كوكب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-و-ك4 sîga, 39 mücavir kök, 5 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كوددررقمرالْكَوَاكِبُكوكبغربزججكَوْكَبًاأفلشرقالْكَوَاكِبِيوسفنثرضوأشجر

KökSîga 4Ayet 5Sure 5Mücavir 39

▶ Ağı aç (3B)

كوكب

ك - و - ك

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 4 sîga
  • 7 sözlük

“Necm” gezegen, “kevkeb” sabit yıldız demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(7)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Necm” gezegen, “kevkeb” sabit yıldız demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR251 harf
الكاف والباء ك و ك ب مستعمل فقط كوكب: الكوْكبُ: النجم. ويسمى الثور كَوْكَباً، يشبه بكوكب السماء. والبياض في السماء يسمى كَوْكباً. والكوكب: القطرات التي تقع بالليل على الحشيش. قال الأعشى: يضاحكُ الشَّمس منها كوكبٌ شرق مؤزر بعميمْ النبت مُـكْـتَـهِـلُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.195 harf
ك ب ( و ا ي ء ) كبا ، كأب ، كوب ، وكب ، بكا ، بكأ ، بوك ، كوكب : ( مستعملة ) . كبا : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه قال : ( ما أَحَدٌ عَرَضْتُ عليه الإسْلاَمَ إلا كانت له عنده كَبْوَةٌ غَيْرَ أبي بَكْرٍ فإنّه لم يَتَلَعْثَم ) . قال أبو عبيد : الكَبْوَةُ : مثل الوَقْفَةِ تكُونُ عند الشيء يكرهُه الإنسانُ يُدْعَى إليه أو يُرَادُ منه ، ومنه قيل : كَبَا الزَّنْدُ فهو يَكْبُو إذا لم يُخْرِجْ
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.825 harf
التهذيب: ذكر الليث الكَوْكَبَ في باب الرباعي، ذَهَبَ أَن الواو أَصلية؛ قال: وهو عند حُذَّاق النحويين من هذا الباب، صُدِّر بكافٍ زائدةٍ، والأَصلُ وَكَبَ أَو كَوَبَ، وقال: الكَوْكَبُ، معروف، من كَواكِبِ السماءِ، ويُشَبَّه به النَّور، فيُسَمى كَوْكَباً؛ قال الأَعشى: يُضاحِكُ الشَّمْسَ منها كَوْكَبٌ شَرِقٌ، * مُؤَزَّرٌ بعَمِـيمِ النَّبْتِ، مُكْتَهِلُ ابن سيده وغيره: الكَوْكَبُ والكَوْكَبةُ:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR38 harf
كَوْكَبٌ كَوْكَبٌ ذ &c.: see art. ككب.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR583 harf
كَوْكَبَ كَوْكَبَ a. Shone, sparkled, glittered; twinkled ( star ). كَوْكَب كَوْكَب [ 51 ] , ( pl. كَوَاْكِبُ 47 ), a. Star; planet, asterism, constellation. b. Spark. c. White of the eye. d. Sword. e. Water. f. Nail. g. Chief; warrior. h. A youth. i. Flower. كَوْكَبَة كَوْكَبَة [ 51t ], a. see 51 (a) . b. Multitude, crowd. مُكَوْكَب مُكَوْكَب [ N. P. a. I], Starry,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.913 harf
كوكب كَوْكَبَ - يُكَوْكِِبُ - كَواكِب كَوْكَبَ - يَُكَوْكِبُ + الكائن أو الشيء: يلمع ويبرق ويتقد ويضي: يعكس ويرد الضياء ويلمع ويبرق لكونه مصقولاً لماعاً وكروياً أو محدباً كَوْكَب: اسم فعل " كَوْكَبَ - يُكَوْكِِبُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الشيء المكور المستدير اللامع أو البراق الذي يرد الضياء فيضيء: وهو اصطلاحاً الكوكب من أجرام السماء كَواكِب:
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler39 mücavir (52 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. زجج

