مريم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ر-ي3 sîga, 74 mücavir kök, 31 ayet, 12 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رهبتورقفومريمعيسىوَمَرْيَمَبنوحورمَرْيَمَروحأيدقول

KökSîga 3Ayet 31Sure 12Mücavir 74

▶ Ağı aç (3B)

مريم

م - ر - ي

KÖK
  • 34 geçiş
  • 31 ayet
  • 3 sîga
  • 2 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Meryem

Notlarım

Sözlükler(2)

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR461 harf
- مريم: اسم أعجمي، اسم أم عيسى عليه السلام (فائدة: قال التلمساني: لم يذكر الله امرأة في القرآن باسمها إلا مريم، ذكرها في نحو ثلاثين موضعا. والحكمة فيه: أن الملوك والأشراف لا يذكرون حرائر زوجاتهم بأسمائهن، بل يكنون عنهم بالأهل والعيال ونحوه، فإذا ذكروا الإماء لم يكنوا، ولم يحتشموا عن التصريح، فلذا صرح باسمها إشارة إلى أنها أمة من إماء الله، وابنها عبد من عبيد الله، ردا على اليهود الذين قالوا في
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR281 harf
| | *!مَرْيَمُ ، كَمَقْعَدٍ ، غَيرُ عَرَبِيَّةٍ : اسْمٌ ، | فلا تَكونُ مُشْتَقَّةَ من شَيْءٍ ، وهو اسمُ أُمِّ | سَيِّدِنَا عِيسَى عليه السَّلاَمُ . | | وأَبُو مَرْيَمَ : مِنْ كُنَاهُم ، وذِكْرُ | المُصَنِّفِ إِيِّاهُ في ر ي م غَيْرُ وَجِيهٍ . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : |
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler74 mücavir (228 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عيسى

    16 ortak ayet · İsa

  2. بنو

    23 ortak ayet · Oğullar

  3. مسح

    7 ortak ayet · Mesih

  4. أيد

    4 ortak ayet · Yed el veya kol demektir

  5. قفو

    3 ortak ayet · Kafa tası demektir

  6. سري

    5 ortak ayet · Akan deredir

  7. روح

    5 ortak ayet · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır

  8. قدس

    3 ortak ayet · Cemaatlerin toplandığı yerde önderin durduğu yerdir

  9. نجل

    3 ortak ayet · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir

  10. كلم

    5 ortak ayet · Kelime

  11. تور

    3 ortak ayet · Tevr suyu dökmek için kullanılan kapdır

  12. قول

    17 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(31)

  1. … الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَاءَكُمْ رَسُولٌ بِمَا …

    MeryemAndolsun ki, biz Musa’ya kitab verdik. Ondan sonra da birbiri ardınca peygamberler gönderdik. Meryem oğlu İsa’ya da beyyineler verdik. Ve onu ruh’ül-Kudüs ile destekledik. Demek, bir peygamber size ne zaman gönüllerinizin hoşlanmadığı bir şeyi getirirse, kibirlenmek isteyeceksiniz de; kimini yalanlayarak, kimini de öldüreceksiniz öyle mi?

  2. … كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا …

    MeryemŞu peygamberler onlardan kimini kiminden üstün kıldık. Allah, onlardan kimiyle söyleşmiş, kimini de derecelerle yükseltmiştir. Meryem oğlu İsa’ya da açık deliller verdik. Ve onu Ruh’ul-Kudüs ile destekledik. Eğer Allah dilesydi; onların arkasındakiler; kendilerine apaçık deliller geldikten sonra birbirlerini öldürmezlerdi. Fakat ihtilafa düştüler, sonra onlardan kimi inandı, kimi de inkar etti. Allah dileseydi; birbirlerini öldürmezlerdi. Ancak Allah, istediğini yapar.

  3. … أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثَى وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

    MeryemFakat onu doğurunca-Allah onu ve doğurduğunu daha iyi bilici iken-Rabbım ben onu kız olarak doğurdum. Erkek, kız gibi değildir. Gerçekten ben adını Meryem koydum. Ben onu da soyunu da kovulmuş şeytandan sana sığındırırım, demişti.

  4. ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

    MeryemBunlar sana vahyetmekte olduğumuz gayb haberlerindendir. Meryem’e hangisi kefil olacak diye kalemlerini atarlarken sen yanlarında değildin. Çekişirlerken de orada bulunmadın.

  5. إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

    MeryemMelekler demişlerdi ki: Ey Meryem; Allah kendinden bir kelimeyi sana müjdeliyor. Adı; Meryem oğlu İsa, Mesih’tir. Dünyada da, ahirette de, şanı yücedir. Allah’a yakın kılınanlardandır.

  6. وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلَى مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظِيمًا

    MeryemKüfür etmeleri ve Meryem’e büyük iftirada bulunmalarından.

  7. وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِنْ شُبِّهَ …

    MeryemVe Allah elçisi Meryem oğlu İsa Mesihi öldürdük, demelerinden. Oysa onu öldürmediler ve asmadılar. Ancak onlara (İsa’ya) benzer gösterildi. Onun hakkında ihtilafa düşerler. Ondan yana şüphe içindedirler. Bu husustaki bilgileri ancak zanna dayanmaktan ibarettir. Onu gerçekten öldürememişlerdir.

  8. … عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ …

    MeryemEy Ehl-i Kitab; dininizde taşkınlık etmeyin. Allah hakkında ancak gerçeği söyleyin. Meryem oğlu İsa Mesih; Allah’ın peygamberi, O’nun Meryem’e ulaştırdığı kelimesi ve kendinden bir ruhtur. Allah’a ve peygamberlerine iman edin. Allah üçtür, demeyin. Kendi yararınıza olarak bundan vazgeçin. Allah sadece bir tek ilahtır. Çocuğu olmaktan münezzehtir. Göklerde olanlar da, yerde olanlar da O’nundur. Vekil olarak Allah yeter.

  9. … عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَا تَقُولُوا ثَلَاثَةٌ …

    MeryemEy Ehl-i Kitab; dininizde taşkınlık etmeyin. Allah hakkında ancak gerçeği söyleyin. Meryem oğlu İsa Mesih; Allah’ın peygamberi, O’nun Meryem’e ulaştırdığı kelimesi ve kendinden bir ruhtur. Allah’a ve peygamberlerine iman edin. Allah üçtür, demeyin. Kendi yararınıza olarak bundan vazgeçin. Allah sadece bir tek ilahtır. Çocuğu olmaktan münezzehtir. Göklerde olanlar da, yerde olanlar da O’nundur. Vekil olarak Allah yeter.

  10. … كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ …

    MeryemAndolsun ki, Allah; ancak Meryem oğlu Mesih’tir, diyenler kafir olmuşlardır. De ki: Eğer, Meryem oğlu Mesih’i anasını ve yeryüzünde olanların hepsini helak etmek isterse; kim, Allah’a karşı koyabilir? Göklerin, yerin ve arasındakilerin mülkü Allah’ındır. Dilediğini yaratır. Ve Allah, her şeye Kadir’dir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökمريم
YapıÖzel ad, dörtlü yapı
Özel DurumArapçalaşmış İbranice/Aramice kökenli alem isim
Bağlamsal Yakın Köklerعمرن, عيس, بتل
Zıt Kökفجر
Çekirdek Özet 1İbrani/Arami kökende acılık, isyan veya deniz damlası/sevgili; Arapçada adanmış, iffetli ve mübarek kılınmış şahsiyet adı
Çekirdek Özet 2İlahi iradeye mutlak teslimiyet, iffetin korunması ve beşer müdahalesi olmaksızın mucizevi tecelliye mazhar olma
Çekirdek Özet 3Ubudiyetin en saf temsili, ilahi kelimenin taşıyıcısı ve biyolojik determinizmi aşan tevhid kanıtı
Kritik Hata Riskiİsmi salt biyolojik bir anne veya mitolojik bir tanrıça figürüne indirgeyerek Kur'an'ın tevhid ve kulluk merkezli inşasını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مرGeçip gitmek, akmak, acı olmak; مرر, مري, مرج köklerinde hareket, sürtünme ve acılıkيAnlamı akışkanlıktan sürekliliğe ve dikey yönelişe sevk eder
مرGeçiş ve acılık çekirdeğiمSonu katlayarak yapıyı pekiştirir, İbrani kökenli Miryam adını dörtlü Arapça veznine (مَفْعَل veya rubai form) uyarlar

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikKaynak, derinlik, arılık ve rahmet akışının başlangıcı
رinsan başı; baş, ilk, üstYücelik, öncelik, baş olma ve ulvi mertebe
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaİlahi kudretin uzanması, teslimiyet eli, fiili adanış
مsu; akış, çokluk, derinlikNihai kuşatıcılık, kesintisiz feyiz ve rahmetin tamamlanması
مريمKaynaktan çıkıp yücelen ve kudret tecellisiyle tamamlanan akışİlahi takdirle arındırılmış, teslimiyetiyle yücelmiş ve ilahi kelimeyi bünyesinde kabul etmiş pak varlık

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKlasik Arap dilcilerine göre Arapça asıllı bir masdar veya sıfat olmayıp gayri munsarif özel isimdir; türetildiği varsayıldığında زير النساء yani kadınlarla oturup kalkan veya kadınlara düşkün erkek yahut مريم biçimiyle iffetli, adanmış kadın anlamı yakıştırılmıştır, ancak aslen İbranice kökene dayanır
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem Arap şiirinde Hristiyan tebaanın ve manastırların tesiriyle Hz. Meryem tasvirleri ve onun iffeti anılmış, saf ve parlak suretler Meryem'e benzetilmiştir; şairlerin heykellere ve manastır ikonalarına atıfta bulunarak Meryem tasvirini iffet ve cemal timsali olarak zikrettikleri bilinir
Erken Arapça kullanımİbn İshâk ve erken dönem siyer rivayetlerinde Kâbe'nin içinde Hz. İsa ve Hz. Meryem'in resimlerinin yer aldığı, Mekke'nin fethinde bu tasvirlere hürmeten müdahale edilmediği aktarılır

Kaynak Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt, İbn Hişâm es-Sîre.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde مريم ismi kadim bir geçmişe sahiptir. İbranicede מִרְיָם (Miryam), Aramicede ܡܪܝܡ (Maryam) biçiminde yer alır. İbranice etimolojide kök מרר (m-r-r, acı olmak) çekirdeğine bağlanarak acılık veya isyan anlamıyla ilişkilendirilmiş; alternatif filolojik yaklaşımlarda ise Eski Mısır dilindeki mry (sevgili) köküyle ve İbranice yam (deniz) kelimesinin birleşimiyle 'denizin sevgilisi' yahut mar (damla) ve yam (deniz) birleşimiyle 'deniz damlası' (stilla maris) şeklinde izah edilmiştir. Arapçaya Aramice/Süryanice aracılığıyla girmiş ve fonetik uyumla dört harfli müstakil bir isim hüviyeti kazanmıştır. Kelimenin Arap dili içerisindeki türetim çabaları lafzî bir mülahazadan ibaret olup lafız sami havzanın ortak teolojik mirasını temsil eder.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرام veya مري kökünden türetme gayretleriKlasik Arap dilcilerinin ismi Arapça köklerle (مَفْعَل vezninde) açıklama çabaları ikincildir; lafız Arapçalaşmış yabancı isimdirMuhtemel
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice Miryam, Süryanice MaryamAcılık, yücelik, adanmışlık veya sevgili kök anlamlarıyla Sami havzasında kutsal kabul edilen kadim şahıs ismiKesin
Daha geniş dilsel ilişkiEski Mısır mry (sevgili, sevilen)İbrani isminin erken Afroasyatik/Mısır etkileşimiyle teşekkül ettiğini savunan çağdaş filolojik görüşMuhtemel

Kaynak The Foreign Vocabulary of the Qur'an, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مريمAnlamlıÖzel ad, alemHz. Meryem'in adı; Kur'an'da 34 defa geçerHedef kök

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مريمMerkezİffet, kulluk, adanmışlıkVahyî kelimeye aracısız muhatap kılınan ve seçilen mübarek şahsiyetİffet ve ubudiyetin zirvesi
عمرنKomşuSoy, aile, imarMeryem'in mensup olduğu, arınmış ve seçilmiş peygamber hanedanıÂl-i İmrân 3:35
عيسKomşuRisalet, kelimeMeryem'in beşer müdahalesi olmaksızın dünyaya getirdiği ilahi kelimeMeryem oğlu İsa
بتلKomşuKesilmek, adanmakDünyevi bağlardan kopup tamamen ibadete ve mabede yönelmekMeryem'in betül vasfı
فجرZıtYoldan çıkma, günah, iffetsizlikMeryem'in kavminin ona isnat etmeye kalkıştığı asılsız ahlaki sapmaMeryem 19:28

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaمريمİffetli, seçilmiş şahsiyet adıKur'an'da adı zikredilen tek kadındır; sıddîka vasfıyla anılırKesin
LatinceMariaMeryemHristiyan teolojisinde Tanrı annesi veya azize olarak nitelenirKesin
İngilizceMaryMeryemKitab-ı Mukaddes ve Kur'an'daki peygamber annesiKesin
AlmancaMariaMeryemAlmanca kutsal metin geleneğindeki karşılıkKesin
FransızcaMarieMeryemFransızca kutsal metin geleneğindeki karşılıkKesin

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Meryem oğlu İsa terkibiRisalet ve kulluk vurgusuİsa'nın ilah olmadığını, bir kadından doğan beşer ve kul olduğunu teyit bağlamı; Bakara 2:87, Mâide 5:17
Meryem'e doğrudan nidaSeçilmişlik ve ibadete çağrıMeleklerin Meryem'e hitabı, onun âlemlerin kadınlarına üstün kılınması ve secdeye daveti; Âl-i İmrân 3:42
İmrân'ın kızı Meryemİffet ve örnek mümin şahsiyetİffetini titizlikle koruyan ve Rabbinin kelimelerini tasdik eden mükemmel iman timsali; Tahrîm 66:12
Doğum ve çile anlatısıMucizevi tecelli ve beşeri imtihanİsa'nın babasız doğumu esnasındaki yalnızlık, hüzün ve kavminin iftiralarına karşı ilahi himaye; Meryem 19:16-34

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve uluhiyetKadından nebi gelip gelmeyeceği tartışması ve teslis inancına karşı İsa'nın Meryem oğlu bir kul olduğu vurgusuTevhidin ve beşeri kulluğun ispatı
FıkıhAdak ve vekâletMeryem'in annesinin karnındakini mabede adaması üzerinden adak ahkâmı ve kadınların ibadethanedeki konumuAdak ve mabet hizmeti
TefsirKur'an kıssaları ve icazMeryem'in Kur'an'da ismiyle anılan tek kadın olması hikmeti ve meleklerin onunla konuşmasının keyfiyetiİsmet, sıddîkıyet ve seçilmişlik
HadisFazilet ve eskatolojiCennet kadınlarının seyyideleri arasında sayılması ve Meryem oğlu İsa'nın nüzulü rivayetleriKemale ermiş kadın prototipi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kullukSıddîka, abid kulŞirki ve teslisi reddetmeBiyolojik annelik üzerinden İsa'nın uluhiyet iddialarını temelden çökertirKesin
İlmiBiyolojik determinizmMucizevi doğumSebepler dairesini aşmaDeterministik yasaların ilahi kudret karşısında mutlak olmadığını gösterirGüçlü
SiyasiRuhban tahakkümüMabede adanmış hür iradeDini oligarşiyi kırmaZekeriya himayesinde mabede kabulüyle geleneksel erkek egemen dini yapıyı dönüştürürGüçlü
İktisadiRızık ve tevekkülİlahi ikramSebeplere bağımlılığı aşmaMihrapta hesapsız rızıklandırılması iktisadi sebepleri aşan ilahi cömertliği simgelerGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBaşlangıç koşulsuz üretimSisteme dışarıdan mutad girdi olmaksızın doğrudan ilahi fonksiyonla yeni bir durumun tetiklenmesiMuhtemel
Beşeri bilimlerAhlaki özerklik ve direnişToplumsal baskı, töre ve iftira dalgasına karşı saf ahlaki duruşun ve hakikatin muhafazasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiMeryem'i yalnızca pasif bir mağdur veya biyolojik bir araç konumuna indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamMeryem; vahyî hitaba doğrudan muhatap olan, tasdik eden, kanitîn vasfıyla ibadet eden ve müstakil bir tevhidi şahsiyet sergileyen kâmil insandır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİsmin geçtiği ayetleri sadece Hristiyan teolojisine bir cevap sayıp Meryem'in evrensel iman ve ahlak modelini ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kadına bakışını, iffet anlayışını ve özellikle Hristiyan teslis akidesine karşı tevhid ilkesini nasıl bir beşer-anne üzerinden inşa ettiğini kavramak için merkezidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Âl-i İmrân ve Meryem surelerindeki kıssa ayetlerinde, Mâide suresindeki teolojik polemiklerde ve Tahrîm suresindeki iman örneklerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kadının ilahi kelama ve vahye muhatap olamayacağı zannını, İsa'nın ilahlığı iddiasını ve Meryem'e tanrıçalık atfeden sapkın telakkileri düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamMabede adanmış, dünyevi heveslerden arınmış, tertemiz ve mübarek şahsiyet adı.
  • Soyut anlamİlahi emre ve kelimeye tam teslimiyet, iffetin sarsılmaz muhafazası ve mucizevi feyze mahal olma keyfiyeti.
  • Sistematik karşılıkİlahlık isnat edilen peygamberin annesi olarak anılmasıyla şirk sistemini kökünden tasfiye eden ubudiyet ve sıddîkıyet makamı.
  • LaTeX modeliM→ψK  ⟹  C≠∅∧U(M)=1
  • LaTeX açıklamasıFormülde M Meryem'in tertemiz beşeri varlığını, ψ beşer müdahalesi olmaksızın gerçekleşen ilahi kelime ve ruh üflemesini, K bu tecelliyle vücut bulan İsa'yı, C ortaya çıkan mucizevi ilahi delili, U(M)=1 ise Meryem'in mutlak ubudiyet ve kulluk derecesini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م