غرو
غ - ر - و
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 2 sîga
- 8 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Bulaştırdık
Notlarım
Sözlükler(8)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.456 harfباب الغين والراء و و ا ي ء معهما
غ ر و، غ ر ي، غ و ر، غ ي ر، ر غ و، و غ ر، ر و غ مستعملات غرو، غري: لا غَرْوَ، أي: لاعَجَبَ. والغَرا: وَلَدُ البَقَرة.
والغِراءُ: ما غَرَّيت به شيئا، مادام لونا واحدا. وأغريته أيضا.
ويقال: مطلي مُغَرَّى، بالتشديد.
والإِغراءُ: الإيلاعُ، قال الله تعالى: "فأغرينا بينهم" .
وأما قول الحارث بن حلزة:
لا تَخَلنْا على غَراتـك إنّـا قبلُ ما قد وَشَى بنا الأعداء
فإن
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR7.046 harf(باب الغين والراء وما يثلثهما)
(غرز) الغين والراء والزاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَزِّ الشَّيء في الشيء. من ذلك غَرَزْتُ الشَّيءَ أغرِزُه غَرْزاً. وغَرَزْتُ رِجله في الغَرْز. وغَرَزَت الجرادةُ بذَنَبِها في الأرض، مثل رَزّت. والطَّبيعة غريزة، كأنَّها شيء غُرِز في الإنسان. فأمَّا قولهم: اغترَزْت الشَّيءَ، واغترَزْت السَّيرَ اغترازاً، إذا دَنَا سيرك فمعناه تقريبُ السَّير، أي كأنِّي الآنَ وضعتُ رِجلي
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR71 harfغ ر و
لا غرو من كذا أي لا عجب.
وأغريَ بكذا وغرّيَ به إذا أولع به.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR373 harf* غ ر و * الغِرَاءُ الذي يُلصق به الشيء وهو من السَّمَك إذا فتحت الغين قَصَرْت وإذا كسرتها مددت تقول منه * غَرَوْتُ * الجلد من باب عدا أي ألصقته بالغِراء و * أغْرَيْتُ * الكلب بالصيد وأغريتُ بينهم والاسم * الغَرَاةُ * و * غَرِيَ * به من باب صدِي أي أولع به والاسم * الغَرَاءُ * بالفتح والمد و * الغَرْوُ * العجب وقد * غَرَا * أي عجب وبابه عدا وقولهم * لا غَرْوَ * أي لا عجب
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.851 harf: ( و ( *!غَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ ) *!يَغْرُوه *!غَرْواً : ( لَزِقَ به وغَطَّاه ) ؛ ) نقلَهُ ابنُ سِيدَه .
( و ) غَرَا ( الجِلْدَ ) يَغْرُوه غَرْواً : ( ألْصَقَهُ *!بالغِراءِ .
( وقَوْسٌ *!مَغْرُوَّةٌ *!ومَغْرِيَّةٌ ) أَيْضاً حَكَاها ابنُ السِّكِّيت ، كما في الصِّحاح .
قالَ ابنُ سِيدَه : بُنِيَتِ الأخيرَةُ على *!غَرَيْت ؛ وإلا فأصْلُه الواو .
( *!وغَرِيَ به ، كرَضِيَ *!غَراً ) ، مَقْصورٌ ،
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR10.636 harfغَرَا الجِلْدَ
1 غَرَا الجِلْدَ ذ , (K,) first pers. غَرَوْتُ, (S, Msb,) aor. غَرُوَ , (Msb, TA,) inf. n. غَرْوٌ, (TA,) He glued the skin; i. e., made it to adhere with غِرَآء. (S, Msb, K.) And غَرَيْتُ السَّهْمَ signifies the same as غَرَوْتُهُ [i. e. I glued the feathers upon the arrow: see the two pass. part. ns.]. (TA.) [And accord. to present usage, ↓ غَرَّاهُ, inf. n. تَغْرِيَةٌ, signifies
غَرَا الجِلْدَ 1 غَرَا الجِلْدَ ذ , (K,) first pers. غَرَوْتُ, (S, Msb,) aor. غَرُوَ , (Msb, TA,) inf. n. غَرْوٌ, (TA,) He glued the skin; i. e., made it to adhere with غِرَآء. (S, Msb, K.) And غَرَيْتُ السَّهْمَ signifies the same as غَرَوْتُهُ [i. e. I glued the feathers upon the arrow: see the two pass. part. ns.]. (TA.) [And accord. to present usage, ↓ غَرَّاهُ, inf. n. تَغْرِيَةٌ, signifies He glued it.] ― -b2- غَرَا السِّمَنُ قَلْبَهُ, (K, TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) Fatness adhered to his heart, and covered it: (K, TA:) mentioned by ISd. (TA.) -A2- غَرِىَ بِهِ It adhered to it [as glue or the like]. (Ksh and Bd in v. 17. [And used in this sense in the S and K as an explanation of لَزِجَ بِهِ.]) ― -b2- And [hence], aor. يَغْرَى, (S, Msb, K,) inf. n. غَرًا (Abu-l-Khattلb, Msb, K, TA) and غِرَآءٌ, (K, TA,) like كِسَآءٌ, but in the M like سَحَاب [i. e. غَرَآءٌ], which J [in the S] pronounces to be a subst., (TA,) He became attached to it, or fond of it; was eagerly desirous of it; he adhered, clung, or clave, to it; or loved it; syn. أُولِعَ بِهِ; (Msb, K, TA;) and لَزِمَهُ; (TA;) without his being incited thereto by another; (Msb, TA;) and بِهِ ↓ أُغْرِىَ signifies the same, (Msb, * K, TA,) as also بِهِ ↓ غُرِّىَ, (K, TA,) each with damm, (K,) and the latter with teshdeed, as is stated in the M. (TA.) ― -b3- See also 3. ― -b4- And غَرِىَ فُلَانٌ Such a one persisted, or persevered, in his anger. (S, TA.) ― -b5- غَرِىَ said of what is termed عِدٌّ, [i. e. of the water thus termed,] (M, and so in some copies of the K,) or of a غَدِير, [or pool of water left by a torrent,] (so in other copies of the K [but the former is said in the TA to be the right],) It became cold, or cool, (M, TA,) or its water became cold, or cool. (K.) -A3- غَرَوْتُ, (inf. n. غَرْوٌ, S, * Msb,) also signifies I wondered. (S, Msb, TA.) [See غَرْوٌ, below.]
غرّاهُ 2 غرّاهُ ذ : see 1, third sentence. ― -b2- [The inf. n.] تَغْرِيَةٌ is syn. with تَطْلِيَةٌ [The daubing, smearing, or rubbing over; perhaps particularly, or originally, with غِرَآء i. e. glue]. (K.) ― -b3- غرّاهُ بِهِ: see 4. And غُرِّىَ بِهِ: see 1, latter half.
غارى بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ 3 غارى بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ ذ , (S, K,) inf. n. غِرَآءٌ, (S,) He made no interruption between the two things: (S, K:) mentioned by A'Obeyd, from Khلlid Ibn-Kulthoom: and hence the saying of Kutheiyir, اـِذَا قُلْتَ أَسْلُو فَاضَتِ العَيْنُ بِالبُكَا غِرَاءً وَمَدَّتْهَا مَدَامِعُ حُفَّلُ [When thou sayest, “ I will be forgetful, ” or “ unmindful, ” the eye overflows with weeping, uninterruptedly, and copious flowings of tears pour into it and replenish it]: AO says that the verb is from غَرِيتُ بِالشَّيْءِ. (S, TA.) ― -b2- And غارى فُلَانًا, (K, TA,) inf. n. مُغَارَاةٌ and غِرَآءٌ, (TA,) He wrangled, quarrelled, or contended, with such a one: (K, TA:) mentioned on the authority of AHeyth, who disallowed بِهِ ↓ غَرِىَ, inf. n. غرآء. (TA. [Whether AHeyth disallowed the latter in this sense or in one of the senses mentioned in the first paragraph is not stated.])
اغراهُ بِهِ 4 اغراهُ بِهِ ذ He made him to become attached to it, or fond of it; to be eagerly desirous of it; to adhere, cling, or cleave, to it; or to love it; (Msb, K;) syn. وَلَّعَهُ: (K:) one should not say بِهِ ↓ غرّاهُ. (TA. [But one says غُرِّىَ بِهِ: see 1.]) And أُغْرِىَ بِهِ: see 1. ― -b2- He incited, urged, or instigated, him to do it. (MA, and Har p. 355.) You say, أَغْرَيْتُ الكَلْبَ بِالصَّيْدِ (S) I incited, urged, or instigated, the dog, to, or against, the object, or objects, of the chase. (Kull.) ― -b3- And اغراهُ بِهِمْ He set him upon them, or over them; or made him to have mastery, dominion, or authority, over them. (Jel in xxxiii. 60.) ― -b4- اغرى بَيْنَهُمُ العَدَاوَةَ (tropical:) He occasioned enmity between them: (Jel in v. 17:) he cast enmity between them, as though he made it to cleave to them: (K, TA:) a tropical phrase. (TA.) And أَغْرَيْتُ بَيْنَهُمْ [in which an objective complement is understood] (S, Msb) i. q. أَفْسَدْتُ [meaning (assumed tropical:) I excited disorder, disturbance, dis- agreement, discord, dissension, strife, or quarrel-ling, or I made, or did, mischief, between them, or among them]. (Msb.) -A2- اغرى الشَّىْءَ, said of God, He made, or rendered, the thing goodly, or beautiful. (IKtt, TA.)
هُمَا يَتَغَارَيَانِ فِى الغَضَبِ 6 هُمَا يَتَغَارَيَانِ فِى الغَضَبِ ذ [app. They two wrangle, quarrel, or contend, in anger]. (JK. [See 3.])
لَاغَرْوَ لَاغَرْوَ ذ signifies لَا عَجَبَ [meaning There is no case of wonder], (Msb, K, and Ham p. 603,) the enunciative of لَا being suppressed, as though the saying were لَاغَرْوَ فِى الدُّنْيَا [there is no case of wonder in the present world] or مَوْجُودٌ [existing]; (Ham;) as also ↓ لَا غَرْوَى: (K:) or لَيْسَ بِعَجَبٍ [meaning it is not a case of wonder]. (S.) One says, لَا غَرْوَ مِنْ كَذَا i. e. لَا عَجَبَ [meaning There is no case of wonder arising from such a thing, or, using غرو as an inf. n., (see 1, last signification,) there is no wondering at such a thing]. (Har p. 488.) And the saying وَلَا غَرْوَ أَنْ يَحْذُو الفَتَى حَذْوَ وَالِدِهْ means And it is not a case of wonder (لَيْسَ بِعَجَبٍ), i. e. there is no wondering (لَا عَجَبَ), that the [young] man should follow the example of his father, doing the like of his deed. (Har p. 86.)
غَرًا غَرًا ذ : see غِرَآءٌ, in two places. ― -b2- Also The غِرْس [q. v.] that descends [from the womb] with the child. (TA.) ― -b3- And The young one of the cow: (K, TA:) or, as some say, peculiarly, of [the species of bovine antelope called] the wild cow: dual غَرَوَانِ: and pl. أَغْرَآءٌ. (TA.) It is also applied to The young camel when just born: and, some say, it signifies a youngling that is very sappy or soft or tender: (TA:) and anything brought forth (K, TA) until its flesh becomes firm, or hard. (TA.) ― -b4- And (K, TA) [hence], by way of comparison, (TA,) as also ↓ غَرَاةٌ, (assumed tropical:) Lean, meagre, or emaciated, (K, TA,) in a great degree: (TA:) pl. أَغْرَآءٌ. (K, TA.) Hence the trad., لَا حَتًّى يَكْبَرَ ↓ تَذْبَحُوهُ غَرَاةً (assumed tropical:) [Do not ye slaughter it while very lean, &c., until it become full-grown] (TA. [See 4 in art. فرع.]) -A2- Also Goodliness, or beauty. (S, K. [See غَرِىٌّ.])
غَرَاةٌ غَرَاةٌ ذ [Excitement of disorder, disturbance, disagreement, &c.;] the subst. from أَغْرَيْتُ بَيْنَهُمْ [q. v.]. (S.) -A2- See also غَرًا, in two places.
غَرْوَى غَرْوَى ذ : see the next paragraph: -A2- and see also لَا غَرْوَ.
غَرَآءٌ غَرَآءٌ ذ [A state of attachment, or fondness, &c.;] the subst. from غَرِىَ بِهِ [q. v.] as meaning أُولِعَ بِهِ: (S, Msb, TA:) or, accord. to the M, this is an inf. n.; and the subst. accord. to the K is ↓ غَرْوَى. (TA.)
غِرَآءٌ غِرَآءٌ ذ and ↓ غَرًا (S, Mgh, Msb, K) [Glue;] a substance with which a thing is made to adhere, (S, Mgh, Msb, K,) obtained from fish, (S, Mgh,) or made from skins, and sometimes made from fish: (Msb:) or the substance with which one smears; (Fr, K, TA;) and thus the former word is expl. by Sh: (TA:) or a certain thing that is extracted from fish: (K:) [and mucilage, which by concretion becomes gum; the former word is used in this sense in the K voce صَمْغٌ. q. v.:] and it is said that the trees [app. that produce the mucilage termed غِرَآء, otherwise [know not what can be meant thereby,] are [called] غَرًى [or ↓ غَرًا]; but AHn says that certain persons pronounce the word thus, but it is not the approved way. (TA.) -A2- رَجَلٌ غِرَآءٌ means A man who has not a beast [to carry him] (لَا دَابَّةَ لَهُ). (K.)
غَرِىٌّ غَرِىٌّ ذ Made to adhere; syn. مُلْصَقٌ. (TA voce عَرِيرٌ.) ― -b2- [And hence, (assumed tropical:) An adherent. (See عَرِيرٌ.) ― -b3- Hence also, Daubed, smeared, or rubbed over; as will be shown in the course of this paragraph. (See also مَغْرُوٌّ.) ― -b4- ] And The goodly, or beautiful, (S, K, TA,) in respect of face, (TA,) of mankind, (S, K, TA,) and the goodly, or beautiful, of others than mankind: and [particularly] a goodly building: (K, TA:) and hence. ― -b5- الغَرِيَّانِ Two well-known buildings, in El-Koofeh, (K, TA,) at Eth-Thaweeyeh, where is the tomb of 'Alee, the Prince of the Faithful, asserted to have been built by one of the Kings of El-Heereh: (TA:) or two tall buildings, said to be the tombs of Mلlik and Akeel, the two cup-companions of Jedheemeh ElAbrash; thus called because En-Noamلn Ibn-El-Mundhir used to smear them (كَانَ يُغَرِّيهِمَا) with the blood of him whom he slew when he went forth in the day of his evil fortune [or ill omen, the story of which is well known], (S, TA.) ― -b6- الغَرِىُّ is also the name of A certain idol [or object of idolatrous worship, app. from what here follows, a mass of stone, like as اللَّاتُّ is said to have been by some, and like as were several other objects of worship of the pagan Arabs], with which [probably meaning with the blood on which] one used to smear himself, and upon which one used to sacrifice [victims]. (TA.) ― -b7- And غَرِىٌّ signifies also A certain red dye. (TA.)
غُرَاوَى غُرَاوَى ذ i. q. رَغْوَةٌ [i. e. Froth]: (K, TA: [الغُراءىٰ in the CK is a mistranscription:]) app. formed by transposition; for رُغَاوَى has been mentioned [in art. رغو] as syn. with رَغْوَةٌ: (TA:) pl. with fet-h [i. e. غَرَاوَى]. (K, TA.)
هُوَ مُغْرًى بِهِ هُوَ مُغْرًى بِهِ ذ , from أَغْرَاهُ بِهِ [q. v.], He is made to become attached to it, or fond of it; &c. (TA.)
مَغْرُوٌّ مَغْرُوٌّ ذ [pass. part. n. of غَرَا, q. v.; Glued, &c. ― -b2- Hence, for سَهْمٌ مَغْرُوٌّ, lit. A glued arrow, meaning an arrow having the feathers glued upon it, i. e.] a feathered arrow. (Meyd in explanation of what here follows.) It is said in a prov., أَدْرِكْنِى وَلَوْ بِأَحَدِ المُغْرُوَّيْنِ, meaning [Reach thou me, though] with one of the two [feathered] arrows: or, as Th says, with an arrow or with a spear: (S:) El-Mufaddal says, there were two brothers, of the people of Hejer, a people to whom the Arabs ascribe stupidity, and one of those two rode an intractable she-camel, and the one that did not ride had with him a how, and his name was Huneyn; so the one that was riding called to him, and said, يَا هُنَيْنُ وَيْلَكَ انْزِلْنِى وَلَوْ بِأَحَدِ المَغْرُوَّيْنِ, [in which انزلنى seems to be a mistranscription for ادركنى,] meaning, with his arrow; whereupon his brother shot at him and laid him prostrate; and his saying became a prov., applied on an occasion of necessity, or difficulty, and of the after failing of stratagem. (Meyd.) One says also قَوْسٌ مَغْرُوَّةٌ [A glued bow] (S, Msb, K) and ↓ مَغْرِيَّةٌ. (S, K.)
قَوْسٌ مَغْرِيَّةٌ قَوْسٌ مَغْرِيَّةٌ ذ : see what next precedes.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR112 harfغَرَا
غَرَا U ( n. ac. غَرْو 1 ),
a. Glued, stuck together; smeared, bedaubed, coated, plastered over; covered.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR13.475 harfغرو
غَرَا - يَغْرُوْ - أَغْرَى - يُغْرِيْ
غَرَا - يَغْرُوْ + كائن + شيئاً + بكائن أو شيء: لصقه به: جذبه بشدة نحو كائن آخر حتى يلزمه فيلتصق ويلزق به: وهو بين الأشياء: اللصق واللزق، وبين الناس: الميل والجذب النفسي الشديد للالتصاق وضم الآخر (الإغراء الجنسي)، وهو في الهوى والميل النفسي: الاندفاع والانجذاب الكبير نحو فعل أو عمل ممتع
أَغْرَى -
Mücavir kökler24 mücavir (35 toplam)
- بغض
1 ortak ayet · Bahat çene altındaki et demektir
- حظظ
1 ortak ayet · Huzve atışlardaki hedef demektir
- رجف
1 ortak ayet · Recef dalgalı deniz demektir
- جور
1 ortak ayet · Civar yerleşik bir yerin çevresi demektir
- صنع
1 ortak ayet · İmal ederler
- مرض
1 ortak ayet · “Bürde” gocuk demektir
- وثق
1 ortak ayet · Anlaşma
- نسي
1 ortak ayet · Çadırın kurulduğu yer demektir
- نهي
1 ortak ayet · Nihayet, son demektir
- قلل
1 ortak ayet · Az
- نفق
1 ortak ayet · İki yüzlüler
- عدو
1 ortak ayet · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
Geçtiği ayetler(2)
… نَصَارَى أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ …
BulaştırdıkBiz, hristiyanız diyenlerden de söz aldık. Onlar da kendilerine öğretilenlerin bir kısmını unuttular. Bu yüzden kıyamete kadar aralarına kin ve düşmanlık saldık. Allah; yapmakta olduklarını kendilerine haber verecektir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غرو |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli; vāv/yā dönüşümlü) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لصق, ولع, سلط, حرض |
| Zıt Kök | فصل |
| Çekirdek Özet 1 | İki nesneyi tutkalla birbirine yapıştırmak, ayrılmaz biçimde bitiştirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Birini veya bir durumu bir kimseye/topluluğa musallat etmek, ayrılmazcasına peşine takmak |
| Çekirdek Özet 3 | Varoluşsal, ahlaki ya da siyasi bir çatışmayı çözümsüz bir kenetlenmeye dönüştürmek |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir kışkırtma veya özendirme sanıp arkasındaki yapışma, ayrılmazlık ve musallat edilme dinamiğini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غر | Derine dalma, içine geçme, sınırın ötesine akarak temas kurma veya kaplama; bu çekirdek غرب kökünde uzaklaşma ve batma, غرق kökünde suya tamamen gömülme, غرف kökünde içine dalarak alma, غرم kökünde ayrılmaz bağ ve borçlanma anlamlarında belirgindir | و | İki yüzeyin veya tarafın ayrılmayacak biçimde birbirine yapışması, bir tutkunun ya da çatışmanın taraflara sıvanıp kalıcı hale gelmesi şeklinde daralır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Gözün örtülmesi, buğulanması; derinlik ve gizleniş (ikiz harf ع imgesinden yoğunlaşma türetimi) | Yüzeyin altına inen, derine işleyen veya bir şeyi örterek kaplayan tesir |
| ر | İnsan başı; başlangıç, üst, yöneliş ve tepe noktası | Etkinin doğrudan hedefe odaklanması, bir özneye veya başa yönelmesi |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, kenetleme ve tutturma | İki unsuru mekanik veya manevi olarak birbirine bağlayan, kopmasını önleyen kenet |
| غرو | Derine işleyen örtücü etkinin hedefi yakalayıp çengelle birleştirmesi | Bir tesirin veya tutkunun nesneye sıvanarak ayrılmaz bir kenetlenme üretmesi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi diğeriyle birleştirmek için kullanılan tutkal, yapışkan reçine ve zift sürme eylemi (الغِراء); tutkallanan derinin veya tahtanın ayrılmayacak biçimde yapışması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şair Hâris b. Hillize'nin muallakasında geçen ve savunma/omuz siperi anlamını taşıyan الغَراة kullanımında kök, bedene yapışan veya gövdeyi saran uzuv bağlamında zikredilir: لا تَخَلنْا على غَراتـك إنّـا / قبلُ ما قد وَشَى بنا الأعداء |
| Erken Arapça kullanım | Klasik bedevi kullanımında gözün aralıksız ağlamasını ve yaşların art arda yapışırcasına dökülmesini ifade etmek üzere غارت العين بالدمع غِراءً denilmiştir; ayrıca şaşırtıcı ve yapışıp kalan durumlar için لا غَرْوَ ifadesi yerleşikleşmiştir |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça غرو kökü, nâkıs yapısı ve vāv/yā nöbetleşmesi dolayısıyla Sami dillerinin genelinde yapışma, bulaşma, parlama veya tutkallama semantik alanı ile temas halindedir. İbranicede doğrudan yapıştırma eylemi başka köklerle karşılansa da Süryanicede ve genel Batı Sami sahasında tutkallamak, sıva yapmak ve bir nesneyi diğerine raptetmek anlamındaki türevlerle biçimsel ve anlamsal bir geçişkenlik gözlenir. Klasik Arapçada kökün asıl semantik merkezini oluşturan tutkal ve yapışkan madde (الغِراء) tasavvuru, soyut düzleme geçtiğinde bir kişinin bir şeye aşırı düşkün kılınması, musallat edilmesi veya aralarına düşmanlığın kazınması anlamına (الإغراء) evrilmiştir. Bu semantik sıçrama, yapışkan bir sıvının sürüldüğü yüzeyden bir daha ayrılmaması fiziksel gerçeğine dayanır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غرو / غري | Tutkal ve yapışkan maddeden hareketle bir kimseyi bir nesneye, eyleme veya düşmanlığa ayrılmaz şekilde bağlamak | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı Sami / Süryanice temas alanı | Yüzeye sıvanan, yapışan ve ayrılmayan madde tasavvuruyla ilişkili kök türevleri | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lane's Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غرو | Anlamlı | Yapıştırmak, tutkallamak | Bir şeyi ayrılmayacak biçimde bağlamak, musallat etmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| غور | Anlamlı | Dibe çökmek, derinleşmek | Suyun yerin dibine çekilmesi, bir alana derinlemesine girme | Kur'an'da geçer; ortak غر derinlik bağı |
| رغو | Anlamlı | Köpürmek, ses çıkarmak | Sütün veya sıvının üzerinde köpük oluşması, devenin bağırması | Kur'an'da geçmez; yüzeyde beliren kabarma |