    1 ortak ayet · Cam demektir

  2. أفل

    1 ortak ayet · Fani çok yaşlanmış kimse, pirifani

  3. شكو

    1 ortak ayet · Abajur gibi

  4. نثر

    1 ortak ayet · “Nesir” sümkürük demektir

  5. درر

    1 ortak ayet · Dürre (dal) : Büyük parlak inci demektir

  6. زيت

    1 ortak ayet · Zeytindir

  7. ضوأ

    1 ortak ayet · Aydınlattı

  8. وقد

    1 ortak ayet · Onun yakıtı

  9. شرق

    1 ortak ayet · Güneşin doğduğu yerdir

  10. غرب

    1 ortak ayet · Ğarb, Güneşin batığı yerdir

  11. كود

    1 ortak ayet · Neredeyse o

  12. شجر

    1 ortak ayet · Ağaç

Geçtiği ayetler(5)

  1. فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَى كَوْكَبًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآفِلِينَ

    YıldızGece bastırınca; bir yıldız görmüş: Bu mu benim Rabbım? demiş. O, batınca da: Ben, batanları sevmem, demişti.

  2. إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَاأَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ

    YıldızHani Yusuf babasına demişti ki: Babacığım, rüyamda on bir yıldızla, güneşi ve ayı gördüm. Gördüm ki onlar bana secde etmektedirler.

Sîga sayfası: الْكَوَاكِبُ
Sîga sayfası: الْكَوَاكِبِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكوكب
YapıDörtlü
Özel DurumMükerrer kâf ile kurulan dörtlü isim kökü
Bağlamsal Yakın Köklerنجم, شهب, سراج, مصباح
Zıt Kökظلم
Çekirdek Özet 1Parlamak, ışık saçmak, küremsi parlak nokta veya gök cismi
Çekirdek Özet 2Göğün süsü, yön bulma ve temaşa unsuru olan nurlu gök cismi
Çekirdek Özet 3Karanlıkta odak noktası oluşturan, ışığını yansıtan veya saçan belirgin işaret
Kritik Hata RiskiKelimeyi modern astronomik ayrımı (gezegen/yıldız) anakronik biçimde zorlayarak Kur'an'ın görsel ve işlevsel nitelemesini daraltmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كوİçi boşluklu, yuvarlaklaşmış veya toplanmış biçim (karşılaştır: كوب kadeh, كور sarıp küre haline getirme, كون varlık kazanma)كİlk ünsüzün ötelenip tekrarlanmasıyla yuvarlaklık ve toplanma imgesine yoğunlaşma, kendi üstüne katlanma ve parlama odağı kazanma
كوكYuvarlak biçimde toplanıp parıldayan merkezبSonuna eklenen dudak ünsüzüyle somut bir cisim, küre veya dışa doğru yansıyan parlak bir gök cismi kimliği kazanma

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaBelli bir alanı tutma, sınırlı bir ışık küresi halinde kavranma
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaİki parlaklık veya odak noktasını birleştiren bağ, ışığın sürekliliği
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaParlamanın yinelenmesi, ışığın tek bir noktada çift katlı yoğunlaşması
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaIşığın bir mahfazaya, somut bir kütleye veya gök kubbesine yerleşmesi
كوكبavuç içi, bağ, yinelenen avuç ve kapalı mekân imgelerinin birleşimiGökyüzü kubbesi altında parıltısı toplanıp yoğunlaşan, gözle seçilen küremsi ışık odağı

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamParlaklık, demirin veya çiy tanesinin parıldaması, su damlası, gözün bebeğindeki beyaz leke veya gökte ışıldayan cisim
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ kasidesinde sabah vaktinde güneşin ışığını karşılayan taze çiy tanesi veya çiçek parıltısı için kullanılmıştır: يضاحك الشمس منها كوكب شرق / مؤزر بعميم النبت مكتهل
Erken Arapça kullanımÇöldeki bitkilerin boy atıp parıldaması, demirin cilalanıp ışık saçması ve geceleyin gökte beliren tekil ışık kaynakları

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Lisānü'l-ʿArab, Tehzîbü'l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde gök cismini ve yıldızı adlandıran kök, Proto-Semitik seviyede *kabkab- biçiminde yaygın bir ortak mirastır. Akatça kakkabu, İbranice kokhav (כּוֹכָב), Süryanice kawkbā (ܟܘܟܒܐ), Arapça kawkab (كوكب) ve Ge'ez dilinde kokäb biçiminde kesintisiz devam eder. Bu kelime, parıldamak veya yanmak anlamına gelen ikili bir ses yansımasının ya da kök çekirdeğinin katlanmasıyla (reduplication) oluşmuş erken bir Afro-Asyatik miras kabul edilir. Arapçada kök yalnızca gök cismini değil, parıldayan her küçük parlak cismi (çiy damlası, gözdeki nokta, kılıcın ışıltısı) ifade edecek biçimde fiziksel niteliğini korumuştur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDörtlü kök veya وكب / كوب kökünden kâf ziyadesi ve tekrarıKlasik dilcilere göre parıldama, toplanma ve yuvarlaklık anlamından türemiş veya dörtlü mücerret isimleşmiştirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Semitik *kabkab-Akatça kakkabu, İbranice kokhav ve Süryanice kawkbā ile doğrudan ses ve anlam denkliği gösterirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ses yansımalı veya ışık kökenli formlarMısır veya diğer Afro-Asyatik kollarda parlaklık bildiren ikilemelerle akrabalık muhtemeldirMuhtemel

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisānü'l-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كوكبAnlamlıParlak gök cismi, parıltıIşık saçan gök cismi, çiy damlası, kılıç parıltısıHedef kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كوكبMerkezIşık saçan gök cismiParlaklığı, görsel belirginliği ve küremsi ışıltısıyla öne çıkan gök cismiKur'an'da süs, rüya sembolü ve kandil benzetmesinde geçer
نجمKomşuBelirme, doğma, takvimUfuktan parça parça doğup batan, vakit ve yön tayinine yarayan gök cismiنجم kökünde doğuş, aşama ve periyodik ortaya çıkış esastır
شهبKomşuAlev, kayan ışıkGökte parlayıp hızla geçen, yakan veya fırlatılan ateşli gök cismiشهب hareket ve yakıcı alev vurgusu taşır
سراجKomşuAydınlatıcı kandilKendi ışığını üreten ve etrafı aydınlatan büyük ışık kaynağıGenellikle güneş için kullanılır
ظلمZıtKaranlık, ışıksızlıkIşığın, hidayetin veya görünürlüğün bütünüyle ortadan kalkmasıIşık saçan cismin aydınlattığı boşluğun zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكوكبParlak gök cismiIşık saçan, parıldayan her türlü yıldız veya gezegenimsi gök cismiKesin
Latincestella, astrumYıldız, gök cismiGökyüzündeki ışıklı noktaları karşılar; stella sabit yıldızları, astrum gök cismini anlatırKesin
İngilizcestar, celestial bodyYıldız, semavi cisimstar genel görsel ışıltıyı karşılar; modern astronomik ayrımı dışarıda bırakırKesin
AlmancaGestirn, SternGök cismi, yıldızGestirn hem yıldız hem gezegenleri kapsayan eski gök cismi karşılığıdırKesin
Fransızcaastre, étoileGök cismi, yıldızastre genel parlak semavi kütleyi, étoile görsel yıldızı karşılarKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كوكب tekil sîgadaGözlemlenen parlak gök cismiHz. İbrahim'in tevhidi arayışında ufukta görüp battığını müşahede ettiği cisim (En'âm 6:76)
كوكب tekil (teşbih)İnci gibi parıldayan billur kandilNûr ayetinde fanusun berraklığını ve ışık saçmasını niteleyen benzetme unsuru (Nûr 24:35)
كوكب çoğul sîgada (كواكب)Dünya semasının ziyneti ve süsüGökyüzünün güzelliğini ve nizamını kuran, temaşa edilen ışıklar (Sâffât 37:6)
كواكب çoğul sîgadaKıyamet kozmolojisi ve nizamın dağılmasıKıyamet anında yerinden kopup dökülen, düzeni bozulan gök kütleleri (İnfitâr 82:2)
كوكب sayı ile (on bir)Rüya sembolü / Yüksek şahsiyetlerHz. Yusuf'un rüyasında kendisine secde ettiğini gördüğü kardeşlerini temsil eden gök cisimleri (Yûsuf 12:4)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHudûs delili ve şirk eleştirisiCisimlerin batması (üfûl) ve değişimi üzerinden ilah olamayacakları argümanıDeğişen, sonlu ve yaratılmış gök cismi
FıkıhKıble ve yön tayiniÇölde ve denizde yıldızlarla istikamet bulma ruhsatı ve fıkhî hükümleriYön ve koordinat göstergesi
TefsirNûr ve kozmoloji ayetleriNûr ayetindeki dürrî nitelemesi ve semanın süslenmesi bağlamındaki işari izahlarİlahî tecellinin berrak yansıtıcısı ve nizam
HadisKıyamet alametleri ve fitnelerYıldızların dökülmesi, fitnelerin gecenin karanlık kısımları gibi çökmesiKaranlıkta rehber veya ahir zaman habercisi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve ibretYaratılmış işaretBatan ve yok olanın değil, ebedi olanın mabut seçilmesi bilinciGök cisminin ilahlaştırılamayacağını, bilakis âyet olduğunu öğretirKesin
İlmiGözlem ve astronomiParlak odak noktasıMekân, yön ve mesafe ölçümünde referans noktası olmaUfukta ve gök kubbesinde hareket ve yer tayinine temel teşkil ederKesin
SiyasiLiderlik ve hiyerarşiYol gösterici kılavuzKaranlık dönemlerde topluma rehberlik eden yüksek önderlerYûsuf suresindeki temsil siyasi ve toplumsal mertebelere işaret ederGüçlü
İktisadiSeyrüsefer ve ticaretGece kılavuzluğuKervan ve gemilerin güvenli rotada hedefe ulaşmasıTicaret yollarının geceleyin emniyetle kat edilmesini sağlarGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerNoktasal ışık kaynağı ve gravitasyonel düğüm noktasıBoşlukta tek başına ışık yayan, çevresine foton saçarak koordinat oluşturan ayrık merkezKesin
Beşeri bilimlerToplumsal kutup ve ilham kaynağıKriz veya belirsizlik anlarında bireylerin yöneldiği berrak, güvenilir ve yüksek ahlaki şahsiyetGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca modern astronomideki "gezegen" tanımına hapsetmek veya sabit yıldız / gezegen ayrımını Kur'an metnine zorla giydirmek
Kur'an içi daha geniş anlamGök kubbede parıldayan, inci gibi ışık saçan, karanlığı delen ve görsel bir nizam oluşturan her berrak gök cismi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNûr ayetindeki benzetmeyi ve Hz. İbrahim'in müşahedesini yapay bilimsel polemiklere boğup Kur'an'ın görsel ve tevhidi mesajını gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin sema tasavvurunu, estetik güzelliği (ziynet) ve yaratılmışların faniliğini tek bir somut imgeyle zihne nakşeder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tevhid mücadelesi (En'âm 6), rüya tabiri ve nübüvvet hiyerarşisi (Yûsuf 12), ilahî nûr temsili (Nûr 24) ve eskatoloji (İnfitâr 82).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yıldızların bizatihi tanrısal kudrete sahip olduğu inancını yıkar; onların süs, kılavuz ve dökülmeye mahkûm birer mahluk olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamGökyüzünde veya karanlık zeminde küremsi biçimde ışık saçan, parıldayan cisim, çiy tanesi veya parlak nokta.
  • Soyut anlamBelirsizlik ve karanlık içinde odak teşkil eden, yüksekliği ve parlaklığıyla yön gösteren, ancak geçicilik damgası taşıyan nizam unsuru.
  • Sistematik karşılıkÇokluk içinde tek tek seçilen rehber odak noktası; mutlak aydınlatıcı olmasa da karanlığı delen berrak yansıtıcı.
  • LaTeX modeliL(t)=∑i=1nPi(t)⋅ID(t)buradalim⁡t→tfPi(t)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde D karanlık veya belirsizlik ortamını, ID(t) bu ortamın varlığını gösteren gösterge fonksiyonunu temsil eder. Pi(t) gök kubbede yer alan her bir bağımsız parlak ışık odağını, L(t) ise karanlığı delen toplam görsel rehberlik ve ziynet düzeyini simgeler. Formülün limit kısmı (lim⁡t→tfPi(t)=0), yaratılmış her ışık kaynağının nihai kozmolojik anda (üfûl veya infitâr) sönmeye ve dökülmeye mahkûm olduğunu sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك