لمس

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-م-س4 sîga, 67 mücavir kök, 5 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حرسفَالْتَمِسُواسفرلَامَسْتُمُلمسغوطغسللَمَسْنَافَلَمَسُوهُيمموجدطيب

KökSîga 4Ayet 5Sure 5Mücavir 67

▶ Ağı aç (3B)

لمس

ل - م - س

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 4 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Birbirinize dokundunuz

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.707 harf
باب السين واللام والميم معهما س ل م، س م ل، م س ل، م ل س، ل س م، ل م س كلهن مستعملات سلم: السَّلمُ: دلوٌ مُستْطيلٌ له عُروةٌ واحدةٌ، وجمعُه: سِلام، قال: سَلْمٌ ترى الدّالِحَ منه أَزْورا والسَّلمُ: لَدْغُ الحية. والملدوغ يُقالُ له: مَسْلُوم، وسَليم. وسُمِّيَ به تطيُّراً من اللديغ، لأنّه يقال: سلّمه الله. ورجلٌ سليم، أي سالم، وقد سَلِمَ سلامةً. والسِّلام: الحِجارة لم أسمع واحدها، ولا سمعت أحداً
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR284 harf
اللمْسُ: المَسُّ باليد. وقد لَمَسَهُ يَلْمُسُهُ ويَلْمِسُهُ. ويكنى به عن الجماع. وكذلك المُلامَسَةُ. والالتِماسُ: الطلبُ. والتَلَمُّسُ: التطلُّب مرّةً بعد أخرى. واللماسَة بالضم: الحاجة المقاربة. ونُهِيَ عن بيع المُلامَسَةِ، وهو أن يقول: إذا لَمَسْتُ المَبيعَ فقد وجب البيع بيننا بكذا.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR20.439 harf
س ل م سلم ، سمل ، لمس ، لسم ، ملس ، مسل . سلم : قال الله جلّ وعزّ : ( لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِندَ رَبِّهِمْ ) ( الأنعام : 127 ) ، قال أبو إسحاق : أي : للمؤمنين دارُ السلام . قال : وقال بَعضُهم : السَّلام هَهنا اسمٌ من أسماء الله تعالى ، ودَليلُه قولُه : ( الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ ) ( الحشر : 23 ) . قال : ويجوز أن تكون الجنّة سُمّيَتْ دارَ السّلام لأنّها دارُ السَّلامة الدائمة التي لا
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.634 harf
(باب اللام والميم وما يثلثهما) (لما) اللام والميم والحرف المعتل كلمةٌ واحدة، وهي اللَّمَى، وهي سُمرةٌ في باطن الشَّفَة، وهو يُستحسَن([1]). وامرأةٌ لمياءُ. قال ذو الرُّمَّة: لَمياء في شَفَتيْها حُوَّةٌ لَعَس *** وفي اللِّثاثِ وفي أنيابها شَنبُ([2])يقال ظلٌّ ألمَى: كثيفٌ أسود. وممّا* شذَّ عن هذا اللُّمَةُ: التِّرْب، ويقال الأصحاب. (لمأ) اللام والميم والهمزة كلمتانِ تدُلاَّنِ على الاشتمال. يقولون:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR867 harf
- اللمس: إدراك بظاهر البشرة، كالمس، ويعبر به عن الطلب، كقول الشاعر: *وألمسه فلا أجده* (هذا عجز بيت، وشطره: *ألام على تبكيه* وبعده: *وكيف يلام محزون**كبير فاته ولده* والبيت في شرح الحماسة للتبريزي 2/184 دون نسبة؛ وهو من ثاني الوافر. وفي كشف المشكل 2/502) وقال تعالى: ﴿وأنا لمسنا السماء فوجدناها ملئت حرسا شديدا وشهبا﴾ [الجن/8]، ويكنى به وبالملامسة عن الجماع، وقرئ: ﴿لامستم﴾ [المائدة/6] (وهي قراءة
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR860 harf
ل م س لمسه ولامسه مثل مسه وماسه ‏"‏ ونهي عن بيع الملامسة ‏"‏ وهي أن تقول‏:‏ إذا لمست ثوبي أو لسمت ثبوك وجب البيع‏.‏ وألمسني الجارية‏:‏ إئذن لي في لمسها‏.‏ وناقة لموس وشكوك نحو‏:‏ ضبوث وقد ألمست الناقة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ لمس المرأة ولامسها‏:‏ جامعها وألمسني امرأةً زوّجنيها وفلانة لا تردّ يد لامس‏:‏ للفاجرة‏.‏ وفلان لا يرد يد لامس‏:‏ لمن لا منعة له‏.‏ ولمست الشيء والتمسته وتلمسته‏.‏ قال لبيد
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.745 harf
اللَّمْس: الجَسُّ، وقيل: اللَّمْسُ الـمَسُّ باليد، لـمَسَه يَلْمِسُهُ ويَلْمُسُه لَمْساً ولامَسَه. وناقة لَمُوس: شُك في سَنامِها أَبِها طِرْقٌ أَم لا فَلُمِسَ، والجمع لُمْسٌ. واللَّمْس: كناية عن الجماع، لَمَسَها يَلْمِسُها ولامَسَها، وكذلك المُلامَسَة. وفي التنزيل العزيز: أَو لَمَسْتُمُ النِّساء، وقُرِئ: أَو لامَسْتُمُ النساء، وروي عن عبد اللَّه بن عُمَر وابن مسعود أَنهما قالا: القُبْلَة من
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR198 harf
* ل م س * * اللَّمْسُ * باليد وقد * لَمَسَه * من باب ضرب ونصر و * الالْتِمَاسُ * الطلب و * التَلَمُّسُ * التطلب مرة بعد أخرى وبيع * المُلاَمَسَة * هو أن يقول إذا لمست المبيع فقد وجب البيع بيننا بكذا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.065 harf
لمسه يلمسه ويلمسه، من حد ضرب ونصر: مسه بيده، هكذا وقع التقييد به لغير واحد، وفسره الليث، فقال: اللمس باليد: أن يطلب شيئا هاهنا وهاهنا، ومنه قول لبيد: يلمس الأحلاس في منزله بيديه كاليهودي المصـل وقيل: اللمس: الجس، وقيل: المس مطلقا، ويدل له قول الراغب: المس: إدراك بظاهر البشرة كاللمس. وقيل: اللمس والمس متقاربان، ولامسه: مثل لمسه. ومن المجاز: لمس الجارية لمسا:
Maddenin bağlantısı

لمسه يلمسه ويلمسه، من حد ضرب ونصر: مسه بيده، هكذا وقع التقييد به لغير واحد، وفسره الليث، فقال: اللمس باليد: أن يطلب شيئا هاهنا وهاهنا، ومنه قول لبيد: يلمس الأحلاس في منزله بيديه كاليهودي المصـل وقيل: اللمس: الجس، وقيل: المس مطلقا، ويدل له قول الراغب: المس: إدراك بظاهر البشرة كاللمس. وقيل: اللمس والمس متقاربان، ولامسه: مثل لمسه. ومن المجاز: لمس الجارية لمسا: جامعها، كلامسها. ومن المجاز قوله تعالى حكاية عن الجن: وأنا لمسنا السماء فوجدناها ملئت حرسا شديدا وشهبا أي عالجنا غيبها فرمنا إستراقه لنلقيه إلى الكهنة، وليس من اللمس بالجارحة في شيء، قاله أبو علي. ومن المجاز: إكاف ملموس الأحناء، إذا لمست بالأيدي حتى تستوي، وفي التهذيب: هو الذي قد أمر عليه اليد ونحت ما كان فيه من أود وإرتفاع ونتؤء، قاله الليث. ومن المجاز: امرأة لا تمنع يد لامس. والمشهور: لا ترد يد لامس، ومثله جاء في الحديث: جاء رجل إلى النبي صلى الله عليه وسلم فقال له: إن امرأتي لا ترد يد لامس أي تزني وتفجر، ولا ترد عن نفسها كل من أراد مراودتها عن نفسها. فأمره بتطليقها. وجاء في بعض الروايات في سياق الحديث: فإستمتع بها أي لا تمسكها إلا بقدر ما تقضي متعة النفس منها ومن وطرها وخاف النبي صلى الله عليه وسلم إن أوجب عليه طلاقها أن تتوق نفسه إليها فيقع في الحرام. وقيل: معنى لا ترد يد لامس أنها تعطي من ماله ما يطلب منها، وهذا أشبه، قال أحمد: لم يكن ليأمره بإمساكها وهي تفجر. ومثله جاء في قول العرب في المرأة تزن بلين الجانب لمن راودها عن نفسها: هي لا ترد يد لامس، فقول المصنف لا تمنع مخالفة للنصوص. ومن المجاز أيضا: يقال: في الرجل: لا يرد يد لامس، أي ليست فيه منعة ولا حمية. واللموس، كصبور: ناقة يشك في سمنها، هكذا في النسخ، ومثله في التكملة والعباب، عن ابن عباد، وفي اللسان: ناقة لموس: شك في سنامها، أبها طرق أم لا، فلمس، وقال الزمخشري: هي الشكوك والضبوث، ج لمس، بضم فسكون. واللموس: الدعي، وأنشد ابن السكيت: لسنا كأقـوام إذا أزمـت فرح اللموس بثابت الفقر يقول: نحن وإن أزمت السنة، أي عضت فلا يطمع الدعي فينا أن نزوجه، وإن كان ذا مال كثير. أو اللموس: من في حسبه قضأة، كهمزة، أي عيب وهو مجاز. واللموسة، بهاء: الطريق سمي به لأن الضال يلمسه، أي يطلبه ليجد أثر السفر، أي المسافرين فيعرف الطريق، فعولة بمعنى مفعولة وهو مجاز. واللميس، كأمير: المرأة اللينة الملمس. ولميس: علم للنساء، ومنه قول الشاعر: وهن يمشين بناهـمـيسـا إن يصدق الطير ننك لميسا

ولميس، كزبير: علم للرجال، وكذا: لماس، كشداد. ويقال: كواه لماس، كقطام، وكواه المتلمسة، هكذا بكسر الميم المشددة في النسخ، وفي التكملة بفتحها، أي أصاب موضع دائه، والذي في التهذيب والتكملة: المتلمسة: من سمات الإبل، يقال: كواه المتلمسة والمتلومة، وكواه لماس، إذا أصاب مكان دائه بالتلمس فوقع على داء الرجل أو ما كان يكتم. ومن المجاز: إلتمس، أي طلب، ومنه الحديث: من سلك طريقا يلتمس به علما أي يطلبه، فإستعار له اللمس، وحديث عائشة رضي الله تعالى عنها: فإلتمست عقدي. ومن المجاز تلمس الشيء، إذا تطلب مرة بعد أخرى، ومنهم من جعله كالإلتماس. والمتلمس: لقب جرير بن عبد المسيح بن عبد الله بن زيد ابن دوفن بن حرب بن وهب بن جلي بن ضبيعة بن ربيعة بن نزار بن معد بن عدنان، الشاعر، سمي به لقوله: وذاك أوان العرض طن ذبابه زنابيره والأزرق المتلمـس ويروى: فهذا، بدل: وذاك، وجن، بدل: طن، ومعناه كثر ونشط. والعرض، بالكسر: واد باليمامة يأتي ذكره في محله، إن شاء الله تعالى، والمراد بالذباب: الأخضر، وهذا البيت من جملة أبيات قدرها ثلاثة وعشرون، أوردها أبو تمام في الحماسة، وأولها: ألم تر أن المرء رهن منيةصريعا يعاني الطير أو سوف يرمس وآخرها: وإن يك عنا في حبيب تثاقل فقد كان منا مقنب ما يعرس

والملامسة: المماسة باليد، كاللمس، وقال ابن الأعرابي: ويفرق بينهما، فيقال: اللمس قد يكون مس الشيء بالشيء، ويكون معرفة الشيء، وإن لم يكن ثم مس لجوهر على جوهر، والملامسة أكثر ما جاءت من إثنين. ومن المجاز: اللمس والملامسة: المجامعة، لمسها يلمسها، ولامسها، وفي التنزيل العزيز: أو لامستم النساء وقرئ أو لمستم النساء وهي قراءة عن حمزة والكسائي وخلف، وروي عن عبد الله بن عمر، وابن مسعود، رضي الله تعالى عنهم: أنهما قالا: إن القبلة من اللمس، وفيها الوضوء، وكان ابن عباس رضي الله تعالى عنهما يقول: اللمس واللماس والملامسة: كناية عن الجماع ومما يستدل به على صحة قوله قول العرب في المرأة تزن بالفجور: هي لا ترد يد لامس. والملامسة المنهي عنها في البيع، قال أبو عبيد: أن يقول: إذا لمست ثوبك أو لمست ثوبي أو إذا لمست المبيع فقد وجب البيع بيننا بكذا وكذا. أو هو أن يلمس المتاع من وراء الثوب ولا ينظر إليه، ثم يوقع البيع عليه، وهذا كله غرر، وقد نهي عنه، ولأنه تعليق أو عدول عن الصيغة الشرعية. وقيل: معناه أن يجعل اللمس باليد قاطعا للخيار. ويرجع ذلك إلى تعليق اللزوم، وهو غير نافذ. ومما يستدرك عليه: قولهم: له شعاع يكاد يلمس البصر، أي يذهب به، وهو مجاز، نقله الزمخشري. قلت: ومنه الحديث: إقتلوا ذا الطئفيتين والأبتر فإنهما يلمسان البصر وفي رواية يلتمسان أي يخطفان ويطمسان. وقيل: لمس عينه وسمل، بمعنى واحد، وقيل: أراد أنهما يقصدان البصر باللسع، وفي الحيات نوع يسمى الناظر، متى وقع عينه على عين إنسان مات من ساعته، ونوع آخر إذا سمع إنسان صوته مات. ولمس الشيء لمسا: كإلتمسه، ومنه قولهم: إلمس لي فلانا، وهو مجاز. واللماسة. بالفتح: الحاجة كاللماسة، بالضم، نقله الصاغاني عن ابن الأعرابي، وزاد في اللسان: الحاجة المقاربة، ومثله في العباب. ويقال: ألمسني الجارية، أي ائذن لي في لمسها. ويقال: ألمسني امرأة: أي زوجينها، وهذا مجاز. وأبو سليمان المغربي اللامسي الزاهد، بضم الميم، هو من أقران أبي الخير الأقطع. والحسين بن علي بن أبي القاسم اللامسي، حدث.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.558 harf
لَمَسَهُ 1 لَمَسَهُ ذ , (S, M, A, Msb, K,) aor. لَمُسَ (S, M, Msb, K) and لَمِسَ , (S, Msb, K,) inf. n. لَمْسٌ, (S, M, Msb,) He felt it; or touched it; syn. مَسَّهُ: (IAar, Az, IDrd, El-Fلrلbee, A, Msb, TA:) or he felt it, or touched it, (مَسَّهُ,) with his hand: (S, Msb, K:) or he put his hand to it: (Msb:) or he felt it with his hand for the purpose of testing it, that he might form a judgment
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR995 harf
لَمَسَ لَمَسَ I , U ( n. ac. لَمْس 1 ), a. Touched; felt. b. Sought, inquired after. c. Inivit d. U ( n. ac. لَمْس 1 ), Destroyed ( sight ). لَاْمَسَ لَاْمَسَ III , a. see I (a) , ( c ). أَلْمَسَ أَلْمَسَ IV , a. Gave. تَلَمَّسَ تَلَمَّسَ V , a. see I (b) . اِلْتَمَسَ اِلْتَمَسَ VIII a. [ acc. & Min ], Asked, begged, entreated of. b. see I (b) . لَمْس لَمْس 1 , a. Touch;
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR17.015 harf
لمس لَمَسَ - يَلْمِسُ (لَمَسَ - يَلْمُسُ) - لامَسَ - يُلامِسُ - الْتَمَسَ - يَلْتَمِسُ لَمَسَ - يَلْمِسُ (لَمَسَ - يَلْمُسُ) + كائن + شيئاً أو كائناً + بشيء (أو بيده): يتصل ويحتك سطح جسم الكائن بالشيء، دون التحام تام، وذلك غالبا بغرض الشعور بالشيء والتعرف إليه والتفاعل معه لامَسَ - يُلامِسُ: على وزن " فَاعَلَ " من " لَمَسَ - يَلْمِسُ ": يبادل
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler67 mücavir (85 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. غوط

    2 ortak ayet · Çukur

  2. غسل

    2 ortak ayet · Su bitkisi

  3. صعد

    2 ortak ayet · Bayır, yokuş yer demektir

  4. يمم

    2 ortak ayet · Büyük akarsu

  5. سفر

    2 ortak ayet · “Sufur” süpürgedir

  6. مسح

    2 ortak ayet · Mesih

  7. وجد

    3 ortak ayet · Su birikintisidir

  8. يدي

    3 ortak ayet · El ve kol demektir

  9. مرض

    2 ortak ayet · “Bürde” gocuk demektir

  10. جنب

    2 ortak ayet · Yan demektir

  11. حرس

    1 ortak ayet · Hars (se) ekin demektir

  12. طيب

    2 ortak ayet · İyi

Geçtiği ayetler(5)

  1. … سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا …

    Birbirinize dokundunuzEy iman edenler; sarhoşken, ne söylediğinizi bilinceye kadar, bir de cünübken -yolcu olmanız müstesnagusül yapmadıkça namaza yaklaşmayın. Eğer hasta veya yolculukta iseniz, yahut herhangi biriniz heladan gelirse veya kadınlara yaklaşıp da su bulamazsanız, temiz bir toprağa teyemmüm edin, yüzlerinize ve ellerinize sürün. Şüphesiz ki Allah; Afüvv ve Gafur olandır.

  2. … سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا …

    Birbirinize dokundunuzEy iman edenler; namaza kalktığınız zaman; yüzlerinizi, dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın, başınıza meshedin ve topuklarınıza kadar ayaklarınızı da (yıkayın) . Eğer cünüb iseniz; hemen temizlenin. Eğer hasta olmuşsanız veya seferde iseniz; yahut heladan gelmişseniz veya kadınlara yaklaşmış da su bulamamışsanız; temiz bir toprakla teyemmüm edin. Yüzlerinizi ve ellerinizi onunla meshedin. Allah, size zorluk vermek istemez. Lakin sizi temizlemek, üzerinizde olan nimetini tamamlamak ister ki şükredesiniz.

Sîga sayfası: فَالْتَمِسُوا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلمس
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerمسس, جسس, طلب, بحث
Zıt Kökفقد
Çekirdek Özet 1El veya deri yüzeyiyle bir şeyi yoklamak, duyu organıyla aramak ve temas ederek varlığını teyit etmek
Çekirdek Özet 2Somut fiziki temastan hareketle bilgi, hakikat, ışık veya bir ihtiyacın araştırılıp talep edilmesi
Çekirdek Özet 3Algı ile temas arasındaki eşik; bilginin soyut iddiadan ampirik veya fiili teyide geçiş mekanizması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca cinsî münasebete veya yalnızca kuru fiziki temasa indirgeyerek arama ve yoklama boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لمBir şeyi toplama, bir araya getirme, yaklaştırma ve bütünü ihata etme; لمح gözün bir noktayı hızla yakalaması, لمز kusurları toplayıp işaret etme, لمم dağınık şeyleri bir araya toplayıp biriktirmeسÇekirdekteki toplama ve kuşatma hareketine sesin temsil ettiği sürtünme, tutunma ve yüzey teması eklenerek anlam el veya deri ile yoklayıp arayarak dokunma biçiminde özelleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendireBir amaca yönelme, sevk edilme ve hedefe doğru uzanma hareketi
مSuYayılma, akışkanlık ve temas edilen yüzeyi kuşatma
سDiken, destekTutunma, yüzeyde durma, batma hissi ve sürtünme teması
لمسÇoban değneği, su ve dikenin birleşimiBir hedefe doğru uzanıp (ل) yüzeyi bütünüyle yoklayarak kuşatan (م) ve temas noktasında sürtünerek duyuyu sabitleyen (س) araştırıcı dokunma hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin durumunu, sertliğini, doluluğunu veya kusurunu anlamak amacıyla elin onun üzerinde gezdirilmesi; devenin hörgücünde et veya yağ olup olmadığını anlamak için el ile yoklanması ناقة لموس
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa yolculuk tasvirinde konaklama yerinde devenin kayışlarını eliyle yoklayan yolcuyu betimler: يلمس الأنساع في منزله / بيديه كاليهوديّ المصلّ
Erken Arapça kullanımCahiliye ve erken İslam döneminde karanlıkta veya görmeden bir şeyi el yordamıyla aramak için kullanılmış; ayrıca alıcının sadece dokunarak kumaşı görmeden satın almasını zorunlu kılan ve sonradan yasaklanan aldatıcı akit türüne بیع الملامسة denmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde لمس kökü, özellikle Güney-Batı Sami (Arapça ve Güney Arabistan) sahasında dokunma, arama ve talep etme anlam matrisiyle belirginleşir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Ârâmîce) fiziki dokunma eylemi için daha çok fonetik olarak akraba görünen משש (m-š-š / mašaš) ve נגع (n-g-ʿ) kökleri merkezdedir; Arapça مسس kökü bu köklerle doğrudan soydaştır. Arapça لمس kökü ise, لم kökünden türeyen yönelme ve toplama unsuru ile مسس kökünün birleşmesi veya ikincil bir genişleme neticesinde "arayarak, yoklayarak dokunma" biçiminde özelleşmiş semantik bir gelişimi temsil eder. Ge’ez ve Güney Sami dillerinde de el ile arama, araştırma anlam tabakası korunmuştur. Kökün semantik gelişimi "karanlıkta el yordamıyla yoklama" fiziksel hareketinden "ihtiyacı talep etme ve arama" soyut düzeyine doğru düzenli bir genişleme göstermiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönلم ile مسس unsurlarının kaynaşması veya مسس kökünün ل önekiyle genişlemesiKök, salt temastan ibaret olan مسس fiilinden farklı olarak tecessüs, arama ve talebi içeren yönelimli bir temas fiili olarak gelişmiştirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice משש ve Ârâmîce מש biçimleriyle semantik akrabalıkKuzey Sami dillerindeki dokunma ve el yordamıyla arama fiilleriyle kökteş veya paralel bir semantik çekirdek paylaşılırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir doğrudan soydaşlık doğrulanmamıştırVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Maqāyīs al-Lugha, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لمسAnlamlıAramak ve dokunmakEl veya duyu organıyla bir nesneyi yoklamak, bilgi edinmek için temas etmekHedef kök; Kur'an'da geçer
لسمAnlamlıBir şeye yapışmak ve devam etmekBir şeye bağlanmak, ayrılmamak ve tadına bakmakKur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydeder
ملسAnlamlıPürüzsüz ve kaygan olmakBir nesnenin yüzeyinin pürüzsüzleşmesi, elin üzerinden kayıp gitmesiKur'an'da geçmez; temasın yüzeydeki pürüzsüzlük yönüdür
مسلAnlamlıSuyun akıp gitmesi ve sızmasıSuyun veya bir sıvının bir kanaldan yavaşça akmasıKur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydeder
سلمAnlamlıGüvende olmak ve kurtulmakKusursuzluk, esenlik, barış ve boyun eğme haliKur'an'da geçer; zıtlık ve bütünlük ilişkisi taşır
سملAnlamlıEskimek ve düzeltmekElbisenin yıpranması veya suyun dibinde kalan tortuyu temizlemeKur'an'da geçmez; aşınma ve sürtünme ile ilgilidir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لمسMerkezDokunma ve aramaBilgi edinmek, yoklamak veya teyit etmek amacıyla bilinçli olarak dokunmakTemas ile arama eylemini birlikte içerir
مسسKomşuSalt temasBilinçli veya bilinçsiz, iradeli veya iradesiz herhangi bir yüzey temasıArama veya tecessüs kastı taşımaksızın doğrudan dokunmayı ifade eder
جسسKomşuİç durumu araştırmaBir şeyin gizli veya içsel durumunu el ile bastırarak ya da casuslukla incelemeلمس dış yüzeyi yoklarken, bu kök içe nüfuz ederek gizliyi araştırır
طلبKomşuİstemek ve aramakGenel olarak bir nesneye veya hedefe ulaşma arzusu ve çabasıFiziki temas şartı bulunmaksızın zihni ve ameli aramayı kapsar
بحثKomşuKazıyarak araştırmaToprağı veya veriyi eşeleyip ortaya çıkarmaYüzeydeki temastan ziyade derindeki gizliyi açığa çıkarma hareketidir
فقدZıtYitirmek ve yoksun olmakBir şeyin elden çıkması, temasın ve varlığın kesilmesi haliTemasın, erişimin ve bulmanın bütünüyle ortadan kalkmasıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلمسYoklayarak dokunma ve aramaBir şeyi el ile arayıp temas ederek algılama, ihtiyaç duyulanı talep etmeKesin
LatincePalpare, contrectareEl yordamıyla aramak, dokunarak hissetmekPalpare kökü el yordamıyla araştırmayı ve dokunmayı karşılar ancak talep yönü eksiktirGüçlü
İngilizceTo touch, to grope, to seekDokunmak, el yordamıyla aramak, talep etmekTo grope karanlıkta el yordamıyla aramayı, to touch salt teması verir; iki anlam tek kelimede birleşmezGüçlü
AlmancaTasten, berühren, verlangenDokunarak aramak, temas etmekTasten karanlıkta veya körlemesine yoklamayı verir, tam semantik genişlemeyi karşılamazGüçlü
FransızcaTâter, toucher, quêterEl yordamıyla yoklamak, temas etmekTâter fiziksel muayene ve yoklamayı karşılar; kökün mecazi talep yönü quêter ile tamamlanırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لَامَسْتُمُ (Mufâale sîgası)Karı-koca arasındaki yakınlık veya cinsî temasFıkhi taharet ve abdest hükmü bağlamında bedenlerin teması ve zevcelik ilişkisi; Nisâ 4:43, Mâide 5:6
فَالْتَمِسُوا (İftial sîgası)Arayıp bulmaya çalışmak, talep etmekKıyamet günü münafıkların müminlerden ışık arama ve geri dönüp ışık dilenme çağrısı; Hadîd 57:13
فَلَمَسُوهُ (Mücerred fiil)Elle tutup somut olarak yoklamak, hissetmekİnkârcıların mucize olarak indirilecek somut bir kâğıda bizzat elle dokunarak doğrulamak istemeleri; En'âm 6:7
لَمَسْنَا (Mücerred fiil)Ulaşmaya çalışmak, sınırları yoklamakCinlerin göğün haberlerini dinlemek için semaya uzanıp sınırları araştırması ve denetlemesi; Cin 72:8

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHissî mucize ve gaybın sınırlarıVahyin veya kitabın somut varlığının elle dokunulsa dahi imana yetmemesi; cinlerin semaya erişim çabasıHakikatin ampirik temasla değil akli ve kalbi tasdikle kavranması
FıkıhTaharet ve abdest hükümleriNisâ 4:43 ve Mâide 5:6 ayetlerindeki ifadenin doğrudan ten teması mı yoksa cima kinayesi mi olduğuŞâfiîlerde salt ten temasıyla abdestin bozulması, Hanefîlerde ise ifadenin cima kinayesi sayılması
TefsirKur'an üslubundaki kinayelerLafzın hakiki fiziksel dokunma ile edebi örtmece arasındaki semantik genişliğiCinsî münasebetin edep dairesinde temas lafzıyla ifade edilmesi
HadisYasaklanan ticaret akitleri ve ahlaki tutumCahiliye dönemi belirsizlik içeren alışverişi ve iffet zaafı bulunan kimselerin durumuMuayenesiz dokunarak satışın نهي عن بيع الملامسة yasaklanması ve لا ترد يد لامس ifadesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet öncesi arınma ve hakikati aramaTaharet eşiği ve hidayeti talep etmeHükmi temizliği tetikleyen sınır; nuru ve kurtuluşu arama arzusuBedenin dokunulmazlık ve temizlik sınırlarını belirler; hakikate fiziki temasla ulaşılamayacağını gösterirKesin
İlmiBilgi felsefesi ve epistemolojiAmpirik teyit ve el yordamıyla araştırmaGözlemin yetmediği yerde nesneye temas ederek veri toplamaBilginin iddiadan somut ispata geçmesinde duyu organlarının doğrulama aracıdırGüçlü
SiyasiHukuki sınırların korunması ve güvenlikGüvenlik duvarını yoklama ve sınır ihlaliDüşmanın veya casusların sınır hatlarını denetlemesiCinlerin sema sınırlarını araştırması gibi yönetim ve güvenlik alanlarının dıştan yoklanmasını simgelerGüçlü
İktisadiAkitler hukuku ve tüketici hakkıBelirsizliğin kaldırılması ve muayene hakkıMalın kusurunu ve niteliğini dokunarak ve görerek anlamaAldatıcı yüzeysel temas akitlerinin yasaklanıp bilinçli ve şeffaf teslime zemin hazırlanmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHaptik algı ve sınır değeri yoklamasıFizik ve robotikte bir yüzeyin gerilimini, sıcaklığını ve direncini ölçmek için prob veya sensörle yapılan tarama hareketiGüçlü
Beşeri bilimlerEpistemolojik realizm ve temas sosyolojisiBireyin soyut iddiaları toplumsal gerçekliğin somut alanında test etmesi ve sosyal mesafe sınırlarının aşılmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü fıkıhtaki abdest tartışmalarına hapsederek yalnızca tenin tene değmesi veya cinsel ilişki boyutuyla sınırlamak
Kur'an içi daha geniş anlamKökün Kur'an'da karanlıkta yol arama, semayı yoklama, yazılı metni elle teyit etme ve talep etme gibi epistemolojik araştırma boyutlarını içermesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataEn'âm 6:7 ve Cin 72:8 ayetlerindeki arama, araştırma ve somut delil arayışını ıskalayarak kökü sadece biyolojik bir eylem olarak yorumlamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem hukuki arınma dilini hem de inkârcı zihniyetin ampirik delil saplantısını aynı kök üzerinden çözümleme imkânı sunması açısından belirleyicidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Taharet ve abdest hükümlerini bildiren ahkâm ayetlerinde, inkârcıların mucize taleplerini eleştiren ayetlerde ve gayb aleminin sınırlarını çizen kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikate yalnızca somut nesnel temasla ulaşılabileceğini sanan kaba maddeciliği tashih eder; aramanın yönünün içsel ve ahlaki olması gerektiğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamEl veya deri yüzeyiyle bir nesneyi yoklamak, karanlıkta veya belirsizlikte dokunarak durumunu teyit etmek.
  • Soyut anlamBilgiye, nura veya ihtiyaca ulaşmak amacıyla sınırları araştırmak, tecessüs etmek ve talep etmek.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin dış katmanıyla temas kurarak iç nitelikleri hakkında ampirik doğrulama yapma süreci.
  • LaTeX modeliL(p,s)=lim⁡δ→0Φ(p,s,δ)  ⟹  T(p,s)
  • LaTeX açıklamasıFormülde p araştıran faili, s hedeflenen yüzeyi veya nesneyi, δ fail ile yüzey arasındaki mesafeyi temsil eder. Mesafenin sıfıra yaklaşması limit işlemiyle el yordamıyla yapılan arama ve yoklama hareketini Φ, aradaki mesafenin sıfırlanması ise kesin temas ve bilgi teyidi durumunu T simgeler. Arama hareketi temas eşiğine ulaştığında potansiyel bilgi aktarımı gerçekleşir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل