غرو
غ - ر - و
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 2 sîga
- 8 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Bulaştırdık
Notlarım
Sözlükler(8)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.456 harfباب الغين والراء و و ا ي ء معهما
غ ر و، غ ر ي، غ و ر، غ ي ر، ر غ و، و غ ر، ر و غ مستعملات غرو، غري: لا غَرْوَ، أي: لاعَجَبَ. والغَرا: وَلَدُ البَقَرة.
والغِراءُ: ما غَرَّيت به شيئا، مادام لونا واحدا. وأغريته أيضا.
ويقال: مطلي مُغَرَّى، بالتشديد.
والإِغراءُ: الإيلاعُ، قال الله تعالى: "فأغرينا بينهم" .
وأما قول الحارث بن حلزة:
لا تَخَلنْا على غَراتـك إنّـا قبلُ ما قد وَشَى بنا الأعداء
فإن
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR7.046 harf(باب الغين والراء وما يثلثهما)
(غرز) الغين والراء والزاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَزِّ الشَّيء في الشيء. من ذلك غَرَزْتُ الشَّيءَ أغرِزُه غَرْزاً. وغَرَزْتُ رِجله في الغَرْز. وغَرَزَت الجرادةُ بذَنَبِها في الأرض، مثل رَزّت. والطَّبيعة غريزة، كأنَّها شيء غُرِز في الإنسان. فأمَّا قولهم: اغترَزْت الشَّيءَ، واغترَزْت السَّيرَ اغترازاً، إذا دَنَا سيرك فمعناه تقريبُ السَّير، أي كأنِّي الآنَ وضعتُ رِجلي
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR71 harfغ ر و
لا غرو من كذا أي لا عجب.
وأغريَ بكذا وغرّيَ به إذا أولع به.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR373 harf* غ ر و * الغِرَاءُ الذي يُلصق به الشيء وهو من السَّمَك إذا فتحت الغين قَصَرْت وإذا كسرتها مددت تقول منه * غَرَوْتُ * الجلد من باب عدا أي ألصقته بالغِراء و * أغْرَيْتُ * الكلب بالصيد وأغريتُ بينهم والاسم * الغَرَاةُ * و * غَرِيَ * به من باب صدِي أي أولع به والاسم * الغَرَاءُ * بالفتح والمد و * الغَرْوُ * العجب وقد * غَرَا * أي عجب وبابه عدا وقولهم * لا غَرْوَ * أي لا عجب
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.851 harf: ( و ( *!غَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ ) *!يَغْرُوه *!غَرْواً : ( لَزِقَ به وغَطَّاه ) ؛ ) نقلَهُ ابنُ سِيدَه .
( و ) غَرَا ( الجِلْدَ ) يَغْرُوه غَرْواً : ( ألْصَقَهُ *!بالغِراءِ .
( وقَوْسٌ *!مَغْرُوَّةٌ *!ومَغْرِيَّةٌ ) أَيْضاً حَكَاها ابنُ السِّكِّيت ، كما في الصِّحاح .
قالَ ابنُ سِيدَه : بُنِيَتِ الأخيرَةُ على *!غَرَيْت ؛ وإلا فأصْلُه الواو .
( *!وغَرِيَ به ، كرَضِيَ *!غَراً ) ، مَقْصورٌ ،
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR10.636 harfغَرَا الجِلْدَ
1 غَرَا الجِلْدَ ذ , (K,) first pers. غَرَوْتُ, (S, Msb,) aor. غَرُوَ , (Msb, TA,) inf. n. غَرْوٌ, (TA,) He glued the skin; i. e., made it to adhere with غِرَآء. (S, Msb, K.) And غَرَيْتُ السَّهْمَ signifies the same as غَرَوْتُهُ [i. e. I glued the feathers upon the arrow: see the two pass. part. ns.]. (TA.) [And accord. to present usage, ↓ غَرَّاهُ, inf. n. تَغْرِيَةٌ, signifies
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR112 harfغَرَا
غَرَا U ( n. ac. غَرْو 1 ),
a. Glued, stuck together; smeared, bedaubed, coated, plastered over; covered.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR13.475 harfغرو
غَرَا - يَغْرُوْ - أَغْرَى - يُغْرِيْ
غَرَا - يَغْرُوْ + كائن + شيئاً + بكائن أو شيء: لصقه به: جذبه بشدة نحو كائن آخر حتى يلزمه فيلتصق ويلزق به: وهو بين الأشياء: اللصق واللزق، وبين الناس: الميل والجذب النفسي الشديد للالتصاق وضم الآخر (الإغراء الجنسي)، وهو في الهوى والميل النفسي: الاندفاع والانجذاب الكبير نحو فعل أو عمل ممتع
أَغْرَى -
Mücavir kökler24 mücavir (35 toplam)
- بغض
1 ortak ayet · Bahat çene altındaki et demektir
- حظظ
1 ortak ayet · Huzve atışlardaki hedef demektir
- رجف
1 ortak ayet · Recef dalgalı deniz demektir
- جور
1 ortak ayet · Civar yerleşik bir yerin çevresi demektir
- صنع
1 ortak ayet · İmal ederler
- مرض
1 ortak ayet · “Bürde” gocuk demektir
- وثق
1 ortak ayet · Anlaşma
- نسي
1 ortak ayet · Çadırın kurulduğu yer demektir
- نهي
1 ortak ayet · Nihayet, son demektir
- قلل
1 ortak ayet · Az
- نفق
1 ortak ayet · İki yüzlüler
- عدو
1 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
Geçtiği ayetler(2)
… نَصَارَى أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ …
BulaştırdıkBiz, hristiyanız diyenlerden de söz aldık. Onlar da kendilerine öğretilenlerin bir kısmını unuttular. Bu yüzden kıyamete kadar aralarına kin ve düşmanlık saldık. Allah; yapmakta olduklarını kendilerine haber verecektir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غرو |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli; vāv/yā dönüşümlü) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لصق, ولع, سلط, حرض |
| Zıt Kök | فصل |
| Çekirdek Özet 1 | İki nesneyi tutkalla birbirine yapıştırmak, ayrılmaz biçimde bitiştirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Birini veya bir durumu bir kimseye/topluluğa musallat etmek, ayrılmazcasına peşine takmak |
| Çekirdek Özet 3 | Varoluşsal, ahlaki ya da siyasi bir çatışmayı çözümsüz bir kenetlenmeye dönüştürmek |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir kışkırtma veya özendirme sanıp arkasındaki yapışma, ayrılmazlık ve musallat edilme dinamiğini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غر | Derine dalma, içine geçme, sınırın ötesine akarak temas kurma veya kaplama; bu çekirdek غرب kökünde uzaklaşma ve batma, غرق kökünde suya tamamen gömülme, غرف kökünde içine dalarak alma, غرم kökünde ayrılmaz bağ ve borçlanma anlamlarında belirgindir | و | İki yüzeyin veya tarafın ayrılmayacak biçimde birbirine yapışması, bir tutkunun ya da çatışmanın taraflara sıvanıp kalıcı hale gelmesi şeklinde daralır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Gözün örtülmesi, buğulanması; derinlik ve gizleniş (ikiz harf ع imgesinden yoğunlaşma türetimi) | Yüzeyin altına inen, derine işleyen veya bir şeyi örterek kaplayan tesir |
| ر | İnsan başı; başlangıç, üst, yöneliş ve tepe noktası | Etkinin doğrudan hedefe odaklanması, bir özneye veya başa yönelmesi |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, kenetleme ve tutturma | İki unsuru mekanik veya manevi olarak birbirine bağlayan, kopmasını önleyen kenet |
| غرو | Derine işleyen örtücü etkinin hedefi yakalayıp çengelle birleştirmesi | Bir tesirin veya tutkunun nesneye sıvanarak ayrılmaz bir kenetlenme üretmesi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi diğeriyle birleştirmek için kullanılan tutkal, yapışkan reçine ve zift sürme eylemi (الغِراء); tutkallanan derinin veya tahtanın ayrılmayacak biçimde yapışması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şair Hâris b. Hillize'nin muallakasında geçen ve savunma/omuz siperi anlamını taşıyan الغَراة kullanımında kök, bedene yapışan veya gövdeyi saran uzuv bağlamında zikredilir: لا تَخَلنْا على غَراتـك إنّـا / قبلُ ما قد وَشَى بنا الأعداء |
| Erken Arapça kullanım | Klasik bedevi kullanımında gözün aralıksız ağlamasını ve yaşların art arda yapışırcasına dökülmesini ifade etmek üzere غارت العين بالدمع غِراءً denilmiştir; ayrıca şaşırtıcı ve yapışıp kalan durumlar için لا غَرْوَ ifadesi yerleşikleşmiştir |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça غرو kökü, nâkıs yapısı ve vāv/yā nöbetleşmesi dolayısıyla Sami dillerinin genelinde yapışma, bulaşma, parlama veya tutkallama semantik alanı ile temas halindedir. İbranicede doğrudan yapıştırma eylemi başka köklerle karşılansa da Süryanicede ve genel Batı Sami sahasında tutkallamak, sıva yapmak ve bir nesneyi diğerine raptetmek anlamındaki türevlerle biçimsel ve anlamsal bir geçişkenlik gözlenir. Klasik Arapçada kökün asıl semantik merkezini oluşturan tutkal ve yapışkan madde (الغِراء) tasavvuru, soyut düzleme geçtiğinde bir kişinin bir şeye aşırı düşkün kılınması, musallat edilmesi veya aralarına düşmanlığın kazınması anlamına (الإغراء) evrilmiştir. Bu semantik sıçrama, yapışkan bir sıvının sürüldüğü yüzeyden bir daha ayrılmaması fiziksel gerçeğine dayanır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غرو / غري | Tutkal ve yapışkan maddeden hareketle bir kimseyi bir nesneye, eyleme veya düşmanlığa ayrılmaz şekilde bağlamak | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı Sami / Süryanice temas alanı | Yüzeye sıvanan, yapışan ve ayrılmayan madde tasavvuruyla ilişkili kök türevleri | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lane's Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غرو | Anlamlı | Yapıştırmak, tutkallamak | Bir şeyi ayrılmayacak biçimde bağlamak, musallat etmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| غور | Anlamlı | Dibe çökmek, derinleşmek | Suyun yerin dibine çekilmesi, bir alana derinlemesine girme | Kur'an'da geçer; ortak غر derinlik bağı |
| رغو | Anlamlı | Köpürmek, ses çıkarmak | Sütün veya sıvının üzerinde köpük oluşması, devenin bağırması | Kur'an'da geçmez; yüzeyde beliren kabarma |
| روغ | Anlamlı | Yoldan sapmak, kurnazca yönelmek | Bir hedefe gizlice ve dolambaçlı yaklaşmak | Kur'an'da geçer; yöneliş ve meyil ilişkisi |
| وغر | Anlamlı | Şiddetli sıcak olmak, öfkelenmek | Göğsün kin ve hırsla kaynaması, sıcaklığın içe işlemesi | Kur'an'da geçmez; içe işleyen hararet bağı |
| ورغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte kök kaydı yoktur | Veri bulunamadı |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غرو | Merkez | Yapıştırmak, musallat etmek | İki şeyi tutkallarcasına ayrılmaz ve kalıcı bir çatışmayla kenetleme | Süreklilik ve yapışıklık bildirir |
| لصق | Komşu | Fiziksel yapışma | Maddi olarak temas edip yüzeylerin birleşmesi | Manevi musallat etme ve kışkırtma boyutu içermez |
| ولع | Komşu | Tutku ve düşkünlük | Bir şeye kendini kaptırmak ve ondan kopamamak | Bulaştırılan bir hasımlık veya dış baskıdan ziyade içsel düşkünlüktür |
| سلط | Komşu | Hükümranlık kurma | Bir güç üzerinden baskı kurup ezmek | Yapışıp içine işlemekten çok üstünlük ve kontrol kurmayı anlatır |
| حرض | Komşu | Kışkırtma, teşvik | Bir kimseyi eyleme geçmesi için sözle veya fiille tahrik etme | Kalıcı olarak yapıştırma veya yakasına yapışma unsuru taşımaz |
| فصل | Zıt | Ayırmak, koparmak | Birbirine bitişik iki şeyi tamamen birbirinden uzaklaştırmak | Kenetlenmenin ve yapışmanın tam zıddıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غرو | Tutkallamak, musallat kılmak | Ayrılmaz biçimde birbirine yapıştırma ve peşini bırakmama | Kesin |
| Latince | agglutinare, instigare | Yapıştırmak, kışkırtıp başına sarmak | Agglutinare yalnızca mekanik yapışmayı, instigare ise kışkırtmayı verir; ikisini aynı anda karşılamaz | Güçlü |
| İngilizce | to cement, to incite, to set upon | Yapıştırmak, kenetlemek, başına musallat etmek | To cement ayrılmaz kenetlenmeyi, to set upon ise yakasına yapışıp kışkırtmayı açıklar | Güçlü |
| Almanca | anleimen, aufhetzen, verstricken | Yapıştırmak, kışkırtıp sarmak | Anleimen tutkallamayı, verstricken ise çıkmaz bir bağa bulaştırmayı ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | coller, inciter, attacher | Yapıştırmak, yapışıp kalmasını sağlamak | Coller fiziksel yapışmayı, inciter kışkırtmayı içerir | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَغْرَيْنَا | Çözümsüz hasımlığı yapıştırmak, kalıcı kılmak | Ahdi bozan toplulukların arasına kıyamete kadar düşmanlık ve kinin sıvanması (Mâide 5:14) |
| لَنُغْرِيَنَّكَ | Musallat etmek, peşine takmak, yapıştırmak | Toplumsal düzeni bozan münafıklara ve fitnecilere karşı elçinin onların üzerine ayrılmaz bir otoriteyle sevk edilmesi (Ahzâb 33:60) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ceza ve adaletin tecellisi | Kalplerdeki kin ve düşmanlığın yaratılması ile kulun kesbi arasındaki ilişki; ilahi bir ceza olarak aralarına kinin yapıştırılması meselesi | İlahi iradenin saptırıcı değil, hak edilmiş bir sonuca kenetleyici müdahalesi |
| Fıkıh | Haddi aşanlarla ve bozguncularla mücadele | Fitne çıkaranlara karşı devlet otoritesinin tavizsiz biçimde onların üzerine yönlendirilmesi ve takibi | Suçlu odakların üzerine meşru otoritenin kesintisiz musallat kılınması |
| Tefsir | Ahdin bozulmasının sosyo-psikolojik cezası | İğrâ fiilinin tutkal (gırâ) kökünden gelmesi sebebiyle kin ve nefretin toplumsal bünyeye kazınarak ayrılmaz hale gelmesi | Çatışmanın arızi olmaktan çıkıp kalıcı bir kimlik bağına dönüşmesi |
| Hadis | Nefsi koruma ve hırslardan sakınma | Dünyaya ve şehvetlere yapışıp kalma tehlikesine karşı uyarılar | Bir tutkuya bağımlı hale gelme ve ondan kopamama hali |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi ceza kanunu | Ayrılmaz manevi bağ | Ahdi terk edenlerin kalıcı bir iç çatışmayla cezalandırılması | Dini ilkelerden sapan yapılar kendi aralarındaki nefrete tutkallanır | Kesin |
| İlmi | Sosyolojik çatışma dinamikleri | Yapışkan kutuplaşma | Toplumsal bağların çözülüp düşmanlık bloklarının kristalleşmesi | Çözümsüz hale gelen hasımlıkların nesiller boyu süren bir kimlik olması | Güçlü |
| Siyasi | Kamu güvenliği ve nizam | Yaptırımın musallat edilmesi | Fitne ve bozgunculuk odaklarına karşı meşru gücün ayrılmaz baskısı | Devlet otoritesinin yıkıcı unsurların yakasını bırakmaması | Güçlü |
| İktisadi | Pazar manipülasyonu ve borçlanma | Bağımlı kılma | Tüketiciyi veya üreticiyi borç ya da yapay arzu sarmalına kilitleme | Bir tarafın diğerine vazgeçilmez ve çıkmaz bir bağla bağlanması | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Adhezyon (yapışma) ve geri dönülmez kilitlenme | Farklı iki maddenin moleküler düzeyde birbirini çekerek tek bir yüzey gibi birleşmesi ve ayrılmaya direnç göstermesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kronik kutuplaşma ve patolojik kenetlenme | İki veya daha fazla sosyal grubun karşılıklı nefret üzerinden birbirini tanımlaması ve bu hasımlığın sistemik olarak kırılamaması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını yalnızca basit bir kışkırtma, gaza getirme veya özendirme olarak algılamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, ayrılması imkânsız hale gelen bir yapışmayı, birbiriyle çatışarak kenetlenmeyi ve yakasını bırakmayacak biçimde musallat edilmeyi kuşatır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerde geçen ilahi müdahaleyi anlık bir tahrik gibi yorumlayıp, ahdi bozan toplulukların yakasına yapışan ontolojik kin ve çözümsüz kutuplaşma cezasını görememek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahiyden ve ahitten sapan insan topluluklarının nasıl kendi nefretlerine tutkallandıklarını ve fitne odaklarının meşru otorite tarafından nasıl ayrılmaz bir takibe uğrayacağını anlamayı sağlar |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ehl-i kitabın tahrifat ve ahdi bozma süreçlerini anlatan ayetlerde (Mâide 5:14) ve Medine'deki fitneci münafıkların tasfiyesini düzenleyen siyasi güvenlikle ilgili ayetlerde (Ahzâb 33:60) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kin ve hasımlığın rastlantısal sosyal gerginlikler olduğunu sanma hatasını düzeltir; bunların hakikati terk etmenin kaçınılmaz bir sonucu olarak bünyeye sıvanan bir ceza olduğunu gösterir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamİki yüzeyi tutkal veya yapışkan maddeyle birbirine kalıcı ve ayrılmaz biçimde yapıştırmak.
- Soyut anlamBir duyguyu, hasımlığı veya otoriteyi bir hedefin üzerine ayrılmayacak ve yakasını kurtaramayacak biçimde musallat etmek.
- Sistematik karşılıkBozulan ahitlerin ve sınır tanımaz ifsat hareketlerinin, tarafları birbirine yapışık bir çatışma sarmalına mahkûm eden ontolojik cezaya dönüşmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde ve başlangıçta bağımsız iki tarafı, ise tutkallama veya musallat etme fonksiyonunu temsil eder. Bu fonksiyon sonucunda taraflar ayrılmaz bir biçimde kenetlenir () ve zamanla () aralarındaki mesafe fonksiyonunun değişimi sıfıra yaklaşarak () aralarındaki çatışma veya baskı kalıcı bir yapışkanlığa dönüşür.