ما

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ا15 sîga, 628 mücavir kök, 1.635 ayet, 101 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.علملِمَاوَمَامِمَّاماألهأَفَمَابِمَكونوَمِمَّامَاشيأعملبِمَابين

KökSîga 15Ayet 1.635Sure 101Mücavir 628

▶ Ağı aç (3B)

ما

م - ا

KÖK
  • 2.215 geçiş
  • 1.635 ayet
  • 15 sîga
  • 6 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: -dığı şey

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Notlarım

Sözlükler(6)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR12.744 harf
باب اللفيف من الميم م ي م، م و م، م ا ء، م أ ي، و أ م، آ م، أ م م، ي م، أ م أ، و م أ، ي و م، أ م ه، ما، أ م، أ م ا مستعملات ميم: الميم: حرف هجاء، ولو قُصِرَتْ في اضطرار الشِّعر جاز. قال الخليل: رأيت يمانيا سُئل عن هجائه فقال: بابا، مِمْ مِمْ.. وأصاب الحكاية على اللّفظ، ولكنّ الذّين مدّوا أحسنوا بالمدّ. والميمان هما بمنزلة النّونين من الجَلَمَين. والميم مطبقة، لأنّك إذا تكلمت بها أطبقت.. والميم
Maddenin bağlantısı

باب اللفيف من الميم م ي م، م و م، م ا ء، م أ ي، و أ م، آ م، أ م م، ي م، أ م أ، و م أ، ي و م، أ م ه، ما، أ م، أ م ا مستعملات ميم: الميم: حرف هجاء، ولو قُصِرَتْ في اضطرار الشِّعر جاز. قال الخليل: رأيت يمانيا سُئل عن هجائه فقال: بابا، مِمْ مِمْ.. وأصاب الحكاية على اللّفظ، ولكنّ الذّين مدّوا أحسنوا بالمدّ. والميمان هما بمنزلة النّونين من الجَلَمَين. والميم مطبقة، لأنّك إذا تكلمت بها أطبقت.. والميم من الحروف الصّحاح السّتة المذلقة التي هي في حيّزين: حيّز الشفتين، وحيّز ذولق اللّسان.. وهي من التّأليف: الحرف الثّالث للفاء والباء، وهي آخر الحروف من الحيّز الأول وهو الحيّز الشّفويّ. موم: المُومُ: البرسام، يقال: رجل مَمُوم، وقد مِيمَ يُمامُ مُوماً ومَوْماً، ولا يكون: يَمُوم لأنّه مفعول مثل: بُرسِمَ، قال: إذا توجّس رِكْزاً من سنابكها أو كان صاحب أرضٍ أو به الموم وإِنّما الموم بالفارسية، اسم الجُدَريّ يكون كله قرحة واحدة. والمَوْماةُ: المفازة الواسعة الملساء. ماء: الماء: مدّته في الأصل زيادة، وإنّما هي خَلَفٌ من هاء محذوفة. وبيانُ ذلك أنّه في التّصغير: مُوَيْه، وفي الجميع: مياه. ومن العَرَب من يقول: هذه ماءة، كبني تميم، يعنون الرّكيّة بمائها. ومنهم من يؤنثها، فيقول: ماةٌ واحدة، مقصورة.. ومنهم: من يمدّها فيقول: ماء كثير على قياس شاة وشاء. والماويّة: حَجَرُ البِلَّوْر، قال طرفة: وعينانِ كالماويّتَيْنِ اسـتـكَـنَّـتـا بكهفي حِجاجَيْ صخرةٍ قَلْتِ مَوْرِدِ وثلاث ماويّات وماويّ، ولو تُكُلّف منه فِعْل لقيل مِموأة بوزن امرأة. ويقال: تُسَمَّى القِرْدة الأنثى: ميّة، وهي اسم امرأة أيضاً. مأى: المَأَى: النَّميمةُ.. مَأَيْتُ بينهم، لا يكون إلاّ بالشّرّ، فإذا ضربت بَعْضَهم ببعض فقد مَأَيتَ بهم، قال: ومَأى بينهم أَخُو نكراتٍ لم يزلْ ذا نميمةٍ مَئّاء وقال العجّاج: ويعتلون مَنْ مَأَى في الدَّحْسِ وامرأة مئّاءةٌ: نمّامةٌ على وزن فعّالة... ومستقبله: يمأى. والمِئَةُ: حُذِفَ من آخرها واوٌ... وقيل: ححرف لين لا يُدْرَى أواوٌ هو أم ياء. والجميع: المئون، والمئين على تقدير المسلمون والمسلمين.. ومنهم من يجعل النّون خَلَفاً في الجماعة من الحرف المحذوف. ويكون الإعراب في المئين على النّون. تقول: مئينٌ كما ترى، وقبضت مئيناً. وقيل: المحذوف من المئة ياءٌ، وأصلها: مِئْية مثل: مِعية، وهو مثل قول الشاعر: أَدْنَى عطيّتِه إيّايَ مِئيات ولولا ذلك لقال: مِئوات، والدليل على أنّه ياء: أنّك تقول: مأيت القوم بنفسي، أي: أَتمَمْتهم مئة. ولو كانت واوا لقلت: مأوتهم. وأم:

التَّوْأَمُ: على تقدير: فَوْعل، ولكنّهم استقبحوا واوين فاستخلفوا مكانَ الواوِ الأوُلى تاءً.. وكذلك التَّوْلَجُ، واشتقاقُه من وَلَجَ، ونحو ذلك كذلك.. فإِذا أدخلت التّاء في التّوأم لزمت التّصريف لزوم الحرف الأصليّ فقالوا: أَتْأمت المرأة، أي: ولدتْ توأماً، وامرأة مِتآم أي: تَلِدُ التَوْأمَ كثيراً.. وتقول للباكي: "إنّه ليبكي بدمعٍ تَوْأمٍ، إذا قطر قطرتين معاً، قال: أعينيّ جودا بالدّموع التّوائم وقال لبيد: عَلِهَتْ تَرَدَّدُ في نِهاء صعائدٍ سَبْعاً تُؤاماً كاملاً أيّامُـهـا والتّوأم: ولدان معاً، لا يقال: هما توأمان، ولكن يقال: هذا توأم هذه، وهذه توأمته، فإذا جَمِعا فهما توأم، قال: ذاك قَرْمٌ وذا بذاك شبيهٌ وهما توأمٌ وهذا كذاما والتّوأمان: كوكبان. والمواءمة: المباراة، والتّواؤم: التّباري والتفاخر، قال: يتواء من بنَوْ ماتِ الضُّحَى حسناتِ الدَّلِّ والأُنْسِ الخَفِرْ ويُقال: فلانة تُوائِمُ صواحبها وئاماً شديداً، إذا تكلّفتْ ما يتكلَّفْنَ من الزِّينة وغيرها. والمُوأَّمُ: العظيم الرّأس.. والموائم: المقارب، وهو الوسط من الأمرين.. والمُوائِم: المُوافِقُ. آم: الأَيمُ من الحيّات: الأبيض اللّطيف، قال: كأنّ زمامها أَيْمٌ شـجـاعٌ تَرَأَّد في غُصونٍ مُعْضئلّهْ شبّه تحريك الزّمام بحيّة بين أغصان متشابكة. والإِيامُ: الدّخان، قال أبو ذؤيب: فلّما اجتلاها بالإيام تحيزت ثُباتٍ عليها ذُلُّها واكتئابُها وامرأةٌ أَيِّم قد تَأَيَّمَتْ، إذا كانت ذات زَوْج، أو كان لها قبلَ ذلك زوجٌ فمات، وهي تَصْلُح للأزواج، لأنّ فيها سُؤْرةً من شبابٍ.. والأَيامَى: جَمعُها... تقول: آمتِ المرأة تئيم أَيمنا، وأيمة واحدة، وتأيَّمَتْ، قال: مغايراً أو يرهبُ التّأييما والآمة: العيب، قال عبيد: مهلاً أبيت اللّعن مه لاً، إنّ فيما قلت آمهْ والآمة من الصّبي، فيما يقال: هي. ما يَعلَق بسُرّته حين يولد، ويقال مالفّ فيه من خرقة، وما خرج معه، قال حسان: وموءودةٍ مقرورةٍ في مَعاوزٍ بآمتها، مرسومة لم تُوسَّـدِ والأُوام: حرّ العَطَش في الجَوْف، ولم أسمع منه فعلاً، ولو جاء في شِعْرٍ: أوّمه تأويما لما كان به بأس. أمم: اعلم أنّ كلّ شيء يضمُّ إليه سائر ما يليه فإِن العرب تُسمِّي ذلك الشَّيْء أُمّاً.. فمن ذلك: أمّ الرأس وهو: الدّماغ.... ورجلٌ مأموم. والشّجّةُ الآمّةُ: التّي تبلغ أمّ الدّماغ. والأميم: المأموم. والأميمة: الحجارة التّي يُشْدَخُ بها الرّأس، قال: ويومَ جَلَّيْنا عن الأهاتمِ بالمنجنيقات وبالأمائمِ وقَوْلُهم: لا أُمَّ لك: مَدْحٌ، وهو في موضع ذمٍّ. وأمّ القرى: مكة، وكلّ مدينةٍ هي أُمُّ ما حولَها من القُرَى. وأمّ القرآن: كلّ آية مُحْكَمة من آيات الشّرائع والفرائض والأحكام. وفي الحديث: إنّ أمّ الكتاب هي فاتحة الكتاب لأنّها هي المتقدّمة أمامَ كلّ سُورةٍ في جميع الصّلوات. وقوله تعالى: "وإنّه في أمّ الكتابِ لَدينا"، أي: في اللّوح المحفوظ. وأمّ الرُّمْح: لواؤه، وما لُفّ عليه، قال: وسلبنـا الـرُّمْـح فـيه أمّـه من يدِ العاصي وما طال الطِّوَلْ طال الطِّول، أي: طال تَطويلك. والأُمّ في قول الرّاجز: ما فيهمُ من الكِتابِ أُمُّ ومالهم من حَسَب يلمّ يعني بالأمّ: ما يأخذون به من كتاب الله عزّ وجلّ في الدّين.. وما فيهم أمّ: يعني ربيعة.. يهجوهم أنّه لم ينزل عليهم القرآن، إنّما أنزل على مُضَر.. وحسب يلمّ، أي: حسب يُصْلح أمورهم. والأُمّة: كلّ قوم في دينهم من أُمّتهم، وكذلك تفسير هذه الآية: "إنّا وجدنا آباؤنا على أمّة وإنّا على آثارهم مقتدون"، وكذلك قوله تعالى: "إنّ هذه أمّتكم أمّةً واحدة"، أي: دين واحد وكلّ من كان على دينٍ واحدٍ مخالفاً لسائر الأديان فهو أمّة على حدةٍ، وكان إبراهيم عليه السّلام أمّة.. وعن النّبي صلى الله عليه وآله وسلّم أنّه قال: يبعث يوم القيامة زيد بن عمرو أمّة على حِدةٍ، وذلك أنّه تبرّأ من أديانِ المُشركين، وآمن بالله قبل مبعث النّبيّ عليه السّلام، وكان لا يدري كيف الدّين، وكان يقول: اللّهم إنّي أَعْبُدك، وأبرأ إليك من كلّ ما عُبِد دونك، ولا أعلم الذّي يُرضيك عنّي فأَفعَلَهُ، حتّى مات على ذلك. وكلّ قومٍ نُسِبوا إلى نبيٍّ وأضيفوا إليه فهم أمّة.. وقد يجيءُ في بعضِ الكلام أنّ أمّة محمّد صلّى الله عَليه وآله وسلّم هم المسلمون خاصّة، وجاء في بعض الحديث: أنّ أمّته من أُرسل إليه ممن آمن به أو كفر به، فهم أمّته في اسم الأمّة لا الملّة.. وكلّ جيل من النّاس هم أمّة على حِدةٍ. وكلّ جنسٍ من السِّباعِ أُمّة، كما جاء في الحديث: لولا أنّ الكلاب أمّة لأمرت بقتلها فاقتلوا منها كلّ أسود بهيم، وقول النابغة: حلفت، فلم أترك لنفسـك ريبة وهل يَأْثَمَنْ ذو أمّة وهو طائع من رفع الألف جعله اقتداء بسُنّة ملكه، ومن جعل إمّة مكسورة الألف جعله دِيناً من الائتمام، كقولك: ائتم بفلان إمّة. والعَرب تقول: إنّ بني فلانٍ لَطِوال الأُمَم يعني: القامَةَ والجِسْم، كأنهم يتوهّمون بذلك طولَ الأُمَمِ تشبيهاً، قال الأعشَى: فإِنّ مُعـاوِيةَ الأكـرمـين صِباحُ الوُجُوهِ طِوالُ الأُمَمْ والائتمام: مصدر الإمّة.. ائتمّ بالإمام إمّة، وفلانٌ أحقّ بإمّة هذا المَسْجِد، أي: بإِماميّته.. وكلّ من اقتُدِيَ به، وقُدُّم في الأمور فهو إمامٌ، والنبيّ عليه السّلام إمام الأُمّة، والخلفيةُ: إِمامُ الرَعيّة.. والقرآن: إمام المسلمين... والمُصْحَفُ الذي يُوضَعُ في المساجد يُسَمَّى الإمام.. والإمام إمام الغلام، وهو ما يتعلَم كلّ يوم، والجميع: الأئمة على زنة الأعمّة. إلاّ أنّ من العرب من يطرحُ الهمزةَ ويكسِرُ الياءَ على طَلَب الهَمْزة، ومنهم من يخفِّف يومئذٍ فأمّا في الأئمة فالتَخفيف قبيحٌ. والإمام: الطريق، قال تعالى: "وإنّهما لبإِمامٍ مبين". والأمام: بمنزلة القُدّام، وفلانٌ يؤمّ القوم، أي: يَقدُمُهُمْ. وتقول: صَدْرُك أَمامُك، تَرْفَعُه، لأنّك جَعَلته اسْماً، وتقول: أخُوك أمامَك، تنصب، لأنّ أمامَك صفة، وهو موْضعٌ للأخ، يُعْنَى به ما بين يديك من القرار والأرض، وأمّا لبيد: فَعَدَتْ كلا الفرجين تحسبُ أنّه مَوْلى المخافة خَلفُها وأمامُها فإِنّه ردّ الخَلْف والأمام على الفرجين، كقولك: كلا جانبيك مولى المخافة يمينك وشمالك. والإمّة: النّعمة. وتقول: أين أمّتك يا فلان، أي: أين تؤم. والأَمَمُ: الشَيء اليَسيرُ الهَيِّن الحقير، تقول: لقد فعلت شيئا ما هو بأممٍ ودُونٍ. والأَمَمُ: الشّيء القريب، كقول الشّاعر: كوفيّة نازح محلتـهـا لا أممٌ دارها ولا سقب وقال: تسألني برامتين سَلجَما لو أَنّها تَطْلُب شيئاً أَمَما وأمُ فلانٌ أمراً، أي: قصد. والتّيمّم: يجري مجرى التّوخّي، يقال: تَيَمَّمْ أمراً حَسَناً، وتَيَمَّمْ أطيبَ ما عندك فأَطعِمناه، وقال تعالى: "ولا تيمَّمُوا الخبيث منه"، أي: لا تَتَوَخَّوْا أَرْدَأَ ما عندَكم فتتصدّقوا به. والتَّيَمُّمُ بالصّعيد من ذلك. والمعنى: أن تتوخَّوْا أطيب الصّعيد، فصار التَّيَمُّمُ في أفواه العامّة فِعلاً للمَسْحِ بالصّعيد، حتّى إنّهم يقولون: تَيَمَّمْ بالتّراب، وتيمّم بالثّوب، أي: بغبار الثّوب، وقول الله عزّ وجلّ: "فتَيمَّموا صعيداً طيّبا"، أي: تَوَخَّوْا، قال: فعمداً على عمد تيمّمت مالكا وتقول: أَمّمْتُ ويمّمْتُ.. ويَمَّمْتُ فلانا بسَهْمي ورُمحي، أي: توخَّيتُه به دون ما سواه، قال: يَمَّمْته الرُّمحَ شَزْراً ثمّ قلتُ له: هذي المروءةُ لا لِعبُ الزَّحاليقِ

يقول: قتلُ مِثْلِك هو المروءة. ومن قال في هذا البيت: أمّمته فقد أخطأ، لأنّه قال: شزراً ولا يكون الشّزر إلاّ من ناحيةٍ، ولم يَقصِدْ به أَمامه. والأَمُّ: القَصْدُ، فعلاً واسما?. يم: اليَمُّ: البَحْرُ الذّي لا يُدْرَكُ قَعْرُهُ، ولا شَطّاه.. ويقال: اليَمُّ: لُجَّتُهُ. وتقول: يُمَّ الرَّجُلُ فهو ميموم، إذا وقع في اليَمِّ وغَرِقَ فيه. ويقال: يُمَّ السّاحل، إذا طما عليه اليَمُّ فغلب عليه. واليمامة: الحمامة.. واليمامُ: طيرٌ على ألوان شتّى يأكلُ العِنب. وأهل الشّام يقولون: اليَمامُ يَأْلَفُ كما يَأْلَفُ الحَمامُ. واليمامة: موضع من محلّة العرب، وكان اسمها: الجوّ فسُمِّيت بامرأة كانت تسكنها، اسمُها يمامة، فسُمِّيَتْ باسمها. أما: الأمة: المرأة ذات العُبُوديّة، وقد أَقَرَّتْ بالأمُوَّة. قال: تركتُ الطّيرَ حاجلةً عـلـيه كما تردي إلى العُرُسات آمي أي: إماء، ويجمع أيضاً على إمْوانٍ وأَمَواتٍ ويقال: ثلاث آمٍ، وهو على: أَفْعُل. وتقول: تأمّيتُ أَمَةً، أي: اتّخذت أَمَةً، وأمّيت أيضا، قال: يَرْضَوْنَ بالتّعبيد والتّأمّي ولو قيل: تأمَّثْ، أي: صارت أمةً كان صوابا. ويقُال في جمع أمة: إماء وآم أيضا قال يزيد: إذا تبارَيْنَ معاً كالآمي في سَبسَبٍ مُطَّرِدِ القتامِ يعني: قطاً كأنّهن إماء يبتدرنَ شيئا. وأُمَيَّةُ: اسم رَجُلٍ، والنِّسبةُ إليه: أَمَويّ. ومأ: الإيماء: الإشارة بيدك، أو برأسِكَ كإِيماء المريض برأسه للرُّكُوع والسُّجُود. وقد يقول العرب: أَوْمَأَ برأسِهِ، أي: قال: لا? قال ذو الرّمّة: صياماً تذبّ البقّ عن نُخَراتها بنهزٍ كإِيماء الرُّؤُوس الموانعِ يوم: اليوم: مقدارُه من طُلوع الشمس إلى غروبها، والأيّام جَمْعُه. واليوم: الكَوْن، يُقال: نعم الأخ فلان في اليوم، أي: في الكائنة من الكَوْن إذا نزلت، قال: نعم أخو الهيجاء في اليوم اليمي أراد أن يشتقّ من الاسم نعتاً فكان حدّه أن يقول: في اليوم اليَوِم فقلبه كما قلبوا: القِسِيّ والأَنيُق والأنطب. وتقول العرب لليوم الشّديد: يومٌ ذو أيّامٍ، ويوم ذو أيايِيمَ لطُولِ شرّه على أهله. والأيّام في أصل البناء: أيوام، ولكن العرب إذا وجدوا في كلمة واواً، وياءً في موضعٍ واحد، والأولى منهما ساكنة أَدْغموا وجعلوا الياء هي الغالبة، كانت قبل الواو أو بعدها، إلا في كلمات شواذّ تُرْوَى مثل: الفتوّة والهُوُة. أمه: الأَمَهُ: النِّسيان. وقد أَمِهَ يَأْمَهُ أَمَها، أي: نَسِيَ. والأمّ هي: الوالدةُ، والجميع: الأمّهات. ويقال: تأمَّم فلانٌ أمّا، أي: اتّخذ لنفسه أمّا. وتفسير الأمّ في كلّ معانيها: أمّة، لأنّ تأسِيسَهُ من حرفين صحيحين، والهاء فيه أصلية، ولكنّ العرب حذفت تلك الهاء إذا أمنوا اللَبْس. ويقول بعضهم في تصغير أمّ: أُمَيْمة. والصّواب: أميهة، تردّ إلى أصل تأسيسها ومن قال: أميمة صغّرها على لفظها، وهم الذّين يقولون: في الجميع: أمّات، قال: وقد جمع بين اللغتين: إذا الأُمَّهاتُ قَبَحْنَ الوُجُوه فَرَجْتَ الظَّلامَ بأُمّاتكـا ومن العرب من يحذف ألف أمّ كقول عديّ بن زيد: أيّها العـائِبُ عِـنْـدِمُّ زيدٍ أنت تفدي من أراك تِعيبُ إنّما أراد عديّ بن زيد: عندي أُمّ زيدٍ، فلما حذفت الألف التزقت ياء عندي بصدر الميم فالتقى ساكنان فسقطت الياء لذلك فكأنّه قال: عندمّ. ما: ما: حرفٌ يكونُ جحداً كقوله تعالى: "ما فعلوه إلاّ قليلٌ منهم". ويكون جزماً كقوله تعالى: "ما يَفتَحِ الله للنّاس من رحمةٍ فلا مُمسكَ لها، وما يُمْسِكْ فلا مُرْسلَ له". ويكون صلةً كقوله تعالى: "فَبِما نقضهم ميثاقَهم"، أي: بنقضهم ميثاقهم. ويكون اسماً يجرى في غَيرِ الآدَمِييّنَ. أم: أَمْ: حرف استفهامٍ على أوّله، فيصير في المعنى كأنّه استفهامٌ بَعْدَ استفهامٍ، وتفسيرها في باب أو.. ويكون أَمْ بمعنى بل، ويكون بَلْ الاستفهام بعينها، كقولك: أم عندكم غداً حاضر?، أي: أعندكم، وهي لغَة حَسَنة. ويكون أَمْ مبتدأ الكلام في الخبر، وهي لغةٌ يمانيّة، يقول قائلُهم: هو من خيار النّاس أم يُطْعِمُ الطَّعامَ أم يضرب الهام.. وهو يُخْبِر. أما: أَما: استفهامُ جَحْد، تقول: أَما تستحي من الله? أما عندك زيد?. فإِذا قلت: أَما إنّه لرجلٌ كريم، وأما والله لئن سهرت كلّ ليلة لأدعنّك نادما، وأما لو علمت بمكانك لأُزْعجنّك... فإِنّها توكيد لليمين يوجب به الأمر. فإِذا قلت: إمّا ذا وإما ذا بكسر الألف فهذا اختيار في شيء من أمرين. وهي في الأصل: إنْ و ما صلة لها، غير أنّ العرب تلزمها في أكثر الكلام، تقول: إمّا أنْ تَزُورَني وإمّا أنْ أزورك، بتكرارها مرّتين. وتقول العرب: إمّا أن تفعلَ كذا وكذا، أو تفعل كذا، فيجعلون التكرار بأَوْ وهم يريدون بها: إمّا. وتقول: افعل كذا إمّا مُصيباً وإمّا مُخطئا، فلو قلت في هذا المعنى: إنْ مُصِيباً وإنّ مُخْطئاً جاز ذلك.. وتقول العرب على هذا المعنى: إن أصبت أو أخطأت. فأمّا إذا كان نحو: تجهّز فإِمّا أنْ تزورَ فلاناً وإمّا فلاناً فإن ما لا تخرج من هذا الكلام، لأن ما إذا وقعت على نحو أَنْ لَزِمَتْ. وأمّا ما يَحْسُنُ خروج ما منه فإِذا وقعت على فِعْلٍ أو نعتٍ أو اسمٍ، كقولك: أعطني من غلمانك إمّا فلاناً وإما فلاناً فلو شئت قلت: إنْ فلانا وإنْ فلانا، وكذلك جاء في الشِّعر. وأمّا أَمّا بالفتح فتوجب كلّ كلامٍ عطفته كإِيجاب أوّل الكلام، وجوابها بالفاء كقولك: أمّا زيدٌ فأخوك، وأما عمرو فابن عمِّك. تم باب الميم، بحمد الله ومنه بتمام اللفيف منه ولا رباعي له ولا خماسي

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR56.577 harf
باب اللفيف من حرف الميم ميم ، موم ، موا ، ميا ، مأَى ، ماء ، وأم ، أم ، ما ، أما ، إما ، أم ، يم ، أما ، مأ ، آم ، يوم ، ويم ، ماء . قال الليث : قال أبو عبد الرحمن : قد فنيت العربّية فلم يَبْق للميم إلا الَّلفيف . ميم : قال الليث : الميم : حرف هجاء ، لو قصرت في اضطرار شِعْر جاز . زعم الخليل أنه رأى يمانياً سُئل عن هجائه ، فقال : بابا ، مِمْ مِمْ . قال : وأصاب الحكاية على اللَّفظ ، ولكن الذين
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR3.518 harf
- في كلامهم عشرة: خمسة أسماء، وخمسة حروف. فإذا كان اسما فيقال للواحد والجمع والمؤنث على حد واحد، ويصح أن يعتبر في الضمير لفظه مفردا، وأن يعتبر معناه للجميع. فالأول من الأسماء بمعنى الذي نحو: ﴿ويعبدون من دون الله ما لا يضرهم﴾ [يونس/18] (والآية بتمامها: {ويعبدون من دون الله ما لا يضرهم ولا ينفعهم ويقولون: هؤلاء شفعاؤنا عند الله، قل: أتنبئون الله بما لا يعلم في السموات ولا في الأرض سبحانه وتعالى عما
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.050 harf
حَرْفُ نَفي وتكون بمعنى الذي، وتكون بمعنى الشَّرط، وتكون عِب ارة عن جميع أَنواع النكرة، وتكون موضُوعة موضع مَنْ، وتكون بمعنى الاسْتِفهام، وتُبْدَل من الأَلف الهاء فيقال مَهْ؛قال الراجز: قدْ وَرَدَتْ مِنْ أَمْكِنَهْ، مِنْ هَهُنا ومِنْ هُنَهْ، إِنْ لم أُرَوِّها فَمَهْ قال ابن جني: يحتمل مَهْ هنا وجهين أَحدهما أَن تكون فَمَهْ زَجْراً منه أَي فاكْفُفْ عني ولستَ أَهلاً للعِتاب، أَو فَمَهْ يا إنسانُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR23.685 harf
: ( *!ما ) : قالَ اللَّحْياني : مُؤَنَّثَة وإن ذُكِّرَتْ جازَ . وقد أَلَّفَ في أَنْواعِها الإمامُ أَبو الحُسَيْن أَحمدُ بنُ فارِس بنِ زَكَريَّا رِسالَةً مُسْتقلةً ، ونحنُ نُوردُ لكَ إنْ شاءَ اللهاُ تعالى خُلاصَتَها في أَثْناءِ سِياقِ المصنِّفِ . ( تأْتي اسِميَّةً وحَرْفِيَّةً . فالاسمِيَّةُ ثلاثَةُ أَقْسام . ( الأوَّلُ ) : تكونُ ( مَعْرِفَةً ) بمعْنَى الذي ولا بُدَّ لَها مِن صِلَةٍ كما لا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.333 harf
مَا ذ when following كُلّ or اِنَّ or أَيْنَ or أَىّ, if having the signification of الَّذِى, is written separately. (El-Hareeree, in De Sacy's Anthol. Gram. Ar., p. 67 of the Ar. text.) ― -b2- مَا added to certain adverbial nouns is not merely redundant, but gives to them a conditional and general signification; as in أَيْنَمَا Wherever; and حَيْثُمَا Wherever, and whenever; &c.: see Kur, ii.
Tamamını oku

Sîgalar(15)

Mücavir kökler628 mücavir (1.180 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أله

    753 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  2. كون

    488 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  3. علم

    325 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  4. عمل

    175 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  5. كسب

    56 ortak ayet · Kazandı

  6. نفس

    141 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  7. شيأ

    198 ortak ayet · Şey

  8. قول

    480 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  9. أرض

    187 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  10. نزل

    121 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  11. جيأ

    122 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  12. بين

    187 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

Geçtiği ayetler(1.635)

Bu kök 1.635 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

  1. مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَارًا فَلَمَّا أَضَاءَتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِي ظُلُمَاتٍ لَا يُبْصِرُونَ

    -dığı şeyOnların misali; ateş yakan kimsenin misali gibidir ki, ateş çevresindekileri aydınlatınca, Allah onların ışığını giderdi. Karanlıkların içerisinde görmez halde bırakıverdi.

  2. إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا مَا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ …

    -ması - şey - değilŞüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.

  3. الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

    -dığı şeyAllah’ın ahdini pekiştirdikten sonra bozanlar, birleştirilmesini emrettiği şeyi koparanlar, yeryüzünde fesad çıkaranlar, işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

  4. هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

    -dığı şeyYerde ne varsa hepsini sizin için yaratan, sonra göğe yönelip onları yedi gök halinde düzenleyen O’dur. O, her şeyi bilendir.

  5. … وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

    -dığı şeyHani Rabbın meleklere: Ben, yeryüznde bir halife yaratacağım, demişti de melekler: Biz seni hamd ile tesbih, takdis eder dururken yeryüzünde fesad çıkarıp, kanlar dökecek kimse mi yaratacaksın? demişlerdi. Allah da: Sizin bilmediklerinizi ben bilirim, buyurmuştu.

  6. قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

    -dığı şeyMelekler ise: Sana tesbih ederiz, bize öğrettiğinden başka bilgimiz yok. Alim, Hakim Sensin Sen, demişlerdi.

  7. … أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ

    -dığı şeyAllah: Ey Adem, onları`adları ile kendilerine bildir, dedi. Adem, adlarını söyleyince; Size demedim mi ki ben, göklerin de, yerin de gizliliklerini muhakkak bilirim. Ve sizlerin neyi açıklayıp neyi gizler olduğunuzu da bilirim, buyurdu.

  8. وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

    -dığı şeyVe üstünüze bulutları gölge yaptık. Kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Size rızık olarak verdiğimiz şeylerin iyilerinden, güzellerinden yeyin. Onlar bize değil ancak kendi nefislerine zulmekteydiler.

  9. … أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ …

    -dığı şeyHani; siz, Ey Musa, biz bir çeşit yemeğe elbette dayanamayız. Rabbına dua et de bizim için yerde yetişen samısak, sebze, acur, mercimek ve soğan bitirsin, demiştiniz, Musa da; siz bayağı olan şeyle hayırlı olanı değiştirmek mi istiyorsunuz? Öyleyse bir şehre inin, istediğiniz şeyler vardır, demişti. Onların üstüne horluk ve yoksulluk vuruldu. Allah’ın gazabına uğradılar, şüphesiz ki bu; Allah’ın âyetlerini inkâr ettiklerinden, peygamberlerini de haksız yere öldürdüklerindendi. Bu, isyan ettiklerinden, aşırı gider olduklarındandı.

  10. وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

    -dığı şeyHani sizden sapasağlam söz almıştık. Tur’u da üstünüze kaldırmıştık. Size veridğimize sımsıkı sarılın, onda olanları hatırlayın ki sakınmış olasınız.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökما
YapıEdat veya işlev sözü
Özel Durumİki harfli, gayr-ı akil nesnelik, olumsuzluk ve şart bildiren müşterek edat
Bağlamsal Yakın Köklerمن, الذي, إن
Zıt Kökبلى
Çekirdek Özet 1Akıl taşımayan varlıklara, durumlara ve fiillere işaret eden nesnel gönderim ile kesin olumsuzlama
Çekirdek Özet 2Kur'an'da nesnel varlık alanını kuşatma, ilahi iradenin kapsayıcılığı ve inkarı mutlak olarak nefyetme
Çekirdek Özet 3Varlık ve hüküm alanında mutlak genellik, nesnel belirsizlik veya varlık-hüküm bağının değillenmesi
Kritik Hata RiskiEdatın mevsûle, nâfiye veya istifhâmiyye yönlerinin karıştırılması sonucu ayetin olumlu yargısının olumsuz, olumsuz yargısının olumlu anlaşılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ماVarlık alanına, akıl dışı nesnelere veya soyut durumlara işaret eden en yalın sescil kalıp olup bağlama göre nesnel belirsizlik, soru veya olumsuzlama bildirirVeri bulunamadıAsli iki harfli edat yapısında olduğu için üçüncü harf eklenmesi söz konusu değildir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSuAkışkanlık, kuşatıcılık, belirsiz ve yaygın nesnel alanın maddesel zeminini oluşturur
اÖküz başıAçığa çıkma, keskinleşme, bir yöne doğru kuvvetle atılma ve sınırı belirleme hareketini katar
ماKuşatıcı nesnel alanın sınırlanıp açığa vurulmasıAkışkan ve genel olan varlık veya durum zeminine yönelerek onu soruyla belirleme, mevsulle işaret etme veya mutlak olarak değilleme hareketini doğurur

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamFiziksel bir cismi değil, konuşma eyleminde somut bir nesneye veya duruma işaret etmeyi ya da bir eylemin gerçekleşmediğini keskin biçimde bildiren ilksel seslenimsel işlevi temsil eder
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde hem akıl dışı varlıklara yönelen soru ve mevsul işlevinde hem de Hicaz ve Necid lehçelerinde fiil ve isim cümlelerini mutlak olumsuzlayıcı nâfiye olarak geniş biçimde yer almıştır; nitekim erken Arapça şiir şahidinde soru ve hayret edatı olarak kullanılmıştır: قد وردت من أمكنه / من ههنا ومن هنه / إن لم أروها فمه
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Ebü'n-Necm el-İclî'nin şiirinde zaman zarfına bitişen zâide ve tekit işleviyle şahit kılınmıştır: الله نجاك بكفي مسلمت / من بعدما وبعدما وبعدمت

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, el-Mufradāt.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinin ortak miras katmanında kök, özellikle Batı ve Orta Sami dillerinde hem soru zamiri hem de ilgi adılı olarak çok köklü bir geçmişe sahiptir. Proto-Sami biçiminde soru edatı ve belirsizlik zamiri olarak var olan ses yapısı, Doğu Sami kolunda Akadca dilinde soru bildiren biçimiyle tespit edilir. Kuzeybatı Sami dillerinde, özellikle İbranice ve Süryanice sahasında soru kökü olarak asli yerini korumuş; ancak Arapçada gelişen kullanım çizgisi, bu soru ve ilgi işlevine ilave olarak Güney ve Orta Sami kollarında görülen yenilikçi bir semantik kaymayla geçmiş zaman ve şimdiki zaman fiillerini değilleyen güçlü bir olumsuzluk edatı hüviyeti de kazanmıştır. Bu durum, varlığın ne olduğunu sorgulayan ilksel ses yapısının zamanla o şeyin bulunmadığını ilan eden olumsuzluk düzlemine genişlemesiyle açıklanır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönما edatının soru, mevsûl, şart ve nefiy biçiminde çok işlevli dallanmasıİlksel nesnel soru ve belirsizlik işlevinden türeyerek isimleşmiş ilgi adılına ve oradan varlığı değilleyen nefiy kalıbına genişlemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice soru edatı מָה ve Süryanice ilgi-soru edatı ܡܐ biçimleriyle ortak kökenSami dillerinde akıl dışı nesnelere sorulan soru ve nesnel bağlaç iken Arapçada buna ilave olarak olumsuzluk işlevi yerleşmiştirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dil ailesi genelindeki m- tabanlı soru ve ilgi biçimleriBerberi ve Mısır dillerindeki soru ve işaret unsurlarıyla morfolojik paralellikler taşırMuhtemel

Kaynak HALOT, Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ماAnlamlıNesnel ilgi, soru ve mutlak olumsuzlamaKur'an'da en yüksek frekansa sahip edatlardan biri olup gayr-ı akil mevsul, şart, istifham ve nefiy bildirirKur’an’da geçer (hedef kök)
أمAnlamlıİki durum arasında sorgulama ve karşıtlık kurmaİki hükümden birini tayin etmeyi isteyen muttasıl veya cümlenin yönünü çeviren munkatı‘ istifham ve bağlaç edatıdırKur’an’da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ماMerkezNesnel işaret, ilgi, soru ve olumsuzlamaAkıl taşımayan varlıklara, durumlara, fiillere ve mutlak olumsuzluğa işaret ederKur'an'da gayr-ı akil için genel mevsul ve geniş zamanlı olumsuzluk edatıdır
منKomşuŞahıs ve özne ilgisiAkıl sahibi varlıkları doğrudan hedef alması bakımından ayrılırما nesne ve durumları, من ise şuurlu failleri merkeze alır
الذيKomşuBelirli ilgi adılıBelirlilik ve işaret değeri kesinleşmiş durumlar için kullanılırما nekire ve tümel nesnelliğe açıkken الذي belirlenmiş özneleri bağlar
إنKomşuŞart ve olumsuzlamaOlasılık ve şart zemininde kurgulanması bakımından ayrılırBazı bağlamlarda olumsuzluk bildirse de asli yapısı şart ve tahkik eksenlidir
بلىZıtTasdik ve olumsuzluğu iptalOlumsuz bir soruyu veya inkarı iptal ederek olumlu hükmü kurarما ile kurulan olumsuzluk veya belirsizlik yapısını doğrudan ispatlayan zıt edattır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaماŞey, ne, -dığı şey, değilNesnel ilgi adılı, soru işareti ve olumsuzluk bildiren çok işlevli edattırKesin
Latincequod, quid, nonO şey ki, ne, değilLatince quod mevsul işlevini, quid soru işlevini, non ise olumsuzluk işlevini ayrı ayrı karşılarGüçlü
İngilizcewhat, that which, notNe, o şey ki, değilİngilizcede tek bir sözcük bu üç alanı kapsamaz; what ve that which mevsul-soruyu, not nefiy işlevini verirGüçlü
Almancawas, das was, nichtNe, o şey ki, değilAlmancada was ilgi ve soru boyutunu, nicht ise cümlenin değillenmesini üstlenirGüçlü
Fransızcace que, quoi, ne...pasO şey ki, ne, değilFransızcada ce que nesnel mevsulü, quoi soruyu, ne...pas ise mutlak olumsuzluğu yansıtırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert French Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Nâfiye (olumsuzluk bildiren)Değil, -medi, yokŞimdiki ve geçmiş zaman hükümlerini kesin biçimde iptal eden bağlamlar; örnek Bakara 2:16, Âl-i İmrân 3:159, Tebbet 111:2
Mevsûle (ilgi adılı olan)O şey ki, -dığı şeylerAkıl dışı varlıkların, yaratılanların ve durumların tamamını niteleyen bağlamlar; örnek Bakara 2:4, Lokmân 31:27, Felak 113:2
Şartiyye (şart koşan)Her ne ki, ne yaparsaCezm edatı olarak amelde bulunma ve karşılık görme bağlamları; örnek Bakara 2:197, Âl-i İmrân 3:115, Fâtır 35:2
İstifhâmiyye (soru yönelten)Ne, nedir, niçinAnlamı sorgulama, hayret uyandırma veya kınama bağlamları; örnek Tâhâ 20:17, Neml 27:35, Kâria 101:2
Masdariyye (mastara dönüştüren)-ması, -dığı sebebiyleFiili mastar anlamına büründürerek sebep ve birliktelik bildiren bağlamlar; örnek Âl-i İmrân 3:159, Tevbe 9:77, Şûrâ 42:30
Kâffe ve zâide (pekiştirme ve ameli durduran)Ancak, sadece, pek azBaşta إن olmak üzere edatların amelini engelleyip manayı hasreden bağlamlar; örnek Âl-i İmrân 3:79, Kehf 18:110, Mü'minûn 23:40

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamUluhiyet ve sıfat bahisleriAllah'ın zatı için mâhiyet sorusunun sorulamayacağı ve nefiy cümlelerinin tevhide delaletiGayr-ı akil nesnelik bildiren yapının ilahi zat için ancak mutlak kuşatıcılık veya tenzih bağlamında kullanılması
FıkıhHükümlerin genel ve özel oluşuLafzın mutlak umûm bildirip bildirmediği ve tahsise uğrama kurallarıŞer'i hitapta lafzın geçtiği her yerde bütün nesne ve fiilleri içine alan umûm lafız olarak kabul edilmesi
Tefsirİrab ve mana tercihleriBir ayetteki edatın mevsûl mü, nâfiye mi yoksa masdariyye mi olduğu ihtilaflarıEdatın türünün değişmesiyle ayetin müspet bir habere mi yoksa mutlak bir inkara mı dönüştüğünün tespiti
HadisŞer'i kural ve nehiy formülasyonlarıNebevi buyruklarda geniş kapsamlı nehiy ve emir kiplerinin tesisiBütün yasaklanan fiilleri tek tek saymak yerine lafzın genelliğiyle tek bir kaide altında toplama işlevi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve inanç hiyerarşisiYaratılmış nesneler alanı ve tenzih kalkanıTenzih ve yaratılmışlar alemini sınırlamaİlahi zat dışındaki bütün nesnel varlıkları kuşatırken aynı zamanda şirki değilleme işlevi görürKesin
İlmiEpistemoloji ve ontolojiBilginin nesnesi ve araştırılan olguBilgiye konu olan nesnelliğin sınırını çizmeÜzerinde akıl yürütülen her türlü nesne, olay ve tecrübeyi nesnel bir bütünlük olarak tanımlarGüçlü
SiyasiHukuki meşruiyet ve kamu alanıKamusal hükümlere konu olan eylem ve yasalarKanunilik ilkesi ve yetki sınırlarının tayiniHükmün hangi nesnel şartlara ve olaylara bağlanacağını belirleyen normatif çerçeveyi kurarGüçlü
İktisadiMülkiyet, emtia ve harcamaMala, kazanca ve infaka konu olan iktisadi değerİktisadi nesnelliği ve tasarrufları kapsamaİnsanın kazandığı, infak ettiği veya harcadığı bütün somut ve soyut iktisadi varlıkları ifade ederKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMantıksal değilleme operatörü ve evrensel nesne kümesiMatematiksel mantıkta önermenin doğruluk değerini tersine çeviren değilleme işlemi ile küme teorisinde nesneleri kapsayan evrensel küme elemanını karşılarKesin
Beşeri bilimlerPozitif hukukta nesnellik ilkesi ve davranış normuHukuk felsefesinde süjenin karşısında yer alan tüm hak, borç ve eşya alanını tanımlayan nesnel hukuk zeminiyle örtüşürGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEdatın zengin işlevlerinin göz ardı edilip yalnızca basit bir olumsuzluk sözcüğü veya sıradan bir ilgi bağlacı olarak yüzeysel biçimde tercüme edilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKelamın bütününde hem varlıklar alemini nesnel olarak kuşatan ilgi adılı, hem varlığı kökten değilleyen ontolojik tenzih vasıtası, hem de sebep-sonuç ilişkilerini kuran masdar yapısıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataEdatın mevsûl olduğu bir yerde olumsuzluk, olumsuzluk olduğu bir yerde mevsûl kabul edilmesi ilahi vaadin tehdide, emrin yasaklamaya veya bir hükmün zıddına dönüşmesine yol açar

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an metninde en sık tekrarlanan yapı taşlarından biri olup cümlelerin olumlu-olumsuz eksenini, nesnel aidiyetini ve mantıksal şartını tek başına belirlediği için metnin omurgasını kurar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnfak ayetlerinde iktisadi nesneyi belirlerken, uluhiyet ayetlerinde şirki nefyederken ve ahkam ayetlerinde ilahi bağlayıcılığın kapsamını tayin ederken belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ayetlerdeki ifadeleri parçacı yaklaşımla tercüme ederken irabın gerektirdiği anlamsal yönü gözden kaçırma ve olumsuzluk ile ilgi adılı arasındaki sınırları belirsizleştirme hatasını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAkıl dışı varlıklara, somut nesnelere, olaylara ve eylemlere işaret eden veya bir durumun yokluğunu bildiren en temel sescil gönderim aracıdır.
  • Soyut anlamDüşünce ve dil dizgesinde nesneleri tümel bir kategori altında toplama, bir yargıyı kesin olarak değilleme veya varlık-hüküm ilişkisini sebep bağıyla düğümleme yeteneğidir.
  • Sistematik karşılıkMantıksal ve şer'i sistemde nesne dünyasının sınırlarını belirleyen tümel değişken ile hükmün geçerlilik zeminini açan veya kapatan anahtar işlevidir.
  • LaTeX modeliU×{0,1}→X∪¬P
  • LaTeX açıklamasıModelde U evrensel nesneler kümesini, {0,1} mantıksal ikili doğruluk durumunu temsil eder. Bu yapıdan türeyen fonksiyon, ilgi adılı ve nesnel alan olarak X kümesini üretirken, olumsuzluk ve değilleme fonksiyonu olarak da ¬P önermesini ortaya çıkarır; böylece edatın hem nesnel ilgi hem de mantıksal nefiy kutupları tek bir sembolik dizgede bütünleşir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م