قصم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ص-م1 sîga, 7 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قومظلمقصمقَصَمْنَانشأقريأخركون

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 7

▶ Ağı aç (3B)

قصم

ق - ص - م

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Kırıp geçirdik

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR550 harf
القاف والصاد والميم معهما ق ص م، ق م ص مستعملان فقط قصم: القَصْمُ: دق الشيء، وقَصَمَ الله ظهره، قال: إذا نزلتْ بالمرءِ قاصِمةُ الظهرِ ورجل قَصِمٌ: هار ضعيف سريع الانكسار، وفتاة قَصِمةٌ: منكسرة. وأقْصَمُ أعم وأكثر من الأقصف أي الذي انقَصَمَتْ ثنيته من النصف. قمص: القِماصُ: ألا يستقر في موضع، تراه يقمِص فيثب من مكانه من غير صبر. يقال للقلق: أخذه القِماصُ. والقَمَصُ: ذباب صغار فوق الماء، الواحدة
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR514 harf
قَصَمْتُ الشيء قَصْماً، إذا كسرتَه حتَّى يبين. تقول: قَصَمَهُ فانْقَصَمَ وتَقَصَّمَ. ورجلٌ أقْصَمُ الثَنيَّةِ، إذا كان منكسِرها من النصف، بيِّن القَصَمِ. يقال: جاءتكم القَصْماءُ، يُذْهَب به إلى تأنيث الثنية. قال ابن دريد: القَصْماءُ من المعز المكسورة القرنِ الخارج، والعَضْباءُ: المكسورة القرن الداخل، وهو المُشاش. والقِصمَةُ بكسر القاف الكِسْرَةُ، والقَصْمَةُ بالفتح: مِرْقاة الدرَجة. ورجلٌ قصِمٌ:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.423 harf
ق ص م صمق ، قمص ، قصم ، صقم . صمق : أهمله الليث . وفي ( نوادر الأعراب ) يقال : ما زالَ فلانٌ صامِقاً منذ اليومِ وصامِياً وصابِياً أي عطشان أو جائِعاً . قال : وهذه صَمَقةٌ من الحَرّةِ : أَي غليظةٌ ، قالوا : وأَصْمَقْت الباب وَأَصْفَقته ، أَي : أَغلقته ، قاله السُّلميُّ . قصم : قال الليث : القَصْمُ : دقُّ الشيء ، ويقال للظالم : قَصَمَ الله ظهره ، ورجلٌ قَصِمٌ ، أي : هارٍ ضعيف سريع الانكسار ، وقناةٌ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.592 harf
(باب القاف والصاد وما يثلثهما) (قصع) القاف والصاد والعين أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تطامُنٍ في شيء أو مطامَنةٍ له. من ذلك القَصْعَة، وهي معروفة، سمِّيت بذلك للهَزْمة. والقاصِعاء: أوَّل جِحَرة اليَربوع، وقياسُها ما ذكرناه. وقد تقَصَّع، إذا دخلَ قاصِعاءَه. قال: فوَدَّ أبو ليلى طُفيلُ بنُ مالكٍ *** بمُنعَرَجِ السُّوبان لو يَتَقَصَّعُ([1])فأمَّا قَصْع النّاقة بجِرّتها فقالوا: هو أن ترُدَّها في جوفها.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR208 harf
- قال تعالى: ﴿وكم قصمنا من قرية كانت ظالمة﴾ [الأنبياء/11] أي: حطمناها وهشمناها، وذلك عبارة عن الهلاك، ويسمى الهلاك قاصمة الظهر، وقال في آخر: ﴿وما كنا مهلكي القرى﴾ [القصص/59]. والقصم: الرجل الذي يقصم من قاومه.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR598 harf
ق ص م ما به وصم وما فيه قصم ولا فصم وبه قصم وهو أقصم‏.‏ وانقصمت ثنيّته‏.‏ ولو سألتني قصمة سواك ما أعطيتك أي نفاثته وهي الشظيّة منه تبقى في المستاك فينفثها‏.‏ وفي الحديث ‏"‏ استغنوا عن الناس ولو عن قصمة السواك ‏"‏ وبين أيديهم قصيمةٌ من غضاً وقصيمةٌ من أرطى كما يقال‏:‏ حرجة من طلح وقصيم وقصائم وذهبوا يخبطون في القصيم‏.‏ وهذه الدرجة فيها ثلاثون قصمة أي مرقاة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ نزلت بهم قاصمة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.331 harf
القَصْمُ: دَقُّ الشيء. يقال للظالم: قَصَمَ الله ظهره. ابن سيده: القَصْمُ كسر الشيء الشديد حتى يَبين. قَصمه يَقْصِمه قَصْماً فانْقَصَمَ وتقَصَّمَ: كسَره كسْراً فيه بَيْنونة. ورجل قَصِمٌ أَي سريع الانْقِصام هَيَّابٌ ضعيف. وقُصَمُ مثل قُثَم: يَحْطِم ما لقي؛ قال ابن بري: صوابه قُصَمٌ مثل قُثَمٍ تَصْرِفُهما لأَنهما صِفتانِ، وإِنما العدل يكون في الأَسماء لا غير. وفي حديث النبي، صلى الله عليه وسلم: أَنه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR191 harf
* ق ص م * * قَصَم * الشيء سره حتى يبين وبابه ضرب تقول قصمه * فانْقَصَم * و * تَقَصَّم * و * القِصْمَةُ * بالكسر الكسرة وفي الحديث ﴿استغنوا عن الناس ولو عن قسمة السواك﴾ و * القَيْصُومُ * نبت
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.539 harf
| | ( قَصَمَهُ يَقْصِمهُ ) قَصْمًا : ( كَسَرَهُ | وأَبَانَهُ ) ، وفي الصِّحاح حتَّى يَبِينَ ( أَوْ | كَسَرَهُ وإِنْ لَمْ يَبِنْ ) ، وفي حَدِيثِ أَهْلِ | الجَنَّة : في دُرَّةٍ بَيْضَاءَ لَيْسَ فِيهَا قَصْمٌ | ولا فَصْمٌ ، فبِالقَافِ كَسْرٌ مَعَ بَيْنُونَةٍ | وبِالفَاءِ من غَيْرِ بَيْنُونَةٍ ، كذا نَقَلهُ | الزَّمخشَرِيُّ في الكَشَّافِ ، ومَرَّ في ف ص | م ، وقِيلَ - بالقاف - : كَسْرُ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR137 harf
قَيْصُومٌ قَيْصُومٌ ذ Artemisia abrotanum, or southern-wood; also called قَيْصُومٌ ذَكَرٌ: and قَيْصُومٌ أُنْثَى is applied to santolina.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR522 harf
قَصَمَ قَصَمَ I ( n. ac. قَصْم 1 ), a. Broke. b. Returned. تَقَصَّمَ تَقَصَّمَ V , اِنْقَصَمَ VII , a. Broke; was broken. قَصْم قَصْم 1 , ( pl. أَقْصَاْم 38 ), a. Bit, piece, fragment. قَصْمَة قَصْمَة 1t , a. see 1 . b. Step, stair. قِصْمَة قِصْمَة 2t , قُصْمَة 3t , a. see 1 . قَصَم قَصَم 4 , a. Fracture, breach; gap. b. Locusts' eggs. قَصِم قَصِم 5 , a. Brittle, frail,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.136 harf
قصم قََصَمَ - يَقْصِمُ قََصَمَ - يَقْصِمُ + كائن + شيئاً: يأتي إلى شيء صلب وقاس، فيضربه بقوة، فيكسره ويفرقه أجزاء كبيرة متصلة، ولكنها تكاد تنفصل بعضها عن بعض واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التكسير والتهشيم "، وهي قَصَفَ - يَقْصِفُ، قََصَمَ - يَقْصِمُ، هَشَمَ - يَهْشِمُ، قَضَّ - يَقٌُضُّ، هَارَ - يَهُوْرُ، رَفَتَ - يَرْفِتُ (رَفَتَ -
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler7 mücavir (9 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نشأ

    1 ortak ayet · “Neş’et” sürgün, filiz demektir

  2. قري

    1 ortak ayet · Kasaba

  3. بعد

    1 ortak ayet · Baid uzak demektir

  4. أخر

    1 ortak ayet · Uhur ense demektir

  5. ظلم

    1 ortak ayet · Zalimler

  6. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  7. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَكَمْ قَصَمْنَا مِنْ قَرْيَةٍ كَانَتْ ظَالِمَةً وَأَنْشَأْنَا بَعْدَهَا قَوْمًا آخَرِينَ

    Kırıp geçirdikBiz, zulmeden nice kasabayı kırıp geçirdik. Ve onlardan sonra başka bir kavmi var ettik.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقصم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفصم, كسر, هلك, حطم
Zıt Kökجبر
Çekirdek Özet 1Sert ve dayanıklı bir nesneyi parçaları birbirinden bütünüyle ayrılacak, omurgası çökecek ve geri dönüşsüz biçimde ufalanacak şekilde şiddetle kırma
Çekirdek Özet 2Zulüm ve azgınlıkta direnen, kendini yıkılmaz ve müstağni gören zorba medeniyetlerin ontolojik ve kurumsal omurgalarının kökten kırılıp tarihten silinmesi
Çekirdek Özet 3Adaletten sapan güç odaklarının iç gerilim ve ilahi müdahaleyle tam bir yapısal iflasa ve telafisiz çöküşe uğraması prensibi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca sıradan bir ölüm veya fiziksel bir hasar gibi anlaşılıp, فصم kökünden farklı olarak parçaların birbirinden tamamen ayrıldığı geri dönüşsüz ve tam yapısal çöküş nüansının gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قصBir bütünden pay kesmek, bir şeyin sınırını ve izini sonuna kadar takip ederek ayırmak; قصص (kesmek, iz sürmek), قصر (kısaltmak, daraltmak), قصد (doğru yöne kesip yönelmek), قصف (şiddetle kırıp ses çıkarmak), قصو (en uç sınıra kadar uzaklaştırmak)مToplama, tamamlama ve kuşatma bildiren mim harfinin eklenmesiyle, kesme ve izleme hareketi nesnenin bütün omurgasını kapsayacak şekilde içe doğru ezici, dağıtıcı ve parçaları bütünüyle ayıran nihai bir kırmaya dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırYoğunlaşmış, odaklanmış ve kaçışı olmayan sert bir baskı noktasını temsil eder.
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaHedefe kilitlenmeyi, kıskaca almayı ve nesneyi kaçamayacağı bir dar boğazda sıkıştırmayı ifade eder.
مSu; akış, çokluk, derinlikKapsayıcı, yayılan ve nesnenin tüm hacmini içine alan kuşatıcı etkiyi gösterir.
قصمOdaklanmış sert bir baskının hedefi kıskaca alarak tüm yapısını bütünüyle dağıtmasıNesnenin merkezine odaklanan ve onu kaçamayacağı şekilde kavrayan karşı konulamaz bir kuvvetin, yapının bütünlüğünü geri dönüşsüz biçimde kırıp yok etmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSert bir kemiğin, sırık veya ağacın, iki parçası birbirinden bütünüyle ayrılacak ve iliği dışarı saçılacak derecede ortasından şiddetle kırılması; bel kemiğinin kırılması (قَصْمُ الظَّهْرِ).
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde dayanılmaz felaketler ve kişinin belini kıran büyük musibetler قاصِمةُ الظهر ifadesiyle aktarılmıştır; Kitābü’l-ʿAyn’da kaydedilen إذا نزلتْ بالمرءِ قاصِمةُ الظهرِ dizesi bu felaketin çaresizliğini tasvir eder.
Erken Arapça kullanımHadis rivayetlerinde sağlam yapılı ağacın kökünden kırılması ve münafığın ansızın yıkılışı bağlamında الفاجر كالأرزة صماء معتدلة حتى يقصمها الله şeklinde; cennet köşklerinin kusursuzluğu anlatılırken de çatlak ve tam kırılmanın bulunmadığını belirten ليس فيها قصم ولا فصم ifadesiyle yer almıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde قصم kökü, sert nesneleri kırma, kesme, parçalama ve budama anlam alanı üzerinde fonetik ve semantik süreklilik gösterir. Kökün ilk iki harfini oluşturan biliteral q-ṣ çekirdeği, Batı ve Doğu Sami dillerinde kesme, ayırma ve pay etme tabanını temsil eder; İbranicede benzer bir fonetik yapı sergileyen qāṣam kökü paylaştırma, belirleme ve fal bakma (parçaları ayırarak işaret çıkarma) çizgisine kayarken, Arapçada kök somut fiziksel plandaki kemik kırma, omurgayı çökertme ve ikiye ayırma odağını muhafaza etmiştir. Süryanicede qṣam ve qṭam biçimleri parçalama ve kül etme semantiğiyle temas kurar. Arapça, mim harfinin getirdiği kuşatıcı kapanma ile bu kırma eylemini yalnızca yüzeyde bir çatlama veya basit bir kesilme değil, nesnenin taşıyıcı eksenini iptal eden tam bir dağılma ve ayrılma (beynûnet) derecesine taşımıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقص çekirdeğinden türeme sert kırmaKök, nesnenin ayrılmaz sanılan kısımlarını birbirinden bütünüyle koparacak biçimde kırıp un ufak etme ve belini çökertme odağında gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice qṣm ve Süryanice qṣm biçimleriyle akrabalıkKuzeybatı Sami dillerinde parçalara ayırma, kesme ve kaderi belirleme ekseninde gelişen kök, Arapçada omurgayı kıran fiziksel şiddet odağını korumuştur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kesme ve kırma tabanlarıVeri bulunamadıMuhtemel

Kaynak Lisān al-ʿArab, Gesenius, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قصمAnlamlıŞiddetle kırmaBir şeyi parçaları birbirinden tamamen ayrılacak şekilde ortadan ikiye kırmak ve bel kemiğini çökertmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
قمصAnlamlıSıçrama, örtmeKararsızca yerinden fırlamak, sıçramak (qımāṣ) veya bedeni kuşatıp örten zırh/gömlek (qamīṣ).Kur'an'da geçer; hareket ve sarma yönü öne çıkar.
صقمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn ve Tehzîb’de mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez.
صمقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn ve Tehzîb’de mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez.
مقصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş kök olarak mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez.
مصقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn ve Tehzîb’de mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قصمMerkezGeri dönüşsüz kırma ve yok etmeParçaların birbirinden tamamen ayrıldığı, taşıyıcı omurganın bütünüyle çöktüğü telafisiz kırma.Sert ve dirençli yapıların eksenini iptal eden nihai darbe.
فصمKomşuParçalanmaksızın çatlamaNesnenin kırılıp çatlaması fakat parçalarının birbirinden tamamen kopmaması (انفصام).قصم tam ayrılma iken فصم parçaların temasını koruyan çatlaktır.
كسرKomşuGenel kırmaSert cisimlerin bütünlüğünü bozma eyleminin genel adı.قصم gibi mutlaka omurganın çöküşünü ve geri dönüşsüz ayrılığı şart koşmaz.
حطمKomşuUfalayarak kırmaKurumuş veya gevrek yapıların çiğnenip ufalanması ve basılarak ezilmesi.قصم sert ve diri yapıları ikiye bölerken, حطم kuru nesneleri un ufak eder.
هلكKomşuVarlığın sona ermesiBir şeyin işlevini yitirip yokluğa karışması, helak olması.قصم helakin fiziksel biçimini ve omurga kırılışını niteleyen özel fiildir.
جبرZıtKırığı sarıp onarmaKırılmış veya dağılmış kemiği, yapıyı bir araya getirip eski gücüne kavuşturma.قصم ile dağıtılan bir yapının yeniden toparlanıp düzeltilmesini ifade eden tam zıt eylemdir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقصمKırıp ikiye ayırmaSert cismin bel kemiğini kırarak parçalarını birbirinden ayırma ve bütünüyle yok etme.Kesin
Latinceconfringere, comminuereKökten kırmak, parçalamakconfringere bir yapıyı bütünüyle kırmayı karşılar; omurga çökertme metaforunu tam olarak içermez.Güçlü
İngilizceto crush, to break in pieces, to shatter irrevocablyEzerek kırmak, geri dönüşsüz parçalamakshatter ve crush sözcükleri fiziksel dağılmayı iyi verir; Arapçadaki omurganın kırılması (قاصمة الظهر) nüansını dışarıda bırakır.Güçlü
Almancazerschmettern, zerbrechenParçalara ayırarak kırmakzerschmettern kelimesi şiddet ve yok ediciliği karşılar; ancak kurumsal omurga çöküşü boyutunu tam taşımaz.Güçlü
Fransızcabriser, fracasserŞiddetle kırmak, çatlatıp dağıtmakfracasser şiddetli bir yıkımı anlatır; kökün taşıdığı parçaların birbirinden tamamen ayrılması (beynûnet) şartını tek başına vermez.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قَصَمْنَاZulümle şımaran güçlü bir medeniyetin omurgasını kırarak bütünüyle yok etmeZalim şehir ve toplumların, güçlerine güvendikleri anda ilahi ceza ile telafisiz biçimde tarihten silinmesi bağlamı (Enbiyâ 21:11).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSünnetullah ve ilahi adaletZalim toplumlara mühlet verilmesi (istidrac) sonrası gelen helakin ani, karşı konulamaz ve geri dönüşsüz oluşu.Zulmün varacağı nihai yapısal yıkım ve ilahi kahır.
FıkıhHaksız fiil ve beden tazminatıBeden azalarının veya dişin ortadan kırılması (kassamu's-seniyye) halinde diyet ve erş hükümleri.Bir kemiğin veya dişin onarılamaz şekilde kökten kırılması.
TefsirHelak edilen kavimlerin tasviriEnbiyâ 21:11 tefsirinde fiilin هلك yerine seçilmesinin, kavmin bel kemiğinin kırılıp bir daha doğrulamayacak hale gelmesini anlatması.Zalim sistemlerin taşıyıcı direklerinin yerle bir edilmesi.
HadisMümin ile münafık tasviri ve ahlaki ikazlarMünafığın dimdik durup aniden kökünden kırılması (الأرزة حتى يقصمها الله) ve bel büken büyük felaketler (قاصمة الظهر).Ani ve telafisiz çöküş, kibirli duruşun iflası.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi ceza ve varoluşsal adaletKesin ve telafisiz helakZulmün ontolojik sınırını aşan yapıları tasfiye etmekHaddi aşan kibirli kavimlerin geri dönüşsüz biçimde varlık sahnesinden silinmesi.Kesin
İlmiMalzeme bilimi ve yapı mekaniğiGevrek kırılma ve taşıyıcı eksen çökmesiGerilim altındaki yapının kritik eşikte aniden ikiye ayrılmasıİç gerilimleri tolere edemeyen sert sistemlerin esneklik payı kalmadığında aniden kırılması.Güçlü
SiyasiOtorite ve tiranlık döngüsüZorba rejimlerin omurgasının çöküşüMeşruiyetini yitiren baskıcı iktidarların tasfiyesiHalkına zulmeden siyasi otoritelerin, kriz anında direnç gösteremeden tuzla buz olması.Güçlü
İktisadiSürdürülemez borç ve sömürü düzeniSistemik finansal çöküş ve iflasYapısal dengesizliği nihai bir iflasla sıfırlamakÜretim ve adaletten kopuk, spekülasyon ve zulüm üzerine kurulu ekonomik yapıların ani çöküşü.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGevrek kırılma (brittle fracture) ve elastik limit aşımıMalzemenin plastik deformasyona uğramadan, kritik stres anında çatlağın hızla ilerleyerek parçaların bütünüyle birbirinden kopması olgusu.Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsal anomi ve ani rejim çöküşüDışarıdan çok güçlü ve sarsılmaz görünen totaliter bir düzenin, iç meşruiyet dayanakları bittiğinde tek bir darbeyle restore edilemez şekilde yıkılması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca genel bir "helak ettik" veya "öldürdük" kelimesi olarak tercüme edilip, fiziksel kırılma ve omurga çöküşü metaforunun kaybolması.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, gücünü ve zulmünü kurumsallaştırmış, kendini sarsılmaz sanan kibirli medeniyetlerin taşıyıcı aksının bütünüyle parçalanıp tarihten kazınmasını bildirir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataقصم ile فصم (çatlama fakat kopmama) arasındaki derin ayrım gözden kaçırılarak, ayetteki cezanın kısmi veya ıslah edici bir kriz olduğu zannedilebilir; oysa kök tam bir bitişi ifade eder.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da yalnızca tek bir yerde (Enbiyâ 21:11) ve mutlak bir ilahi fiil olarak geçmesi, zulümde zirveye ulaşan güç odaklarına yönelik ilahi müdahalenin niteliğini (omurga kıran, parçaları ayıran kesin darbe) en çıplak metaforla ortaya koyması bakımından hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Geçmiş kavimlerin helakini, kibir ve refahla şımaran şehirlerin akıbetini ve ilahi adaletin tecelli yasalarını anlatan ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zalimlerin dünyevi güçlerinin asla sarsılmayacağı vehmini ve ilahi azabın sadece soyut bir kavram olduğunu zanneden algıyı yıkar; cezanın somut bir omurga kırılması olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSert bir cismin veya bel kemiğinin, parçaları birbirinden tamamen kopacak ve geri dönülemez şekilde şiddetle kırılması.
  • Soyut anlamKibrine ve gücüne güvenen zalim medeniyetlerin taşıyıcı eksenlerinin ilahi müdahaleyle tuzla buz edilip tarihten silinmesi.
  • Sistematik karşılıkEsneklikten ve adaletten yoksun sert yapıların, taşıma kapasitesini aşan yük ve iç gerilim sonucu aniden uğradığı gevrek ve nihai iflas.
  • LaTeX modeliS(t)={σ0,t<tc0,t≥tcilelim⁡t→tc+ΔK=∞
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t), zalim toplumun yapısal bütünlüğünü ve direncini temsil eder. Kritik eşik olan tc anına kadar sistem dışarıdan güçlü görünür (σ0). Ancak zulmün kritik sınırı aşıldığı tc anında sistemin taşıyıcı omurgası aniden sıfıra iner (S=0) ve kırılma enerjisi sonsuza ıraksayarak (ΔK=∞) geri dönüşsüz tam bir kopuş (beynûnet) gerçekleşir. Parçalar bir daha birleşemez.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق