قنو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ن-و1 sîga, 24 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نبتشبهنظرقِنْوَانٌقنوينعثمررمننخلخضردنوركبموه

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 24

▶ Ağı aç (3B)

قنو

ق - ن - و

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 8 sözlük

Hurma salkımı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(8)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hurma salkımı demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.641 harf
القاف والنون و"وأيء" معهما ق ن و، ق و ن، ق ي ن، ن و ق، ن ي ق، ي ق ن، ق ن أ، أ ن ق، أ ق ن مستعملات قنو: قنا فلان غنما يقنو ويَقْنَى قُنُوّاً وقُنواناً وقُنْياناً. واقْتَنَى يَقْتَنِي اقتناءً، أي: اتخذه لنفسه، لاللبيع. وهذه قِنْيةٌ، واتخذها قِنْيةً: اتخذها للنسل لا للتجارة. وغنم قِنْية، ومال قِنْية وقِنْيان ويقال: غنم قِنْيَةٌ ومال قِنْيَةٌ بغير إضافة، أي: اتخذه لنفسه. ومنه: قَنِيتُ حيائي، أي:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR545 harf
- القنو: العذق، وتثنيته: قنوان، وجمعه قنوان (ومثله: صنو وصنوان). قال تعالى: ﴿قنوان دانية﴾ [الأنعام/99] والقناة تشبه القنو في كونهما غصنين، وأما القناة التي يجري فيها الماء فإنما قيل ذلك تشبيها بالقناة في الخط والامتداد، وقيل: أصله من قنيت الشيء: ادخرته؛ لأن القناة مدخرة للماء، وقيل: هو من قولهم قاناه، أي: خالطه، قال الشاعر: *- كبكر المقاناة البياض بصفرة* (الشطر لأمرئ القيس، وعجزه: *غذاها نمير
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR750 harf
ق ن و قنا المال يقنوه قنياناً وقنواناً واقتناه‏:‏ اتخذه لنفسه لا للبيع وهذا مال قنيةٍ وقنوةٍ وقنيانٍ وقنوانٍ‏.‏ أنشد النضر‏:‏ إن تدن مني للوصال دنوه أدنُ إليك للوفاء رتوه وأجلع الودّ كمال قنوه وقالت الخنساء‏:‏ وهذه قنيته وقناه‏.‏ وأغناه الله وأقناه‏:‏ أولاه الغنى والقنى وتقول‏:‏ فلان يجتني الغنى والقنى من أطراف السيوف والنقا‏.‏ وقنيت حيائي‏:‏ لزمته واقنى حياءك‏.‏ وقوني بياضها بصفرة‏:‏ خلط‏.‏
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.991 harf
: ( و ( *!القُنْوَةُ ، بالكسْر والضَّمِّ : الكِسْبَةُ ) . ) يقالُ : ( *!قَنَوْتُهُ *!قَنْواً ) ، بالفَتْح ، ( *!وقُنْواناً ) ، بالضَّمِّ ؛ وفي المُحْكم بالكسْرِ ، ( *!وقُنُوًّا ) ، كعُلُوَ : ( كَسَبْتُهُ ، *!كاقْتَنَيْتُهُ . ( و ) *!قَنا ( العَنْزَ ) *!قَنْواً : ( اتَّخَذَها للحَلْبِ ) ؛ ) واوِيٌّ يائِيٌّ . وفي الصِّحاح : *!قَنَوْتُ الغَنَم وغيرَها *!قِنْوةً *!وقُنْوةً ، وقَنَيْتها قِنْيَةً
Maddenin bağlantısı

: ( و ( *!القُنْوَةُ ، بالكسْر والضَّمِّ : الكِسْبَةُ ) . ) يقالُ : ( *!قَنَوْتُهُ *!قَنْواً ) ، بالفَتْح ، ( *!وقُنْواناً ) ، بالضَّمِّ ؛ وفي المُحْكم بالكسْرِ ، ( *!وقُنُوًّا ) ، كعُلُوَ : ( كَسَبْتُهُ ، *!كاقْتَنَيْتُهُ . ( و ) *!قَنا ( العَنْزَ ) *!قَنْواً : ( اتَّخَذَها للحَلْبِ ) ؛ ) واوِيٌّ يائِيٌّ . وفي الصِّحاح : *!قَنَوْتُ الغَنَم وغيرَها *!قِنْوةً *!وقُنْوةً ، وقَنَيْتها قِنْيَةً وقُنْيةً : إذا اقْتَنَيْتها لنَفْسِك لا للتِّجارَةِ . ( و ) يقالُ : ( غَنَمُهُ ، *!قُنْوَةٌ ، بالكسْرِ والضَّمِّ ) : ) أَي ( خالِصَةٌ له ثابتَةٌ عليه ) ؛ ) واوِيٌّ يائيٌّ . ( *!وقَنِيُّ الغَنَمِ ، كغَنِيَ : ما يتَّخَذُ منها لوَلَدٍ أو لَبَنٍ ) ؛ ) ومنه الحديثُ : أنَّه نَهى عن ذَبْح *!قَنِيِّ الغَنَم . قالَ أَبو موسَى : هي التي *!تُقْتَنَى للدرِّ والوَلَدِ ، واحِدَتُها *!قُنْوَةٌ ، بالضم والكسْرِ ، وقِنْيَةٌ ، بالياءِ أَيْضاً ؛ يقالُ : هي غَنَمٌ قُنْوَة وقِنْيَة . وقالَ الزَّمَخْشري : القَنِيُّ والقَنِيَّةُ : ما *!اقْتَنَى من شاةٍ أَو ناقَةٍ ، فَجَعَلَه