| روغ | Anlamlı | Yoldan sapmak, kurnazca yönelmek | Bir hedefe gizlice ve dolambaçlı yaklaşmak | Kur'an'da geçer; yöneliş ve meyil ilişkisi |
| وغر | Anlamlı | Şiddetli sıcak olmak, öfkelenmek | Göğsün kin ve hırsla kaynaması, sıcaklığın içe işlemesi | Kur'an'da geçmez; içe işleyen hararet bağı |
| ورغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte kök kaydı yoktur | Veri bulunamadı |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غرو | Merkez | Yapıştırmak, musallat etmek | İki şeyi tutkallarcasına ayrılmaz ve kalıcı bir çatışmayla kenetleme | Süreklilik ve yapışıklık bildirir |
| لصق | Komşu | Fiziksel yapışma | Maddi olarak temas edip yüzeylerin birleşmesi | Manevi musallat etme ve kışkırtma boyutu içermez |
| ولع | Komşu | Tutku ve düşkünlük | Bir şeye kendini kaptırmak ve ondan kopamamak | Bulaştırılan bir hasımlık veya dış baskıdan ziyade içsel düşkünlüktür |
| سلط | Komşu | Hükümranlık kurma | Bir güç üzerinden baskı kurup ezmek | Yapışıp içine işlemekten çok üstünlük ve kontrol kurmayı anlatır |
| حرض | Komşu | Kışkırtma, teşvik | Bir kimseyi eyleme geçmesi için sözle veya fiille tahrik etme | Kalıcı olarak yapıştırma veya yakasına yapışma unsuru taşımaz |
| فصل | Zıt | Ayırmak, koparmak | Birbirine bitişik iki şeyi tamamen birbirinden uzaklaştırmak | Kenetlenmenin ve yapışmanın tam zıddıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غرو | Tutkallamak, musallat kılmak | Ayrılmaz biçimde birbirine yapıştırma ve peşini bırakmama | Kesin |
| Latince | agglutinare, instigare | Yapıştırmak, kışkırtıp başına sarmak | Agglutinare yalnızca mekanik yapışmayı, instigare ise kışkırtmayı verir; ikisini aynı anda karşılamaz | Güçlü |
| İngilizce | to cement, to incite, to set upon | Yapıştırmak, kenetlemek, başına musallat etmek | To cement ayrılmaz kenetlenmeyi, to set upon ise yakasına yapışıp kışkırtmayı açıklar | Güçlü |
| Almanca | anleimen, aufhetzen, verstricken | Yapıştırmak, kışkırtıp sarmak | Anleimen tutkallamayı, verstricken ise çıkmaz bir bağa bulaştırmayı ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | coller, inciter, attacher | Yapıştırmak, yapışıp kalmasını sağlamak | Coller fiziksel yapışmayı, inciter kışkırtmayı içerir | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَغْرَيْنَا | Çözümsüz hasımlığı yapıştırmak, kalıcı kılmak | Ahdi bozan toplulukların arasına kıyamete kadar düşmanlık ve kinin sıvanması (Mâide 5:14) |
| لَنُغْرِيَنَّكَ | Musallat etmek, peşine takmak, yapıştırmak | Toplumsal düzeni bozan münafıklara ve fitnecilere karşı elçinin onların üzerine ayrılmaz bir otoriteyle sevk edilmesi (Ahzâb 33:60) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ceza ve adaletin tecellisi | Kalplerdeki kin ve düşmanlığın yaratılması ile kulun kesbi arasındaki ilişki; ilahi bir ceza olarak aralarına kinin yapıştırılması meselesi | İlahi iradenin saptırıcı değil, hak edilmiş bir sonuca kenetleyici müdahalesi |
| Fıkıh | Haddi aşanlarla ve bozguncularla mücadele | Fitne çıkaranlara karşı devlet otoritesinin tavizsiz biçimde onların üzerine yönlendirilmesi ve takibi | Suçlu odakların üzerine meşru otoritenin kesintisiz musallat kılınması |
| Tefsir | Ahdin bozulmasının sosyo-psikolojik cezası | İğrâ fiilinin tutkal (gırâ) kökünden gelmesi sebebiyle kin ve nefretin toplumsal bünyeye kazınarak ayrılmaz hale gelmesi | Çatışmanın arızi olmaktan çıkıp kalıcı bir kimlik bağına dönüşmesi |
| Hadis | Nefsi koruma ve hırslardan sakınma | Dünyaya ve şehvetlere yapışıp kalma tehlikesine karşı uyarılar | Bir tutkuya bağımlı hale gelme ve ondan kopamama hali |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi ceza kanunu | Ayrılmaz manevi bağ | Ahdi terk edenlerin kalıcı bir iç çatışmayla cezalandırılması | Dini ilkelerden sapan yapılar kendi aralarındaki nefrete tutkallanır | Kesin |
| İlmi | Sosyolojik çatışma dinamikleri | Yapışkan kutuplaşma | Toplumsal bağların çözülüp düşmanlık bloklarının kristalleşmesi | Çözümsüz hale gelen hasımlıkların nesiller boyu süren bir kimlik olması | Güçlü |
| Siyasi | Kamu güvenliği ve nizam | Yaptırımın musallat edilmesi | Fitne ve bozgunculuk odaklarına karşı meşru gücün ayrılmaz baskısı | Devlet otoritesinin yıkıcı unsurların yakasını bırakmaması | Güçlü |
| İktisadi | Pazar manipülasyonu ve borçlanma | Bağımlı kılma | Tüketiciyi veya üreticiyi borç ya da yapay arzu sarmalına kilitleme | Bir tarafın diğerine vazgeçilmez ve çıkmaz bir bağla bağlanması | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Adhezyon (yapışma) ve geri dönülmez kilitlenme | Farklı iki maddenin moleküler düzeyde birbirini çekerek tek bir yüzey gibi birleşmesi ve ayrılmaya direnç göstermesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kronik kutuplaşma ve patolojik kenetlenme | İki veya daha fazla sosyal grubun karşılıklı nefret üzerinden birbirini tanımlaması ve bu hasımlığın sistemik olarak kırılamaması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını yalnızca basit bir kışkırtma, gaza getirme veya özendirme olarak algılamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, ayrılması imkânsız hale gelen bir yapışmayı, birbiriyle çatışarak kenetlenmeyi ve yakasını bırakmayacak biçimde musallat edilmeyi kuşatır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerde geçen ilahi müdahaleyi anlık bir tahrik gibi yorumlayıp, ahdi bozan toplulukların yakasına yapışan ontolojik kin ve çözümsüz kutuplaşma cezasını görememek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahiyden ve ahitten sapan insan topluluklarının nasıl kendi nefretlerine tutkallandıklarını ve fitne odaklarının meşru otorite tarafından nasıl ayrılmaz bir takibe uğrayacağını anlamayı sağlar |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ehl-i kitabın tahrifat ve ahdi bozma süreçlerini anlatan ayetlerde (Mâide 5:14) ve Medine'deki fitneci münafıkların tasfiyesini düzenleyen siyasi güvenlikle ilgili ayetlerde (Ahzâb 33:60) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kin ve hasımlığın rastlantısal sosyal gerginlikler olduğunu sanma hatasını düzeltir; bunların hakikati terk etmenin kaçınılmaz bir sonucu olarak bünyeye sıvanan bir ceza olduğunu gösterir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamİki yüzeyi tutkal veya yapışkan maddeyle birbirine kalıcı ve ayrılmaz biçimde yapıştırmak.
- Soyut anlamBir duyguyu, hasımlığı veya otoriteyi bir hedefin üzerine ayrılmayacak ve yakasını kurtaramayacak biçimde musallat etmek.
- Sistematik karşılıkBozulan ahitlerin ve sınır tanımaz ifsat hareketlerinin, tarafları birbirine yapışık bir çatışma sarmalına mahkûm eden ontolojik cezaya dönüşmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde ve başlangıçta bağımsız iki tarafı, ise tutkallama veya musallat etme fonksiyonunu temsil eder. Bu fonksiyon sonucunda taraflar ayrılmaz bir biçimde kenetlenir () ve zamanla () aralarındaki mesafe fonksiyonunun değişimi sıfıra yaklaşarak () aralarındaki çatışma veya baskı kalıcı bir yapışkanlığa dönüşür.