ملأ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ل-أ15 sîga, 52 mücavir kök, 40 ayet, 18 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قولفتيجهممِلْءُلِلْمَلَأِملأفرعونفَمَالِئُونَامْتَلَأْتِموسىمُلِئَتْتبعقومشعبالْمَلَأُظنن

KökSîga 15Ayet 40Sure 18Mücavir 52

▶ Ağı aç (3B)

ملأ

م - ل - أ

KÖK
  • 40 geçiş
  • 40 ayet
  • 15 sîga
  • 11 sözlük

“Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen çuval demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ملء

Notlarım

Sözlükler(11)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen çuval demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.714 harf
باب الّلام والميم و و ا ي ء معهما ل و م، م ل و، م و ل، و ل م، ل م ي، م ل ي، م ي ل، ل م أ، ل أ م، م ل أ، أ ل م، أ م ل مستعملات لوم: اللَّوْم: المَلامةُ، والفعْلُ: لامَ يَلومُ. ورَجُلٌ مَلُومٌ ومَليم: قد استحقّ اللَّوْم. واللَّوْماءُ: المَلامةُ، قال: ألا يا جارتي غُضِّي عن اللَّوْماءِ والعَذْلِ واللَّوْمةُ: الشَّهْدةُ. واللاّمة، بلا همزٍ، واللاّم: الهَوْلُ، قال: ويَكادُ من لامٍ يَطـيرُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.039 harf
المَلءُ بالفتح: مصدر مَلأتُ الإناءَ فهو مملوءٌ. ودَلْوٌ مَلآى على فَعْلى، وكوزٌ مَلآنُ. والمِلءُ بالكسر: اسم ما يأخذه الإناءُ إذا امْتَلأَ. ويقال: مِلأهُ ومِلأَيْهِ وثلاثة أمْلائِهِ. وامتلأ الشيءُ وتَمَلأََّ بمعنى. يقال: تَمَلأتُ من الطعام والشراب. وتَمَلأَ فلانٌ غيظاً. وأمْلأتُ النزْعَ في القَوسِ، إذا شَدَدْتَ النَزعَ فيها. والمُلأة بالضم: الزُكامُ، ومُلِئَ الرجل وأمْلأهُ الله، أي أزْكَمَهُ، فهو
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.089 harf
- الملأ: جماعة يجتمعون على رأي، فملؤون العيون رواء ومنظرا، والنفوس بهاء وجلالا. قال تعالى: ﴿ألم تر إلى الملإ من بني إسرائيل﴾ [البقرة /246]، و ﴿قال الملأ من قومه﴾ [الأعراف/60]، ﴿إن الملأ يأتمرون بك﴾ [القصص/20]، ﴿قالت يا أيها الملأ إني ألقي إلي كتاب كريم﴾ [النمل/29]، وغير ذلك من الآيات. يقال: فلان ملء العيون. أي: معظم عند من رآه، كأنه ملأ عينه من رؤيته، ومنه: قيل: شاب مالئ العين (قال ابن منظور:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.506 harf
م ل أ ملأت الوعاء وملأته وهو ملان وغرارة ملأى وأوعية وغرائر ملاء وامتلا بطنه وتملأ من الطعام والشراب وأعطني ملء القدح وملأيه وثلاثة أملائه‏.‏ وحجر ملء الكف وحجارة أملاء الأكفّ‏.‏ قالت امرأة من بني حنيفة‏:‏ فإن تمنعوا منا السلاح فعندنا سلاح لنا لا يشترى بالدراهم وتملأت‏:‏ لبست الملاءة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ نظرت إليه فملأت منه عيني وهو يملأ العين حسناً‏.‏ قال النمر‏:‏ ألم ترها تريك غداة قامت بملء
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.452 harf
مَلأَ الشيءَ يَمْلَؤُه مَلأً، فهو مَمْلُوءٌ، ومَلأَه فامْتَلأَ، وتَمَلأَ، وإنه لَحَسَنُ المِلأَةِ أَي الـمَلْءِ، لا التَّمَلُّؤِ. وإِناءٌ مَلآنُ، والأُنثى مَلأَى ومَلآنةٌ، والجمع مِلاءٌ؛ والعامة تقول: إِناءٌ مَلاً. أَبو حاتم يقال: حُبٌّ مَلآنُ، وقِرْبةٌ مَلأَى، وحِبابٌ مِلاءٌ. قال: وإِن شئت خففت الهمزة، فقلت في المذكر مَلانُ، وفي المؤَنث مَلاً. ودَلْوٌ مَلاً، ومنه قوله: حَبَّذا دَلْوُك إِذْ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR567 harf
* م ل أ * * مَلأ * الإناء من باب قطع فهو * مَمْلُوءٌ * ودلو * مَلأَى * كفعلى وكُوز * مَلآنُ * ماء والعامة تقول مَلاً ماء و * المِلْءُ * بالكسر ما يأخذه الإناء إذا امتلأ و * امْتَلأَ * الشيء و * تَمَلأَّ * بمعنى و * مَلُؤَ * الرجل صار * مَلِيئًا * بمعنى فهو * مَلِيءٌ * بالمد بيِّن * المَلاَءِ * و * المَلاَءَةِ * على كذا * مُمَالأَةً * ساعده وفي الحديث ﴿والله ما قتلت عُثمان ولا مالأتُ على قتله﴾ و
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.647 harf
ملأه أي الشيء كمنع يملؤه ملأ وملأة وملأة أي بالفتح والكسر وملأه تملئة فامتلأ وتملأ، في العبارة لف ونشر، وذلك أن امتلأ مطاوع ملأه وملئه بالفتح والكسر. وتملأ مطاوع ملأه كعلمه فتعلم وملئ بالكسر كسمع، وإنه لحسن الملأة أي الملء بالكسر لا التملؤ لأن المقصود الهيئة وهو أي الإناء ملآن وهي أي الأنثى ملأى على فعلى، كما في الصحاح وملآنة بهاء ج ملاء ككرام، كذا في النسخ وأملاء، كما في اللسان، والعامة تقول
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.665 harf
مَلَأَ 1 مَلَأَ ذ , aor. مَلَاَ , inf. n. مَلْءٌ (S, K) and مَلْأَةٌ and مِلْأَةٌ; (K;) and مَلِئَ; (TA;) and ↓ ملّأ, inf. n. تَمْلِئَةٌ; (K;) He filled (K;) a vessel &c. (S, TA.) You may also say مَلَأْتُهُ مَلًا, for مَلْئًا, (TA.) ― -b2- مَلَأَ العَيْنَ (tropical:) He satisfied [or glutted] the eye by his comeliness of aspect. (TA.) See an ex. in a verse cited voce عَقِبٌ. ― -b3- مَلَأْتُ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.837 harf
Madde başı: ملءمَلَأَ مَلَأَ A ( n. ac. مَلْء [ 1 ] مَِلْأَة [ مَلْءَة 1t , 2t ]), a. Filled; satisfied; glutted. b. [ acc. & 'Ala ], Helped against. c. Mudded, bespattered. d. Urged on. e. see ( مَلَؤَ ) ( a ). مَلِىَ maliY^a A ( n. ac. مَلَأ [ 4 ] ), a. Was, became full. مَلُؤَ مَلُؤَ U ( n. ac. مَلَآء [ 22 ] , مَلَآءَة [ 22t ] ), a. Was rich, opulent. b. ( n. ac. مَلَاْءَة 22t ) [& pass.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok24.680 harf
Madde başı: ملءملء مَلَأَ - يَمْلَأُ، مُلِئَ - يُمْلأُ - مِلْءُ - مَالِئ - مَالِئُوْن - أَمْلأَ - يُمْلِىءُ - امْتَلأَ - يَمْتَلِئُ مَلَأََ - يَمْلَأُ + كائن + شيئاً + من شيء: يضعه فيه فيجعله يشغل كل حجمه: يضع أشياء في مكان ذي حجم محدود، بحيث تحتل هذه الأشياء كل الحجم المحدود مُلِئَ - يُمْلَأُ: مبني للمجهول من " مَلَأَ - يَمْلَأُ " مِلْءُ : اسم فعل " مَلَأَ
Tamamını oku

Sîgalar(15)

Mücavir kökler52 mücavir (209 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فرعون

    11 ortak ayet · Firavun

  2. موسى

    9 ortak ayet · Musa

  3. قول

    24 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  4. قوم

    15 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  5. جهم

    5 ortak ayet · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  6. علو

    4 ortak ayet · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır

  7. شعب

    2 ortak ayet · Ağacın dalı demektir

  8. خرج

    5 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  9. تبع

    5 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  10. طلع

    2 ortak ayet · Dal demektir

  11. فتي

    2 ortak ayet · Kepçe, kefe demektir

  12. ظنن

    3 ortak ayet · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir

Geçtiği ayetler(40)

  1. قَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِهِ إِنَّا لَنَرَاكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

    İleri gelenlerKavminden ileri gelenler de dedi ki: Biz seni apaçık bir sapıklık içinde görüyoruz.

  2. قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ إِنَّا لَنَرَاكَ فِي سَفَاهَةٍ وَإِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ الْكَاذِبِينَ

    İleri gelenlerKavminin ileri gelenlerinden küfretmiş olanlar: Gerçekten biz, seni beyinsizlik içinde görüyoruz ve doğrusu biz, seni yalancılardan sanıyoruz, dediler.

  3. قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ صَالِحًا مُرْسَلٌ مِنْ رَبِّهِ قَالُوا إِنَّا بِمَا أُرْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ

    İleri gelenlerOnun kavminden büyüklük taslayan ileri gelenleri; kendilerine hor görünenlere içlerinden iman edenlere: Siz; Salih’in gerçekten Rabbı tarafından gönderilmiş olduğuna inanıyor musunuz? dediler. Onlar da dediler ki: Doğrusu biz, onunla gönderilene inanıyoruz.

  4. قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَنُخْرِجَنَّكَ يَاشُعَيْبُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنَا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَا قَالَ أَوَلَوْ كُنَّا كَارِهِينَ

    İleri gelenlerKavminden büyüklük taslayan ileri gelenler dediler ki: Ey Şuayb; seni ve beraberindeki inanmış olanları, ya memleketimizden çıkarırız veya mutlaka bizim dinimize dönersiniz. Dedi ki: İstemezsek de mi?

  5. وَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا إِنَّكُمْ إِذًا لَخَاسِرُونَ

    İleri gelenlerKavminden küfretmiş olan ileri gelenler dediler ki: Şuayb’a uyarsanız; andolsun ki siz, o zaman hüsrana uğrayanlardansınız.

  6. قَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ عَلِيمٌ

    İleri gelenlerFiravun’un kavminden ileri gelenler: Doğrusu bu, bilgin bir sihirbazdır, dediler.

  7. وَقَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ أَتَذَرُ مُوسَى وَقَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي …

    İleri gelenlerFiravun’un kavminin ileri gelenleri: Musa’yı ve kavmini yeryüzünde fesadçılık etsinler, seni de, tanrılarını da terketsinler diye mi bırakıyorsun? dediler. Dedi ki: Oğullarını öldürtürüz, kadınlarını sağ bırakırız. Elbette biz, onları ezicileriz.

  8. فَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ مَا نَرَاكَ إِلَّا بَشَرًا …

    İleri gelenlerBunun üzerine kavminden küfredenlerin elebaşları dediler ki: Biz, senin ancak kendimiz gibi bir insan olduğunu görüyoruz. İçimizde sadece ayak takımının, başlangıçta düşünmeden sana uydukları gözümüzün önündedir. Sizin bize üstün bir meziyyetinizi görmüyoruz. Aksine biz, sizi yalancılar sanıyoruz.

  9. … سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ يَاأَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ

    İleri gelenlerHükümdar dedi ki: Ben gördüm ki; yedi semiz ineği yedi zayıf inek yemektedir. Yedi yeşil başak ve bir o kadar da kurumuş başak. Ey ileri gelenler; eğer rüya yorumlayabiliyorsanız şu benim rüyamın anlamını söyleyin.

  10. فَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ مَا هَذَا إِلَّا بَشَرٌ …

    İleri gelenlerBunun üzerine kavminin önde gelen kafirlerinden bir grup dediler ki: Bu, sizin gibi bir insandan başka bir şey değildir. Sizden üstün olmak istiyor. Şayet Allah dilemiş olsaydı; melekler indirirdi. İlk atalarımızdan da böyle bir şey işitmedik.

Sîga sayfası: لَأَمْلَأَنَّ
Sîga sayfası: فَمَالِئُونَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökملأ
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerجمع, شحن, حشد
Zıt Kökفرغ
Çekirdek Özet 1Bir kabı, boşluğu veya hacmi alabileceği son sınıra kadar doldurmak
Çekirdek Özet 2Karar verici hâkim zümrenin (ileri gelenler) toplumsal alanı doldurması ve cehennemin suçlularla dolması
Çekirdek Özet 3Bir hacmin veya otorite boşluğunun niteliksel ya da niceliksel azami yoğunluğa ulaşarak doyması
Kritik Hata RiskiKökün Kur'an'daki ana terimsel türevi olan ileri gelenler heyetini salt soyut bir meclis sanıp, onların toplumsal alanı ve gözleri dolduran hegemonik baskı niteliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ملBir hacmi, süreyi veya zihni son sınırına kadar doldurma, doygunluk ve taşma noktasına getirme; nitekim ملل doygunluktan bıkmayı, ملك bir alan üzerinde tam tasarruf ve kuşatmayı, ملي sürenin dolup uzamasını ifade ederأAni, kesin, kütlesel bir doluluğa ulaştırma; boşluğun tamamen kapanarak gözü ve hacmi somut biçimde kaplaması

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSu; akış, çokluk, derinlikBir boşluğu kaplayan kütlesel akışkanlık, hacimsel varlık ve yoğunluk
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHacmin yönlendirilmesi, bir sınır boyunca toplanması ve sevk edilmesi
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHacmin sınırına dayanan baskı, doluluğun getirdiği otorite ve belirginleşme
ملأKütlesel bir varlığın yönlendirilerek sınıra kadar dayanması ve baskın hale gelmesiBir kabın veya toplumsal alanın hacmini tamamen kaplayarak dışarıdan bakıldığında gözü bütünüyle dolduran güç

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kabın, tulumun, kuyunun veya vadinin su veya nesneyle ağzına kadar doldurulması; boşluğun tamamen giderilmesi
Cahiliye şiiri kullanımıAbdüşşârık b. Abdil‘uzzâ el-Cühenî şiirinde heyet ve duruş doluluğu anlamında kullanmıştır: تَنَادَوْا يَا لَبَهْثَةَ إِذْ رَأَوْنَا / فَقُلْنَا أَحْسِنِي مَلأً جُهَيْنَا
Erken Arapça kullanımKitâbü'l-ʿAyn'da geçen kadim kullanımda kabilelerin istişare meclisini oluşturan ileri gelenleri: وَقَالَ لَهَا الأَمْلاَءُ مِنْ كُلِّ مَعْشَرٍ / وَخَيْرُ أَقَاوِيلِ الرِّجَالِ سَدِيدُهَا

Kaynak el-Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât; Lisânü’l-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde ملأ kökü, Proto-Sami ortak miras katmanına ait temel bir fiil köküdür. İbranicede mālē' (מָלֵא), Süryanicede mlā (ܡܠܳܐ) ve Akadcada malû(m) biçimlerinde tespit edilen kök, tüm bu dillerde bir hacmin, kabın veya zamanın dolması, tamamlanması, tam doyum noktasına erişmesi anlamını taşır. Fonetik denkliği bozulmadan korunan kök, Batı ve Doğu Sami kollarının tamamında hem somut bir kabın dolmasını hem de mecazi olarak yürek, göz veya günlerin dolup tamamlanmasını ifade eder. Arapçada bu ilksel anlam korunmakla birlikte, toplumsal dokuda gözü ve makamı dolduran, meclisi kaplayan otorite sahibi zümreye ad olarak verilmesiyle özgün bir sosyopolitik semantik genişleme kazanmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith Syriac Dictionary; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKap, kuyu veya karın doluluğundan gözü dolduran heybete geçişHacimsel doluluk anlamı doğrudan görme ve toplumsal etki alanına aktarılmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca malû(m), İbranice mālē', Süryanice mlāProto-Sami kök düzeyinde dolmak, doldurmak ve tamamlanmak ortak anlamıdırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiGe‘ez dilinde mal'a (doldu)Güney Sami kolunda da aynı ses ve anlamla tam süreklilik gösterirGüçlü

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Koehler-Baumgartner, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ملأAnlamlıDoldurmakKabı son sınırına kadar doldurmak; ileri gelenler topluluğuHedef kök; Kur'an'da geçer
مألAnlamlıBedenen semirmek, dolgunlaşmakBedenin et ve yağla dolup şişmanlaması haliKur'an'da geçmez; ortak doluluk çekirdeği
لمأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
لأمAnlamlıOnarmak, birleştirmek, uyuşmakYarayı kapatıp birleştirmek; iki tarafı kaynaştırmakKur'an'da geçmez; boşluğu kapatma bağı
أملAnlamlıUmmak, beklemekZihnin geleceğe dair bir beklentiyle dolup yönelmesiKur'an'da geçer
المKök olarak oluşmayanHurûf-ı mukattaaMüstakil üç harfli kök fiil yapısı değildirKur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ملأMerkezDolulukHacmin alabileceği azami seviyeye ulaşması ve boşluğu tamamen kapatmasıHem nesnel hem toplumsal alanı bütünüyle dolduran kütle
جمعKomşuToplanmaDağınık unsurların bir araya getirilmesi; hacmin dolması şart değildirBirleşmeye odaklanır, sınıra dayanma zorunluluğu yoktur
شحنKomşuYüklemeBir taşıt veya mekânı yük ve ağırlıkla doldurmaÖzellikle gemi ve kapların kütleyle tıka basa yüklenmesi
حشدKomşuYığmaİnsan veya araçların belirli bir maksatla bir noktaya yığılmasıEyleme yönelik seferberlik ve insan kalabalığı
فرغZıtBoşalmaİçindeki unsurların tamamen çıkması, boşluk haliDoluluğun ortadan kalkması ve hacmin serbest kalması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaملأDoldurmak, ileri gelenlerHacmin dolması ve gözü dolduran siyasi zümreKesin
LatinceImplere, plenitudo, optimatesDoldurmak, doluluk, seçkinler sınıfıFiil anlamını implere, toplumsal meclis anlamını optimates karşılarGüçlü
İngilizceTo fill, plenitude, ruling eliteDoldurmak, tamlık, yönetici seçkinlerNesnel doluluğu fill, Kur'an'daki sosyolojik terimi elite karşılarGüçlü
AlmancaFüllen, Vollheit, die VornehmenDoldurmak, doluluk, ileri gelenlerSomut dolum eylemi ile toplumsal üst tabaka ayrımını verirGüçlü
FransızcaRemplir, plénitude, notablesDoldurmak, doluluk, ileri gelenler heyetiNotables kavramı toplumu meşgul eden nüfuzlu zümreyi tam yansıtırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
اَلْمَلَأُToplumun yönetici, nüfuzlu ve kibirli ileri gelenleriPeygamberlere ilk karşı çıkan inkârcı siyasi elitler; el-A'râf 7:60, el-Mü'minûn 23:24
اَلْمَلَأُİstişare ve karar heyetiHükümdarın danıştığı meclis veya devlet ricali; en-Neml 27:29, el-Kasas 28:20
اَلْمَلَأُ الْأَعْلَىYüce melekler topluluğuGöksel âlemde emirleri müzakere eden ruhanîler meclisi; Sâd 38:69, es-Sâffât 37:8
مِلْءُHacimce tam doluluk miktarıMaddi bir kabın veya yerin alabileceği tüm miktar; Âl-i İmrân 3:91
مَلَأَ / يَمْلَأُMekânı tamamen doldurmakCehennemin suçlular ve cinlerle son sınırına kadar doldurulması; Hûd 11:119, Kâf 50:30
مَالِئُونَİçini sonuna kadar dolduranlarKarınlarını zakkum ağacıyla tıka basa dolduran cehennemlikler; el-Vâkı‘a 56:53

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet ve cezaCehennemin dolması vaadinin cebir mi yoksa kesb mi ifade ettiği tartışmasıMekânın hak edilmiş azapla tamamen dolması
FıkıhCeza ve şura hukukuToplumsal fesadı yöneten elebaşıların (mele') hükmü ve istişare meclisiKarar verici otoritenin kurumsal sorumluluğu
TefsirPeygamber kıssalarıPeygamberlere ilk itiraz eden mele' zümresinin sosyopsikolojik karakteriStatükoyu korumak için göz boyayan ve meclisi dolduran zümre
HadisDua ve kozmolojiHamdin gökleri ve yeri doldurması (mil'e's-semâvât) ifadesiİbadet ve övgünün tüm varlık alanını kaplaması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık alanı ve hesapDoygunluk ve kuşatmaHacmin hakikat veya inkârla dolmasıİman veya isyan varlığı son sınırına kadar kaplarKesin
İlmiFiziksel ve kavramsal hacimKapasite doyumuBir kabın veya zihnin alabileceği azami yükBoşluğun giderilip sistemin kütleyle dengelenmesiGüçlü
SiyasiYönetim ve iktidar erkiOtoriter seçkinler heyetiKarar alma ve toplumsal alanı hegemonya ile doldurmaGözleri ve makamları doldurarak muhalefeti ezmeKesin
İktisadiServet ve kaynak dağılımıHacimsel tekelKaynakların belirli bir zümrenin elinde toplanmasıServetin toplumsal dolaşım alanını tıkayarak doldurmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoygunluk ve hacimsel kapasite limitiBir eriyiğin çözebileceği maksimum madde sınırına ulaşması veya bir kabın sınır değerine kadar akışkanla yüklenmesiKesin
Beşeri bilimlerOligarşi ve elitler teorisiSiyaset biliminde Pareto ve Michels'in oligarşinin tunç kanunu dediği, karar organlarını dolduran ayrıcalıklı azınlıkGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiMele' kavramını yalnızca geçmiş kavimlerin meclis üyeleri veya soyut bir kabile şurası sayarak etkisizleştirmek
Kur'an içi daha geniş anlamHer çağda kamusal alanı, karar mekanizmalarını ve kitlelerin algısını dolduran, hakikatin görünmesini engelleyen hegemonik elitler
Yanlış anlamanın doğuracağı hataPeygamberlerin mücadelesinin sosyolojik ve siyasal zeminini kavrayamamak; peygamber muhataplığını bireysel ahlaka indirgemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın tarih felsefesini ve peygamberler ile statüko arasındaki çatışmanın sosyolojik omurgasını (mele' zümresini) doğrudan inşa eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Nûh, Hûd, Sâlih, Mûsâ ve Şuayb kıssalarındaki inkârcı zümre diyaloglarında ve cehennemin doluşunu anlatan eskatolojik ayetlerde.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'daki inkârın yalnızca soyut bir inançsızlık değil, toplumsal ve ekonomik alanı dolduran egemen sınıfların çıkar çatışması olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kabın, çuvalın veya boşluğun içine nesne konularak alabileceği son sınıra kadar doldurulması, boş yer bırakılmaması.
  • Soyut anlamBir mekânın, gözün, zihnin veya karar mekanizmasının belirli bir unsur tarafından tamamen kaplanıp kuşatılması, baskın kılınması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki potansiyel boşluğun fiilî kütle veya iktidar tarafından azami kapasite sınırına kadar tüketilmesi (doygunluk noktası).
  • LaTeX modeliV(t)→Vmax⁡  ⟹  lim⁡t→tfρ(t)=1
  • LaTeX açıklamasıModelde V(t) zamana bağlı dolan hacmi, Vmax⁡ sistemin alabileceği azami kapasiteyi, tf doluluğun tamamlandığı son anı, ρ(t) ise doluluk oranını (yoğunluğu) temsil eder. Hacim maksimum kapasiteye ulaştığında doluluk oranı 1 değerini alarak tam doygunluk ve taşma sınırını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م