مرج

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ر-ج4 sîga, 20 mücavir kök, 6 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.مَرِيجٍبرزخوَالْمَرْجَانُأمرمرجياقوتخرجبحرمَرَجَلقيمَارِجٍأججكذبلؤلؤجنن

KökSîga 4Ayet 6Sure 3Mücavir 20

▶ Ağı aç (3B)

مرج

م - ر - ج

KÖK
  • 6 geçiş
  • 6 ayet
  • 4 sîga
  • 13 sözlük

مرج Hayvanların otlamak için serbest bırakıldığı yer, meradır. مرجن Mercan demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

مرج Hayvanların otlamak için serbest bırakıldığı yer, meradır. مرجن Mercan demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.137 harf
باب الجيم والراء والميم معهما ج ر م، ج م ر، م ج ر، م ر ج، ر م ج، ر ج م مستعملات جرم: أرض جَرمٌ، وأرضٌ صَردٌ دَخيلانِ مُستعملانِ في الحجرِّ والبردِ. والجِرمُ، ألواح الجَسدِ وجُثمانهُ. ورجل جَريمٌ وامرأةٌ جَريمةٌ أي ذات جِرمٍ أي جِسمٍ. وجِرمُ الصَّوتِ: جهارتهُ، تقول: ما عَرفته إلا بِجِرمِ صوته. وفُلانٌ له جَريمةٌ أي جُرمٌ، وهو مضدر الجارِم الذي يَجرِمُ على نفسه وقومهِ شراً، وهو الجارمُ، قال
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR760 harf
المَرْجُ: الموضع الذي ترعى فيه الدوابّ. ومَرَجْتُ الدابة أمْرُجُها بالضم مَرْجاً، إذا أرسلتها ترعى. وقوله تعالى: "مَرَجَ البَحْرَينِ يَلتَقِيانِ". أي خَلاّهما لا يلتبس أحدهما بالآخر. قال الأخفش: ويقول قوم: أمْرَج البَحْرين مثل مَرَجَ، فَعَلَ وأفْعَلَ بمعنًى. والمَرَجُ بالتحريك: مصدر قولك مَرِجَ الخاتَمُ في إصبعي بالكسر، أي قَلِقَ، مثل جرِج. ومَرْجَتْ أماناتُ الناس أيضاً: فَسَدَتْ. ومَرِجَ الدين
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR20.398 harf
ج ر م جرم ، جمر ، رمج ، رجم ، مرج ، مجر : مستعملة . جرم : الحرَّاني ، عن ابْنِ السِّكِّيت : الْجَرْمُ : الْقَطْع ، يقال : جَرَمَه يَجْرِمُه جَرْماً إذا قَطَعه . والْجِرْمُ : الْجَسَد ، والجِرْمُ : الصَّوت . قال : وحَكَى لنا أَبُو عمرو : جِلَّةٌ جَرِيمٌ ، أي عِظَامُ الأجْرام ، يَعْني الأجْسام . ثعلبُ عن عَمْرو ، عن أَبيه : الْجِرْمُ : البَدَن ، والْجِرْمُ : اللَّون ، والجِرم : الصَّوْت . ويقال :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.602 harf
(باب الميم والراء وما يثلثهما) (مرز) الميم والراء والزاء أصلٌ يدلُّ على تقطيع شيءٍ وخَدْشه. ومرَزَتِ المرأةُ العجينَ: قطّعته، وكلُّ قطعةٍ مَرْزَةٌ. ويقولون في القياس على هذا: امتَرزَ عِرْضَه، إذا نال منه. ومَرز جِلدَه: خَدَشَه. (مرس) الميم والراء والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على مُضامَّةِ شيءٍ لشيءٍ بشِدّةٍ وقُوّة. منه المَرَس: الحَبْل، سمِّيَ لتمرُّسِ قُواهُ بعضِها ببعض، والجمع أمراس ومَرِسَ الحبلُ
Maddenin bağlantısı

(باب الميم والراء وما يثلثهما) (مرز) الميم والراء والزاء أصلٌ يدلُّ على تقطيع شيءٍ وخَدْشه. ومرَزَتِ المرأةُ العجينَ: قطّعته، وكلُّ قطعةٍ مَرْزَةٌ. ويقولون في القياس على هذا: امتَرزَ عِرْضَه، إذا نال منه. ومَرز جِلدَه: خَدَشَه. (مرس) الميم والراء والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على مُضامَّةِ شيءٍ لشيءٍ بشِدّةٍ وقُوّة. منه المَرَس: الحَبْل، سمِّيَ لتمرُّسِ قُواهُ بعضِها ببعض، والجمع أمراس ومَرِسَ الحبلُ يَمرَسُ مَرَساً: وقع بين الخُطَّاف والبَكْرة، فأنت تُعالِجُه أن تُخرِجَه. ورجلٌ مَرِسٌ: ذو جَلَد. وفحل مَرَّاسٌ: ذو مِرَاسٍ شَديد. يقال: امتَرَستِ الألسُنُ في الخصومات: أخَذَ بعضها بعضاً. ومنه الامتراس: اللُّزوق بالشَّيءِ وملازمتُه. قال: فنَكِرْنَه فنَفَرن وامتَرَستْ به *** هَوْجاءُ هادِيةٌ وهادٍ جُرْشُعُ([1])ومنه تمرَّسَ فلانٌ بالشَّيء: احتَكَّ به([2]). والمَرْمريس: الدَّاهية. (مرش) الميم والراء والشين. يقولون: المَرْش: خَرْق الجِلد بأطراف الأظافير. والمَرْش أيضاً: الخَدْش الخفيف. والمَرْشُ: الأرض تَسيلُ من أدنَى مطر. (مرص) الميم والراء والصاد. يقولون: المَرْص مثل المَرْش. وتمرَّصَ عن السُّلْتِ قِشرُه: طار. وهذا عندنا كلام. (مرض) الميم* والراء والضاد أصلٌ صحيح يدلُّ على ما يخرج به الإنسان عن حدِّ الصّحَّة في أيِّ شيءٍ كان. منه العِلَّة. مَرِض و… يَمْرَض. وجمع المريضِ مَرْضَى. وأمْرَضَه: أعلَّة. ومرَّضَه: أحسَنَ القيامَ عليه في مرَضِهِ. وشمسٌ مريضة، إذا لم تكن مُشرِقة، ويكون ذلك لهَبْوَةٍ في وجهها. والنِّفاق مرضٌ في قوله تعالى: ﴿في قلُوبِهِمْ مَرَضٌ﴾ [البقرة 10] وقال: ﴿فَيَطْمَعَ الَّذِي في قَلْبِهِ مَرَضٌ﴾ [الأحزاب 32]، قالوا: أراد القهْر. وقد قلنا: المرضُ: كلُّ شيءٍ خرَجَ به الإنسان عن حدِّ الصحَّة. وقياسُه مطَّرد. وقالوا: مَرَّضَ في الحاجة: قَصَّرَ ولم يصِحَّ عزْمُه فيها. وقد شذَّتْ عن هذا القياسِ كلمةٌ، وهي من المشكل عندنا، يقولون: أمرضَ إذا قارَبَ إصابةَ حاجَتِه. قال: ولكنْ تحت ذاكَ الشَّيبِ حزمٌ *** إذا ما ظَنَّ أمْرَضَ أو أصابا([3])(مرط) الميم والراء والطاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تحاتِّ الشيءِ أو حَتِّه. وتمرَّط الشَّعر: تحاتَّ، ومَرَطتُهُ. والأمرط من السِّهام: الساقط قُذَذُه. والأمْرَط: الفرس لا شَعرَ على أشاعِرِه. والمُرَيْطاء: ما بين الصَّدر إلى العانة من البَطْن، وهي أقَلُّ من ذلك شَعراً. والمَرَطَى: سُرعة العَدْو، كأنَّه من سُرعتِه يتمرَّط عنه شَعرُه. وناقة مِمْرَطةٌ([4]): سريعة. (مرع) الميم والراء والعين أصلٌ صحيح يدلُّ على خِصْب وخَير. ومرَعَ المكانُ. وأمْرَعَ القومُ: أصابوهُ مَرِيعاً. وأمْرَعَ الوادِي: أكلأَ. (مرغ) الميم والراء والغين أصلٌ صحيح يدلُّ على سَيَلانِ شيءٍ أو إسالة شيء. والمَرْغ: اللُّعاب. وأمْرَغ الإنسانُ: سال لعابُه. ومَرَّغتُ الشَّيءَ: أشبعتُه دُهْناً. والإمراغ في العَجين: أن يكثَّرَ ماؤُه. ويقولون: أمرَغَ: أكثَرَ الكلامَ في غيرِ صواب، كأنَّه يُسِيلهُ إسالة. ويقال أمْرَغَ عِرْضَه ومَرَّغه، كأنه لَطَخه وأسال عليه قيحاً. وقريبٌ من هذا القياس مرَّغتُه في التُّراب فتمرّغ، أي قلَّبته فتقلَّبَ. (مرق) الميم والراء والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على خروجِ شيءٍ من شيء. منه المَرَق لأنَّه شيءٌ يَمرُق من اللَّحم. وأمْرَقْتُ القِدرَ ومَرَقْتُها([5]). والمُروق: الخروج من الشيء. ومرق السهمُ من الرَّمِيَّة: نفذ. ومرقت الإهابَ، إذا حلقْتَ عنه صُوفَه، وهو قياسٌ صحيح لأنَّك كأنَّك أبرزتَ الجلدَ عن شعره([6]). وإذا عُطِنَ الإهابُ حَتَّى يُنتِنَ فهو مَرْقٌ. ويقال إن المُرَاقَةَ: الكَلأُ اليسير، ومعناه أنَّ الأرضَ كأنَّها تجرَّدت ومَرِقَت. (مرن) الميم والراء والنون أصلٌ صحيح يدلُّ على لِينِ شيءٍ وسُهولة. ومَرَنَ الشيء يَمْرُنُ مُرُوناً: لانَ. والمارنُ: ما لانَ من الأنفِ وفَضَل عن القَصَبة. وأمْرَانُ الذراع: عَصَبٌ تكون فيها، سُمِّيَت لمُرُونها، أي لينِها. والمَرِن([7]): الحال والعادة. يقال: ما زال ذاك مَرِنَه، أي حالَه. وهو في شعر الكميت، وهو الأمرُ يَمرُنُ عليه الإنسان، إذا اعتاده. والمَرْن. فيما يقال: الفِراء؛ إن([8]) كان صحيحاً، وهي([9]) ليِّنة. قال النَّمر: * كأنَّ جُلُودَهُنَّ ثِيابُ مَرْنِ([10]) * ومما شذَّ عن هذا الأصل مارَنَت النّاقةُ: انقطَعَ لبنُها. والمرَانَةُ: ناقةُ ابنِ مُقْبِل. قال: يا دارَ سلمَى خلاءً لا أُكَلِّفُها *** إلاَّ المَرَانَةَ حتى تعرِفَ الدِّينا([11])(مره) الميم والراء والهاء كلمةٌ تدلُّ على بياضٍ في شيء. سَرَابٌ أو شَرَابٌ([12]) أمْرَه، أي أبيض. والمرأة لا تتعهَّد الكُحلَ مَرْهاء. (مري) الميم والراء والحرف المعتل أصلانِ صحيحان يدلُّ [أحدُهما] على مسحِ شيءٍ واستِدرار، والآخر على صلابةٍ في شيء. فالأوَّل المَرْيُ: مَرْيُ الناقة، وذلك إذا مُسِحَتْ للحَلْب، يقال مَرَيْتُها أمْرِيها مَرْياً. ومما يشبَّه بهذا: مَرَى الفرسُ بيدِهِ، إذا حرَّكها على الأرض كالعابث، وكأنَّه يشبَّه بمنْ يَمرِي الضَّرْعَ بيدِه. والمَرَايا: العُروق التي تمتلئ وتَدِرُّ باللبن. قال ابن دريد([13]): مُرْيَةُ النّاقة: أن تُستدرَّ بالمَرْيِ، بضمّ الميم هي الفصيحة، وقد يقال بالكسر([14]). والأصل الآخر* المَرْو: جمع مَرْوَة، وهي حجارةٌ تبرُق. قال: حتَّى كأنِّي للحوادِثِ مَروةٌ *** بصَفَا المشَرَّقِ كلَّ حينٍ تقرَعُ([15])وعندنا أنَّ المِراءَ ممّا يتمارَى فيه الرّجُلانِ من هذا، لأنَّه كلامٌ فيه بعضُ الشدّة. ويقال: مارَاهُ مِراءً ومُماراةً. ومما شذَّ منهما المِرْية: الشَّكّ. (مرأ) الميم والراء والهمزة. وإذا هُمِز خرَج عن القياس وصارت فيه كلماتٌ لا تنقاس. يقال امْرُؤٌ وامرآنِ، وقوم امرئٍ. وامرأةٌ تأنيث امرئٍ. والمُرُوَّة: كمال الرُّجُوليّة، وهي مهموزة مشدَّدة، ولا يُبنَى منه فِعل. والمَرَاءة: مصدرُ الشيء المَريء الذي يُستَمرَأ، ويقال مَرَأني الطَّعامُ وامرأني. والمَرِيء: رأس المَعِدة والكَرِش اللازقُ بالحُلْقوم. (مرت) الميم والراء والتاء كلمةٌ واحدة، هي المَرْتُ: الفلاةُ القَفْر. ومكانٌ مَرْتٌ: بيِّنُ المُروتةِ، إذا لم يكن فيه خَير. وجَمعُ مَرتٍ أمراتٌ ومُرُوت. وبلَغَنا أنَّ اشتِقاق مَارُوتَ منه. ويقال المَرْت: أرضٌ لا يجفُّ ثَرَاها ولا ينبتُ مَرعاها. (مرث) الميم والراء والثاء كلمةٌ ليست بأصل، بل هي من الإبدال. ومَرَثَ الدواءَ يَمْرُِثه مثل مَرَسه يَمرُسُه. ومنه رجل مِمْرَث: صبورٌ على الخُصومات؛ والجمع مَمَارِث، والأصل السين وقد ذُكِرَتَا. (مرج) الميم والراء والجيم أصلٌ صحيح يدلُّ على مجيءٍ وذَهابٍ واضطراب. ومَرِج الخاتَم في الإصبع: قَلِقَ. وقياس البابِ كلِّه منه. ومَرِجَت أماناتُ القوم وعُهودُهم: اضطربت واختلطت. والمَرْج: أصلُه([16]) أرضٌ ذاتُ نباتٍ تَمْرُجُ فيها الدّوابُّ. [و] قولُه تعالى: ﴿مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ﴾ [الرحمن 19]، كأنَّه جلّ ثناؤه أرسَلَهما فَمرِجا. وقال: ﴿هُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ﴾ [الفرقان 53]. (مرح) الميم والراء والحاء أصلٌ يدلُّ على مَسَرَّةٍ لا يكاد يستقرُّ معها طرباً. ومَرِحَ يَمْرَحُ. وفرسٌ مِمْرَاحٌ ومَرُوح. قال الله تعالى: ﴿وَبِمَا كُنْتُمْ تَمْرَحُونَ﴾ [غافر 75]، ومنه المِراح، وقد ذكرناه. قال: يقولُ العاذِلاتُ علاكَ شيبٌ *** أهذا الشَّيب يمنعني مِرَاحِي وقوسٌ مَرُوحٌ: يمرَح مَن رآها عجباً بها، ويقال بل التي كأنَّ بها مَرَحاً من حسن إرسالها السَّهم. ويقولون: عينٌ مِمْرَاحٌ: غزيرةُ الدَّمع. وهذا بعضُ قياس الباب، لأنَّهم ذهبوا فيه إلى ما قلناه من قِلّةِ الاستقرار. وكذلك مرَّحْتُ المَزَادةَ: ملأتُها لتتسرَّبَ وتسيل. ومَرِحَت العَينُ مَرَحاناً([17]). قال: كأنَّ قَذَىً في العَين قد مَرِحَتْ بهِ *** وما حاجةُ الأُخرى إلى المَرَحَانِ([18])ومَرْحَى: كلمةُ تعجُّبٍ وإعجاب. يقال للرَّامي إذا أصابَ: مَرْحَى له. وقال ابنُ دريد([19]): وإذا أخطأ قالوا بَرْحَى. قال: * مَرْحَى وأَيْحَى إذا ما يُوالِي([20]) * (مرخ) الميم والراء والخاء كلمةٌ صحيحة تدلُّ على تليينٍ في شيء.([21]) ومَرَخْتُ الجِلْدَ بالدُّهْن وأمرَخْتُه. وأمْرَخْتُ العجينَ: أكثرتُ ماءَه حتى يسترخيَ. والمَرْخ: شجرٌ سريع الوَري. قال: أمَرْخٌ خيامُهُمْ أم عُشَرْ *** أم القلبُ في إثرهم مُنْحدِرْ([22])ومما شذَّ عن هذا الباب المِرِّيخ: سهمٌ طويل يُقتَدَرُ به الغِلاء([23])، له أربع قُذَذ؛ وهو نجمٌ أيضاً. (مرد) الميم والراء والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على تَجريدِ الشَّيء من قِشْرِه أو ما يعلوه من شَعَرِه. والأمرد: الشّابُّ لم تَبدُ لِحيتُه. ومَرِدَ يَمْرَدُ. ومرَّدَ الغُصن تمريداً: ألقى عنه لِحاءه فتركّهُ أمْرَد، ومنه شجرةٌ مَرْداء. والمَرْداء: رملةٌ منبطِحةٌ لا نَبْتَ فيها، والجمع مَرادَى([24]). والمارد: العاتي، وكذا المَرِيد، كأنَّه تجرّد من الخير. والأمْرد من الخيل: الذي لا شَعر على ثُنَّتِه. والمُمَرَّد: البناء الطَّويل، وهو قياسُ الباب، لأنَّه كأنَّه مجرّد يشبه الشَّجرةَ المَرداء. ويقولون: المَرَاد: العُنق، وهو القياس إن صحّ. وتمرّد فلانٌ زماناً: بقي أمرد. وقولهم: مَرَدَ الطَّعامَ يَمرُدُه مرداً: ماثَهُ حتَّى يَلِين، هو من الإبدال، والأصل مَرَسَ؛ فأقِيمت الدال مقامَ السِّين. وكذا* مَرَدَ الصَّبِيُّ ثديَ أمِّه يَمْرُدُهُ. وكذا المَرِيد: التَّمر يُنقَع في اللَّبَن، كلّ ذلك معناه واحدٌ، والأصل السين. --------------ـــ ([1]) لأبي ذؤيب الهذلي في ديوان الهذليين (1: 8)، واللسان (مرس، جرشع). ([2]) في الأصل: "اختل به"، صوابه في اللسان. ([3]) البيت لكثير عزة، كما في البيان (4: 67)، وهو في اللسان (مرض) بدون نسبة. ([4]) في الأصل: "مرطة"، صوابه في المجمل واللسان. وما أثبت هو ضبط اللسان، وضبط في المجمل بضم أوله وفتح ثانيه وتشديد ثالثه مع الفتح. والذي في القاموس: "وهي ممرط وممراط" الأولى كمحسن، والثانية كمهذار. ([5]) أي أكثرت مرقها، وهذا من باب نصر، وضرب. ([6]) بعده في الأصل: "قال: كأن جلودهن ثياب مرن"، وإنما هذا الاستشهاد من شواهد المادة التالية، وسيأتي في موضعه. ([7]) ضبط في الأصل بفتح الراء، والصواب كسرها، كما في المجمل والقاموس. ([8]) في الأصل: "فإن". ([9]) في الأصل: "أي". ([10]) صدره في اللسان (مرن): * خفيفات الشخوص وهن خوص * ([11]) لابن مقبل، كما سبق تخريجه في (دين) وانظر تعليق الجرجاني على هذا البيت في الوساطة 311. ([12]) في الأصل: "سراب أو سراب". ([13]) الجمهرة (2: 419-420). ([14]) في المجمل: "هذا قول ابن دريد. فأما أهل العلم باللغة بعد فإنهم يقولون: مرية"، أي بالكسر. ([15]) لأبي ذؤيب الهذلي، في ديوان الهذليين (1: 3) والمفضليات (2: 222). وهذه الرواية تطابق ما فيهما. والمشرق: مسجد الخفيف بمنى. وروي: "المشقر"، وهو جبل لهذيل. كما في معجم البلدان عند إنشاده. ([16]) في الأصل: "أصل". ([17]) بعده في المجمل: "إذا نظرت من وراء اليد إلى الشيء". وفي اللسان: "إذا اشتد سيلانها". ([18]) أنشده في اللسان (مرح) منسوباً إلى النابغة الجعدي، وفي أساس البلاغة (مرح) إلى كثير عزة، وقال: "وكان أعور". ([19]) الجمهرة (2: 145). ([20]) لأمية بن أبي عائد الهذلي في ديوان الهذليين (2: 186) واللسان (مرح). وهو بتمامه: يصيب الفريص وصدقاً يقو *** ل مرحى وأيحى إذا ما يوالي ([21])يقال بتخفيف الراء وتشديدها. ([22]) لامرئ القيس في ديوانه 6. ([23]) الغلاء: المغالاة بالسهم ليعرف كم مدى ذهابه. وفي الأصل: "الفلاء"، تحريف. ([24]) كذا ضبطت في المجمل، وهو نحو عذراء وعذارى، وفي اللسان "مراد".

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR482 harf
- أصل المرج: الخلط، والمرج الاختلاط، يقال: مرج أمرهم (انظر: الأفعال 4/159؛ واللسان (مرج) ) : اختلط، ومرج الخاتم في أصبعي، فهو مارج، ويقال: أمر مريج. أي: مختلط، ومنه غصن مريج: مختلط، قال تعالى: ﴿فهم في أمر مريج﴾ [ق/5] والمرجان: صغار اللؤلؤ. قال: ﴿كأنهن الياقوت والمرجان﴾ [الرحمن/58] وقوله: ﴿مرج البحرين﴾ [الرحمن/19] من قولهم: مرج. ويقال للأرض التي يكثر فيها النبات فتمرح فيه الدواب: مرج، وقوله: {من
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR591 harf
م ر ج أمرج الدوابّ ومرجها‏:‏ أرسلها في المرج والمروج‏.‏ ومرج السلطان الناس‏.‏ ورجل مارج‏:‏ مرسل غير ممنوع‏.‏ ولا يزال فلان يمرج علينا مروجاً‏:‏ يأتينا مفاجئاً‏.‏ ومرج الخاتم في الإصبع‏:‏ قلق‏.‏ ومن المجاز‏:‏ مرج الله البحرين‏.‏ ومرج فلان لسانه في أعراض الناس وأمرجه وفلان سراج مرّاج‏:‏ كذاب‏.‏ ومرجت عهودهم‏.‏ وقد مرج أمرهم مرجاً ومروجاً وأمر مارج ومريج‏.‏ وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ كيف أنتم إذا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.124 harf
المَرْجُ: الفضاء، وقيل: المَرْجُ أَرضٌ ذاتُ كَلإٍ تَرْعَى فيها الدوابُّ؛ وفي التهذيب: أَرضٌ واسعةٌ فيها نبت كثير تَمْرُجُ فيها الدوابُّ، والجمع مُروجٌ؛ قال الشاعر: رَعَى بها مَرْجَ رَبيعٍ مَمْرَجا وفي الصحاح: المَرْجُ الموضع الذي تَرعى فيه الدوابُّ. ومَرَجَ الدابَّةَ يَمْرُجُها إِذا أَرسلَها تَرعى في المرج. وأَمْرَجَها: تركها تذهب حيث شاءت، وقال القتيبي: مرج دابته خَلاَّها، وأَمْرَجَها: رَعاها.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR380 harf
* م ر ج * * المَرْجُ * مرعى الدواب و * مَرَجَ * الدابة أرسلها ترعى وبابه نصر وقوله تعالى ﴿مرَجَ البحرين﴾ أي خَلاّهما لا يلتبس أحدهما بالآخر و * مَرِجَ * الأمر والدِّين اختلط وبابه طرِب ومنه الهرج والمرج وتسكين * المَرْجِ * للازدواج وأمر * مَريجٌ * أي مُختلط و * أمْرَجَت * الناقة ألقت ولدها بعد ما يصير غِرسا ودما و * مارِجٌ * من نار لا دخان لها و * المَرْجَانُ * صغار اللُّؤلُؤ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.742 harf
المرج : الفضاء، وأرض ذات كلإ ترعى فيها الدواب. وفي التهذيب: أرض واسعة فيها نبت كثير تمرج فيها الدواب. وفي الصحاح: الموضع الذي ترعى فيه الدواب . وفي المصباح: المرج: أرض ذات نبات ومرعى، والجمع مروج. قال الشاعر: رعى بها مرج ربيع ممرجا المرج: مصدر مرج الدابة يمرجها، وهو إرسالها للرعي في المرج. وأمرجها: تركها تذهب حيث شاءت. وقال القتيبي: مرج دابته: خلاها، وأمرجها: رعاها من
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.652 harf
مَرَجَ 1 مَرَجَ ذ , aor. مَرُجَ , inf. n. مَرْجٌ, He (a beast of carriage) fed in a pasture. (Msb.) ― -b2- مَرَجَ, (aor. مَرُجَ , S,) inf. n. مَرْجٌ, He sent a beast of carriage to pasture: (S, K:) or left it [app. to pasture wheresoever it would]: (Kt:) he pastured it; (TA;) and so ↓ أَمْرَجَ: (Kt, K:) or the latter signifies he left it to go wheresoever it would [app. to pasture]. (TA.) -A2-
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR927 harf
مَرجَ مَرجَ U ( n. ac. مَرْج 1 ), a. Turned out to pasture; pastured. b. [ acc. & Bi ], Mixed, mingled with. c. Allowed to mix, mingle. d. Marred, spoilt. e. Pressed ( limb ). مَرِجَ مَرِجَ A ( n. ac. مَرَج 4 ), a. Was in confusion; was vitiated &c. b. Was loose ( ring ). مَاْرَجَ مَاْرَجَ III , a. Mixed. أَمْرَجَ أَمْرَجَ IV , a. see I (a) , ( c ). c. Violated ( compact ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok18.554 harf
مرج مَرَجَ - يَمْرُجُ - مَرِيْج - مَارِج - مَرْجَان - المرجان مَرَج - يَمْرُجُ + كائن + شيئين: يخلطهما خلطاً خفيفاً بحيث يبقى كل واحد منهما متميزاً منفصلاً عن الآخر مَريْج: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة صفة مشبة من " مَرَجَ - يَمْرُجُ ": الذي يخلط الأشياء أو الأمور ببعضها فلا تتبين بتميز وتفصيل: وهو كذلك بمعنى مفعول: المختلط ببعضه مَارِج:
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler20 mücavir (29 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ياقوت

    1 ortak ayet · Yakut

  2. بحر

    2 ortak ayet · Bahr deniz demektir

  3. ملح

    1 ortak ayet · Tuzlu

  4. أجج

    1 ortak ayet · Ücac acı veya tuzlu su veya benzeri anlamındadır

  5. برزخ

    1 ortak ayet · Ayırıcı engel

  6. فرت

    1 ortak ayet · Fırat Çoşkulu akan nehre fırat, durgun akan suya nil denir

  7. لؤلؤ

    1 ortak ayet · İnci

  8. حجر

    1 ortak ayet · Taş demektir

  9. لقي

    1 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  10. خرج

    1 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  11. نور

    1 ortak ayet · Ateş demektir

  12. جنن

    1 ortak ayet · Bahçe demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. وَهُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَحِجْرًا مَحْجُورًا

    KarıştıVe O’dur; iki denizi salıp katan. Şu tatlı ve susuzluğu giderici, bu ise tuzlu ve acıdır. İkisinin arasına bir engel ve aşılamayan bir sınır koymuştur.

  2. مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ

    Karıştıİki denizi birbirine kavuşmak üzere salıvermiştir.

Sîga sayfası: وَالْمَرْجَانُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمرج
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerخلط, سرح, سيب
Zıt Kökضبط
Çekirdek Özet 1Bir şeyi serbest bırakmak, salıvermek; sınırların gevşeyerek dalgalanması, çalkalanması ve birbirine geçişmesi
Çekirdek Özet 2İki zıt veya farklı yapının aralarındaki doğal engel korunarak serbestçe akıtılması ve temassız ayrışma yerine denge içinde bir arada salınması
Çekirdek Özet 3Serbest bırakılmış unsurların kendi dinamikleriyle hareket ederken kaos ile nizam arasında hassas bir sınırda tutulması ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca «karışıp yok olma» veya «bozulma» olarak daraltıp, Kur'an'daki sınırları korunan serbest salınım ve dinamik temas boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مرBir şeyin geçip gitmesi, akması, ötelenmesi veya sürtünerek hareket etmesi; nitekim مرر akıp geçmeyi, مرح sevinçten taşkınca salınmayı, مرد kabuğundan sıyrılıp serbestçe başkaldırmayı, مرض tabiilikten sapıp çözülmeyi ifade ederجHarekete açıklık, geniş bir alana yayılma, dalgalanma ve serbestçe akarak çalkantılı temas kurma boyutu eklenmiş; geçiş hareketi sınırları belirsiz bir salınışa dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikSüreklilik arz eden akışkanlığı, dalgalı hareketi ve sınır tanımayan yayılmayı kurar
رinsan başı; baş, ilk, üstBelirli bir yöne doğru öncülük eden, bağımsız ve baskın hareket potansiyelini simgeler
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaDinamik yürüyüşü, bir yerden bir yere geçişi ve mesafe kat eden salınımı ifade eder
مرجsuyun ve canlının sınır tanımadan serbestçe akması ve yayılmasıAkışkan bir kütlenin veya varlığın hiçbir dış baskı olmaksızın kendi tabii kulvarında serbest bırakılarak dalgalanması ve diğer varlıklarla temas halinde akması hareketini tasvir eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHayvanların bağsız ve çobansız olarak geniş bir otlağa serbestçe salınması; yüzüğün parmakta bol gelip gevşeyerek oynaması ve sallanması
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi recez şairi el-Accāc, hayvanların bahar otlağında serbestçe otlamasını رعى بها مَرجَ ربيعٍ مُمرَجا mısraıyla tasvir ederek kökün serbest bırakma ve yayılma manasını kaydetmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde kök, akışkanlık, serbest hareket etme, sınırların gevşemesi ve dalgalanma semantik matrisi üzerinden takip edilir. İbranicede m-r-g kökü doğrudan yaygın bir fiil kökü olarak öne çıkmasa da biçimsel ve semantik akrabalıklar gevşeme, sürtünme ve çalkalanma ekseninde مر ikili tabanıyla bağlantılıdır. Süryanicede mrg / margā biçimi çayırlık, sulak ve serbest otlak alanı anlamını korumakta olup Arapçadaki مرج kelimesinin çayır ve otlak manasıyla doğrudan morfo-semantik bir denklik arz eder. Kökün Afro-Asyatik katmandaki en ilksel izi, sınırlayıcı bir kural olmaksızın kendi halinde akmaya veya yayılmaya bırakılan unsurların meydana getirdiği dinamik düzensizlik ve bu düzensizlik içindeki tabii hareketliliktir. Arapçada bu kök hem fiziksel olarak suların ve hayvanların serbest bırakılmasını hem de ahlaki veya zihni düzlemde işlerin, ahitlerin çalkantıya uğrayıp birbirine girmesini ifade edecek biçimde zenginleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Payne Smith Compendious Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönمر ikili kökünden türeyen yayılma ve gevşemeYüzüğün parmakta gevşeyip oynamasından hayvanın meraya salınmasına, oradan suların birbiriyle temas ederek akmasına uzanan birincil semantik çekirdekKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice margā (otlak, çayır) ve kökteş salınım formlarıSulak, yeşil ve hayvanların engelsizce yayıldığı otlak alanı manasının ortak Sami mirasıyla uyuşumuGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan fonetik ve anlamsal denkliği kanıtlanmış bir veri tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Payne Smith, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مرجAnlamlıSerbest bırakmak, salmak, dalgalanmakSuların salınması, hayvanların otlağa bırakılması, işlerin çalkalanmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
مجرAnlamlıÇokluk, kalabalık, ordunun büyüklüğüAskerin veya koyun sürüsünün çokluktan ötürü çalkalanıp yayılmasıKardeş kök; Kur'an'da geçmez
رمجAnlamlıKaralamak, yazıyı bozmakYazılmış satırları bozup birbirine karıştırmakKardeş kök; Kur'an'da geçmez
رجمAnlamlıTaşlamak, dışlamak, zan ile konuşmakBir varlığı taşla veya sözle hedef alıp kovmakTers ses düzeni; Kur'an'da geçer
جمرAnlamlıToplamak, bir araya getirmek, korAteş koru; dağınık unsurları bir araya getirip sıkılaştırmakAnlamca zıt yönelim; Kur'an'da geçmez
جرمAnlamlıKesmek, koparmak, suç işlemekMeyveyi ağacından kesmek; haddi aşarak suç işlemekKardeş kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مرجMerkezSalıverme ve temas halinde dalgalanmaİki unsurun serbestçe akıp sınır boyunda birbirine dokunması fakat öz yapısını yitirmemesiGeniş alanda bağsız hareket ve dalgalı temas
خلطKomşuMaddi veya manevi unsurları birbiri içine sokmaParçaların birbiriyle ayrışmayacak ölçüde iç içe geçmesi; مرج kökünde ise serbest akış ve temas esastırBütüncül kaynaşma ve özgünlüğün perdelenmesi
سرحKomşuHayvanı veya nesneyi sabahleyin salmakBir şeyi belirli bir amaçla ve geri dönmek üzere genişliğe bırakmak; مرج kökündeki dalgalı temas ve çalkantı سرح kökünde bulunmazKontrollü ve dönemsel serbest bırakış
سيبKomşuBir nesneyi kendi haline terk etmekBağı tamamen kopararak başıboş bırakmak; مرج kökünde başıboşluktan ziyade akışkan bir dinamizm ve ilahi sınır bulunurMutlak terk ediş ve sahipsizlik
ضبطZıtSıkıca tutmak, sınırlandırmak, hapsetmekUnsurun hiçbir biçimde serbest hareket etmesine, salınmasına veya taşmasına izin vermemekMutlak kontrol, katı sınır ve hareketsizlik

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمرجSerbest akıtmak, salmak, dalgalanmakİki varlığın engelsizce akıp sınırda temas etmesi ve düzenli bir salınım göstermesiKesin
Latincediffundere, fluctuareYaymak, akıtmak, dalgalanmakAkışkan kütlelerin yayılmasını ve dalgalı hareketini karşılar; aradaki fıtri berzahı dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceto let loose, to mingle dynamically, to fluctuateSerbest bırakmak, dalgalı biçimde temas ettirmekSerbest salınım ve hareket halindeki teması verir; Kur'an'daki ontolojik sınır nüansı tam karşılanmazGüçlü
Almancafreilassen, wogen, ineinanderfließenSalıvermek, dalgalanmak, birbiriyle akmakAkışkan yüzeylerin serbest salınımını ifade eder; ayrışmayı koruyan berzah boyutu eksik kalırGüçlü
Fransızcalaisser couler, ondoyer, fluctuerAkmaya bırakmak, dalgalanmakSuların serbest akışını ve dalgalanmayı karşılar; çalkantılı zihni durumu kısmen ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَرَجَİki su kütlesini serbestçe birbirine akıtmakTatlı ve tuzlu su kütlelerinin aralarındaki ilahi engele rağmen serbestçe yan yana akması bağlamı (Furkān 25:53, Rahmān 55:19)
مَارِجٍDumansız, saf ve dalgalanan yalın ateş aleviCinin yaratılış maddesi olan, sınırları dalgalı ve hareketli saf alev bağlamı (Rahmān 55:15)
مَرِيجٍÇalkantılı, tutarsız, şüphe ve tezatta bocalayan zihni durumHakikati yalanlayan inkarcıların zihni karmaşası ve istikrarsız fikri hali bağlamı (Kāf 50:5)
وَالْمَرْجَانُDenizden çıkarılan parlak, değerli süs maddesi (küçük inci veya kırmızı mercan)İki denizin serbest akışı ve dengesinden ortaya çıkan ilahi lütuf bağlamı (Rahmān 55:22, 55:58)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamCinin ontolojik yapısı ve insanın zihni durumuCinlerin مَارِجٍ nitelikli ateşten yaratılmasının mahiyeti ve inkarcı aklın مَرِيجٍ haldeki ontolojik tutarsızlığıMaddi yoğunluğu olmayan dalgalı enerji formu ve hakikatten kopmuş zihni istikrarsızlık
FıkıhHayvanların meraya salınması ve deniz mahsullerinin zekatıMerada serbest otlayan hayvanların (sāime) statüsü ve denizden çıkarılan mercanın vergilendirilmesiMülkiyet sınırlarının gevşediği açık otlak alanı ve deniz içi doğal zenginlikler
Tefsirİki denizin birbirine salınması ve berzahTatlı ve tuzlu suların birbirine karışmadan akmasının fiziki ve mecazi boyutlarıKarışmayı engelleyen ilahi kanun (berzah) ile serbest akışın dengesi
HadisAhir zaman fitneleri ve ahitlerin bozulmasıAhitlerin ve emanetlerin çalkalanması, insanların dinlerinde istikrarı yitirmesiGüven ve sadakat bağlarının çözülüp ahlaki nizamın dalgalanması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtri düzen ve ilahi kudretSınırlı serbestiyetFarklı varlık tabakalarının kendi sınırlarını aşmadan bir arada var olmasını sağlamaYaratılıştaki zıt kutupların birbirini yok etmeden ilahi yasa ile dengede tutulmasıKesin
İlmiOşinografi ve termodinamikAkışkanlar mekaniği ve sınır tabakasıİki farklı yoğunluktaki kütlenin birbirine nüfuz etmeksizin temas halinde akmasıFarklı tuzluluk ve yoğunluktaki suların arayüzey gerilimi ile dengelenmesiKesin
SiyasiHukuk ve toplumsal özgürlükDenetimli serbestlik ve çoğulculukFarklı toplumsal grupların hak ihlali yapmaksızın bir arada hareket edebilmesiBaskıcı tektipleştirme yerine meşru sınırlar içinde hürriyetlerin akışına imkan tanımaGüçlü
İktisadiPiyasa düzeni ve kaynak dolaşımıSerbest piyasa dengesiMal ve emeğin monopol baskısı olmaksızın serbestçe dolaşımıPiyasada arz ve talebin kural tanımaz bir kaos yerine adil sınırlar dahilinde dalgalanmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz ayrımı ve akışkanlar dinamiğinde difüzyon bariyeriİki farklı yoğunluk ve kimyasal bileşime sahip akışkanın temas yüzeyinde oluşan viskozite ve yoğunluk farkı sebebiyle birbirine homojen olarak karışmadan paralel akması olgusuKesin
Beşeri bilimlerÇoğulcu toplum modeli ve anomiBireylerin veya alt kültürlerin kendi kimliklerini kaybetmeden kamusal alanda temas halinde yaşaması; bağlar koptuğunda ise toplumun kaosa ve çözülmeye sürüklenmesi haliGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca «çalkantı», «bozulma» veya «kaotik karışım» olarak algılanıp, asıl çekirdek olan «serbestçe akma ve sınır boyunda temas etme» manasının ihmal edilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem suların birbirine zarar vermeden yan yana serbestçe akıtılmasını, hem zihnin hakikatten kopunca düştüğü istikrarsızlığı, hem de ateşin saf ve dalgalı halini kapsayan kozmik bir hareket yasasıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki iki denizin salınmasını basit bir homojenleşme veya fiziksel yok oluş zannetmek; berzah kavramını göz ardı ederek ilahi dengenin koruyucu sınırlarını fark edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık tablosunda çatışma ve yok oluş yerine, zıtlıkların ilahi bir sınırla bir arada akabileceğini ve insanın hakikat karşısındaki tutarsızlığının nasıl bir zihni dalgalanma doğurduğunu gösterdiği için hayatidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmolojik dengenin, yaratılışın ve denizlerin kanunlarının açıklandığı ayetlerde (Furkān ve Rahmān sureleri) ve inkarcı psikolojisinin çözümlendiği Kāf suresinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çeşitliliğin ve serbestliğin mutlaka kaos doğuracağı zannını yıkar; sınırları belirlenmiş bir serbestliğin yüksek bir kozmik nizam ve lütuf ürettiğini kanıtlar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlının veya akışkan bir maddenin engelsiz bir alana salıverilmesi; yüzüğün parmakta oynaması gibi sınırların gevşeyerek dalgalanması.
  • Soyut anlamFarklı dinamiklerin mutlak bir baskı olmadan kendi mecrasında serbestçe akması, temas etmesi fakat ilahi/tabii bir sınırla dengede tutulması; sınır kalktığında zihni veya ahlaki düzensizliğin baş göstermesi.
  • Sistematik karşılıkSerbestiyet ile sınır arasındaki dinamik arayüz; zıt kutupların birbirini iptal etmeden bir arada akabilmesini sağlayan ilahi berzah yasası.
  • LaTeX modeliM={(A,B)∣Φ(A,B)∧(∂(A)∩∂(B)=Γ)∧(A∩B=∅)}
  • LaTeX açıklamasıFormülde M serbest akış ve temas halindeki sistemi, A ve B temas halindeki iki farklı varlık kütlesini (tatlı ve tuzlu su gibi), Φ(A,B) bu iki kütlenin karşılıklı serbest akış ve dalgalanma durumunu temsil eder. Γ iki kütlenin sınır boyunda temas ettiği arayüzü (berzah) gösterirken, A∩B=∅ şartı serbest akışa rağmen kütlelerin öz yapılarının birbirine karışıp yok olmadığını ve kimliklerini muhafaza ettiklerini matematiksel olarak ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م