واحِداً ، كأنَّه فَعِيلٌ بمَعْنَى مَفْعولٍ ، وهو الصَّحيحُ ؛ والشاةُ *!قَنِيَّةٌ ، فإن كانَ جعلَ *!القَنِيَّ جنساً للقَنِيَّة فيَجوزُ ، وأَمَّا فُعْلة وفِعْلة فلا يُجْمعانِ على فَعِيل . ( *!وقَنِيَ الحَياءَ *!قَنْواً ) ، بالفَتْح ؛ وفي المُحْكم : كعُلُوَ . وقالَ الجَوْهرِي : *!قُنْياناً ، بالضمِّ ؛ وقالَ أبو عليَ القالِي : لم يَعْرِفِ الأصْمعي لهذا مَصْدراً ؛ ( كرَضِيَ ) وعليه اقْتَصَرَ الجَوْهرِي وأبو عليَ القالِي . ( و ) يقال : *!قَنَى الحَياءَ : مِثْلُ ( رَمَى ) ؛ ) عن الكسائي : ( لَزِمَهُ ) وحَفِظَهُ . قالَ ابنُ شُمَيْل : *!قَنانِي الحَياءُ أَنْ أَفْعَلُ كذا : أَي رَدَّني ووَعَظَنِي ، وهو *!يَقْنِيني ؛ وأَنْشَدَ : وإِنِّي *!لَيَقْنِيني حَياؤُكَ كلَّما لَقِيتُكَ يَوْماً أَنْ أَبُثَّك ما بياوقالَ حاتمٌ : إذا قَلَّ مالِي أَو نُكِبْت بنَكْبَةٍ قَنِيتُ حَيائِي عِفَّةً وتكَرُّماوأنْشَدَ الجَوْهرِي والقالِي لعَنْتَرةَ : *!فاقْنَيْ حَياءَكِ لا أَبالَكِ واعْلَمي أَنِّي امْرؤٌ سأمُوتُ إنْ لم أُقْتَلوأَنْشَدَ ابنُ برِّي : فاقْنَيْ حَياءَكِ لا أَبالَكِ إنَّني في أَرْضِ فارِسَ مُوثَقٌ أَحْوالا ( *!كأَقْنَى *!واقْتَنَى *!وقَنَّى ) ؛ ) الأخيرَةُ بالتَّشْديدِ ؛ كلُّ ذلكَ عن الكِسائي ، إِلاَّ أَنَّ نصَّه : *!اسْتَقْنَى بَدَلَ *!اقْتَنَى . ( *!وقَنَا الأَنْفِ ) ، مَفْتوحٌ مَقْصورٌ يُكْتَبُ بالألفِ لأنَّه مِن الواوِ ، قالَهُ القالِي ؛ ( ارْتِفاعُ أَعْلاهُ ، واحْدِيدابُ وسَطِهِ ، وسُبُوغُ طَرَفِهِ ، أَو نُتُوُّ وَسَطِ القَصَبَةِ ) وإشْراقُه ( وضِيقُ المَنْخِرَينِ ) من غيرِ قُبْحٍ ،

و ( هو *!أَقْنَى ، وهي *!قَنْواءُ ) بَيِّنَةُ *!القَنَا . وفي صفَتِهِ صلى الله عليه وسلم ( كانَ *!أَقْنَى العِرْنِين ) . وفي الحديثِ : يَمْلِكُ رجُلٌ أَقْنَى الأنْفِ ) . وفي قصيدِ كَعْبِ : قَنْواءُ في ضرَّتَيْها للبَصِيرِ بها عِتْقٌ مُبِينٌ وفي الخَدَّيْنِ تَسْهِيلُويقالُ : فرسٌ أَقْنَى ، وهو ( في الفَرَسِ عَيْبٌ ) . ( قالَ أبو عبيدٍ : القَنَا في الخَيْلِ احْدِيدابٌ في الأنْفِ يكونُ في الهُجُنِ ، وأَنْشَدَ لسلامَةَ بنِ جَنْدل : ليسَ بأَسْفَى ولا أَقْنَى ولا سَغِلٍ يُسْقَى دَواءَ قَفِيِّ السَّكْنِ مَرْبُوبِ ( وفي الصَّقْرِ والبازِي ) : ) اعْوِجاجٌ فِي مِنْقارِهِ لأنَّ في مِنقارِهِ حُجْنة ، وهو ( مَدْحٌ ) ، والفِعْلُ قَنِيَ يَقْنَى قَناً ؛ قالَ ذُو الرُّمَّة : نظَرْتُ كما جَلَّى على رَأْسِ رَهْوَةٍ من الطَّيْرِ أَقْنَى يَنْقُضُ الطَّلَّ أَزْرَقُ ( *!والقَناةُ : الرُّمْحُ ) . ( قالَ اللّيْثُ : أَلِفُها واو . وقالَ الأزْهرِي : *!القَناةُ مِن الرِّماحِ ما كانَ أَجْوفَ كالقَصَبَةِ ، ولذلكَ قيلَ للكَظائِمِ التي تَجْرِي تحْتَ الأرضِ *!قَنَواتٌ ، ويقالُ لمجارِي مائِها القَصَبُ تَشْبِيهاً بالقَصَبِ الأجْوفِ ؛ ( ج قَنَواتٌ ) ، بالتّحْريكِ ، ( *!وقَنًى ، ) كعَصاةٍ وعَصًى ، ( *!وقُنِيٌّ ) على فَعولٍ ويُكْسَرُ ، ويقالُ هو جَمْعُ الجَمْع ، كما يقالُ دَلاةٌ ودَلاً ثم دِلِيٌّ ودُلِيٌّ لجَمْعِ الجَمْع . ( و ) حكَى كُراعٌ : ( قَنَياتٌ ) ، بالتّحْرِيكِ . قالَ ابنُ سِيدَه : وأُراهُ على المُعاقَبةِ

طَلَباً للخِفَّةِ . ( وصاحِبُها *!قَنَّاءٌ ) ، كشَدَّادٍ ، ( *!ومُقْنٍ ) ، كمُعْطٍ ، كذا في النُّسخِ والصَّوابُ بالتَّشْديدِ ؛ ومنه قولُ الشاعرِ : عَضَّ الثِّقافِ خُرُصَ المُقَنِّي ( و ) قيلَ : ( كُلّ عَصًى مُسْتَوِيَةٍ ) : ) فهي قَنَاةٌ ؛ ( قيلَ : ولو مُعْوَجَّةً ) فهي قَناةٌ ، والجَمْعُ كالجَمْعِ ؛ أنْشَدَ ابنُ الأعْرابي في صفَةِ بَحْر : وتارَةً يُسْنِدُني في أَوْعُرِ من السَّراةِ ذِي قَنًى وعَرْعَروفي التّهذيبِ : قالَ أبو بَكْرٍ : وكُلُّ خَشَبَةٍ عندَ العَرَبِ *!قَناةٌ وعَصاً . ( و ) *!القَناةُ : ( كظيمَةٌ تُحْفَرُ في الأرضِ ) تجْرِي بها المِياهُ ، وهي الآبارُ التي تُحْفَرُ في الأرضِ مُتَتابِعَةً ليُسْتَخْرَجُ مَاؤُها وَيَسِيح على وَجْهِ الأرضِ ، ( ج *!قُنِيٌّ ) ، على فُعولٍ ؛ ومنه الحديثُ : ( فيما سَقَتِ السَّماءُ ؛ *!والقُنِيُّ العُشُورِ ) ؛ قالَ ابنُ الأثيرِ : وهذا الجَمْعُ إنَّما يصحُّ إذا جُمِعَتِ القَناةُ على قَنًى ، وجُمِعَ القَنَى على قُنِيَ فيكونُ جَمْع الجَمْع ، فإنَّ فَعَلة لم يُجْمَع على فُعول . ( و ) يقالُ : ( الهُدْهُدُ *!قَنَّاءُ الأرضِ *!ومُقنِّيها ) ، كِلاهُما بالتَّشْديدِ ، ( أَي عالِمٌ بمواضِعِ الماءِ منها . ( *!والقِنْوُ بالكسْر ) ، وعليه اقْتَصَرَ الجَوْهرِي ، ( والضَّم ) ، عن الفرَّاء ، ( *!والقَنَاءُ ) ، هكذا هو في النسخِ مَمْدودٌ والصَّواب مَقْصورٌ ، ( بالكسْرِ ) ، عن الزجَّاج ، ( والفَتْح ) ، لُغَةٌ فيه عن أَبِي حنيفَة أَي مع القَصْر ، ( الكِباسَةُ ) وهو العِذْقُ بما فيه مِن الرطبِ ، ( ج *!أَقْناءٌ ) ؛ ) قالَ :

قد أبْصَرَتْ سُعْدَى بها كَتائِلي طَويلَةَ *!الأَقْناءِ والأَثاكِل وفي الحديثِ : خَرَجَ فرأَى *!أَقْناءً مُعلَّقَةً *!قِنْوٌ منها حَشَفٌ . ( وقُنْيانٌ *!وقُنْوانٌ ، مُثَلَّثَتَيْنِ ) ، قُلِبَتِ الواوُ ياءً لقُرْبِ الكَسْرةِ ولم يعتدَّ بالساكِنِ حاجزاً ، كسَّروا فِعْلاً على فِعْلانِ ، كما كسَّروا عليه فعالاً لاعْتِقابِهما على المَعْنَى الواحِدِ . وقولُه تعالى : ﴿*!قِنْوانٌ دانِيَةٌ﴾ . قالَ الزجَّاج : أَي قرِيبَةُ المُتَنَاوَلِ ، قالَ : ومَنْ قالَ *!قِنْوٌ فإنَّه يقولُ للاثْنَيْن *!قِنْوانِ ، بالكسْرِ ، والجَمْع قُنْوانٌ ، بالضمِّ ، ومِثْلُه صِنْوٌ وصِنْوانٌ . وقال الفرَّاء : أَهْلُ الحِجازِ يقولونَ : قِنْوانٌ ، بالكسْرِ ، وقَيْسٌ : قُنْوان ، بالضمِّ ، وتمِيمٌ وضبة : قُنْيان ، بالضمِّ ؛ وأَنْشَد : وما لي بقُنْيانٍ من البُسْرِ أَحْمَرا ويَجْتَمِعُون فيقولونَ : *!قِنْو *!وقُنْو ، ولا يقولونَ : قِنْيٌ ؛ قالَ : وكَلْب تقولُ : قِنْيان ، بالكسْر . ( *!والمَقْناةُ : المَضْحاةُ ) ، يُهْمَزُ ولا يُهْمَزُ ، كما في الصِّحاح . وفي بعض نسخِهِ : نَقِيضُ المَضْحاة ، وتقدَّمَ أنَّ المَضْحاةَ الموضِعُ تَطْلعُ عليه الشمْسُ دائماً ، فإذا كانَ نَقِيضه فهو الذي لا تَطْلعُ عليه الشمْسُ في الشِّتاءِ ، وقد تقدَّمَ هذا في الهَمْزةِ ؛ ( *!كالمَقْنُوَةِ ) ، مُخَفَّفاً ، والجَمْعُ *!المَقانِي ؛ وأَنْشَدَ أَبو عَمْرٍ و للطِّرِمّاح :

في *!مقانيٍ أُقَنٍ بَيْنها عُرَّةُ الطيرِ كصَوْمِ النَّعامِ ( و ) يقالُ : ( *!تَقَنَّى ) فلانٌ : ( اكْتَفَى بنَفَقَتِهِ فَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فادَّخَرَهَا ) ؛ ) عن ابنِ الأعْرابي . ( *!وقُنُوَّةٌ ، كفُتُوَّةٍ : د بالرُّومِ ) ؛ ) وضَبَطَه الصَّاغانيّ بضمٍ فسكونٍ . ( *!وقُناءٌ ؛ كغُرابٍ : ماءٌ ) ؛ ) كذا في النسخِ والصَّوابُ *!قُناةٌ بالتاءِ في آخِرِه ، كذا ضَبَطَه نَصْر في مُعْجمه ، وقال : هو ماءٌ عنْدَ فنى لجبَلٍ قُرْبَ سميراء . ( و ) *!قِنَا ، ( كإلَى : د بالصَّعِيدِ ) الأعْلَى ، يُكْتَبْ بالألِفِ ، ووجِدَ بخطِّ الحافِظِ قطب الدِّين الخَيْضَري كتابَتُه بالياءِ ، وكأنَّه اغْتَرَّ بقولِ المصنِّف كإِلى فظنَّ أنَّهُ يُرْسَمُ بالياءِ وليسَ كذلكَ ، نبَّه على ذلكَ الحافِظُ السَّخاوِي في ترْجَمَةِ المَذْكُورِ مِن تارِيخِه . ثم رأَيْته في التكْمِلةِ مَرْسوماً بالياءِ كما في خطِّ الخَيْضري ، وإليها نُسِبَ القطبُ عبدُ الرحيمِ بنُ أحمدَ بنِ حَجون *!القُنائِيُّ نَزِيلُها ، أَحدُ الصَّالِحِين المَشْهورِين ، تَرْجَمَتُه واسِعَةٌ : وولدُه أَبو محمدٍ الحَسَنُ سَمِعَ من الفَقِيهِ شيث ، وتُوفي بقُنا سَنَة 610 ، وله ذُرِّيَّةٌ فيهم سَخاءٌ وكَرَمٌ ؛ وأَبو الفَضْل جَعْفرُ بنُ محمدِ بنِ عبدِ الرحيمِ عن المجدِ القُشَيْري ، وعنه أبو حيَّان . وولدُه أَبو البَقاءِ محمدٌ مُسْنِدٌ صالِحٌ شيخُ خانقاه رسلان بمنْشِيَّة المهراني على شاطىءِ النِّيل بينَ مِصْرَ والقاهِرَة ، سَمِعَ مِن أصْحابِ السَّلفي ، وهو الذي بَشَّرَ والِدَ

الحافِظِ زَيْن الدِّيْن العِراقي بولَدِه عَبْدِ الرَّحيمِ وسَمَّاه به . ( و ) *!قَنَا ، ( كَعَلَى : ع باليَمَنِ ) ؛ ) عن نَصْر ، لكنَّه ضَبَطَه بتَنْوينِ النونِ . وقال أبو عليَ القالِي : اسْمُ جَبَلٍ يُكْتَبُ بالألِفِ لأنَّه يقالُ في تَثْنِيتِه *!قَنَوانِ . ( وقَنِيَ ، بكسْرِ النُّونِ ) ، مع فَتْحِ القافِ : ( ة ) على ساحِلِ بَحْرِ الهِنْدِ ممَّا يَلِي بلادَ العَرَبِ ( قُرْبَ مَيْفَع . ( و ) يقالُ ( *!قَناهُ اللَّهُ ) على حبِّه يَوْمَ قَناهُ : أَي ( خَلَقَهُ ) وجَبَلَهُ ؛ وهو مَقلوبُ قَانَه اللَّهُ على حُبِّه ، نبَّه عليه ابنُ السيِّد البَطْليوسي ، ونقلَهُ ابنُ عُدَيْس في هامِشِ كتابِ أَبي عليَ القالِي . ( *!والقُنُوُّ ) ، كعُلُوَ : ( السَّوادُ ) عن حُمْرةٍ . ( وسِقاءٌ *!قَنٍ ) ، مَنْقوصٌ : أَي ( مُتَغَيِّرُ الرِّيحِ . ( *!وقَنَوانِ ، محرَّكةً ) والنُّون مَكْسُورَة : ( جَبَلانِ ) بينَ فَزَارَة وطيِّىءٍ ؛ قالَهُ يَعْقوب ؛ وأَنْشَدَ الأصْمعي لبعضِ الرجَّازِ : كأَنَّها وقد بدَا عُوَارِضُ والليل بين *!قَنوَين رابضُ بجهلة الوادي قَطَا نواهض قالَ ابنُ الأَنْبارِي ؛ هو مُثَنَّى *!قَنْوٍ اسْمُ جَبَلٍ . وقال غَيْرُهُ : *!قَنَوين : موضِعٌ . يقالُ : صِدْنا *!بقَنَوين وصدْنا وَحْشَ *!قَنَوين ؛ وكذا فُسِّر في هذه الأبْياتِ وهي للشمَّاخ . قالَ القالِي : وهذا هو الصَّحِيحُ عنْدَنا . ( *!وقَناءُ الحائِطِ ، كسَماءٍ : الجانِبُ )

الذي ( يَفِيءُ عليه الفَيْءُ : *!كالإِقْناءَةِ . ( *!وأَقْنَتِ السَّماءُ : أَقْلَعَ مَطَرُها ) . ( وممَّا يُسْتدركُ عليه : *!اقْتِناءُ المالِ وغيرِهِ اتِّخاذُهُ . وفي المَثَلِ : ( لا *!تَقْتَنِ مِن كَلْبِ سوءٍ جَرْواً ) ؛ قالَ الشاعرُ : وإنَّ *!قَناتي إنْ سَأَلْتَ وَأُسْرَتِيمِن الناسِ قَوْمٌ *!يَقْتَنُونَ المُزَنَّما*!واسْتَقْنَى : لَزِمَ حَياءَهُ . *!وَقَنِيَ : الحَياء ، كرَضِيَ : اسْتَحْيَى . *!والقَنِيَّةُ ، كغَنِيَّةٍ : ما *!اقْتُنِي مِن شاةٍ أَو ناقَةٍ . ومنهُ حديثُ عُمر : ( لو شِئْت لأَمَرْت *!بقَنِيَّةٍ سَمِينَةٍ فأُلْقِي عنها شَعرَها ) . *!واقْتَنَيْتُ كذا وكذا : عَمِلْته على أنَّه يكونُ عِنْدِي لا أُخْرِجُه من يَدِي . *!وقَنِيَ مالَهُ *!قنايَةً : لَزِمَهُ ؛ وقولُ المُتَلَمِّس : أَلْقَيْتُه بالثّنى من جَنْبِ كافِرٍ كذلكَ *!أَقْنُو كل قِطَ مُضَلَّلِاخْتُلِفَ فيه : فقيلَ : *!أَقْنُو أَي أَحْفَظ وألْزَمُ ؛ وقيلَ : أَجْزِي وأُكافِىءُ ، وقيلَ : أَرضَى . ويقالُ : *!قَنَوْتُه *!أَقْنُوه *!قِناوةً : أَي جَزَيْته . *!ولأَقْنُوَنَّك *!قِناوَتَكَ أَي لأَجْزِيَنَّكَ جَزَاءَكَ . ويُجْمَعُ القَنا للرُّمْح على *!قِناءٍ كجَبَلٍ وجِبالٍ ؛ كما في الصِّحاح ؛ وفي بعضِ نسخِهِ : على *!أَقْناءٍ كجَبَلٍ وأَجْبالٍ ، وهو جَمْعُ الجَمْع . *!وقَناةَ الظَّهْرِ : التي تَنْتظم الفَقارَ .

وفلانٌ صُلْبُ القَناةِ : أَي القامَةِ ؛ عن ابنِ دُرَيْدٍ ؛ وأَنْشَدَ : سِباطُ البنانِ والعَرانِينِ *!والقَنا لِطافُ الخُصورِ في تمامٍ وإكْمالِ أَرادَ *!بالقَنا : القَاماتِ . وشَجَرةٌ *!قَنْواءُ : طويلَةٌ . *!والقَناةُ : البَقَرَةُ الوَحْشِيَّةُ : عن ابنِ الأعْرابي ؛ قالَ لَبِيدٌ : *!وقَناةٍ تَبْغِي بحَرْبَة عَهْداً من ضَبُوحٍ قَفَّى عليه الخَبالُوتقدَّم في فني أنَّه بالفاءِ . *!وقَنا لَوْنُ الشَّيءِ : *!يَقْنُو *!قُنُوًّا : وهو أَحْمر قانٍ . *!وقَنَا ، كعَلَى : قُرْبَ الهاجرِ لبَني مرَّةَ بنِ فزارَةَ . *!وقَناةٌ : ناحِيَةٌ مِن دِيارِ بَني سُلَيْم . ووادِي*!قَناة : أَحَدُ أَوْدِيةِ المدِينَةِ الثَّلاثَةِ ، عليه حَرثٌ ومالٌ وزَرْعٌ ، وهو غَيْرُ مَصْروفٍ ؛ قالَ البُرْجُ بنُ مُسْهِرٍ الطائي : سَرَتْ من لِوَى المَرُّوتِ حتى تَجاوَزَتْإليَّ ودوني مِن قَناةَ شُجُونُها*!وقَنَوْنَى ، على فَعَوْعَل : مَوْضِعٌ ؛ حكاهُ ابنُ دُرَيْدٍ . قالَ القالِي : غَيْر مَصْروفٍ وَزْنُه فَعَلْعَل . وقالَ نَصْر : جَبَلٌ في بلادِ غَطَفان ؛ وأَنْشَدَ ابنُ دُرَيْدٍ : حَلَفْت على أن قد أَجَنَّتْكَ حُفْرَةٌ ببَطْنِ قَنْوتي لو نَعِيشُ فنَلْتَقِيوذَكَرَه المصنِّف في قنن ، وهذا موضِعُ ذِكْرِه . *!والقُنِي ، بضم ، فكسرٍ : قرْيةٌ قُرْبَ رَشِيد ، كثيرَةُ الرمَّانِ ، والنِّسْبَةُ إليها *!قُنوانيُّ على غيرِ قِياسٍ .

*!والمُقْتَنَى : المُدَّخِرُ ؛ وأَيْضاً المُخْتَارُ . *!والقَناةُ : حُفْرَةٌ تُوضَعُ فيها النّخْلَةُ ؛ عن أَبي عَمْرٍ و . وقَنَّيْتُ قَناةً : عَمِلْتها . *!والقَنَّاءُ ، كشَدَّادٍ : حَفَّارُ القَنا . وأَبُو عليَ : قرَّةُ بنُ حبيبِ بنِ زيدِ القُشيري *!القَنَويُّ ؛ ويقالُ له الرمَّاحُ أَيْضاً ، مِن رِجالِ البُخارِي ، ماتَ سَنَة 224 . وقالَ اللّحْياني : قالَ بعضُهم : لا والذي أَنا مِن *!قناهُ : أي مِن خَلْقِه ؛ نقلَهُ القالِي . *!والقَنا : الأوْصالُ ، وهي العِظامُ التوام بما عليها مِن اللحْم ؛ وأَنْشَدَ القالِي لذي الرُّمّة : وفي العاج منها والدَّمالِيج والبُرَى *!قَناً مالىء للعَيْنِ ريَّان عَبْهَر*!والقَناةُ : مِن كُورِ سِنْجار . *!والأَقْنَى : القَصِيرُ . *!والقَنَوان : محرَّكةً : الضخْمُ التامُّ . *!وقَناهُ اللَّهُ *!أَقْناهُ .

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.886 harf
قَنِىَ الحَيَآءَ 1 قَنِىَ الحَيَآءَ ذ He kept to the sense of shame, or modesty; (S, K;) he preserved it: and i. q. اِسْتَحْيَى: and ↓ اِسْتَقْنَى he kept to [or preserved] his sense of shame, or modesty. (TA.) ― -b2- قَنَا غَنَمًا, and ↓ اِقْتَنَى, He took for himself, got, or acquired, sheep, or goats [for a permanent possession], not for sale. (JK.) ― -b3- قَنَا, aor. يَقْنُو, inf. n. قُنُوٌّ;
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR295 harf
قَنَا قَنَا U ( n. ac. قَنْو 1 , قُنْوَة 3t , قُنُوّ 27 , قُنْوَاْن 35 ), a. Acquired, obtained, procured; possessed. b. ( n. ac. قَنْو 1 ), Created. c. I ( n. ac. قَنْو 1 ), Kept, preserved ( purity, modesty ). d. [ pass. قُنِيَ قُنِيَ ], a. Was kept at home, was secluded ( girl ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR33.258 harf
قنو قَنا - يَقْنُوْ - قِنْوَة - قِنْوان قَنا - يَقْنُو + الكائن: يفضى ويفرغ: الشيء الدقيق والنحيل من الداخل مثل القصبة الجوفاء الفارغة قِنْوَة: اسم فعل بمعنى مفعول من " قَنا - يَقْنُوْ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " قَنا - يَقْنُوْ ": الشيء الذي " قنا ":" القنوات أو الأقنية ": أيُّ " مُقَنَّى " قِنْوان: جمع " قِنوة " {ومن النخل من طلعها قنوان
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler24 mücavir (34 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ينع

    1 ortak ayet · Ve onun olgunlaşması

  2. رمن

    1 ortak ayet · Nar meyvesi veya ağacı demektir

  3. زيت

    1 ortak ayet · Zeytindir

  4. خضر

    1 ortak ayet · Hudr : Sebzedir

  5. شبه

    1 ortak ayet · Benzeşen

  6. عنب

    1 ortak ayet · E’nab, Üzüm asması demektir

  7. ركب

    1 ortak ayet · “Rükbe” diz demektir

  8. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

  9. نخل

    1 ortak ayet · Hurma ağacıdır

  10. ثمر

    1 ortak ayet · Meyve demektir

  11. نبت

    1 ortak ayet · Bitki

  12. موه

    1 ortak ayet · Su

Geçtiği ayetler(1)

  1. … نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاكِبًا وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَجَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَغَيْرَ …

    SalkımlarO’dur; gökten su indirmiş olan. Onunla her bitkiyi çıkardık. Ondan yeşillikler çıkardık. Ondan yığın yığın taneler, hurmaların tomurcuklarından sarkan salkımlar, birbirine hem benzeyen, hem benzemeyen üzümlerden, zeytinden ve nardan bahçeler yapıp çıkarıyoruz. Meyvesine; bir meyve verdikleri zaman, bir de olgunlaştıkları zaman bakın. Şüphesiz ki bunlarda; iman eden bir kavim için ayetler vardır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقنو
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (nakıs)
Bağlamsal Yakın Köklerعذق, طلع, حمل, ثمر
Zıt Kökبيع
Çekirdek Özet 1Ağaçta toplanıp sarkan meyve kümesi, hurma salkımı; elde tutulan ve biriktirilen asıl değer
Çekirdek Özet 2İlahi yaratılışın bereketiyle dalından sarkıp kolayca devşirilen rızık ve üretim nimeti
Çekirdek Özet 3Ticari elden çıkarmaya değil, kalıcı olarak elde tutulmaya ve üretime tahsis edilen sermaye
Kritik Hata RiskiAyette geçen salkım ifadesini yalnızca bitkisel bir tasvir sayıp iktisadi ve varoluşsal edinim boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قنBir şeyi toplamak, bükerek ya da yoğunlaştırarak bir arada tutmak, boyun eğdirip tasarruf altına almak (قنت, قنط, قنطر, قنع)وToplanıp bükülen ve elde tutulan nesneye kavisli bir uzanım, sarkma, dalından devşirilme ve kalıcı mülk edinme niteliği kazandırmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırYoğunlaşma, bir merkeze doğru toplanma ve somut bir kütle oluşturma sınırını belirler
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBüyüme, filizlenme, dallanarak süregelen canlılık ve bereket akışını temsil eder
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaGövdeye tutunma, bir bağ ile asılı kalma ve kavis çizerek sarkma hareketini sağlar
قنوMerkeze toplanıp bağlanan filizin kavis çizerek sarkmasıCanlı bir gövdeden filizlenip yoğunlaşan meyvelerin bir kavisle dalda tutunup sarkması ve elde edilmeye hazır hale gelmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma ağacının gövdesinden sarkan, üzerinde yaş ve olgun hurmaları taşıyan salkım (عِذْق) ve burundaki belirgin kavis
Cahiliye şiiri kullanımıAntere b. Şeddâd bir beytinde hayânı muhafaza et ve kendine bağla anlamında bu kökü kullanmıştır: فاقْنَيْ حياءك لا أبالك واعلمي / أني امرؤ سأموت إن لم أقتل
Erken Arapça kullanımBir kimsenin satmak için değil, kendisinde kalması ve üremesi amacıyla mülk edinip sakladığı deve veya koyun gibi asıl mallar hakkında kullanılmıştır: غنم قنية ومال قنية

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Dīvânü ʿAntara.

Sami etimolojik katman

Arapça قنو kökü, Sami dil ailesinde kök biçimi olarak elde etmek, mülk edinmek, satın almak, yaratmak veya varlık haline getirmek anlamlarını taşıyan ortak kök katmanıyla doğrudan bağlantılıdır. İbranicede mülk edinmek, sahip olmak ve satın almak anlamına gelen קנה (qanah) fiili ve bununla ilişkili olarak kamış, dal, kanal anlamındaki קנה (qaneh) biçimleri mevcuttur. Benzer şekilde Süryanicede ܩܢܳܐ (qna) elde etmek ve mülk edinmek anlamında kullanılırken, Akadcada qanû kamış ve ölçü çubuğu anlamını taşır. Arapçada kök bir yandan hurma dalı ve salkımındaki kavisli uzantı ile su kanalı gibi somut nesnelere ad olurken (قناة ve قنو), diğer yandan satılmayıp kalıcı varlık olarak elde tutulan mal ve mülk edinme fiilini (اقتناء) ifade eden ikili bir semantik genişleme göstermiştir. Bu durum, bükülüp sarkan dalın üzerindeki somut meyve kümesinin, insan hayatındaki kalıcı edinim ve sermaye birikimiyle örtüştürüldüğünü belgeler.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisānü’l-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقنو ve قني geçişliliğiKök, kavisli uzantı ve salkım anlamından, el altında tutulan kalıcı sermaye ve edinim anlamına evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice קנה (qanah) ve Süryanice ܩܢܳܐ (qna)Ortak Sami katmanında mülk edinme, var kılma ve kamış/dal anlamları kökün iki ana semantik kolunu oluştururGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak leksik unsurlarKamış, çubuk veya kavisli gövde uzantısına dayalı edinim tasvirleri aile genelinde dağınık izler taşırMuhtemel

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قنوAnlamlıSalkım, elde tutulan malHurma salkımı ve elden çıkarılmayan mülkHedef kök; Kur'an'da geçer
قونAnlamlıDüzeltmek, biçimlendirmekDemircinin demiri dövüp şekillendirmesiKur'an'da geçmez
نقوAnlamlıArıtmak, temizlemekİlik, kemik iliğini çıkarmak ve bir şeyin özünü seçmekKur'an'da geçmez
نوقAnlamlıİncelik, deve, intizamDişi deve; bir şeyi ustalıkla ve incelikle yapmakKur'an'da geçer
وقنAnlamlıYuva, kaya çukuruKuşun dağ tepesinde veya kayalıkta yaptığı yuvaKur'an'da geçmez
ونقAnlamlıHoşa gitmek, hayran kalmakBir şeyin güzelliğiyle gözü ve gönlü doyurmasıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قنوMerkezAğaçtan sarkan meyve kümesiDalından aşağı kavisle sarkan, derlenmeye hazır ve kalıcı bereket taşıyan salkımHurma salkımı ve kalıcı mal
عذقKomşuAğaç dalı ve salkımSalkımın doğrudan sapını ve dal yapısını öne çıkarırHurma salkımının dallı iskeleti
طلعKomşuİlk beliriş ve tomurcukMeyvenin ilk dışa çıkışını ve tomurcuk evresini anlatırHurma tomurcuğu ve meyve başı
حملKomşuTaşınan ürünAğacın veya canlının üzerinde taşıdığı yükün tamamını ifade ederGenel ürün yükü ve taşınan meyve
ثمرKomşuNihai semereOlgunlaşıp yenmeye hazır hale gelen nihai çıktıyı bildirirGenel meyve ve hasat ürünü
بيعZıtElden çıkarma ve mübadeleMalı kalıcı mülk edinmenin aksine elden çıkarmayı ve el değiştirmeyi hedeflerSatış, ticaret ve mülkü devretme

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقنوSalkım ve kalıcı malHurma salkımını ve satılmayıp saklanan mülkü karşılarKesin
LatinceRacemus, possessioÜzüm/meyve salkımı; kalıcı mülkRacemus salkım formunu verirken, possessio kökün edinim boyutunu karşılarGüçlü
İngilizceCluster (of dates); acquisitionHurma salkımı; edinimCluster meyve kümesini, acquisition elde tutulan mülk anlamını verirGüçlü
AlmancaFruchtstand, Fruchttraube; ErwerbMeyve salkımı; edinimSalkımın dalda toplanışını ve elde tutulan varlığı ifade ederGüçlü
FransızcaRégime (de dattes); acquisitionHurma salkımı/hevenk; edinimRégime botanik salkım yapısını tam karşılarGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قنوانUzanıp sarkan hurma salkımlarıYaratılış delilleri ve ilahi lütuf bağlamında kolayca erişilen rızık; En'âm 6:99

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYaratılış delilleri ve in'âmAğacın boyuna rağmen meyvenin aşağı sarkıtılarak insana yakın kılınmasındaki kudret ve hikmetKolaylaştırılmış ilahi lütuf
FıkıhZekât ve ziraat hükümleriHurma ağacındaki salkımların olgunlaşması, hasat tahmini ve zekâtın tahakkuk anıZirai verim ve asıl mülk edinimi
TefsirTabiattaki nizamın tasviriHurma tomurcuğundan sarkan salkımların yakınlığı ve kolayca toplanabilirliğiRahmetin somut ve erişilebilir tezahürü
HadisMülk ve ziraat tasvirleriSatılmayıp nesli ve sütü için elde tutulan temel sermaye mallarının tespitiElde tutulan asıl servet

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve rububiyet nizamıİlahi lütfun erişilebilirliğiŞükrü celbetmeİnsanın emeğini aşan bereketin dallardan sarkıtılmasıKesin
İlmiBotanik ve morfolojiÇiçek ve meyve salkımı morfolojisiÜremeyi ve taşımayı sağlamaHurma lifleri ve salkım yapısının ağır meyveleri taşıma mekaniğiGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve iaşeZirai kaynakların sürekliliğiToplumun temel gıdasını garanti etmeTemel tarım varlıklarının korunması ve hasat güvenliğiMuhtemel
İktisadiMülkiyet ve sermaye teorisiSabit sermaye ve verimli ana malKatma değer üretmeTicari mübadele için değil, sürekli getiri için elde tutulan asıl varlıkGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKümelenme (clustering) ve asılı yük statiğiAyrık elemanların ortak bir düğüm noktasından kavisli bağlarla sarkarak dengeli küme oluşturmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSabit sermaye birikimi ve tasarruf davranışıBireyin veya toplumun elden çıkarmayıp geleceğe dönük üretim için bünyesinde tuttuğu temel iktisadi değerlerGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece soyut bir peyzaj unsuru veya rastgele bir hurma dalı gibi görerek kökün edinim, tutunma ve sermaye niteliğini göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamAğacın en tepesinden yere doğru kavis çizerek insanın el uzatabileceği mesafeye inen zahmetsiz, bol ve tükenmez ilahi rızık düzeni
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki nizamın estetik ve fonksiyonel boyutunu koparmak, ilahi ihsanın erişilebilirliğini sıradanlaştırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Tabiat ayetlerindeki nizamın hem estetik mükemmelliğini hem de insanın ihtiyacına tam denk gelen erişim kolaylığını tek bir somut imgeyle sunduğu için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Gökten su indirilmesi, bitkilerin yeşermesi ve insanın beslenmesine sunulan gıdaların sayıldığı kevnî ayet gruplarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Meyvelerin ve rızkın insana tesadüfen ulaştığı zannını yıkar; ağacın boyuna tezat teşkil edecek biçimde meyvenin insanın eline yakınlaştırıldığını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamHurma tomurcuğundan çıkıp lifli kavisler halinde yere doğru sarkan, üzerinde bol meyve taşıyan salkım kümesi.
  • Soyut anlamBir kaynağa sımsıkı tutunarak yoğunlaşan, bereket üreten ve elden çıkarılmayıp kalıcı bir edinim olarak korunan değer.
  • Sistematik karşılıkÜretim merkezine bağlı kalıp kavisli bir yayılımla dışa açılan, muhatabına kolay erişim sağlayan sabit sermaye ve rızık deposu.
  • LaTeX modeliF(t)=∫0tK(s)⋅e−λ(s) ds  ⟹  R=lim⁡r→0F(t)r+ϵ
  • LaTeX açıklamasıModelde F(t), t zamanı boyunca ağacın veya ana kaynağın gövdesinden süzülen bereket akışının birikimini temsil eder. K(s), salkım düğümündeki yoğunlaşmayı; e−λ(s) ifadesi kavis çizerek aşağı doğru uzanan dalın yerçekimi ve yapısal sönümlenme dinamiğini gösterir. R ise salkımın yere ve insana yakınlaşmasıyla (r→0) ortaya çıkan nihai erişilebilirlik ve devşirilme kolaylığını ifade eden rızık fonksiyonudur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق