نزف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ز-ف2 sîga, 2 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.يُنْزِفُونَنزفغوليُنْزَفُونَصدع

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 2

▶ Ağı aç (3B)

نزف

ن - ز - ف

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Çekilerek suyu bitirilmiş kuyu demektir. نزع katı bir nesneyi bir yerden çekerek sökmek demektir. نزف ise bir şeyin içinde olan sıvıyı çekerek tüketmek demektir. Suyu bitmiş kuyu, kanayarak kanı bitmiş insan için kullanılır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Çekilerek suyu bitirilmiş kuyu demektir.

نزع katı bir nesneyi bir yerden çekerek sökmek demektir. نزف ise bir şeyin içinde olan sıvıyı çekerek tüketmek demektir. Suyu bitmiş kuyu, kanayarak kanı bitmiş insan için kullanılır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.143 harf
باب الرأي والنون والفاء معهما ز ف ن، ن ز ف، ن ف ز مستعملات زفن: الزَّفْنُ، الرَّقْص. والزِّفْن عُمان: ظُلَّة يَتَّخِذونَها فوقَ سُطُوحِهم تَقِيهم وَمَدَ البَحْر، أي: حَرَّه ونَداه. نزف: نُزِفَ دَمُ فلان فهو نزيف منزوف، أي: انقطع عنه، قال الله عزّ وجلّ: طولا هم عنها يُنْزَفُزن"، أي: لا تَنزِف الخَمْر عقولهم. والسَّكْرانُ نزيف، أي منزوفٌ عَقْلُه. والنَّزْفُ: نَزْحُ الماءِ من البئر أو النّهر
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR876 harf
نَزَفْتُ ماء البئر نَزْفاً، نزحتُه كلَّه. ونَزَفَتْ هي، يتعدَّى ولا يتعدَّى. ونُزِفَتْ أيضاً، على ما لم يسمّ فاعله. وحكى الفراء: أَنْزَفَتِ البئر، أي ذهب ماؤها. وقال أبو عبيدة: نَزِفَتْ عَبْرَتُهُ بالكسر، وأَنْزَفَها صاحبها. قال العجاج: وقد أُراني بالديارِ مُنْزَفا أَزْمانَ لا أَحْسَبُ شيئاً مُنْزَفا وقوله تعالى: "لا يُصَدَّعونَ عنها ولا يُنْزَفونَ" أي لا يَسكَرون. وأنشد للأُبَيْرِدِ:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.465 harf
باب الزاي والنون زنف ، زفن ، نزف ، نفز . زفن : قال الليث : الزَّفْنُ : الرَّقْص . قال : والزِّفْن بلُغة عُمانَ : ظلَّةٌ يتّخذونها فوقَ سطُوحِهم تَقِيهم وَمَدَ البَحْرِ ، أي : حَرّه ونَداه . وقال ابن دُرَيد : الزِّفنُ لغةٌ أَزْدية : وهي عُسُب النّخل يُضَمّ بعْضُها إلى بعض ، تَشبيهاً بالحَصير . قلت : والذي أراده اللّيث هو الذي فَسّره ابنُ دُرَيد . وقال الليث : ناقةٌ زَفُون وزَبُون : وهي الّتي إذا
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.168 harf
(باب النون والزاء وما يثلثهما) (نزع) النون والزاء والعين أصلٌ صحيح يدلُّ على قَلْع شيء. ونَزَعْت الشيءَ من مكانِه نَزْعاً. والمِنْزَع: الشَّديد النَّزْع. والمِنْزعة كالمِلعقة يكون مع مُشْتارِ العَسل. ونَزَع عن الأمر نُزُوعاً: تركَه. وشرابٌ طيِّبُ المَنْزَعة، أي طيِّب مَقْطَع الشُّرب. والنَّزَعة: الموضع من رأس الأنزع، وهو الذي انحسر شَعَْره عن جانبَيْ جَبْهته، وهما النَّزَعتان. ولا يقال امرأة
Maddenin bağlantısı

(باب النون والزاء وما يثلثهما) (نزع) النون والزاء والعين أصلٌ صحيح يدلُّ على قَلْع شيء. ونَزَعْت الشيءَ من مكانِه نَزْعاً. والمِنْزَع: الشَّديد النَّزْع. والمِنْزعة كالمِلعقة يكون مع مُشْتارِ العَسل. ونَزَع عن الأمر نُزُوعاً: تركَه. وشرابٌ طيِّبُ المَنْزَعة، أي طيِّب مَقْطَع الشُّرب. والنَّزَعة: الموضع من رأس الأنزع، وهو الذي انحسر شَعَْره عن جانبَيْ جَبْهته، وهما النَّزَعتان. ولا يقال امرأة نَزْعاء ولكن زَعْراء([1]). وبئرٌ نَزُوعٌ: قريبة القَعْر يُنْزَع منها باليد. وعادَ الأمرُ إلى النَّزَعة، أي رجَعَ إلى الحقّ؛ وأراد بالنَّزَعة جمع نازع، وهو الذي يَنزِع في القَوْس: يَجذِبُ وتَرَه بالسَّهم([2]). وفلانٌ قريب المَنْزَعة، أي قريب الهِمَّة. ومَنْزَعة الرّجل: رأيُه. ونازَعَت النَّفْسُ إلى الأمرِ نِزاعاً، ونَزَعَت إليه، إذا اشتَهتْه. ونَزَع إلى أبيه في الشَّبَه. ونَزَع عن الأمر نُزُوعاً، إذا تركَه. وبعيرٌ نازعٌ، إذا حَنَّ إلى مرعاه أو وطنِه. قال: فقلتُ لهم لا تَعذُلونيَ وانظُرُوا *** إلى النازع المقصور كيف يكون([3])وأنزَعُوا، أي نَزَعَت إبلُهم إلى أوطانها. والنَّزَائع من الخيل: التي نَزَعَت إلى أعراق، ويقال: بل هي التي انتُزِعَتْ من قومٍ آخَرين. والنَّزوع: الجمل الذي يُنزَع عليه الماءُ وحدَه. والنَّزائع من النساء: اللَّواتي يُزَوَّجْن في غير عشائرهن؛ وكلُّ غريبٍ نَزيع. (نزغ) النون والزاء والغين كلمةٌ تدلُّ على إفسادٍ بين اثنين. ونَزَغَ بينَ القوم: أفسَدَ ذاتَ بَيْنِهم. (نزف) النون والزاء والفاء أصلٌ يدلُّ على نَفاد شيءٍ وانقطاع. ونُزِفَ دمُه: خَرَج كلُّه. والسَّكرانُ* نَزِيفٌ، أي نُزِفَ عَقلُه. قال: وإذ هي تمشِي كمشيِ النَّزيـ *** ـفِ يَصْرعهُ بالكَثيب البَهَرْ([4])والنَّزْف: نزحُ الماء من البئر شيئاً بعد شيء. وأنْزَفُوا: ذهَبَ ماءُ بئرهم. وأنْزَفُوا: انقطَعَ شرابُهم. قال الله سبحانه: ﴿لاَ يُصَدَّعُونَ عنْهَا وَلاَ يُنْزِفُون([5])﴾ [الواقعة 19]. والنُّزْفة: الغُرفة. وهو بحرٌ لا يُنزَف. ونُزِف الرجلُ في الخُصومة: انقطعت حجته. (نزق) النون والزاء والقاف كلمةٌ تدلُّ على عَجَلة. من ذلك النَّزَق: الخِفّة والعَجَل. ونَزَّقْت الفَرَس فنَزِق. ويقولون: أنْزَقَ فلانٌ بالضّحِك. (نزك) النون الزاء والكاف أصيلٌ يدل على طَعن أو شبيه به. منه النّزْك: الطَّعْن بالنَّيزك، وهو الرُّمح القصير. والنَّزك: سُوء الفِعْلِ والقول في الإنسان، والطَّعنُ عليه. وفي الحديث: "إنّ شهراً نَزَكُوهُ" أي طعَنوا عليه، يراد شَهْرُ بنُ حَوْشَب. ومما يشبَّه بهذا قولُهم لذكر الضَّبِّ: نِزْك. قال: سِبَحْلٌ لَهُ نِزْكانِ كانا فضيلةً *** على كلِّ حافٍ في البلاد وناعلِ([6]) (نزل) النون والزاء واللام كلمةٌ صحيحة تدلُّ على هُبوط شيء ووقُوعه. ونَزَل عن دابَّتِه نُزُولاً. ونَزَلَ المطرُ من السَّماءِ نزولاً. والنَّازلة: الشَّديدة من شدائد الدهر تَنزِل. والنِّزال في الحرب: أن يتنازل الفَريقان. ونَزَالِ: كلمةٌ تَوضَعُ موضِعَ انزِلْ. ومكان نَزِلٌ: يُنْزَل فيه كثيراً. ووجدت القومَ على نَزَلاتهم، أي منازلهم. قاله ابنُ الأعرابيّ. والنُّزُْل: ما يُهيَّأ للنَّزيل. وطعام ذو نُزْل ونَزَل، أي ذو فضل. ويعبِّرون عن الحجِّ بالنُّزُول. ونَزَل، إذا حجّ. قال: أنازلةٌ أسماءُ أم غير نازلَهْ *** أبِينِي لنا يا أسْمَ ما أنتِ فاعلَهْ([7]) وقال: ولما نزلنا قَرّت العينُ وانتهَتْ *** أمانيُّ كانت قبلُ في الدَّهرِ تُسأَلُ([8])قال: نَزَلْنا: أتينا مِنَى. والنُّزَالة: ماء الرَّجُل. والنَّزيل: الضيف. قال: نزِيل القومِ أعظمُهم حقوقاً *** وحقُّ الله في حقِّ النّزيلِ([9])والتنْزيل: ترتيب الشَّيء ووضعُه منْزِلَه. (نزه) النون والزاء والهاء كلمةٌ تدلُّ على بُعدٍ في مكانٍ وغيرِه. ورجلٌ نَزِيه الخُلُق: بعيدٌ عن المطامع الدّنيّة. قال ابن دريد([10]): ونَزِهُ النَّفس ونازِهُ النَّفس: ظلِفُها عن المدَانِس. قال ابن السكِّيت: خرجنا نتنَزَّه، إذا تباعَدُوا عن الماء والرِّيف. ومكان نَزِيهٌ: خلاء ليس به أحد. (نزو) النون والزاء والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يرجع إلى معنى واحد، هو الوَثَبانُ والارتفاع والسُموّ. من ذلك النَّزْو. نَزَا ينْزُو: وثَبَ. ونُزَاءُ الذكرِ على أنثاه. وهو يَنْزو إلى كذا، إذا نازَعَ إلَيْه، كأنّه سَمَا لـه. والتَّنَزِّي مثل النَّزو. ومن المهموز: نزَأْت بينَهم: حرَّشْتُ بينهم. قال ابنُ الأعرابي: يقال ما نَزأَك على كذا: ما حملك عليه. ورجلٌ منزوءٌ بكذا: مولَع. (نزب) النون والزاء والباء كلمةٌ. يقال: نَزَبَ الظَّبْيُ نَزِيباً، وهو صوتُه عند السِّفاد. (نزح) النون والزاء والحاء كلمةٌ تدلُّ على بُعد. ونَزَحت الدّار نُزُوحاً: بَعُدت. وبلدٌ نازح. ومنه نَزْحُ الماء، كأنَّه يُباعَد به عن قَعر البئر.يقال: نَزَحتُ البِئر: استَقيتُ ماءَها كلَّه. وبئر نَزُوحٌ: قليلةُ الماء. وآبارٌ نُزُح. (نزر) النون والزاء والراء أُصَيلٌ يدلُّ على قِلَّةٍ في الشيءِ. ونَزُرَ الشيء نَزارةً. وشيء نَزْرٌ: قليل. وعَطاءٌ منْزور: مقلَّل. وامرأةٌ نَزورٌ: قليلة الولَد. قال: بَُِغاثُ الطّيرِ أكثرها فِراخاً *** وأمُّ الصَّقرِ مقلاتٌ نَزور([11])وقولهم: نَزَرْتُ الرّجلَ: ألححت عليه، وقولهم: لا يُعطِي حتَّى يُنْزَر، أي يلحَّ عليه، فهو شاذٌّ عن الأصل الذي ذكرناه، وله قياسٌ آخر. --------------ـــ ([1]) في اللسان: "وامرأة نزعاء. وقيل لا يقال امرأة نزعاء ولكن يقال زعراء". ([2]) القوس يذكر ويؤنث. ([3]) البيت لجميل، في اللسان (نزع). ([4]) لامرئ القيس في ديوانه 8. ([5]) هذه قراءة ابن أبي إسحاق، وعبد الله، والسلمي، والجحدري، والأعمش، وطلحة، وعيسى. وقرأ ابن أبي إسحاق أيضاً: "ينزفون" بفتح الياء وكسر الزاي. وقرأ الجمهور: "ينزفون" بضم الياء وفتح الزاي. تفسير أبي حيان (8: 206). ([6]) البيت لأبي الحجاج، أو لحمران بن ذي الغصة. ([7]) البيت لعامر بن الطفيل، ملحقات ديوانه 158 والخزانة (3: 44) والنقائض 284. ([8]) أنشده في المجمل أيضاً. ([9]) أنشده في المجمل واللسان (نزل). ([10]) الجمهرة (3: 22). ([11]) للعباس بن مرداس، كما في الحماسة (2: 21) واللسان (بغث)، ويروى لكثير، كما في اللسان (قلت، نزر).

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR591 harf
- نزف الماء: نزحه كله من البئر شيئا بعد شيء، وبئر نزوف: نزف ماؤه، والنزفة: الغرفة، والجمع النزف، ونزف دمه، أو دمعه. أي: نزع كله، ومنه قيل: سكران نزيف: نزف فهمه بسكره. قال تعالى: ﴿لا يصدعون عنها ولا ينزفون﴾ [الواقعة/19] (وهي قراءة نافع وابن كثير وابن عامر وأبي عمرو، وأبي جعفر ويعقوب) وقرئ: ﴿ينزفون﴾ (وهي قراءة عاصم وحمزة والكسائي وخلف. انظر: الإتحاف ص 407) من قولهم: أنزفوا: إذا نزف شرابهم، أو نزعت
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.745 harf
نزَفْت ماء البئر نَزْفاً إذا نزحْته كله، ونزَفَت هي، يتعدّى ولا يتعدى، ونُزِفت أَيضاً، على ما لم يسم فاعله. ابن سيده: نزَف البئرَ ينْزِفها نَزْفاً وأَنْزَفها بمعنى واحد، كلاهما: نزَحها. وأَنزَفَت هي: نزَحت وذهب ماؤها؛ قال لبيد: أَرَبَّتْ عليه كلُّ وطْفاء جَوْنةٍ هَتُوفٍ، متى يُنْزَفْ لها الماء تَسْكُبِ قال: وأَما ابن جني فقال: نزَفْت البئر وأَنزَفَت هي فإنه جاء مخالفاً للعادة، وذلك أَنك تَجد فيها
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR250 harf
* ن ز ف * * نَزَفَ * ماء البِئر نزحه كله ونَزَفَ هو يتعدى ويلزم وبابه ضرب و * نُزِفتِ * البئر أيضا على ما لم يُسم فاعله وقوله تعالى ﴿ولا يُنزفون﴾ أي لا يسكرون يريد لا تنزف عُقُولهم و * أَنْزَفَ * القوم انقطع شرابهم وقُرئ * لا يُنْزِفون { بكسر الزاي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.381 harf
نزف ماء البئر ينزفه نزفا: نزحه كله. ونزفت البئر بنفسها: نزحت، كنزفت، بالضم، لازم متعد نقله الجوهري هكذا، وفي الحديث: زمزم لا تنزف ولا تذم : أي لا يفنى ماؤها على كثرة الاستقاء. وفي المحكم: نزف البئر ينزفها نزفا، وأنزفها بمعنى واحد، كلاهما نزحها، وأنزفت هي: نزحت وذهب ماؤها، قال لبيد: أربت عليه كل وطـفـاء جـونة هتوف متى ينزف لها الماء تسكب قال: وأما ابن جني
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR157 harf
نَزَفَ 1 نَزَفَ ذ He entirely exhausted (S, Msb, K) a well, (Msb,) or the water of a well. (S, K.) مَنْزُوفٌ مَنْزُوفٌ ذ Exhausted: see an ex. voce ضَرَطَ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR923 harf
نَزَفَ نَزَفَ I ( n. ac. نَزْف 1 ), a. Exhausted, drained ( well ). b. Was drained. c. [ pass. ], Lost his senses; was intoxicated; exhausted his arguments. نَزُِفَ نَزُِفَ A , U ( n. ac. نَزْف 1 ), a. see I (b) . أَنْزَفَ أَنْزَفَ IV , a. see I (a) , ( b ). c. Exhausted his tears; had no water; had no wine. d. Was intoxicated. اِسْتَنْزَفَ اِسْتَنْزَفَ X , a. Exhausted ( his
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok16.706 harf
نزف نَزَفَ - يَنْزِفُ - أَنْزَفَ - يُنْزِفُ، أُنْزِفَ - يُنْزَفُ نَزَفَ - يَنْزِفُ + الشيء أو السائل + عن مكانه أو مساره: يخرج عن مجراه ومساره باستمرار حتى يقرب من النفاذ: غَيَّرَ مساره ووجهته المتجهة إلى شيء، وابتعد عنه إلى مسار جديد غير معروف وغير متحكم به، وذلك باستمرار حتى يقرب من النفاذ أَنْزَفَ - يُنْزِفُ + كائن + كائناً + عن شيء أو
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler2 mücavir (6 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. غول

    1 ortak ayet · Ğavl, Durgun akan bir suyun dar bir yerde karışarak…

  2. صدع

    1 ortak ayet · Çatlak, yarık demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. لَا فِيهَا غَوْلٌ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنْزَفُونَ

    TüketilirlerBaşağrısı yoktur onda ve sarhoş da etmez.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنزف
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنزع, نفد, فرغ
Zıt Kökملأ
Çekirdek Özet 1Bir kuyunun suyunu veya damardaki kanı azar azar çekip son damlasına kadar tüketmek
Çekirdek Özet 2Cennet ikramının bilinci zedelememesi, aklı tüketmemesi ve kaynağının asla bitmemesi
Çekirdek Özet 3Bir rezervin, akışkanın veya zihinsel cevherin kademeli çekilişle tamamen tükenmesi
Kritik Hata RiskiAnlamı sadece basit sarhoşlukla sınırlayıp kaynak ve bilinç tükenişi boyutunu dışarıda bırakmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نزBir şeyi yerinden çekip çıkarma, hareket ettirme, aşağıdan veya içeriden zorlayarak ayırma; نزع (söküp çıkarma), نزغ (dürtüp kışkırtma) ve نزل (yukarıdan aşağıya çekilip inme) köklerinde görüldüğü gibi içerideki veya tutunan bir gücün yerinden ayrılmasıفÇekilme ve ayrılma hareketini ağız, açıklık veya süzülme kanalına yönlendirerek içerideki akışkan cevherin azar azar boşalması ve bütünüyle tükenmesi yönünde özelleştirir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBir kapta, damarda veya varlıkta sürekli akan ve canlılığı sağlayan özü temsil eder
زkesici alet; kesme, ayırma, biçmeAkışkan veya sürekli olan unsuru bulunduğu mekândan veya bünyeden kesip ayırma hareketini başlatır
فağız; söz, açıklık, kenarKesilip çekilen özün bir kenar, ağız veya boşaltım noktası üzerinden dışarı tahliye edilmesini gösterir
نزفCanlı akışkanın kesilerek bir açıklıktan bütünüyle dışarı çekilmesiBünyedeki veya kuyudaki akışkan cevherin kademe kademe dışarı çekilip içerisinin bütünüyle kurutulması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKuyunun suyunun kova veya tasla azar azar çekilip tamamen kurutulması ve damardaki kanın bütünüyle akıp bitmesi
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa divanında kuyunun suyunun çekilip tüketilmesi anlamında geçer: أَرَبَّتْ عليه كلُّ وطْفاء جَوْنةٍ / هَتُوفٍ، متى يُنْزَفْ لها الماء تَسْكُبِ
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber'in Zemzem pınarının çekilmekle bitmeyeceğini ifade eden hadisinde yer alır: زَمْزمُ لا تُنْزَف ولا تُذَمُّ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde نزف kökünün bağlı bulunduğu ilksel ikili matris, sıvının damlaması, fışkırması, sızması veya dışarı akıtılması hareketini ses yansımalı bir tabanla kurar. İbranicede n-z-h (nazah) biçimi kan veya suyun serpilmesi, damlaması ve bünyeden sızarak dışarı çıkması anlamını taşır; Süryanicede de sızma ve fışkırma nüansı korunur. Arapçada bu semantik çekirdek, sızan veya çekilen sıvının bir kuyuyu, damarı veya kabı son zerresine kadar boşaltması, dolayısıyla niceliğin sıfırlanıp tükenmesi derecesine evrilmiştir. Kök, Batı Sami dairesinde sıvının hareketi ile bir haznenin boşalması arasındaki doğrudan nedensellik bağını temsil eder.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنزف kökünden türeyen fiil ve isimlerSuyun kuyudan çekilip tüketilmesi, yaralının kanının bitmesi ve sarhoşun aklının zail olmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice nazah (serpmek, kan damlatmak) ve Süryanice sızma kökleriSıvının bünyeden ayrılarak dışarı akması ve boşalması yönündeki ortak kök akrabalığıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu üçlü dizilişe ait doğrulanmış kök tespiti yokturVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نزفAnlamlıBir şeyi çekip tüketmekKuyunun suyunu veya damardaki kanı son damlasına kadar çekip boşaltmakHedef köktür; Kur'an'da geçer.
نفزAnlamlıSıçramak, fırlamakCeylanın veya avın aniden yerinden sıçrayıp fırlamasıKur'an'da geçmez; çekirdekteki ayrılmanın dikey sıçrayışa dönüşmesidir.
زنفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez.
زفنAnlamlıRitmik tepinmek, itmekAyakları yere vurarak oynamak veya birini sertçe göğsünden itmekKur'an'da geçmez; Kitābü’l-ʿAyn'da müsta'meldir.
فنزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez.
فزنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نزفMerkezSıvı veya cevheri çekip tüketmeİçteki akışkan veya idrak cevherini azar azar çekip tamamen tüketmekKuyunun ve zihnin boşalması
نزعKomşuÇekip koparmaKatı bir nesneyi tutunduğu yerden güç kullanarak çekip ayırmakMaddi tutunmayı zorla çözme
نفدKomşuTüketime uğramaBir malın veya kaynağın harcanarak genel manada bitmesiSıvı veya çekme şartı aranmaz
فرغKomşuBoşalmaBir kabın veya zihnin içindekinden büsbütün arınmış ve boş hale gelmesiÇekiliş sürecinden ziyade durumu bildirir
ملأZıtDoldurmaBoş olan bir kabı veya mekânı içine nesne koyarak tam dolu kılmakTükenişin ve boşalışın tam karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنزفSıvıyı veya aklı çekip tüketmekİçteki cevherin süzülerek tamamen boşalması veya bilincin zail olmasıKesin
Latincehaurire, exhaurire, depletioÇekip tüketmek, suyunu boşaltmakhaurire su çekmeyi, exhaurire tamamen tüketmeyi karşılar; zihinsel tükenişi kısmen içerirGüçlü
İngilizcedrain, deplete, exhaustSuyunu çekmek, boşaltmak, tüketmekdrain sıvının çekilmesini, deplete kaynağın bitmesini karşılar; zihin sarhoşluğu mecazidirGüçlü
Almancaausschöpfen, entleeren, erschöpfenBoşaltıp tüketmek, suyunu çekmekausschöpfen kuyu suyunu çekmeyi ve tüketmeyi eksiksiz verirGüçlü
Fransızcatarir, épuiser, drainerKurutmak, tüketmek, boşaltmaktarir bir pınarın veya kaynağın kurumasını, épuiser tükenmeyi yansıtırGüçlü

Kaynak Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يُنْزَفُونَ (meçhul form)Aklın sarhoşlukla çekilip alınmaması, bilincin tüketilmesiUhrevi içeceğin dünyevi içkiler gibi aklı örtmediği ve idraki tüketmediği bağlam; Sâffât 37:47, Vâkıa 56:19
يُنْزِفُونَ (malum form kıraati)İçeceğin bitmemesi, kaynağın çekilip tükenmemesiCennet nimetlerinin kesintiye uğramayacağı ve kadehlerdeki şarabın son bulmayacağı bağlam; Sâffât 37:47, Vâkıa 56:19

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamCennet nimetlerinin tenzihiUhrevi ikramların dünyevi içkilerdeki aklı giderme ve tükenme eksikliğinden arılığıBilincin ve nimetin kusursuz devamlılığı
FıkıhKuyu temizliği ve sarhoşluk haddiİçine pislik düşen kuyunun suyunun tamamen çekilmesi ile aklı gideren sekir haliSuyun tahliyesi ve muhakemenin yitimi
TefsirKıraat farklarının tevcihiيُنْزَفُونَ okunuşunda sarhoşluğun nefyedilmesi; يُنْزِفُونَ okunuşunda şarabın bitmemesiİki yönlü tükenişin aynı lafızla engellenmesi
HadisZemzem pınarının bereketiZemzem kuyusunun çekilmekle tüketilemeyeceği ve savaşta kan kaybından düşme tasviriAsla kurumayan kaynak ve kan kaybı hali

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi nimetlerin tevhidi ve tenzihiKusursuz kaynakArınmaİlahi ikramın hem nesnel olarak tükenmezliğini hem de bilinci bozmazlığını kurarKesin
İlmiBilişsel ve zihinsel kapasiteAklî yetinin korunmasıMuhafazaHakikati idrak eden zihnin sarhoşluk veya yorgunlukla boşalıp tükenmesini önlerGüçlü
SiyasiOtoritenin meşruiyet dayanağıTüketilmeyen otorite rezerviSürdürülebilirlikİktidarın dayandığı ahlaki ve hukuki sermayenin hoyratça tüketilmesini engellerMuhtemel
İktisadiKaynak ve rezerv yönetimiDeplesyon (kaynak tükenmesi)Koruma ve ikameÜretim havzasındaki temel sıvı ve hammadde rezervlerinin sıfırlanmasını önlerGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerRezervuar deplesyonu ve hidrodinamik boşalmaKapalı bir haznedeki sıvının tahliye debisiyle sürekli çekilerek kritik hacmin sıfıra inmesiGüçlü
Beşeri bilimlerBilişsel tükenme ve karar yorgunluğuİnsan bilincinin aşırı etki veya sarhoş edici baskı altında kalarak muhakeme cevherini yitirmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca içki sarhoşluğuyla sınırlandırıp suyun ve kaynağın çekilip tükenmesi boyutunu yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamHem içeceğin kaynağının asla kurumayacağını hem de içenin aklî ve ruhî cevherinin hiçbir surette çekilmeyeceğini ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataUhrevi hayat tasvirini dünyevi sarhoşluk savunmasına indirgemek ve ayetteki ontolojik tükenmezlik ilkesini kavramamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İlahi nimet ile fani zevk arasındaki ontolojik farkı gösterir; dünyevi zevkler aklı ve kaynağı tüketirken ilahi ikram bilinci diri tutar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cennet meclislerini, sunulan kadehleri ve ahiretteki arı nimetlerin zihinsel duruluğunu anlatan eskatolojik anlatılarda belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Cennetteki şarabın dünyadaki gibi bilinci örten, aklı tahliye eden ve sonunda tükenip biten bir madde olduğu vehmini bertaraf eder

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kuyunun veya kabın içindeki sıvının kova kova çekilerek son damlasına kadar kurutulması; bedendeki kanın bütünüyle akması.
  • Soyut anlamBir cevherin, bilincin, aklın veya maddi rezervin kademeli bir çekilme süreciyle tamamen sıfırlanması ve tükenişi.
  • Sistematik karşılıkSistemin iç potansiyelini besleyen akışkan veya zihinsel cevherin tahliyesi ve bu tahliyenin sıfır noktasına ulaşması.
  • LaTeX modelilim⁡t→TV(t)=V0−∫0tq(τ)dτ=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde V0 başlangıçtaki hacim veya cevher rezervini, q(τ) birim zamanda dışarı çekilen tahliye debisini, t zamanı, T ise kaynağın tamamen tükendiği bitiş anını temsil eder. İntegral ifadesi kaynağın azar azar çekilmesini, limit ise nihai tükenme ve boşalma durumunu modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن