قصف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ص-ف1 sîga, 10 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رسلوجدتبعقصفقَاصِفًاتورأمنغرقكفرروحأخر

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 10

▶ Ağı aç (3B)

قصف

ق - ص - ف

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Kıran

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR958 harf
القاف والصاد والفاء معهما ق ص ف، ص ف ق، ق ف ص، ف ق ص مستعملات قصف: القَصْفُ: كسر قناة، ونحوها نصفين. يقال: قَصَفْتُها إذا انكسرت ولم تبن، فإذا بانت قيل: انقصَفتْ. ورجل قَصِفٌ: سريع الانكسار عن النجدة. وانقَصَفَ القوم عن كذا إذا خلوا عنه فترة وخذلاناً. والأَقْصَفُ: الذي انكسرت ثنيته من النصف، وثنية قَصْفاءُ. والقَصْفُ: اللعب واللهو. والقاصِفُ: الريح الشديدة تَقْصِفُ الشجرة أي تكسرها. وقَصَفَ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR682 harf
القَصْفُ: الكسرُ. يقال: قَصَفَتِ الريحُ السفينةَ. وريحٌ قاصِفٌ: شديدةٌ. ورعدٌ قاصِفٌ: شديدُ الصوت. يقال: قَصَفَ الرعدُ وغيره قَصيفاً. والقَصيفُ: هَشيمُ الشجر. والتَقَصُّفُ: التكسُّرُ. والقَصْفُ: اللهو واللَعِبُ؛ يقال: إنها مولدة. وقَصِفَ العودُ يَقْصَفُ قَصَفاً، بالتحريك، فهو قَصفٌ، أي خَوَّارٌ. ورجلٌ قَصِفٌ: سريعُ الانكسار عن النَجدة. والقَصَفُ أيضاً والقَصَفَةُ: هدير البعير، وهو شدَّةُ رغائه.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.116 harf
ق ص ف قصف ، صفق ، فقص ، قفص ، صقف . قصف : روى أبو داود عن النضرِ بن شميل أنه روى حديثاً بإسناد له أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) خَرَجَ يوماً على صَعْدَةٍ يتبعَها حذاقى عليها قَوْصفٌ لم يَبقَ منها إلا قَرْقَرُهَا . قال النَّضرُ : الصّعْدَةُ : الأَتانُ ، والحذاقيُّ : الْجَحْشُ ، والقَوْصفُ : القَطِيفَةُ وقَرْقَرُها ظَهْرُهَا . وقال ابن السكيت : القَصْفُ مَصدَرُ قَصَفْتُ العودَ أقْصفُهُ قَصْفاً
Maddenin bağlantısı

ق ص ف قصف ، صفق ، فقص ، قفص ، صقف . قصف : روى أبو داود عن النضرِ بن شميل أنه روى حديثاً بإسناد له أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) خَرَجَ يوماً على صَعْدَةٍ يتبعَها حذاقى عليها قَوْصفٌ لم يَبقَ منها إلا قَرْقَرُهَا . قال النَّضرُ : الصّعْدَةُ : الأَتانُ ، والحذاقيُّ : الْجَحْشُ ، والقَوْصفُ : القَطِيفَةُ وقَرْقَرُها ظَهْرُهَا . وقال ابن السكيت : القَصْفُ مَصدَرُ قَصَفْتُ العودَ أقْصفُهُ قَصْفاً إذا كَسرْتُهُ . قال : والقَصْفُ من الهديرِ . ويقال : عُودٌ قَصِفٌ بين القصَفِ إذا كان خَواراً ، ورجلٌ قَصفٌ . وأخبرني المنذري عن ابن الأعرابي : رَجلٌ قَصفُ البَطْنِ وهو الذي إذا جَاعَ فَتَرَ واسْتَرْخَى ولم يحتمل الجُوعَ . وقال الليث : القَصْفُ كَسْرُ القناةِ ونحوهَا نِصْفَيْنِ . يقال : قَصِفَتِ القنَاةُ قَصَفاً إذا انْكسرتْ ولم تَبِنْ ، فإذا بانَتْ قِيلَ انقصقَتْ ، وأنشد : وأسْمرٌ غير مَجْلوزٍ عَلَى قَصف ورجلٌ قَصفٌ : سريع الانكسارِ عن النَّجْدَةِ . ويقال للقوم : إذا خَلَوْا عن شيءٍ فَتْرَةً وخِذْلاناً : قد انقصَفُوا عنه ، والأقْصفُ الذي انْكَسرتْ ثنيتُهُ من النِّصْف وثنيةٌ قَصْفاءُ . قلت : والذي سَمِعناه وحفِظْناهُ لأهل اللُّغةِ الأقْصمُ بالميم للذي انْكسَرَتْ ثنّيتهُ . وأخبرني المنذري عن الحراني عن ابن السكيت عن الفراء قال : قال بعض الأعرابِ لرجل أَقْصمِ الثَّنية : قد جاءَتكم القَصْماءُ ذَهَبَ إلى سِنِّهِ فأنَّثهَا . والقاصف : الريح الشديدة التي تقصف الشَّجرَةَ . روي عن نابغةِ بني جَعْدةَ أنه سَمِعَ النبيَّ ( صلى الله عليه وسلم ) يقول : ( فأَنَا والنَّبيّون فُرّاطُ القاصفينَ ) معناه : أن النبيينَ يَتَقدّمون أمَمهمْ إلى الجنَّةِ ، وهم على أَثرهمْ يبادِرونَ إلى الجنَّةِ فَيَزْدَحِمونَ حتى يَقْصِفَ بَعضُهمْ بَعْضاً بِدَاراً إليها . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : القُصوفُ : الإقامة في الأكل والشربِ . قال : والصُّقوف : المظَالُّ ، قلت : الأصل فيه السُّقُوفُ . وقال الليث : القَصْفُ : اللعِب واللَّهْو وسمعت قَصْفةَ القومِ أيْ دَفعتهمْ في تَزاحمهمْ . وقال العجاج : كقصفةِ الناس من المُحْرَنْجمِ وفي حديث آخر : عن النَّبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنهُ قال : ( لما يهُمُّني من انْقِصَافِهِمْ على باب الجنَّةِ أهمُّ عِنْدِي منْ تَمامِ شَفَاعَتِي ) وقَصَفَ الْفَحْلُ يقْصِفُ قَصْفاً وقُصُوفاً وقَصِيفاً إذا هَدَرَ في الشِّقْشِقَةِ ، ويقالُ : قصِف النَّبْتُ يقْصَفُ قصَفاً فهو قصِفٌ : إذا طال حتى انْحَنَى مِنْ طُولِهِ ، وقال لبِيد : حتى تَزَيَّنَتِ الْجِوَاءُ بِفاخِرٍ قَصِفٍ كألْوانِ الرِّجالِ عَمِيم أيْ : بِنَبْتٍ فاخِرٍ . وقال ابن شُميل : الْقَصَافُ المرْأة الضَّخْمَةُ ورعْدٌ قاصِفٌ إذا اشْتَدَّ صوتُهُ . صفق : أبو عبيد عن أبي عبيدة : صَفَقْتُ الباب وأصْفَقْتُهُ وبلقْتُهُ وأبلَقْتُهُ بِمَعْناهُ ، وقال الأصمعيُّ : صفقْتُ البابَ أَصْفِقُهُ صَفْقاً ، ولمْ يَذْكُرْ أصْفَقْتُهُ ، أبو عبيد عن أبي زيد : سفقتُ الباب وأسْفقتهُ : إذا ردَدْته ، أبو منصور : وهذا ضدُّ ما قال أبو عبيدة لأن بلقْتُه بمعْنَى فتحته لا غيرُ . وقال ابن شُميلٍ : سَفَقْتُ الباب وصفقْتُهُ ، قال : وقال أبو الدُّقَيْشِ : صفقْتُ الباب أصفِقهُ صَفقاً أي : فتحتُهُ ، وتركتُ بابَهُ مَصْفوقاً أي : مفْتُوحاً قال : والناس يقُولونَ صَفقْتُ الباب وأصفقتُه إذا رَدَدْتَهُ ، وقال أبو الخَطَّاب : يقالُ هَذَا كُلُّهُ ، قال : وبابٌ مبلُوقٌ أي مفتُوحٌ . وروى ابن الفرج عن أعرابيَ أنَّهُ قال : أصفقْتُ الباب وأصمَقْتُه بمعْنى أغلقْتُه . وقال غيره : هي الإجافة دون الإغلاقِ ، وقال الأصمعيُّ : ثوبٌ سفيقٌ وصفيقٌ : مُحْكَمُ الصنْعة ، وأعطاه سفقْة يمينه وصفقة يمينِه إذا بايَعُه ، قال : ويقال : أصفقوا على ذلك الأمر إصْفاقاً إذا اجتمعوا عليه ، ويقال : اصْفِقْهُمْ عَنْك ، أي : اصْرِفهُم عَنْكَ وأنشدَ قول رؤبةَ : فَما اشْتلاها صفقةً في الْمُنصفَقْ حتى تردَّى أرْبَعٌ في الْمُنْعَفَقْ قال : ويقال : صفَّقَ بيديْهِ وصفحَ سَواءٌ ، وفي الحديث : ( التَّسْبيحُ للرِّجال والتَّصفيقُ للنِّساءِ ) المعنى : أنهُ إذا نابَ الْمُصلي شَيْءٌ في صلاتِهِ فأراد تَنْبيهَ من بحذائهِ صفقت المرأة بيديْهَا وسبَّحَ الرَّجل بلسانه ، وقال الأصمعيُّ : صَفقَ فلانٌ عيْن فلان يصفِقُها إذا ضربها ويقال : وردنا ماءً كأنه صفَقٌ ، وهو أول ما يُصبُّ في القربةَ الجديدةِ فيخْرجُ الماء أصفر ، ويقال : صفَّق الخمْر إذا حوَّلَهَا من إناءٍ إلى إناء فهيَ مُصفقَةٌ ويقالُ : أصفقتْ يده بكذا وكذا إذا صادفته ووافقته . وقال النَّمر بن تَوْلَب يصفُ جزّاراً : حتى إذا طُرِحَ النَّصيبُ وَأصْفَقت يَدُهُ بجلْدَة ضَرْعِها وحُوارِها وقال أبو كبير الهذَليّ : أخلاد إن يُصْفِق لأهْلِ حظيرة فيها المجهجة والمنارة يُرْزِم إن يُصْفق أي يقدر ويُتَاحُ ، يقالُ : أُصْفِقَ له ، أي : أتيح ، يقول : إنْ قُدِّرَ لأهل حظيرة متحرّزين الأسَد ، كان المقْدُورُ كائِناً ، وقوله : والمنارة يُرْزِمُ ، أرَادَ : تَوَقدَ عيني الأسد كالنار . وفي الحديث : ( صفْقتان في صفقة رِباً ) ، معناه : بَيْعَتان في بَيعةٍ واحدةٍ رِباً ، وهو على وجْهين : أحدُهما : أن يقول البائعُ للمُشتري : بعتُك عبدي هذا بمائةِ دِرْهمٍ على أنْ تَشْتَري مِنّي هذا الثَّوْبَ بعشرة دراهم . والوجهُ الثاني : أن تَقُول لَهُ بِعْتُكَ هذا الثوب بعشْرينَ درهماً عَلَى أنْ تبيعَني متاعك بعشرةِ دراهم ، وإنما قيل للبيعةِ صفقةٌ لِضرب اليد على اليد عند عقد البيع ، وصفقَا العنق وغيره ناحيتاهُ ، وجاءَ أهل ذلك الصفق أي : أهل ذلك الجانب . وفي حديث لُقْمانَ بن عادٍ حين وصف إخوتهُ ، فلما بلغ صفةَ ذِي العفاق قال : خذِي منّي أخي ، ذا العِفاق صَفّاق أفَّاقٌ . قالَ القتيبي : قال الأصمعي : الصَّفّاق الذي يصفِق على الأمر العظيم ، والأفَّاق الذي يتصرف ويأتي الآفاقَ . قال القتيبي : روى هذا أبو سفيان عن الأصمعيّ . أبو مَنصور : والذي أراه في تفْسير الصفاق غيرُ هذا القوْل ، والصَّفّاق عندي الرَّجل الكثيرُ الأسفار والتصرف في البلادِ والتجارات ، والصَّفْق والأفْقُ قريبان مِنَ السّواءِ ، وكذلِك الصَّفّاقُ والأفاق ، ويقالُ : انصفَقَ القوْمُ عن جهتهمْ أي : انصرَفوا عنها . وقال الليث : يقالُ للثَّوْبِ المعَلق تصفِّقُه الرياحُ كل مصفَّقٍ وتصفِقُه بمعناه . وأنشد : وأخرَى تصفِّقها كلُّ رِيح سَريع لدَى الجوْر إرغانُها ويقال : اصطفَقتِ المزاهرُ إذا أجابَ بعضها بعضاً ، وصِفاقُ البطن : الجلدُ الباطنُ الذي يلي سوادَ البطن . قال : وبعضٌ يقول جلدُ البَطن كلُّه صِفاقٌ . شمرٌ عن ابن شميل : الصِّفاقُ ما بين الجلد والمَصْرَان ، ومرَاقُّ البَطن صِفاقٌ أجمَعُ ما تحتَ الجلدِ منه إلى سواد البطن . قال : ومرَاقُّ البَطن كلُّ ما لم ينحنِ عليه عَظْمٌ . قال : وقال الأصمعي : الصِّفاقُ : الجلدُ الأسفلُ الذي دُون الجلدِ الذي يُنسلخُ ، فإذا سُلِخَ المَسْكُ بقي ذلكَ يُمْسِكُ البطنَ ، وهو الذِي إذا انشقَّ كان منه الفَتْقُ . أبو عبيدٍ عن الأموي : أصْفقْتُ الغنمَ : إذا لم تَحْلُبْها في اليوم إلا مرةً . وأنشدنا : أَوْدَى بنُو غنْمٍ بألْبانِ العُصُم بالمُصْفَقاتِ وَرَضُوعاتِ الْبَهَمْ وقال غيره : الْمُصافِقُ منَ الإبل الذي يَنامُ عَلَى جَنْبِه مرَّة وعلى الآخَرِ مرّة ، وإذا مَخَضَتِ الناقةُ صافَقَتْ . وقال الشاعر يصف دجاجة وبيضتها : وحاملةٍ حَيّاً وليْسَتْ بحيَّةٍ إذا مَخضَتْ يوماً بهِ لم تُصافقِ ويقال : صَفَقَه بالسَّيْفِ إذا ضَرَبَه . وقال الراجزُ : كأنها بَصْرِيّةٌ صوَافِقُ وَمِصْرَاعَا البَابِ صَفْقَاهُ ، ويقال : صفَّقَ الخمرَ إذا مَزَجها بالماءِ . وقال الأعشى : وشمولٍ تحْسَبُ العينُ إذا صُفِّقَتْ وَرْدَتهَا نَوْرَ الذُّبَحْ وقال ابن شميلٍ : يقال : إنه لمُبَارَك الصفْقَة أي : لا يشتَرِي شيئاً إلا رَبحَ فيه ، وقد اشتريتُ اليومَ صفقةً صالحةً ، والصفقةُ تكون للبائع والمشتَرِي ، ويقال لحوادِثِ الخُطوبِ وصوارفها : صوافقُ وصفائقُ . وقال أبو ذُؤيب : أخ لكَ مأمون السَّجيَّات خِضْرم إذا صَفَقَتْه في الحرُوبِ الصوافق وقال كثيِّرٌ في الصَّفائق : وأنْتِ المُنى يا أمَّ عمرٍ لو أننا نَنالُكِ أو تُدْني نواكِ الصفائقُ الواحدَةُ : صفِيقةٌ بمعنى صافِقة . سلمة عن الفراء : صفَقْتُ القَدَحَ وصفَّقْته وأصفقته إذا ملأته ، والتصفيقُ أن ينويَ نيَّةً ثمّ يرُدَّها ، ومنه : وزلَل النِّيّة والتصفِيق قفص : قال الليث : والقفصُ : شيءٌ يُتخذُ من قصبٍ أوْ خَشَبٍ للطير . وأخبرني المنذرِي عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : وقال أبو عَوْنٍ الحرمازيّ إن الرجل إذا أكل التمرَ وشرِبَ الماء عليه قَفِصَ ، وهو أنْ يُصيبه القَفَصُ وهو حرارةٌ في حلقه وحموضةٌ في معدته . وروى سلمة عن الفراء قال : قالت الدُّبيريَّةُ : قفِصَ وقبِصَ بالفاءِ والباء إذا عرِبَتْ معدتهُ . أبو عبيد عن أبي عمرو قال : القَبْصُ : الخفَّةُ والنشاط ، وقد قبَصَ يقبِصُ ، والقُفصُ نحوه . أبو عبيد : القفِصُ : النشيطُ ، والقفْصُ : الوَثْبُ ، وقد قَفصَ يقفِصُ وقفَّصتُ الظبْيَ : إذا شددْتُ قوائمَه وجمعْتُها . وقال الأصمعيُّ : أصبحَ الجرادُ قَفِصاً إذا أصابه البردُ فلم يستطعْ أنْ يطير ، وفرَسٌ قفِصٌ وهو المتَقَبِّضُ الذي لا يُخرجُ ما عنده كلَّه ، يقال : جرَى قفِصاً . وقال ابنُ مُقبل : جرَى قفِصاً وارْتدّ من أصل صُلبِه إلى موضعٍ منْ سَرْجه غير أحْدب أي : يرجعُ بعضُه إلى بعضٍ لقَفَصِه وليس منَ الحدب . اللحياني : قفِصَ يقْفَصُ قَفصَاً : إذا تشنَّج من البرْد ، والقفْصُ : حَبُّ ، والقُفص : جيلٌ متلصِّصُون في جبَل لهم بين جبالِ فارسَ وتخُوم بلادِ السِّندِ . فقص : قال اللحياني : فقَسْتُ البَيضةَ أفْقِسُها فقْساً ، وفقَصْتُها فقصاً إذا فضَخْتُها .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.592 harf
(باب القاف والصاد وما يثلثهما) (قصع) القاف والصاد والعين أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تطامُنٍ في شيء أو مطامَنةٍ له. من ذلك القَصْعَة، وهي معروفة، سمِّيت بذلك للهَزْمة. والقاصِعاء: أوَّل جِحَرة اليَربوع، وقياسُها ما ذكرناه. وقد تقَصَّع، إذا دخلَ قاصِعاءَه. قال: فوَدَّ أبو ليلى طُفيلُ بنُ مالكٍ *** بمُنعَرَجِ السُّوبان لو يَتَقَصَّعُ([1])فأمَّا قَصْع النّاقة بجِرّتها فقالوا: هو أن ترُدَّها في جوفها.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR177 harf
- قال الله تعالى: ﴿فيرسل عليكم قاصفا من الريح﴾ [الإسراء/69] وهي التي تقصف ما مرت عليه من الشجر والبناء، ورعد قاصف: في صوته تكسر، ومنه قيل لصوت المعازف: قصف، ويتجوز به في كل لهو.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.084 harf
ق ص ف قصف القناة والعود‏:‏ كسره فقصف قصفاً وانقصف‏.‏ وقصف ظهره ورجل مقصوف الظّهر‏.‏ وعصفت ريح فقصفت السفينة‏.‏ وعود قصف‏:‏ سريع الانكسار‏.‏ قال الطرماح‏:‏ تميم تمنّى الحرب ما لم ألاقها وهم قصف العيدان في الحرب خورها وقصّفه فتقصّف ورمح مقصّف‏:‏ مقصّد‏.‏ قال‏:‏ ألم تر أن النّبع يصلب عوده وما يستوي والخروع المتقصّف وخذ من قصيف الشجر‏:‏ من هشيمه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ رجل قصف‏:‏ سريع الانكسار عن
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.578 harf
القَصْف: الكسر، وفي التهذيب: كسر القَناة ونحوها نِصفين. قَصَفَ الشيءَ يَقْصِفه قصْفاً: كسره. وفي حديث عائشة تَصِف أَباها، رضي اللّه عنهما: ولا قصَفُوا له قَناة أَي كسروا. وقد قَصِف قصَفاً، فهو قَصِفٌ وقصِيفٌ وأَقْصَفُ. وانقَصَف وتَقَصَّفَ: انكسر، وقيل: قَصِفَ انكسر ولم يَبِن. وانقَصَف: بان؛ قال الشاعر: وأَسْمَرٌ غيرُ مَجْلُوزٍ على قَصَفِ (* قوله «وأسمر إلخ» صدره كما في شرح القاموس: سيفي جريء
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR262 harf
* ق ص ف * * القَصْفُ * الكسر وبابه ضرب وريح * قاصِفٌ شديدة ورعد * قاصِفٌ * شديد الصوت و * التَّفَصُّفُ * التكسر و * القَصْفُ * الهو واللعب ويقال إنه مولد و * قَصْفَةُ * القوم تدافعهم وازدحامهم وفي الحديث ﴿أنا والنبيوت فرّاط * لِقَاصِفِينَ *﴾ وذلك على باب الجنة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.487 harf
قصفه يقصفه قصفا: كسره وفي الصحاح: القصف الكسر، وفي التهذيب: كسر القناة ونحوها نصفين. ومن المجاز: قصف الرعد وغيره قصيفا كأمير، كما في الصحاح، وزاد الزمخشري وقصفا: اشتد صوته فهو قاصف، كأن السماء تنقصف به، وقال أبو حنيفة: إذا بلغ الرعد الغاية في الشدة فهو القاصف، وفي حديث موسى عليه السلام: وضربه البحر فانتهى إليه وله قصيف، مخافة أن يضربه بعصاه أي: صوت هائل يشبه صوت الرعد. وقل ابن دريد: في دعائهم:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR103 harf
نَبَاتٌ قَصِيفٌ رَيّانُ نَبَاتٌ قَصِيفٌ رَيّانُ ذ [A weak, or fragile, sappy plant]. (TA, in art. خرع.)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.316 harf
قَصَفَ قَصَفَ I ( n. ac. قَصْف 1 ), a. Broke, snapped; shattered. b. Was broken. c. I ( n. ac. قَصِيْف 25 ), Resounded, roared ( thunder ). d. U ( n. ac. قُصُوْف 27 ), Feasted, caroused, revelled. قَصِفَ قَصِفَ A ( n. ac. قَصَف 4 ), a. Was weak, brittle; broke; bent. أَقْصَفَ أَقْصَفَ IV , a. see I (d) . تَقَصَّفَ تَقَصَّفَ V , a. Broke; was broken. b. Assembled; played, amused
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok16.511 harf
قصف قَصَفَ - يَقْصِفُ - قاصِف قَصَفَ - يَقْصِفُ + (كائن أو ريح) + شيئاً: يضرب شيئاً صُلْباً طويلاً بمؤثِّر يؤدي إلى تكُّسره أو ثنيه، مع بقاء اتصال جزئي: يضرب شيئاً طويلاً، كسارية سفينة أو شجرة أو عمود، أو ما شابه ، فيكسره عرضاً إلى جزأين أو أكثر، ويبقى بينهما اتصال جزئي قاصف: اسم فاعل صفة مشبهة من " قَصَفَ - يَقْصِفُ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler10 mücavir (20 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. تور

    1 ortak ayet · Tevr suyu dökmek için kullanılan kapdır

  2. غرق

    1 ortak ayet · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir

  3. عود

    1 ortak ayet · Kalabalık hayvan sürülerinin sulamalarında varış yoluyla…

  4. روح

    1 ortak ayet · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır

  5. وجد

    1 ortak ayet · Su birikintisidir

  6. تبع

    1 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  7. أخر

    1 ortak ayet · Uhur ense demektir

  8. رسل

    1 ortak ayet · Saçak demektir

  9. كفر

    1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  10. أمن

    1 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

Geçtiği ayetler(1)

  1. أَمْ أَمِنْتُمْ أَنْ يُعِيدَكُمْ فِيهِ تَارَةً أُخْرَى فَيُرْسِلَ عَلَيْكُمْ قَاصِفًا مِنَ الرِّيحِ فَيُغْرِقَكُمْ بِمَا كَفَرْتُمْ ثُمَّ لَا تَجِدُوا لَكُمْ عَلَيْنَا بِهِ تَبِيعًا

    KıranYoksa sizi tekrar bir kere daha oraya döndürüp üzerinize ortalığı yıkan bir fırtına göndererek, küfretmiş olmanızdan dolayı sizi suda boğmasından mı emin oldunuz? Sonra, Bize karşı sizi takib edecek birini de bulamazsınız.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقصف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقصم, عصف, هشم, كسر
Zıt Kökجبر
Çekirdek Özet 1Sert ve dik duran bir cismi (dal, mızrak sapı, direk) ses çıkararak ortasından çatırdatıp kırma
Çekirdek Özet 2Denizde gemilerin direklerini ve yapılarını kırıp parçalayan, batırıcı şiddetli fırtına
Çekirdek Özet 3İnsanın sahte emniyet hissini ve güvendiği dışsal araçları kırarak mutlak acziyetini açığa çıkarma
Kritik Hata RiskiKelimeyi sıradan bir rüzgâr sıfatı sayıp kökün taşıdığı direnci ortasından çatırdatarak kırma eylemini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قصKesmek, bir bütünden sınır çekerek ayırmak, izini sürüp koparmak (قصص, قصم, قصر, قصد, قصو)فÇekirdekteki kesme ve ayırma hareketine patlama, üfleme, dağılma ve işitilir bir çatlama sesi katarak sert bir nesneyi ortasından çatırdatıp ikiye kırma anlamına dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırGücün ve gerilimin tek bir odak noktasında toplanması, dayanma sınırına ulaşması
صolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaDirenç gösteren gövdeyi yanlardan sıkıştırma, eğilmeye ve bükülmeye zorlama
فağız; söz, açıklık, kenarPatlama, dışarı fırlama, ses çıkarma ve yarıktan iki yana açılma
قصفDayanma sınırına kadar sıkıştırılan sert bir gövdenin azami yük altında aniden çatırdaması, ses çıkararak ortasından kırılması ve yarılması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğaç dalı, mızrak sapı veya gemi direği gibi sert ve içi dolu bir cismin şiddetli bir darbe veya tazyikle çatırdayarak ortasından ikiye ayrılmasıdır.
Cahiliye şiiri kullanımıŞair et-Tırımmah beytinde savaştan korkan kimseleri narin ve dayanıksız dallara benzeterek şöyle der: تميم تمنى الحرب ما لم ألاقها / وهم قصف العيدان في الحرب خورها
Erken Arapça kullanımHz. Aişe babası Hz. Ebû Bekir'in sarsılmaz iradesini överken kökü mızrak istiaresiyle kullanır: ولا قصفوا له قناة (Onun mızrağını kıramadılar, iradesini bükemediler). Ayrıca çatırtılı gök gürültüsü için رعد قاصف denmiştir.

Kaynak Lisânü’l-Arab, Kitābü’l-ʿAyn, Esâsü’l-Belâga, Mekâyîsü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde قصف kökü, fiziksel bir direncin şiddetle kırılması, çatlama sesi ve bu çatlamadan doğan tahribat alanı ile bağlantılıdır. İbranicede q-ṣ-p (קצف / קָצַף) kökü hem köpürme ve şiddetli öfke patlamasını hem de kırılıp parçalanmış kuru dal veya çöpü (קְצָפָה) ifade eder. Süryanicede qṣap (ܩܨܦ) biçimi benzer şekilde öfkelenme, şiddet gösterme ve kırılma anlamlarını barındırır. Akadcada qaṣāpu kökü öfkeyle diş gıcırdatma ve çatırdatma semantiğini korur. Arapçada kök, somut nesnelerin (ağaç, gemi direği, mızrak) fiziksel olarak çatırdayıp kırılması ve bu kırılmanın yarattığı gürültülü rüzgâr ve fırtına anlamında özelleşmiştir. Fonetik akrabalık sert patlamalı ق ve sürtünmeli ص harflerinin oluşturduğu ses taklidi (onomatopeik) kırılma hissini tüm dillerde ortak bir tabanda tutar.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقص kökünden ف ilavesiyle türemeSert bir cismin ortasından ses çıkararak çatırdayıp kırılması ve bu güce sahip rüzgârKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice q-ṣ-p (קצף), Süryanice qṣap (ܩܨܦ), Akadca qaṣāpuKırılma, parçalanmış dal, gıcırdatma, şiddetli öfke ve patlamaGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Mekâyîsü’l-Luğa, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قصفAnlamlıÇatırdayarak kırmaDirek, dal veya mızrağı ses çıkararak ortasından kırmaHedef kök; Kur'an'da geçer
قفصAnlamlıDaraltma, hapsetmeBir şeyi bağlamak, dar bir kafese koymak, büzüşmekKırıp dağıtmanın aksine büzüp hapsetme
صقفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
صفقAnlamlıÇarpma, şaklatmaEl çırpma, rüzgârın bir şeye çarpıp ses çıkarması, alışveriş akdiOrtak ses ve darbe unsuru taşır
فقصAnlamlıÇatlayıp yarılmaYumurtanın kabuğunun kırılarak çatlamasıİnce ve gevrek kabukların kırılması
فصقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قصفMerkezÇatırdatıp kırmaSert ve dik duran cismi ses çıkararak ortadan kırmaFırtınanın gemi direklerini kırıp batırması
قصمKomşuKökten kırmaBir şeyin belini kırıp tamamen helak etmeİki parçaya ayırarak varlığına son verme
عصفKomşuSavurucu rüzgârRüzgârın hafif nesneleri uçurması ve hızla esmesiKırmaktan ziyade sürükleme ve savurma baskındır
هشمKomşuUfalayarak kırmaKuru ve gevrek nesneleri çiğneyip ezmeBütünlüğü un ufak etme hareketi
كسرKomşuGenel kırmaHerhangi bir sert nesnenin bütünlüğünü bozmaSes ve özel biçim şartı aramayan genel kırma
جبرZıtOnarma, birleştirmeKırılmış bir kemiği veya nesneyi bir araya getirip düzeltmeKırılan yapıyı bütünleyip eski gücüne kavuşturma

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقصفÇatırdatarak kırmaSert nesneleri sesle kıran şiddetli rüzgâr veya darbeKesin
LatinceConfringere, fragorŞiddetle kırmak, çatlama sesiKırılmanın şiddetini ve gürültüsünü verir; rüzgâr boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceGale, snap, splinterDirek kıran fırtına, çatırtıyla kırılmaGale denizdeki fırtınayı, snap ise çatırdayarak kırılmayı karşılarGüçlü
AlmancaZerschellen, SturmböParçalanıp kırılma, şiddetli boraGeminin kayaya veya fırtınaya çarpıp parçalanmasını iyi anlatırGüçlü
FransızcaBriser, fracasÇatırtıyla kırmak, büyük gürültüKırılma eylemini ve sesini karşılar ancak deniz bağlamını tek başına vermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَاصِفًاGemileri ve direkleri kırıp batıran deniz fırtınasıKaraya çıkınca nankörlük edip Allah'ın azabından güvende olduğunu sanan inkârcıların yeniden denize sevk edilip helak edilmesi tehdidi (İsrâ 17:69)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamFıtrat ve şirk psikolojisiİnsanın karada duyduğu sahte güven hissi ile denizde maruz kaldığı mutlak çaresizlik arasındaki tezadın ispatıİnsanın dayandığı araçların kırılganlığı ve tek sığınağın ilahî kudret olması
FıkıhDeniz yolculuğu ve can emniyetiGemilerin sefere çıkamayacağı fırtına şartları, telef olan malların tazmini ve mücbir sebep haliİnsan iradesini aşan, araçları tahrip eden doğal afet hali
TefsirRüzgâr türleri ve tabiat ayetleriعاصف ile قاصف arasındaki fark; ilkinin karada savurucu, ikincisinin denizde kırıcı ve batırıcı olmasıDoğrudan gemi direklerini kırarak batırmaya odaklı tahripkâr kasırga
Hadisİdare ve metanet tasviriSiyasi ve ahlaki sarsıntılara karşı direncin anlatıldığı rivayetlerde mızrağın kırılmaması istiaresiBoyun eğmeme, kırılmama ve dış baskılara karşı omurgayı koruma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve tevekkülSahte dayanakların yıkılışıİllüzyonu kırmaİnsanın kendi ürettiği teknolojiye veya sığınaklara duyduğu güvenin kırılmasıKesin
İlmiFizik ve akışkanlar mekaniğiKritik kırılma basıncıYapısal direnci aşmaBir malzemenin esneme sınırını aşarak aniden kırılmasına yol açan dinamik yükGüçlü
SiyasiKriz yönetimiDış şok ve omurga çöküşüKırılganlığı sınamaBir rejimin veya yapının kriz anında direnç gösteremeyip aniden parçalanmasıMuhtemel
İktisadiTicaret ve risk analiziMücbir sebep ve batık riskiGüvenceleri sıfırlamaLojistik ağların ve sermaye araçlarının telafisiz biçimde kırılarak batmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGevrek kırılma (Brittle fracture)Malzemenin plastik deformasyona uğramadan, kritik gerilme sınırında aniden ve çatırtıyla ikiye ayrılması mekanizmasıGüçlü
Beşeri bilimlerYapısal kırılma (Structural collapse)Toplumsal veya kurumsal sistemlerin esnekliğini yitirip dışsal bir baskı altında aniden dağılması ve çözülmesi haliMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca gürültülü rüzgâr veya genel fırtına olarak çevirip, kökün içerdiği nesneyi çatırdatarak ikiye kırma boyutunu dışarıda bırakmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da denizde seyreden insanın güvendiği gemi mekanizmasını, direklerini ve küreklerini kırarak yüzme kabiliyetini yok eden, böylece suda boğulmayı zorunlu kılan tahrip edici güçtür.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyette geçen tehdidin vahameti anlaşılamaz; karadaki savurucu rüzgâr ile denizdeki kırıcı ve batırıcı kasırganın insanda yarattığı varoluşsal çaresizlik farkı silinir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın doğa olaylarını rastgele sıfatlarla değil, hedefe ve etkiye tam oturan fiziksel eylemlerle tasvir ettiğini gösterir; rüzgârın gemiyi sadece savurmayıp direklerini kırarak batırdığını kök anlamıyla açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın nankörlük psikolojisini, güven hissinin mekâna bağlı sahteliğini ve denizde yakalanılan ilahî kuşatmayı anlatan ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Doğa olaylarının soyut birer tehdit değil, doğrudan insanın dayandığı maddi araçları (gemi, direk) fiziksel olarak imha eden somut mekanizmalar olduğunu fark ettirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSert, uzun ve dik bir cismin (direk, dal, kemik) şiddetli darbe veya kasırga altında ses çıkararak ortasından çatırdayıp kırılmasıdır.
  • Soyut anlamİnsanın inşa ettiği güvenli sığınakların ve koruyucu yapıların ilahî irade karşısında kritik eşiği aşarak aniden çökmesi ve işlevsiz kalmasıdır.
  • Sistematik karşılıkSistemin taşıma kapasitesini aşan harici yükün, yapıyı esnetmeden doğrudan kırıp parçalaması ve sahte dengeyi yok etmesidir.
  • LaTeX modeliFe>Rs  ⟹  ΔS→0∧ω=1
  • LaTeX açıklamasıFormülde Fe sisteme dışarıdan uygulanan şiddetli fırtına veya darbe kuvvetini, Rs yapının (gemi direği veya gövde) içsel kırılma direncini temsil eder. Uygulanan kuvvet direnci aştığında (Fe>Rs), yapının bütünlüğü ve emniyet durumu aniden sıfırlanır (ΔS→0) ve kesin batma/yıkım hali gerçekleşir (ω=1). Kökün çatırdama ve kırılma dinamiği bu eşik aşımını ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق