişen, destekleyici mevcudiyet bildiren akraba kökler | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik taban | Zayıf bir gövdeyi sağlam bir nesneye bağlama ve ek kuvvetle ayakta tutma eylemi | Muhtemel |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab ve David Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عون | Anlamlı | Yardım etme, arka çıkma, orta yaş ve olgunluk | Bir kuvvete ek güç katarak onu hedefine ulaştırma | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| عنو | Anlamlı | Boyun eğme, zilletle teslim olma, ortaya çıkma | Bir gücün karşısında baş eğip tevazu gösterme veya bir şeyin yüzeye çıkması | Anlam ilişkisi zıt kutuptadır; Kur'an'da geçer (عنا) |
| وعن | Anlamlı | Sert ve taşlık yer, şiddetli basma | Yerin sertliği veya ayak basılan zeminin katılığını anlatır | Kur'an'da geçmez |
| ونع | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kullanım dışı diziliş |
| نعو | Anlamlı | Ölüm haberi verme, yüksek sesle duyurma | نعي köküyle paralel olarak bir vefatı veya olayı topluma haykırarak ilan etme | Kur'an'da geçmez |
| نوع | Anlamlı | Sallanma, çeşitlilik, kımıldama | Bir dalın meyve ağırlığıyla eğilmesi veya şeylerin sınıflara ayrılması | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عون | Merkez | Yardım, destek, arkalık | Mevcut bir irade ve çabaya eklenerek o işi tamamlayan harici takviye | Asıl yükü yüklenenin çabası esastır; destekleyici güç onun yanındadır |
| نصر | Komşu | Kurtarma, galip getirme | Düşmana, baskıya veya zulme karşı üstün gelme ve savunma odaklı yardım | Çatışma, hasım ve mücadele ortamında zafere ulaştırmayı ifade eder |
| ظهر | Komşu | Arka çıkma, sırt verme | Birinin arkasında durarak ona fiziksel veya manevi koruma sağlama | Görünür bir arka olma, sırt sırta vererek mukavemet kazandırma vurguludur |
| رفد | Komşu | Hibe, bağış, ekleme | Eksik kalan bir nesneyi bağışla veya payanda ile doldurup takviye etme | Maddi hibe, destek ve boşluğu kapatıcı takviye boyutu öne çıkar |
| سند | Komşu | Dayanma, yaslanma | Yıkılmakta olan veya ayakta duramayan bir şeyin bir dayanağa yaslanması | Bütünüyle ağırlığı dayanağa verme ve yükü aktarma durumu baskındır |
| خذل | Zıt | Yardımsız bırakma, terk etme | Destek beklenen veya hakkı olan anda arka çıkmayıp yüzüstü bırakma | Gücü geri çekerek hedefi düşman veya zorluk karşısında yalnız koymaktır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عون | Bir güce eklenerek işi tamamlayan destek | Asıl failin hareketine harici kuvvet katarak dengeli olgunluğa ulaştırma | Kesin |
| Latince | Auxilium, Adiuvo | Yardım, destek kuvveti, takviye | Auxilium özellikle askeri ve kurumsal takviye birliklerini ifade eder; eksik gücü tamamlama yönüyle kökle örtüşür | Güçlü |
| İngilizce | Aid, Assistance, Reinforcement | Yardım, arkalık, ikmal desteği | Assistance mevcut bir sürece katkı sunmayı, reinforcement ise kuvvete ek güç katarak yapıyı sağlamlaştırmayı belirtir | Güçlü |
| Almanca | Beistand, Hilfe, Unterstützung | Arka çıkma, payanda olma, yardım | Beistand kelimesi tam olarak "yanında durma ve arkasında olma" anlamıyla kökün zahîr boyutunu karşılar | Güçlü |
| Fransızca | Assistance, Soutien, Renfort | Destek, payanda, takviye | Soutien alttan ve arkadan tutma fikrini, renfort ise gücün çoğaltılmasını taşır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Dictionnaire Académie Française.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| اِسْتَعِينُوا / نَسْتَعِينُ | İbadet ve hedeflerde Allah'tan güç ve takviye isteme | Kulun sınırlarını itiraf ederek namaz, sabır ve kullukta yegâne dayanaktan yardım dilemesi; Fâtiha 1:5, Bakara 2:45, A‘râf 7:128 |
| الْمُسْتَعَانُ | Ağır imtihanlarda güvenilip sığınılan yegâne makam | İftira, felaket ve haksızlık karşısında sabredilerek sığınılan ilahî merci; Yûsuf 12:18, Enbiyâ 21:112 |
| تَعَاوَنُوا / لَا تَعَاوَنُوا | Toplumsal dayanışma, ortaklaşma ve ittifak | İyilik ve takva zemininde yardımlaşma; günah ve düşmanlık zemininde dayanışmayı yasaklama; Mâide 5:2 |
| عَوَانٌ | Yaşça orta, dinç ve olgunluk evresinde olma | Aşırı genç veya çökmüş değil, iş görmeye en uygun ve dengeli bünye; Bakara 2:68 |
| أَعَانَ / أَعِينُونِي | Beşerî güçlerin birleşimi ve ortak emek takviyesi | Maddi bir set veya eseri inşa etmek için iş gücü isteme veya iddialarda arka çıkma; Kehf 18:95, Furkân 25:4 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İstiane ve Tevhid-i Ef‘âl | Yalnızca Allah'tan yardım isteme ilkesi ile zahirî sebeplerden yararlanma arasındaki ayrım; kulun fiilindeki kesb ve ilahî tevfik | Hakiki müessirin sadece Allah olduğu, kulun çabasına eklenen tevfîkin mutlak kaynağının O olduğu vurgusu |
| Fıkıh | İâne, Teavün ve Suça İştirak | Meşru akitlerde ve maslahatlarda yardımlaşmanın hükmü; günah, haksızlık veya haram fiillere yardım etmenin cezai sorumluluğu | Suça destek olmanın vebal doğurması, meşru işlerde ise dayanışmanın farz-ı kifaye veya mendup olması |
| Tefsir | İbadet-İstiane Birlikteliği | Fâtiha suresinde ibadetin istianeden önce zikredilmesinin hikmeti; sabır ve namazın istiane vasıtası kılınması | İbadetin kulun borcu, istianenin ise bu borcu ifa edebilmek için gereken gücün Allah'tan talep edilmesi boyutu |
| Hadis | Kulun Kardeşine Yardımı | Allah'ın kuluna yardımı, kulun kardeşine yardım ettiği sürece devam eder rivayeti; zalime ve mazluma yardım ilkesi | Bireysel yardım hareketinin ilahî desteği çeken bir vesileye dönüşmesi; zalime yardımın zulmünü engellemek oluşu |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve ibadet akdi | Tevfîk ve sığınak | İnsanın kendi kudretine güvenmeyip ilahî desteğe yönelmesi | Bütün amel ve yükümlülüklerin ancak Allah'ın güç vermesiyle tamamlanabileceği idraki | Kesin |
| İlmi | Bilgi üretimi ve aktarımı | Metodolojik iş birliği ve tedrisat | Zihinlerin ve araştırmaların birleşerek hakikati inşa etmesi | Tek bir ferdin kuşatamayacağı ilmi birikimin ortak gayretle aşılması | Güçlü |
| Siyasi | Toplum sözleşmesi ve savunma | İttifak, asabiyet ve nizam takviyesi | Meşru nizamın korunması ve zulmün defedilmesi | Zulüm ve tecavüz odaklarına karşı kamusal ve toplumsal güçlerin bir araya getirilmesi | Güçlü |
| İktisadi | Üretim, bölüşüm ve emek birliği | İmece, infak ve iş bölümü | Kaynak ve iş gücü açığını kapatarak üretimi sürdürülebilir kılma | Zülkarneyn kıssasındaki gibi sermaye veya kudret ile iş gücünün birleşerek katma değer üretmesi | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Vektörel kuvvet bileşimi ve rezonans (fizik/mekanik) | Bir kütleyi hareket ettirmeye tek başına yetmeyen bir kuvvet vektörüne (), aynı doğrultuda eklenen ikinci bir kuvvet vektörünün () dahil olarak eşik değerini aşması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal sermaye ve kolektif eylem teorisi (sosyoloji) | Bireylerin tek başlarına gerçekleştiremeyecekleri kamusal faydaları güven, yardımlaşma ve iş birliği ağları kurarak başarması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece muhtaçlara sadaka vermek veya pasif biçimde gökten mucizevi bir kurtuluş beklemek seviyesine indirmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir iradenin fiiliyata geçerek gayret sarf etmesi, ardından sınırına vardığı noktada meşru güçlerle ve Allah'ın tevfîkiyle takviye edilerek neticeye ulaşması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Çabasız ve amelsiz bir tevekkül yanılgısı doğurur; bireyi ortak sorumluluktan ve toplumsal iş birliği üretme mükellefiyetinden soyutlar |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan tasavvurunu temellendirir: İnsan ne her şeye kadir mutlak bir varlık ne de bütünüyle çaresiz bir kurbandır; gücü sınırlıdır ve bu eksiklik ancak ilahî ve beşerî meşru destekle kemale erer |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kulluğun özünü özetleyen Fâtiha suresinde; sabır ve namazın bir metot olarak teklif edildiği Bakara ayetlerinde; Zülkarneyn kıssasındaki imar ve inşa bağlamında; toplumsal ahlak nizamını kuran Mâide suresi emirlerinde |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yalnızca dua edip hiçbir fiil ortaya koymadan bekleyen pasif anlayışı yıkar; zira ayetlerde yardım daima bir çabanın, davanın veya hedefin (sabır, namaz, kuvvet, takva) refakatçisi olarak istenmektedir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamYetersiz kalan bir gövdeye veya kuvvete arkadan payanda verip güç katmak; iki aşırı uç arasındaki diri ve dengeli olgunluk hali.
- Soyut anlamBir hedefe yönelmiş iradenin eksikliğini gidermek üzere meşru bir kaynağa yaslanması, gücün güce eklenerek kemale ermesi.
- Sistematik karşılıkİnsanın sınırlı imkânını ilahî inayet veya toplumsal dayanışma ile birleştirerek varoluşsal ve ahlaki dengeyi sağlayan kuvvet takviye mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde gerçekleşen nihai sonucu veya başarıyı, dönüştürücü süreci, asıl failin ortaya koyduğu birincil çabayı, ona eklenen takviye kuvveti (ilahî tevfîk veya beşerî yardımı), hedefe ulaşmak için aşılması gereken asgari direnç eşiğini ve ise toplam kuvvetin bu eşiğe ulaşıp ulaşmadığını belirleyen gösterge fonksiyonunu temsil eder. Tek başına yetersiz kaldığında, eklenen desteğiyle eşik aşılarak fiil tamamlanır.