فرح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-ر-ح14 sîga, 34 mücavir kök, 21 ayet, 13 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أمريَفْرَحُونَأتيتَفْرَحُونَضررفرحتَفْرَحُواتَفْرَحْفتححزبوَفَرِحُواصوبحوطفَلْيَفْرَحُواسوأفَرِحُواموللديقدم

KökSîga 14Ayet 21Sure 13Mücavir 34

▶ Ağı aç (3B)

فرح

ف - ر - ح

KÖK
  • 22 geçiş
  • 21 ayet
  • 14 sîga
  • 13 sözlük

Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı ziraata hazır hale getirmek anlamı kazanmıştır. Ziraat yapmak demektir. Hasat zamanı geldiğinde çiftçinin duyduğu sevince “ferah” denmiştir. . Sanattaki güzelliğe de ferah denir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı ziraata hazır hale getirmek anlamı kazanmıştır. Ziraat yapmak demektir. Hasat zamanı geldiğinde çiftçinin duyduğu sevince “ferah” denmiştir. . Sanattaki güzelliğe de ferah denir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.456 harf
باب الحاء والراء والفاء معهما ح ر ف، ح ف ر، ف ر ح، ر ف ح مستعملات حرف: الحَرْف من حُروف الهِجاء. وكلُّ كلمةٍ بُنِيَتْ أداةً عاريةً في الكلام لتفرقة المعاني تُسمَّى حَرْفاً، وإنْ كانَ بناؤها بحَرْفَيْن أو أكثر مثلُ حَتّى وهَلْ وَبلْ ولَعَلَّ. وكلُّ كلمةٍ تُقرَأ على وُجوهٍ من القرآن تُسمَّى حَرْفاً، يقال: يُقرَأ هذا الحَرْف في حَرْف ابن مسعود أي في قراءته. والتحريف في القرآن تغيير الكلمة عن
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR438 harf
فَرِحَ به: سُرَّ. والفَرَحُ أيضاً: البَطَرُ. ومنه قوله تعالى: "إنَّ الله لا يحبُّ الفرِحين". وأفْرَحَهُ: سِرَّهُ. يقال: ما يسرُّني بهذا الأمر مُفْرِحٌ ومَفْروحٌ به، ولا تقل مَفْروحٌ. والتفريح مثل الإفراح. أبو عمرو: أفْرَحَهُ الديْنُ: أثقله. وأنشد: إذا أنت لم تَبْرح تؤدِّي أمـانةًوتحمِلُ أخرى أفْرَحَتْكَ الودائعُ وتقول: لك عندي فَرْحَةٌ إن بشَّرتني، وفُرْحَةٌ. والمِفْراحُ: الذي يَفْرَح كلَّما
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR14.819 harf
ح ر ف حرف ، حفر ، فرح ، رحف ، رفح : مستعملة . حرف : قال الليث : الحَرْفُ من حُرُوفِ الهِجَاء . قال : وَكُلُّ كَلِمَةٍ بُنِيَتْ أَدَاةً عارِيةً في الكلامِ لِتَفْرِقَةِ المَعَانِي فاسْمُها حرفٌ ، وإِنْ كَانَ بِنَاؤُها بحرفين أو فَوْقَ ذلك ، مثل : حتى وَهَلْ وَبل وَلَعَلّ . وكل كلمة تُقْرَأُ على وُجُوهٍ مِنَ القُرْآنِ تُسمى حَرْفاً ، يقرأ هذا في حرف ابن مسعود أي في قراءة ابن مسعود . قال والإنسانُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR19.229 harf
(باب الفاء والراء وما يثلثهما) (فرز) الفاء والراء والزاء أُصَيْلٌ يدل على عَزْل الشيء عن غيره. يقال: فرَزْت الشيءَ فرْزاً، وهو مفروز، والقِطعة فَِرْزة([1]) .*فرس) الفاء والراء والسين أُصَيل يدلُّ على وطءِ الشَّيء ودقِّه. يقولون: فَرَسَ عنقَه، إذا دقَّّها. ويكون ذلك من دقِّ العُنق([2]) من الذَّبيحة. ثم صيِّر كلُّ قتلٍ فَرْسا، يقال: فرَسَ الأسدُ فريستَه. وأبو فِراسٍ: الأسد. وممكنٌ أن يكون الفَرَس
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.499 harf
- الفرح: انشراح الصدر بلذة عاجلة، وأكثر ما يكون ذلك في اللذات البدنية الدنيوية، فلهذا قال تعالى: ﴿لكيلا تأسوا على ما فاتكم ولا تفرحوا بما آتاكم﴾ [الحديد/23]، ﴿وفرحوا بالحياة الدنيا﴾ [الرعد/26]، ﴿ذلكم بما كنتم تفرحون﴾ [غافر/75]، ﴿حتى إذا فرحوا بما أوتوا﴾ [الأنعام/44]، ﴿فرحوا بما عندهم من العلم﴾ [غافر/83]، ﴿إن الله لا يحب الفرحين﴾ [القصص/76]، ولم يرخص في الفرح إلا في قوله: ﴿فبذلك فليفرحوا﴾
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR213 harf
ف ر ح لك عندي فرحةٌ أي بشرى وفلان إن مسّه خير فمفراح وفرحان وتقول‏:‏ أفرحتني الدنيا ثم أفرحتني أي سرّتني ثم غمّتني والهمزة‏:‏ للسلب‏.‏ أنشد ابن الأعرابيّ‏:‏ وتقول‏:‏ المرء دائر بين مفرحين قاعد بين سلامةٍ وحين‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.438 harf
الفَرَحُ: نقيض الحُزْن؛ وقال ثعلب: هو أَن يجد في قلبه خِفَّةً؛ فَرِحَ فَرَحاً، ورجل فَرِحٌ وفَرُحٌ ومفروح، عن ابن جني، وفَرحانُ من قوم فَراحَى وفَرْحَى وامرأَةٌ فَرِحةٌ وفَرْحَى وفَرحانة؛ قال ابن سيده: ولا أَحُقُّه. والفَرَحُ أَيضاً: البَطَرُ. وقوله تعالى: لا تَفْرَحْ إِنَّ الله لا يحب الفَرِحينَ؛ قال الزجاج: معناه، والله أَعلم: لا تَفْرَحْ بكثرة المال في الدنيا لأَن الذي يَفْرَحُ بالمال يصرفه في
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR521 harf
* ف ر ح * * فَرِحَ * به سر و * الفرَحُ * أيضا البطر ومنه قوله تعالى ﴿ان الله لا يحب الفرحين﴾ وبابهما طرب و * أفْرَحَهُ * و * فَرَّحَهُ تفريحا * أي سره يقال ما يسرني بهذا الأمر * مُفْرِحٌ * بكسر الراء و * مَفْروحٌ * به ولا تقل مفروح و * أفْرحَهُ * الدين أثقله وفي الحديث ﴿لا يترك في الإسلام * مُفْرَحٌ *﴾ قال الأزهري هو المفدوح وقال الأصمعي هو الذي أثقله الدين يقول يقضى عنه دينه من بيت المال ولا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.214 harf
الفرح، محركة: السرور، وفي اللسان: نقيض الحزن. وقال ثعلب: هو أن يجد في قلبه خفة. وفي المفردات: الفرح هو انشراح الصدر بلذة عاجلة غير آجلة، وذلك في اللذات البدنية الدنيوية والسرور هو انشراح الصدر بلذة فيها طمأنينة الصدر عاجلا وآجلا. قال: وقد يسمى الفرح سرورا، وعكسه. والفرح: الأشر والبطر. وقوله تعالى لا تفرح إن الله لا يحب الفرحين قال الزجاج: معناه - والله أعلم - لا تفرح بكثرة المال في الدنيا، لأن
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR8.383 harf
فَرِحَ 1 فَرِحَ ذ , (S, A, L, Msb, K, &c.,) [aor. فَرَحَ ,] inf. n. فَرَحٌ, (S, * L, * Msb, &c.,) He rejoiced; was joyful, or glad; or was happy; (S, A, L, Msb, K, &c.;) syn. سُرَّ: (S, A, Msb, * &c.:) or he experienced a sensation of lightness in his heart: (Th, TA:) or his bosom became dilated with delight, or pleasure, of short continuance, transitory, or fleeting, not lasting, as is the case
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.219 harf
فَرِحَ فَرِحَ A ( n. ac. فَرَح 4 ), a. Rejoiced; was happy, glad. b. [ Bi ], Rejoiced, exulted at. فَرَّحَ فَرَّحَ II , a. Gladdened, delighted, made to rejoice; gratified. أَفْرَحَ أَفْرَحَ IV , a. see II . b. De. prived of jou. c. Burdened, overwhelmed ( debt ). فَرْحَة فَرْحَة 1t , a. Joy, gladness, delight. b. cause of gladness; gift, grafuity. فَرْحَى فَرْحَى 1ya , a. fem.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR18.006 harf
فرح فَرِحَ - يَفْرَحُ - فَرِح - فَرِحُوْن فَرِحَ - يَفْرَحُ + كائن + بشيء أو أمر: يشعر في نفسه بالفرح من أثر الشيء أو الأمر: يتَكَوَّنُ لدى المرء شعور داخل نفسه بالرضا والقبول والمتعة، وذلك تجاه موقف أو وضع معين، فيتصرف بطريقة تُشْعِر الآخرين بما يحس به فَرِح: على وزن " فَعِل" اسم فاعل مبالغة من " فَرِحَ - يَفْرَحُ " فَرِحُوْن: جمع " فَرِح "
Tamamını oku

Sîgalar(14)

Mücavir kökler34 mücavir (157 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حزب

    3 ortak ayet · “Huzme” demet demektir

  2. صوب

    4 ortak ayet · Sağanak yağmur demektir

  3. فخر

    2 ortak ayet · Fehr (hı) “Fehhar” çömlekçi demektir

  4. سوأ

    5 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  5. أتي

    7 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  6. ذوق

    3 ortak ayet · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  7. لدي

    2 ortak ayet · Onların yanı

  8. حبب

    3 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  9. حوط

    2 ortak ayet · Çeper, çit demektir

  10. فتح

    2 ortak ayet · Feth, kapının açılması demektir

  11. أمر

    4 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır

  12. قدم

    2 ortak ayet · “Kudüm” ön demektir

Geçtiği ayetler(21)

  1. فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ

    FerahladılarOnlar, kendilerine hatırlatılan şeyleri unutunca; Biz de kendilerine her şeyin kapılarını açtık. Nihayet kendilerine verilen o şeyler yüzünden sevinince; onları, ansızın yakaladık ve bütün ümitlerinden mahrum kaldılar.

  2. وَإِذَا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِهَا وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذَا هُمْ يَقْنَطُونَ

    FerahladılarNe zaman da insanlara bir rahmet tattırdık ise; onunla sevinirler. Ama yaptıklarından dolayı başlarına bir kötülük gelirse; hemen ümidlerini kesiverirler.

  3. فَلَمَّا جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرِحُوا بِمَا عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ

    FerahladılarPeygamberleri kendilerine huccetlerle gelince; kendi yanlarındaki bilgi ile gururlandılar da, alaya aldıkları şey kendilerini kuşatıverdi.

Sîga sayfası: الْفَرِحِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفرح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسرر, مرح, بطر, بشر
Zıt Kökحزن
Çekirdek Özet 1Kalpte anlık bir genişleme ve hafiflik hissiyle beliren taşkın sevinç veya borç ve yük altında ezilme
Çekirdek Özet 2Geçici dünyalıkla şımarıp böbürlenme ile ilahi lütuf ve rahmetle mutmain olma arasındaki ayrım
Çekirdek Özet 3Şımarıklık ve rehavet üreten nefsi hazdan arınıp gayesi meşru manevi neşeye yöneliş
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca masum bir sevinç sayıp Kur'an'daki yerilen şımarıklık, azgınlık ve rehavet boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فرYarılma, açılma, yayılma, ortaya çıkma ve kaçış; nitekim فرج aralama ve açma, فرق ayırma ve yarma, فرغ boşaltma, فرط öne atılma anlamındadırحBoğazın ve soluğun açılmasını temsil eden harfin eklenmesiyle yarılma ve açılma hareketi, iç dünyadaki sıkışıklığın aniden dağılması, göğsün ferahlayıp genişlemesi veya taşınamaz bir ağırlığın içe çökmesi yönünde özelleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğız; söz, açıklık, kenarDuygusal dışavurumun, nefesin dışarı salınmasının ve göğüs kafesindeki kabarmayla ağzın açılmasının başlangıcıdır
رİnsan başı; baş, ilk, üstZihinsel algı, öne çıkma, başı yukarı kaldırma ve kibirle dikleşme hareketini verir
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaSınırları aşma veya içsel sınırın aniden aralanarak göğüsteki daralmanın dışa doğru boşalmasıdır
فرحAğızdan nefesin ve dışavurumun yükselerek başı dikleştirmesi ve iç sınırları aşmasıBedenin ve kalbin ani bir hazla genişleyip hafiflemesi, tutulan yükün sınırları yıkarak taşkın bir hafifliğe veya ağır bir yüke dönüşmesidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKalp ve göğüste anlık bir hafiflik (hıffet) hissedilerek duygunun dışa vurulması; kökün diğer fiziksel kökünde ise ağır borç ve emanet altında kalıp ezilmek (el-İfrâh) anlamıdır
Cahiliye şiiri kullanımıHedbe b. Haşrem şiirinde bu durumu aşırı sevinçle denge kaybı anlamında şöyle zikreder: وَلَسْتُ بِمِفْرَاحٍ إِذَا الخَيْرُ مَسَّنِي / وَلَا جَازِعٍ مِنْ صَرْفِهِ المُتَقَلِّبِ
Erken Arapça kullanımKlasik sözlüklerde borç yükünün insanı çökertmesi anlamında şu beyit nakledilir: إِذَا أَنْتَ لَمْ تَبْرَحْ تُؤَدِّي أَمَانَةً / وَتَحْمِلُ أُخْرَى أَفْرَحَتْكَ الوَدَائِعُ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha ve el-Müfredât.

Sami etimolojik katman

Arapça kök فرح, Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda birincil olarak canlılık, neşe, çiçek açma ve kabarma semantik matrisiyle ilişkilidir. İbranicede yer alan פָּרַח (pāraḥ) fiili filizlenmek, tomurcuklanmak, çiçek açmak ve uçmak anlamlarını taşır; Süryanicede ܦܪܰܚ (prah) biçimi kanatlanıp uçmak, havaya yükselmek, neşeyle sıçramak anlamındadır. Akadcada parāḫu / barāḫu formları parlamak veya tomurcuklanmakla bağlantılıdır. Kökün Sami dillerindeki ortak paydası bir tohumun veya goncanın iç basınçla kabarıp dışarı doğru patlaması, hafifleyip göğe doğru yükselmesidir. Arapçada bu somut fiziksel hareket, insanın iç aleminde göğsün kabarması, nefsin geçici bir lezzetle şahlanması ve bedende hissedilen ağırlıksızlık durumuna (hıffetü'l-kalb) kaymıştır. Kökün ikinci anlamı olan ağırlık (el-ifrâh) ise, aşırı hafifliğin zıddı olarak yük altında mecalsiz kalma durumunu ifade eden ezdâd (zıt anlamlılar) karakteri taşır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفرح ve فر çekirdeğiAçılma, yarılma ve patlama eyleminden göğsün geçici lezzetle ferahlamasına ve şımarıklığa evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice pāraḥ, Süryanice prahTomurcuklanma, filizlenme, havaya sıçrama ve kanatlanma gibi fiziksel kabarma anlamlarıyla soydaştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiMısır hiyeroglifinde prhÇiçek açmak ve dışarı taşmak anlamındaki Afro-Asyatik köklerle biçimsel ve semantik yakınlık gösterirMuhtemel

Kaynak David Cohen, The Foreign Vocabulary of the Qur'an, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فرحAnlamlıSevinmek, şımarmak, ağır yük altında kalmakGöğsün geçici hazla genişlemesi veya borç altında ezilmesidirHedef kök; Kur'an'da geçer
فحرAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez; mühmel
رفحAnlamlıRefah, bolluk ve dirlik içinde yaşamakYaşam şartlarının gevşemesi, lüks ve rahatlığın genişlemesidirKur'an'da geçmez; müsta'mel
رحفAnlamlıİnceltmek ve keskinleştirmekBir şeyin ucunu veya kenarını incelterek sivriltmektirKur'an'da geçmez; müsta'mel
حفرAnlamlıKazmak, oymak, toprağı deşmekYüzeyi yarıp derinlik oluşturmak, çukur meydana getirmektirKur'an'da geçer; zıt hareket (içeri çökme)
حرفAnlamlıSınır, kenar, yön değiştirmekBir nesnenin kıyısı veya doğruluktan sapıp kenara kaymaktırKur'an'da geçer; ortak sınır unsuru

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فرحMerkezDuygusal kabarma ve neşeİçsel hazzın bedene ve davranışa yansıyan taşkın, rehavet verici ve geçici yönüdürHem övgü hem yergi bağlamında kullanılır
سررKomşuİçsel ve gizli sevinçKalpte saklanan, dışa vurulması gerekmeyen, derin ve dingin memnuniyettirVakarla birlikte yürür; şımarıklık içermez
مرحKomşuTaşkınlık ve şımarıklıkSevinç hissinin ölçüyü aşarak kibirli yürüyüş ve eylemlere dönüşmesidirKur'an'da daima yerilir
بطرKomşuNimete nankörlük ve azgınlıkVarlığın ve zenginliğin sarhoşluğuyla haddi aşmak, hakkı tanımamaktırDoğrudan ahlaki çöküşü ifade eder
بشرKomşuMüjde ile aydınlanmaHaberin deride ve yüzde oluşturduğu ışıltı ve ferahlıktırDışsal bir tebşir ve muştu neticesidir
حزنZıtKeder ve iç daralmasıKalbin ağırlık ve kasvetle sıkışması, çaresizlik hissetmesidirفرح kökünün tam zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفرحSevinç, taşkın neşe, şımarıklıkAnlık hazla ferahlama veya böbürlenme durumunu kuşatırKesin
LatinceGaudium, exultatioSevinç, coşku, kabarmaGaudium ölçülü iç sevinci, exultatio ise taşkın kabarmayı karşılarGüçlü
İngilizceJoy, exultation, gloatingSevinç, gururlanma, böbürlenmeJoy kökün meşru sevincini, gloating ve exultation ise kınanan kibrini verirGüçlü
AlmancaFreude, FrohlockenNeşe, sevinçle coşmaFrohlocken sözcüğü ölçüsüz veya meydan okuyan sevinç yönünü yansıtırGüçlü
FransızcaJoie, allégresse, jubilationSevinç, hafiflik, taşkın neşeAllégresse kalpteki hafiflik (hıffet) boyutunu tam olarak karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَرِحُوا / فَرِحُونَDünyevi zenginlik ve başarıyla şımarmaDünyalıkla övünüp ahireti unutan kafirlerin hali; En'âm 6:44, Ra'd 13:26, Mü'min 40:83
لَا تَفْرَحْ / الْفَرِحِينَKibir ve nankörlük doğuran şımarıklıkKarun kıssasında mülk ile kibirlenmenin yerilmesi; Kasas 28:76
لَا تَفْرَحُواAşırı sevinçle dengeyi yitirme yasağıElden çıkana üzülmeme ve verilenle şımarmama dengesi; Hadîd 57:23
فَلْيَفْرَحُوا / يَفْرَحُAllah'ın lütfu ve yardımıyla meşru sevinçVahiy, rahmet ve müminlerin zaferiyle duyulan ulvi neşe; Yûnus 10:58, Rûm 30:4
فَرِحِينَŞehitlerin kazandıkları nimetle sevinmeleriAhiret yurdunda ilahi ikramlara mazhar olanların ebedi huzuru; Âl-i İmrân 3:170
فَرِحَMünafıkların fitne ve tembellikle ferahlamasıSavaştan geri kalıp peygamberin hilafına sevinme; Tevbe 9:81

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi sıfatlar ve rızaHadiste geçen Allah'ın kulunun tövbesine sevinmesi ifadesinin teviliTeşbihten kaçınarak rıza, kabul ve lütuf anlamında mecazi yoğunlaşma
FıkıhNafaka, borç ve mükellefiyetBorç altında ezilen kimsenin (el-müfrah) zekat ve diyetten muafiyetiفرح kökünün if'âl kalıbında borç yükü ve çaresizlik ıstılahı olması
TefsirMeşru ve gayrimeşru sevincin hududuAyetlerdeki فرح yergisi ile فليفرحوا emrinin telifiDünyalıkla böbürlenmenin zemmi, ilahi vahiy ve faziletle neşelenmenin medhi
HadisKulun tövbesi ve ahlakMümin ve facirin günaha ve nimete karşı duygusal tepkileriKalbi gevşeten şımarıklıktan sakınma ve hakiki neşeyi tövbede bulma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve hidayet algısıŞükür temelli meşru neşeDengelemeDini sistemde ferahlık yalnızca ilahi hidayet ve rahmet karşısında meşru kabul edilirKesin
İlmiBilgiyle kibirlenmeEpistemik körleşmeKörleştirmeİnsanın kendi zannını mutlak hakikat sanıp peygamberlerin tebliğine burun kıvırmasıdırGüçlü
Siyasiİktidar ve güç sarhoşluğuOtokratik şımarıklıkBozunmaGücü elinde tutan zümrenin kendi imkanlarıyla övünüp halka üstten bakması ve rehavete düşmesidirGüçlü
İktisadiServet ve sermaye birikimiMülkiyet şımarıklığıYozlaşmaİktisadi kaynakların getirdiği refahın kibre dönüşerek zekat ve infak sorumluluğunu unutturmasıdırKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDengesiz salınım ve rezonans kırılmasıSisteme giren ani ve aşırı enerjinin sönümlenmeyerek yapının taşıma kapasitesini aşması ve rezonans felaketine yol açmasıdırGüçlü
Beşeri bilimlerManik taşkınlık ve hedonik adaptasyonAni kazanımların bireyde gerçeklik duygusunu yitirmesi, ardından gelen tatminsizlikle davranışsal anomiye sürüklenmesidirGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan, nötr ve olumlu bir iç huzur veya gündelik sevinç derekesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kökün çoğunlukla yerilen, nefsi şımartan, kibre sevk eden ve ahireti unutturan tehlikeli bir psikolojik taşma hali olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKarun ve benzeri azgın kavimlerin helakine sebep olan فرح halini masum bir tebessüm sanıp ilahi uyarıdaki şımarıklık ve rehavet vurgusunu ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın nimet ve bela karşısındaki duygusal tepkilerinin ahlaki ve ontolojik neticelerini gösterir; kalbin hafifleyip savrulması ile mutmain olması arasındaki farkı kurar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Karun kıssasında servet ahlakını işleyen ayetlerde, münafıkların savaştan geri kalış sahnelerinde ve darlık-bolluk imtihanını anlatan itikadi pasajlarda
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminin dünyevi başarılarla şımarıp zafer sarhoşluğu yaşamasını engeller; asıl sevincin yalnızca vahiy, fazilet ve rahmetle sınırlı olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKalpte ve göğüste basıncın aniden düşmesiyle hissedilen hafiflik, gevşeme veya tam zıddı olarak ağır bir yük ve borç altında kalıp ezilme.
  • Soyut anlamZahiri nimete bağlanarak kibir ve rehavete kapılma ile ilahi rehberliğe tutunarak şükür dolu bir tatmine ulaşma arasındaki yönetsel bilinç.
  • Sistematik karşılıkİnsanın elde ettiği kudret, servet ve bilgiyi kendinden bilerek taşkınlığa sapması ile aynı kazanımları emanet bilip sükunetle yönlendirmesi dinamiği.
  • LaTeX modeliF(t)=κ⋅dΩdt−λ⋅Ψ(t)
  • LaTeX açıklamasıModelde F(t) kökün temsil ettiği duygusal ve eylemsel taşkınlık derecesini (ferah halini), Ω dışsal dünyevi kazanım veya bilgi akışını, dΩdt bu kazanımların ani artış hızını, κ nefsin kibre ve rehavete yatkınlık katsayısını, Ψ(t) ilahi bilinç, takva ve emanet idrakini, λ ise bu ilahi şuurun taşkınlığı dizginleme ve dengede tutma katsayısını ifade eder. İlahi şuur sıfıra yaklaştığında ani kazanım ferahı yıkıcı bir şımarıklığa dönüştürür.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف