لمس
ل - م - س
KÖK- 5 geçiş
- 5 ayet
- 4 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Birbirinize dokundunuz
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.707 harfباب السين واللام والميم معهما
س ل م، س م ل، م س ل، م ل س، ل س م، ل م س كلهن مستعملات سلم: السَّلمُ: دلوٌ مُستْطيلٌ له عُروةٌ واحدةٌ، وجمعُه: سِلام، قال:
سَلْمٌ ترى الدّالِحَ منه أَزْورا
والسَّلمُ: لَدْغُ الحية. والملدوغ يُقالُ له: مَسْلُوم، وسَليم. وسُمِّيَ به تطيُّراً من اللديغ، لأنّه يقال: سلّمه الله.
ورجلٌ سليم، أي سالم، وقد سَلِمَ سلامةً.
والسِّلام: الحِجارة لم أسمع واحدها، ولا سمعت أحداً
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR284 harfاللمْسُ: المَسُّ باليد. وقد لَمَسَهُ يَلْمُسُهُ ويَلْمِسُهُ. ويكنى به عن الجماع. وكذلك المُلامَسَةُ. والالتِماسُ: الطلبُ. والتَلَمُّسُ: التطلُّب مرّةً بعد أخرى. واللماسَة بالضم: الحاجة المقاربة. ونُهِيَ عن بيع المُلامَسَةِ، وهو أن يقول: إذا لَمَسْتُ المَبيعَ فقد وجب البيع بيننا بكذا.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR20.439 harfس ل م
سلم ، سمل ، لمس ، لسم ، ملس ، مسل .
سلم : قال الله جلّ وعزّ : ( لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِندَ رَبِّهِمْ ) ( الأنعام : 127 ) ، قال أبو إسحاق : أي : للمؤمنين دارُ السلام . قال : وقال بَعضُهم : السَّلام هَهنا اسمٌ من أسماء الله تعالى ، ودَليلُه قولُه : ( الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ ) ( الحشر : 23 ) .
قال : ويجوز أن تكون الجنّة سُمّيَتْ دارَ السّلام لأنّها دارُ السَّلامة الدائمة التي لا
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR5.634 harf(باب اللام والميم وما يثلثهما)
(لما) اللام والميم والحرف المعتل كلمةٌ واحدة، وهي اللَّمَى، وهي سُمرةٌ في باطن الشَّفَة، وهو يُستحسَن([1]). وامرأةٌ لمياءُ. قال ذو الرُّمَّة:
لَمياء في شَفَتيْها حُوَّةٌ لَعَس *** وفي اللِّثاثِ وفي أنيابها شَنبُ([2])يقال ظلٌّ ألمَى: كثيفٌ أسود. وممّا* شذَّ عن هذا اللُّمَةُ: التِّرْب، ويقال الأصحاب.
(لمأ) اللام والميم والهمزة كلمتانِ تدُلاَّنِ على الاشتمال. يقولون:
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR867 harf- اللمس: إدراك بظاهر البشرة، كالمس، ويعبر به عن الطلب، كقول الشاعر:
*وألمسه فلا أجده*
(هذا عجز بيت، وشطره:
*ألام على تبكيه*
وبعده:
*وكيف يلام محزون**كبير فاته ولده*
والبيت في شرح الحماسة للتبريزي 2/184 دون نسبة؛ وهو من ثاني الوافر. وفي كشف المشكل 2/502)
وقال تعالى: ﴿وأنا لمسنا السماء فوجدناها ملئت حرسا شديدا وشهبا﴾ [الجن/8]، ويكنى به وبالملامسة عن الجماع، وقرئ: ﴿لامستم﴾ [المائدة/6] (وهي قراءة
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR860 harfل م س
لمسه ولامسه مثل مسه وماسه " ونهي عن بيع الملامسة " وهي أن تقول: إذا لمست ثوبي أو لسمت ثبوك وجب البيع.
وألمسني الجارية: إئذن لي في لمسها.
وناقة لموس وشكوك نحو: ضبوث وقد ألمست الناقة.
ومن المجاز: لمس المرأة ولامسها: جامعها وألمسني امرأةً زوّجنيها وفلانة لا تردّ يد لامس: للفاجرة.
وفلان لا يرد يد لامس: لمن لا منعة له.
ولمست الشيء والتمسته وتلمسته.
قال لبيد
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.745 harfاللَّمْس: الجَسُّ، وقيل: اللَّمْسُ الـمَسُّ باليد، لـمَسَه يَلْمِسُهُ ويَلْمُسُه لَمْساً ولامَسَه.
وناقة لَمُوس: شُك في سَنامِها أَبِها طِرْقٌ أَم لا فَلُمِسَ، والجمع لُمْسٌ.
واللَّمْس: كناية عن الجماع، لَمَسَها يَلْمِسُها ولامَسَها، وكذلك المُلامَسَة. وفي التنزيل العزيز: أَو لَمَسْتُمُ النِّساء، وقُرِئ: أَو لامَسْتُمُ النساء، وروي عن عبد اللَّه بن عُمَر وابن مسعود أَنهما قالا: القُبْلَة من
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR198 harf* ل م س * * اللَّمْسُ * باليد وقد * لَمَسَه * من باب ضرب ونصر و * الالْتِمَاسُ * الطلب و * التَلَمُّسُ * التطلب مرة بعد أخرى وبيع * المُلاَمَسَة * هو أن يقول إذا لمست المبيع فقد وجب البيع بيننا بكذا
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.065 harfلمسه يلمسه ويلمسه، من حد ضرب ونصر: مسه بيده، هكذا وقع التقييد به لغير واحد، وفسره الليث، فقال: اللمس باليد: أن يطلب شيئا هاهنا وهاهنا، ومنه قول لبيد:
يلمس الأحلاس في منزله بيديه كاليهودي المصـل وقيل: اللمس: الجس، وقيل: المس مطلقا، ويدل له قول الراغب: المس: إدراك بظاهر البشرة كاللمس. وقيل: اللمس والمس متقاربان، ولامسه: مثل لمسه. ومن المجاز: لمس الجارية لمسا:
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR7.558 harfلَمَسَهُ
1 لَمَسَهُ ذ , (S, M, A, Msb, K,) aor. لَمُسَ (S, M, Msb, K) and لَمِسَ , (S, Msb, K,) inf. n. لَمْسٌ, (S, M, Msb,) He felt it; or touched it; syn. مَسَّهُ: (IAar, Az, IDrd, El-Fلrلbee, A, Msb, TA:) or he felt it, or touched it, (مَسَّهُ,) with his hand: (S, Msb, K:) or he put his hand to it: (Msb:) or he felt it with his hand for the purpose of testing it, that he might form a judgment
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR995 harfلَمَسَ
لَمَسَ I , U ( n. ac. لَمْس 1 ),
a. Touched; felt.
b. Sought, inquired after.
c. Inivit
d. U ( n. ac. لَمْس 1 ), Destroyed ( sight ).
لَاْمَسَ
لَاْمَسَ III ,
a. see I (a) , ( c ).
أَلْمَسَ
أَلْمَسَ IV ,
a. Gave.
تَلَمَّسَ
تَلَمَّسَ V ,
a. see I (b) .
اِلْتَمَسَ
اِلْتَمَسَ VIII
a. [ acc. & Min ], Asked, begged, entreated of.
b. see I (b) .
لَمْس
لَمْس 1 ,
a. Touch;
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR17.015 harfلمس
لَمَسَ - يَلْمِسُ (لَمَسَ - يَلْمُسُ) - لامَسَ - يُلامِسُ - الْتَمَسَ - يَلْتَمِسُ
لَمَسَ - يَلْمِسُ (لَمَسَ - يَلْمُسُ) + كائن + شيئاً أو كائناً + بشيء (أو بيده): يتصل ويحتك سطح جسم الكائن بالشيء، دون التحام تام، وذلك غالبا بغرض الشعور بالشيء والتعرف إليه والتفاعل معه
لامَسَ - يُلامِسُ: على وزن " فَاعَلَ " من " لَمَسَ - يَلْمِسُ ": يبادل
Mücavir kökler67 mücavir (85 toplam)
- غوط
2 ortak ayet · Çukur
- غسل
2 ortak ayet · Su bitkisi
- صعد
2 ortak ayet · Bayır, yokuş yer demektir
- يمم
2 ortak ayet · Büyük akarsu
- سفر
2 ortak ayet · “Sufur” süpürgedir
- مسح
2 ortak ayet · Mesih
- وجد
3 ortak ayet · Su birikintisidir
- يدي
3 ortak ayet · El ve kol demektir
- مرض
2 ortak ayet · “Bürde” gocuk demektir
- جنب
2 ortak ayet · Yan demektir
- حرس
1 ortak ayet · Hars (se) ekin demektir
- طيب
2 ortak ayet · İyi
Geçtiği ayetler(5)
… سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا …
Birbirinize dokundunuzEy iman edenler; sarhoşken, ne söylediğinizi bilinceye kadar, bir de cünübken -yolcu olmanız müstesnagusül yapmadıkça namaza yaklaşmayın. Eğer hasta veya yolculukta iseniz, yahut herhangi biriniz heladan gelirse veya kadınlara yaklaşıp da su bulamazsanız, temiz bir toprağa teyemmüm edin, yüzlerinize ve ellerinize sürün. Şüphesiz ki Allah; Afüvv ve Gafur olandır.
… سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا …
Birbirinize dokundunuzEy iman edenler; namaza kalktığınız zaman; yüzlerinizi, dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın, başınıza meshedin ve topuklarınıza kadar ayaklarınızı da (yıkayın) . Eğer cünüb iseniz; hemen temizlenin. Eğer hasta olmuşsanız veya seferde iseniz; yahut heladan gelmişseniz veya kadınlara yaklaşmış da su bulamamışsanız; temiz bir toprakla teyemmüm edin. Yüzlerinizi ve ellerinizi onunla meshedin. Allah, size zorluk vermek istemez. Lakin sizi temizlemek, üzerinizde olan nimetini tamamlamak ister ki şükredesiniz.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لمس |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | مسس, جسس, طلب, بحث |
| Zıt Kök | فقد |
| Çekirdek Özet 1 | El veya deri yüzeyiyle bir şeyi yoklamak, duyu organıyla aramak ve temas ederek varlığını teyit etmek |
| Çekirdek Özet 2 | Somut fiziki temastan hareketle bilgi, hakikat, ışık veya bir ihtiyacın araştırılıp talep edilmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Algı ile temas arasındaki eşik; bilginin soyut iddiadan ampirik veya fiili teyide geçiş mekanizması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca cinsî münasebete veya yalnızca kuru fiziki temasa indirgeyerek arama ve yoklama boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لم | Bir şeyi toplama, bir araya getirme, yaklaştırma ve bütünü ihata etme; لمح gözün bir noktayı hızla yakalaması, لمز kusurları toplayıp işaret etme, لمم dağınık şeyleri bir araya toplayıp biriktirme | س | Çekirdekteki toplama ve kuşatma hareketine sesin temsil ettiği sürtünme, tutunma ve yüzey teması eklenerek anlam el veya deri ile yoklayıp arayarak dokunma biçiminde özelleşmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire | Bir amaca yönelme, sevk edilme ve hedefe doğru uzanma hareketi |
| م | Su | Yayılma, akışkanlık ve temas edilen yüzeyi kuşatma |
| س | Diken, destek | Tutunma, yüzeyde durma, batma hissi ve sürtünme teması |
| لمس | Çoban değneği, su ve dikenin birleşimi | Bir hedefe doğru uzanıp (ل) yüzeyi bütünüyle yoklayarak kuşatan (م) ve temas noktasında sürtünerek duyuyu sabitleyen (س) araştırıcı dokunma hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesnenin durumunu, sertliğini, doluluğunu veya kusurunu anlamak amacıyla elin onun üzerinde gezdirilmesi; devenin hörgücünde et veya yağ olup olmadığını anlamak için el ile yoklanması ناقة لموس |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa yolculuk tasvirinde konaklama yerinde devenin kayışlarını eliyle yoklayan yolcuyu betimler: يلمس الأنساع في منزله / بيديه كاليهوديّ المصلّ |
| Erken Arapça kullanım | Cahiliye ve erken İslam döneminde karanlıkta veya görmeden bir şeyi el yordamıyla aramak için kullanılmış; ayrıca alıcının sadece dokunarak kumaşı görmeden satın almasını zorunlu kılan ve sonradan yasaklanan aldatıcı akit türüne بیع الملامسة denmiştir |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde لمس kökü, özellikle Güney-Batı Sami (Arapça ve Güney Arabistan) sahasında dokunma, arama ve talep etme anlam matrisiyle belirginleşir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Ârâmîce) fiziki dokunma eylemi için daha çok fonetik olarak akraba görünen משש (m-š-š / mašaš) ve נגع (n-g-ʿ) kökleri merkezdedir; Arapça مسس kökü bu köklerle doğrudan soydaştır. Arapça لمس kökü ise, لم kökünden türeyen yönelme ve toplama unsuru ile مسس kökünün birleşmesi veya ikincil bir genişleme neticesinde "arayarak, yoklayarak dokunma" biçiminde özelleşmiş semantik bir gelişimi temsil eder. Ge’ez ve Güney Sami dillerinde de el ile arama, araştırma anlam tabakası korunmuştur. Kökün semantik gelişimi "karanlıkta el yordamıyla yoklama" fiziksel hareketinden "ihtiyacı talep etme ve arama" soyut düzeyine doğru düzenli bir genişleme göstermiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | لم ile مسس unsurlarının kaynaşması veya مسس kökünün ل önekiyle genişlemesi | Kök, salt temastan ibaret olan مسس fiilinden farklı olarak tecessüs, arama ve talebi içeren yönelimli bir temas fiili olarak gelişmiştir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice משש ve Ârâmîce מש biçimleriyle semantik akrabalık | Kuzey Sami dillerindeki dokunma ve el yordamıyla arama fiilleriyle kökteş veya paralel bir semantik çekirdek paylaşılır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir doğrudan soydaşlık doğrulanmamıştır | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Maqāyīs al-Lugha, Lane's Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لمس | Anlamlı | Aramak ve dokunmak | El veya duyu organıyla bir nesneyi yoklamak, bilgi edinmek için temas etmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| لسم | Anlamlı | Bir şeye yapışmak ve devam etmek | Bir şeye bağlanmak, ayrılmamak ve tadına bakmak | Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydeder |
| ملس | Anlamlı | Pürüzsüz ve kaygan olmak | Bir nesnenin yüzeyinin pürüzsüzleşmesi, elin üzerinden kayıp gitmesi | Kur'an'da geçmez; temasın yüzeydeki pürüzsüzlük yönüdür |
| مسل | Anlamlı | Suyun akıp gitmesi ve sızması | Suyun veya bir sıvının bir kanaldan yavaşça akması | Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydeder |
| سلم | Anlamlı | Güvende olmak ve kurtulmak | Kusursuzluk, esenlik, barış ve boyun eğme hali | Kur'an'da geçer; zıtlık ve bütünlük ilişkisi taşır |
| سمل | Anlamlı | Eskimek ve düzeltmek | Elbisenin yıpranması veya suyun dibinde kalan tortuyu temizleme | Kur'an'da geçmez; aşınma ve sürtünme ile ilgilidir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لمس | Merkez | Dokunma ve arama | Bilgi edinmek, yoklamak veya teyit etmek amacıyla bilinçli olarak dokunmak | Temas ile arama eylemini birlikte içerir |
| مسس | Komşu | Salt temas | Bilinçli veya bilinçsiz, iradeli veya iradesiz herhangi bir yüzey teması | Arama veya tecessüs kastı taşımaksızın doğrudan dokunmayı ifade eder |
| جسس | Komşu | İç durumu araştırma | Bir şeyin gizli veya içsel durumunu el ile bastırarak ya da casuslukla inceleme | لمس dış yüzeyi yoklarken, bu kök içe nüfuz ederek gizliyi araştırır |
| طلب | Komşu | İstemek ve aramak | Genel olarak bir nesneye veya hedefe ulaşma arzusu ve çabası | Fiziki temas şartı bulunmaksızın zihni ve ameli aramayı kapsar |
| بحث | Komşu | Kazıyarak araştırma | Toprağı veya veriyi eşeleyip ortaya çıkarma | Yüzeydeki temastan ziyade derindeki gizliyi açığa çıkarma hareketidir |
| فقد | Zıt | Yitirmek ve yoksun olmak | Bir şeyin elden çıkması, temasın ve varlığın kesilmesi hali | Temasın, erişimin ve bulmanın bütünüyle ortadan kalkmasıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لمس | Yoklayarak dokunma ve arama | Bir şeyi el ile arayıp temas ederek algılama, ihtiyaç duyulanı talep etme | Kesin |
| Latince | Palpare, contrectare | El yordamıyla aramak, dokunarak hissetmek | Palpare kökü el yordamıyla araştırmayı ve dokunmayı karşılar ancak talep yönü eksiktir | Güçlü |
| İngilizce | To touch, to grope, to seek | Dokunmak, el yordamıyla aramak, talep etmek | To grope karanlıkta el yordamıyla aramayı, to touch salt teması verir; iki anlam tek kelimede birleşmez | Güçlü |
| Almanca | Tasten, berühren, verlangen | Dokunarak aramak, temas etmek | Tasten karanlıkta veya körlemesine yoklamayı verir, tam semantik genişlemeyi karşılamaz | Güçlü |
| Fransızca | Tâter, toucher, quêter | El yordamıyla yoklamak, temas etmek | Tâter fiziksel muayene ve yoklamayı karşılar; kökün mecazi talep yönü quêter ile tamamlanır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لَامَسْتُمُ (Mufâale sîgası) | Karı-koca arasındaki yakınlık veya cinsî temas | Fıkhi taharet ve abdest hükmü bağlamında bedenlerin teması ve zevcelik ilişkisi; Nisâ 4:43, Mâide 5:6 |
| فَالْتَمِسُوا (İftial sîgası) | Arayıp bulmaya çalışmak, talep etmek | Kıyamet günü münafıkların müminlerden ışık arama ve geri dönüp ışık dilenme çağrısı; Hadîd 57:13 |
| فَلَمَسُوهُ (Mücerred fiil) | Elle tutup somut olarak yoklamak, hissetmek | İnkârcıların mucize olarak indirilecek somut bir kâğıda bizzat elle dokunarak doğrulamak istemeleri; En'âm 6:7 |
| لَمَسْنَا (Mücerred fiil) | Ulaşmaya çalışmak, sınırları yoklamak | Cinlerin göğün haberlerini dinlemek için semaya uzanıp sınırları araştırması ve denetlemesi; Cin 72:8 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hissî mucize ve gaybın sınırları | Vahyin veya kitabın somut varlığının elle dokunulsa dahi imana yetmemesi; cinlerin semaya erişim çabası | Hakikatin ampirik temasla değil akli ve kalbi tasdikle kavranması |
| Fıkıh | Taharet ve abdest hükümleri | Nisâ 4:43 ve Mâide 5:6 ayetlerindeki ifadenin doğrudan ten teması mı yoksa cima kinayesi mi olduğu | Şâfiîlerde salt ten temasıyla abdestin bozulması, Hanefîlerde ise ifadenin cima kinayesi sayılması |
| Tefsir | Kur'an üslubundaki kinayeler | Lafzın hakiki fiziksel dokunma ile edebi örtmece arasındaki semantik genişliği | Cinsî münasebetin edep dairesinde temas lafzıyla ifade edilmesi |
| Hadis | Yasaklanan ticaret akitleri ve ahlaki tutum | Cahiliye dönemi belirsizlik içeren alışverişi ve iffet zaafı bulunan kimselerin durumu | Muayenesiz dokunarak satışın نهي عن بيع الملامسة yasaklanması ve لا ترد يد لامس ifadesi |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İbadet öncesi arınma ve hakikati arama | Taharet eşiği ve hidayeti talep etme | Hükmi temizliği tetikleyen sınır; nuru ve kurtuluşu arama arzusu | Bedenin dokunulmazlık ve temizlik sınırlarını belirler; hakikate fiziki temasla ulaşılamayacağını gösterir | Kesin |
| İlmi | Bilgi felsefesi ve epistemoloji | Ampirik teyit ve el yordamıyla araştırma | Gözlemin yetmediği yerde nesneye temas ederek veri toplama | Bilginin iddiadan somut ispata geçmesinde duyu organlarının doğrulama aracıdır | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki sınırların korunması ve güvenlik | Güvenlik duvarını yoklama ve sınır ihlali | Düşmanın veya casusların sınır hatlarını denetlemesi | Cinlerin sema sınırlarını araştırması gibi yönetim ve güvenlik alanlarının dıştan yoklanmasını simgeler | Güçlü |
| İktisadi | Akitler hukuku ve tüketici hakkı | Belirsizliğin kaldırılması ve muayene hakkı | Malın kusurunu ve niteliğini dokunarak ve görerek anlama | Aldatıcı yüzeysel temas akitlerinin yasaklanıp bilinçli ve şeffaf teslime zemin hazırlanması | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Haptik algı ve sınır değeri yoklaması | Fizik ve robotikte bir yüzeyin gerilimini, sıcaklığını ve direncini ölçmek için prob veya sensörle yapılan tarama hareketi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Epistemolojik realizm ve temas sosyolojisi | Bireyin soyut iddiaları toplumsal gerçekliğin somut alanında test etmesi ve sosyal mesafe sınırlarının aşılması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü fıkıhtaki abdest tartışmalarına hapsederek yalnızca tenin tene değmesi veya cinsel ilişki boyutuyla sınırlamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün Kur'an'da karanlıkta yol arama, semayı yoklama, yazılı metni elle teyit etme ve talep etme gibi epistemolojik araştırma boyutlarını içermesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | En'âm 6:7 ve Cin 72:8 ayetlerindeki arama, araştırma ve somut delil arayışını ıskalayarak kökü sadece biyolojik bir eylem olarak yorumlamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem hukuki arınma dilini hem de inkârcı zihniyetin ampirik delil saplantısını aynı kök üzerinden çözümleme imkânı sunması açısından belirleyicidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Taharet ve abdest hükümlerini bildiren ahkâm ayetlerinde, inkârcıların mucize taleplerini eleştiren ayetlerde ve gayb aleminin sınırlarını çizen kıssalarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hakikate yalnızca somut nesnel temasla ulaşılabileceğini sanan kaba maddeciliği tashih eder; aramanın yönünün içsel ve ahlaki olması gerektiğini gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamEl veya deri yüzeyiyle bir nesneyi yoklamak, karanlıkta veya belirsizlikte dokunarak durumunu teyit etmek.
- Soyut anlamBilgiye, nura veya ihtiyaca ulaşmak amacıyla sınırları araştırmak, tecessüs etmek ve talep etmek.
- Sistematik karşılıkBir sistemin dış katmanıyla temas kurarak iç nitelikleri hakkında ampirik doğrulama yapma süreci.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde araştıran faili, hedeflenen yüzeyi veya nesneyi, fail ile yüzey arasındaki mesafeyi temsil eder. Mesafenin sıfıra yaklaşması limit işlemiyle el yordamıyla yapılan arama ve yoklama hareketini , aradaki mesafenin sıfırlanması ise kesin temas ve bilgi teyidi durumunu simgeler. Arama hareketi temas eşiğine ulaştığında potansiyel bilgi aktarımı gerçekleşir.