قصو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ص-و4 sîga, 42 mücavir kök, 5 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حولدينقَصِيًّامكنقصوسعيجيأالْقُصْوَىرجلسريأَقْصَىسفلنبذبرك

KökSîga 4Ayet 5Sure 5Mücavir 42

▶ Ağı aç (3B)

قصو

ق - ص - و

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 4 sîga
  • 6 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Daha uzak

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: قصو/ي

Notlarım

Sözlükler(6)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.084 harf
القاف والصاد و"وايء" معهما ق ص و، و ق ص، ق ي ص، ص ي ق مستعملات قصو: القًصْوُ: قطع أذن البعير، وناقة قَصْواءُ، وبعير مَقْصُوُّ، والقياس أَقْصَى، ولم يقولوا، وقَصَوْتُ الأذن: قَطَعتُ من طرفها قطعة. وقَصَا يَقْصُو قُصُوّاً أي تنحى في كل شيء، والقاصية من الناس ومن المواضع: المتنحي، يقال: هي القُصْوَى والقُصْيا، وما جاء من فُعْلَى من بنات الواو يحول إلى الياء نحو: الدنيا من دنوت وأشباهه غير القُصوى،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.592 harf
Madde başı: قصو/ي(باب القاف والصاد وما يثلثهما) (قصع) القاف والصاد والعين أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تطامُنٍ في شيء أو مطامَنةٍ له. من ذلك القَصْعَة، وهي معروفة، سمِّيت بذلك للهَزْمة. والقاصِعاء: أوَّل جِحَرة اليَربوع، وقياسُها ما ذكرناه. وقد تقَصَّع، إذا دخلَ قاصِعاءَه. قال: فوَدَّ أبو ليلى طُفيلُ بنُ مالكٍ *** بمُنعَرَجِ السُّوبان لو يَتَقَصَّعُ([1])فأمَّا قَصْع النّاقة بجِرّتها فقالوا: هو أن ترُدَّها في جوفها.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR765 harf
ق ص و قصا المكان قصواً‏.‏ وبلد قاصٍ‏.‏ وقصوت عن القوم‏.‏ وهو بالجانب الأقصى والناحية القصوى‏:‏ وعرف ذلك الأداني والأقاصي والأذناب والنواصي وهو مني بالقصا‏:‏ بالبعد وذهبت قصاه‏:‏ نحوه ونسبٌ قصاً‏:‏ بعيدٌ وأقصيته عني وتقصّيت المكان‏:‏ صرت في أقصاه وهو في قاصية البلد وقاصية العسكر وقواصيه‏.‏ وكان منهم قاصيتهم‏.‏ وناقة قصواء‏:‏ مقطوعة طرف الأذن وجمل مقصوٌّ وقد قصوته‏.‏ ومن المجاز‏:‏ رميت
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.191 harf
: ( و ( *!قَصَا عنه ) *!يَقْصُو ( *!قَصْواً ) ، بالفَتْح ، ( *!وقُصُوًّا ) ، كعُلُوَ . ( قصًى ) ( *!وقَصاً ) ، بالفَتْح مَقْصورٌ ، ( *!وقَصاءً ) ، بالمدِّ ؛ ( وقَصِيَ ) عن جوارِهِ يَقْصَى قَصًى : أَي ( بَعُدَ ) ؛ ) وكذلكَ قَصَا المَكانُ ، ( فهو *!قَصِيٌّ *!وقاصٍ ) للبَعِيدِ ، و ( جَمْعُهما *!أَقْصاءٌ ) ، كنَصِيرٍ وأَنْصارٍ وشاهِدٍ وأَشْهادٍ . وكلُّ شيءٍ تَنَحَّى عن شيءٍ : فقد *!قَصَا *!يَقْصُو
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR255 harf
قَصَا قَصَا U ( n. ac. قَصْو 1 , قَصًا [ 4A ] , قَصَآء [ 22A ] , قُصُوّ [ 27 ] ), a. Was distant, remote. b. [ 'An ], Was far, remote from; went away from. c. ( n. ac. قَصْو 1 ), Cut, clipped ( nails ); docked, cropped, slit the ears of ( sheep ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR17.930 harf
قصو قَصَا - يَقْصُو (قَصِيَ - يَقْصَى) - قَاصِيْ - أَقْصَى - الأَقْصَى - قَاصِيَة - أَقْصَى - قُصْوَى - قَصِيّ قَصَا - يَقْصُو (قَصِيَ - يَقْصَى) + الكائن: ضد " دنى - يدنو": تحرك بعيداً فكان في البعد عن مكان المراقبة أبعد من كل ما سواه من الأشياء المقارنة قَاصِي: اسم فاعل صفة مشبهة من " قَصَا - يَقْصُو ": الذي صار أبعد ما سواه من الأشياء عن
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler42 mücavir (58 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سعي

    2 ortak ayet · Sua’f el çatlamasıdır

  2. رجل

    2 ortak ayet · Rical ayak demektir

  3. دين

    2 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  4. سفل

    1 ortak ayet · “Sufla” vadinin alt tarafına, “ulya” ise üst tarafına denir

  5. سمع

    2 ortak ayet · İşiten

  6. نصح

    1 ortak ayet · Dikiş demektir

  7. نبذ

    1 ortak ayet · Nebiz köpük demektir

  8. ركب

    1 ortak ayet · “Rükbe” diz demektir

  9. أمر

    2 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır

  10. جيأ

    2 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  11. حول

    1 ortak ayet · Ağaçlık yerleri çevreleyen topraktan tümsek ve çukur demetir

  12. برك

    1 ortak ayet · Birkan yanardağ demektir

Geçtiği ayetler(5)

  1. وَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ يَسْعَى قَالَ يَامُوسَى إِنَّ الْمَلَأَ يَأْتَمِرُونَ بِكَ لِيَقْتُلُوكَ فَاخْرُجْ إِنِّي لَكَ مِنَ النَّاصِحِينَ

    Daha uzakŞehrin öte başından koşarak bir adam geldi ve dedi ki: Ey Musa; ileri gelenler, seni öldürmek için aralarında görüşüyorlar. Hemen çık git, doğrusu ben, sana öğüt verenlerdenim.

  2. وَجَاءَ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعَى قَالَ يَاقَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ

    Daha uzakŞehrin ötebaşından bir adam koşarak geldi ve şöyle dedi: Ey kavmim; gönderilmiş bulunan elçilere uyun.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقصو
YapıÜçlü kök
Özel DurumNakıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerبعد, نأي, طرف
Zıt Kökدنو
Çekirdek Özet 1Bir şeyin ucunu kesmek, merkezden ayrılarak en uç sınıra veya çevreye çekilmek
Çekirdek Özet 2Merkezden veya ana gövdeden en uzakta bulunan nihai sınır, çevre ve tecrit konumu
Çekirdek Özet 3Merkezin konforundan ve baskısından bağımsızlaşan, sınır hattındaki nihai şahitlik ve eylem alanı
Kritik Hata RiskiKökün salt soyut bir uzaklık olarak algılanıp uç sınır, çeper ve nihai erişim eşiği anlamının gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قصKesmek, ayırmak, iz sürmek ve bir bütünün sınırını belirleyip parçalamak; bu çekirdek قصد, قصر, قصص, قصف ve قصم köklerinde de mevcutturوKesme ve sınırlama eylemini mekânsal veya yönsel bir uzama bağlayarak merkezin en uç noktasına, çeperine veya nihai sınır çizgisine uzanma anlamı kazandırmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırUfuk çizgisini, varılabilecek nihai hududu ve döngüsel sınır hattını temsil eder
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaBelli bir doğrultuda hedefe kilitlenmeyi, sınır boyunu takip etmeyi ve ayrışmayı ifade eder
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaHareketi bir mesafeye bağlayan, uzatan ve nihai bir konuma sabitleyen bağı kurar
قصوMerkezin sınırını çizerek en uç noktaya kadar uzanıp orada sabitlenme hareketiBelirlenmiş bir merkezden kopup sınır çizgisine (ufka) doğru ilerleyerek en dış çeperde konumlanmayı resmeder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir devenin kulağının uç kısmını kesip işaretlemek ve bir arazinin yahut topluluğun en dış sınırına, kenar avlusuna çekilmek
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde kabilenin uç boylarında bekleyen gözcüler ve sınırda kalan yabancılar için kullanılır; şair beytinde sınır ve avlu anlamını şöyle aktarır: فحاطونا القَصَا ولقد رأونا / قريباً حيث يستمع السرار
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber'in devesine kulağının ucundaki kesikten veya mesafeleri en uç noktasına kadar katetmesinden ötürü el-Kasvâ denilmesi ve kabileden ayrılıp uzakta konaklayanlara el-kâsıye denmesi

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Lisānü'l-ʿArab, Asāsü'l-Belāġa.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde bu kök, kesmek, sınır çekmek, nihayet ve en uç nokta anlamlarını içeren ortak kök ailesine aittir. İbranicede קצה (qatsah/qatseh) sözcüğü sınır, uç nokta, son ve nihai kenar anlamına gelirken, קצין (qatsin) kelimesi sınır boyundaki yönetici veya komutan anlamını taşır. Süryanicede ܩܨܐ (qṣā) biçimi kesmek, sonlandırmak ve sınır çekmek fiilini ifade eder; Akadcada ise kasû/kaṣû kökleri sınırlandırma, bağlama ve dış çevre bağlamında benzer fonetik-semantik izler barındırır. Erken Sami katmanında fiziksel bir kesme eylemiyle bir şeyin bittiği yerin işaretlenmesi zamanla en uç mesafe, periferi ve nihai erişim sınırını belirten soyut bir kavrama evrilmiştir. Arapçada kök, hem kulağın ucunu kesme şeklindeki somut fiziksel eylemi korumuş hem de en uzak sınır ve uç nokta tasavvurunun temel göstergesi haline gelmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقص çekirdeğinden türeyen uç kesme ve sınır belirlemeDevenin kulağının ucunu kesmekten hareketle mekânın en uç sınırına doğru uzaklaşma ve ayrışmaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice qatseh ve Süryanice qṣā soydaşlarıOrtak Kuzeybatı Sami mirasındaki sınır, son, uç nokta ve kesilip biten yer anlam alanıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeper-sınır izleriVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisānü'l-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قصوAnlamlıUç sınır, en uzak yerMerkezden en uzaktaki çeper, nihai sınır noktasıHedef kök; Kur'an'da geçer
قوصAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş bağımsız kök olarak kaydedilmemiştir
صقوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş bağımsız kök olarak işlenmemiştir
صوقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonetik dizilim kuralı gereği kullanılmamıştır
وقصAnlamlıBoyun kırılması, boynun kısalığıBoynun kırılarak göğüs boşluğuna gömülmesi veya kısalmasıBoyun uzuvunun sınırının daralması; Kur'an'da geçmez
وصقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş kullanılmamıştır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قصوMerkezEn uç sınır ve nihai uzaklıkMerkeze kıyasla varılabilecek en uç çeperi ve nihai erişim noktasını bildirirMekânsal veya yönsel bir sistemin sınır çizgisi
بعدKomşuGenel uzaklıkBir noktanın diğerinden sadece ayrı ve aralıklı olmasını anlatır; uç sınır vurgusu taşımazMesafe çokluğunu ifade eden yalın uzaklık
نأيKomşuİlişkiyi keserek uzaklaşmaKişinin iradi olarak yüz çevirip geri çekilmesini ve ilgiyi koparmasını vurgularPsikolojik ve davranışsal geri çekilme
طرفKomşuKenar ve uçBir nesnenin veya alanın sınır hattını bildirir; merkeze göre erişilmezlik boyutu içermezGeometrik veya mekânsal uç kenar
دنوZıtYakınlaşma ve alçalmaBir hedefe doğru sokulmayı, tabana ve merkeze yaklaşmayı ifade ederAradaki mesafenin tamamen daralması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقصوEn uç sınır, nihai uzaklıkMerkezden ayrılmış en dış çevre ve erişim sınırıKesin
LatinceExtremus, ultimusEn dıştaki, nihaiSistemin en dış çeperini ve nihai sınırını tam karşılarKesin
İngilizceExtreme, outermost, furthestEn uç, en dıştakiBir alanın merkezine en uzak olan hudut çizgisini ifade ederKesin
AlmancaÄußerste, fernsteEn dış, en ırakMerkezin zıddı olan en uç çevreyi ve hududu verirKesin
FransızcaExtrême, le plus éloignéEn uç nokta, en uzakSınır boyunu ve periferik mesafeyi kapsarKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَقْصَىŞehrin en dış çeperi, periferiToplumsal merkezin baskısından uzak çeperden hakikati haykırmak için koşan elçiler ve inananlar bağlamı (Kasas 28:20, Yâsîn 36:20)
الْأَقْصَىMukaddes yürüyüşün yeryüzündeki nihai sınırıİsrâ hadisesinde Mekke merkezine göre vahyin nihai ufuk mabedini niteleme bağlamı (İsrâ 17:1)
الْقُصْوَىSavaş düzeninde vadinin en uzak yamacıBedir Gazvesi'nde orduların stratejik mevzilenişinde merkeze en uzak sınır boyu bağlamı (Enfâl 8:42)
قَصِيًّاToplumdan tamamen yalıtılmış tecrit mekânıHz. Meryem'in doğum öncesinde ailesinden ve insanlardan ayrılıp çekildiği ıssız sınır bağlamı (Meryem 19:22)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRüyetullah ve ilahi yakınlık tartışmalarıAllah'a yakınlık veya uzaklığın mekânsal bir sınır ifade etmeyip manevi ve mertebesel bir mahiyet taşımasıCismani sınırlardan ve mekânsal uzaklıktan tenzih
FıkıhSefer hükümleri ve ihram sınırlarıSefer mesafesinin tespiti ve harem bölgesinin en dış sınırlarının (hill alanı) belirlenmesiHükmün geçerli olduğu en uç coğrafi hat
Tefsirİsrâ ve şehir çeperi ayetleriel-Mescidü'l-Aksâ'nın tayini ile şehrin en uzak yerinden gelen adamın sosyolojik konumuMerkezin yozlaşmasına karşı çeperin hürriyeti
Hadisel-Kasvâ rivayetleri ve cemaatten kopuş ikazlarıHz. Peygamber'in devesinin niteliği ve sürüden ayrılıp en uçta kalan koyunun kurda yem olması temsiliBirlik merkezinden kopup tecrit olanın korunmasızlığı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin intikali ve miraç ufkuNihai erişim sınırıİnsani idrakin varabileceği en son ufuk çizgisini belirlemeDikey ve yatay seyrin ulaştığı nihai kutsal eşikKesin
İlmiBilgi teorisi ve yöntemUç değerler ve sınır koşullarıBir modelin geçerlilik alanının bittiği çeperleri test etmeMerkezin kurallarının zorlandığı en dış limitlerGüçlü
SiyasiMerkez-çevre ilişkisiPeriferi ve muhalif hatMerkezin ideolojik baskısını kıracak ıslah sesinin çeperden doğmasıŞehrin en uzağından gelenin bağımsız uyarısıKesin
İktisadiPazar ve lojistik ağıEn dış havza ve sınır ticaretiAna ticaret merkezinin etki alanındaki en uç ikmal noktalarıLojistik zincirinin nihai tüketim ve dağıtım ucuGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerLimit, sınır değer ve supremumBir kümenin veya fonksiyonun ulaştığı en dış sınır noktası; x→∞ veya sınır koşulları (boundary conditions)Kesin
Beşeri bilimlerPeriferi teorisi ve marjinallikİktidar ve sermaye merkezinden en uzakta kalan, ancak merkezin yapısını dönüştürme potansiyeli taşıyan çevre unsurlarGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir kilometre mesafesi veya el-Mescidü'l-Aksâ özel ismine hapsederek semantik dinamizmini yitirmesi
Kur'an içi daha geniş anlamMerkezin kontrol, konfor ve baskı alanının bittiği; özgürleşmiş vicdanın ve nihai sorumluluğun başladığı uç sınır konumu
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKasas ve Yâsîn surelerinde şehrin en uzak yerinden koşan adamın sosyolojik misyonunun kavranamaması ve periferinin ıslah edici rolünün göz ardı edilmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin merkez-çevre geriliminde ıslah edici sesin ve hakikat yürüyüşünün daima merkezin körleştirici çemberinin dışından, sınır boylarından neşet ettiğini kavramak için anahtar bir köktür
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Şehir halkının elçileri yalanladığı kriz anlarında desteğe koşan müminlerin anlatıldığı kıssalarda (Kasas 28:20, Yâsîn 36:20) ve mukaddes seyahat bağlamında (İsrâ 17:1)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin yalnızca siyasi, dini veya iktisadi ana merkezlerde temsil edildiği zannını yıkar; tevhidi direnişin merkezin baskısından uzak çeperlerde mayalandığını gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir hayvanın kulağının ucunu keserek işaretlemek ve bir bütünün merkezinden uzaklaşarak en dış kenara, sınıra çekilmek.
  • Soyut anlamBir sistemin veya alanın merkezine en uzak olan nihai sınır, çeper ve erişim limitinde bulunma durumu.
  • Sistematik karşılıkSistemin merkezkaç baskısından kurtulmuş, merkezin yozlaştırıcı etkilerine mesafeli duran ve sınır hattından merkeze doğru dönüşüm baskısı kuran periferik aktörlük.
  • LaTeX modeli∂Ω={x∈Ω∣sup⁡y∈Ω0d(x,y)=Dmax⁡}
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω tanımlı toplumsal veya mekânsal sistemi, Ω0 bu sistemin güç ve denetim merkezini temsil eder. d(x,y) metrik mesafeyi, Dmax⁡ ise sisteme ait azami mesafeyi gösterir. Formül, قصو kökünün nitelediği varlık veya mekânın (x), merkeze göre en büyük uzaklık değerine sahip sınır hattı (∂Ω) üzerinde yer aldığını ve böylece merkezin doğrudan baskısından muaf bir çeper konumu oluşturduğunu ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق