نكح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-ك-ح18 sîga, 174 mücavir kök, 19 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.يمنالنِّكَاحِنكحنسوعففأُنْكِحَكَتَنْكِحَعلمتَنْكِحُواأموزوج

KökSîga 18Ayet 19Sure 6Mücavir 174

▶ Ağı aç (3B)

نكح

ن - ك - ح

KÖK
  • 23 geçiş
  • 19 ayet
  • 18 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Nikah

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.331 harf
باب الحاء والكاف والنون معهما ن ك ح، ح ن ك مستعملان فقط نكح: نَكَحَ يَنكِحُ نَكْحاً: وهو البَضْع. ويُجرَى نَكَحَ أيضاً مُجْرَى التزويح. وامرأةٌ ناكِحٌ: أي ذاتُ زَوح، ويجوز في الشعر ناكحة بالهاء، قال: ومثلك ناحَتْ عليه النِسـا ءُ من بين بِكْرٍ إلى ناكِحَهْ وقال: أحاطَتْ بخطّابِ الأيامَى وطُلِّقَتْ غَداتئِذٍ منهُنَّ من كان ناكـحـا وكانَ الرجلُ يأتي الحَيَّ خاطباً فيقوم في ناديهم فيقول:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR438 harf
النُكاحُ: الوَطْءُ، وقد يكونُ العقدَ. تقول: نَكَحتُها ونَكَحَتْ هي، أي تزوَّجت؛ وهي ناكِحٌ في بني فلان، أي هي ذات زوج منهم. وقال: لَصَلْصَلَةُ اللِجامِ برأسِ طِرْفٍ أحبُّ إليَّ من أن تَنْكِحينـي واسْتَنْكَحَها بمعنى نَكَحَها. وأنْكَحَها، أي زوَّجها. ورجلٌ نُكَحَةٌ: كثير النكاح. والنُكْحُ والنِكْحُ لغتان، وهي كلمة كانت العرب تتزوَّج بها. وكان يقال لأم خارجة عند الخِطبة: خِطْبٌ، فتقول نُكْحٌ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.040 harf
باب الحاء والكاف والنون حنك ، نكح : ( مستعملات ) . نكح : قال الليث : تقول : نكحَ فلان امّرأة يَنكِحُها نِكاحاً إذا تزوَّجَها ، ونكَحَها إذا باضَعَها ينكِحُها أيضاً ، وكذلك دَحَمَها وخَجَأَها وقال الأعشى في نَكَحَ بمعنى تزوَّج : ولا تَقَرَبَنَّ جارةً إنَّ سِرَّها عليك حرامٌ فانكِحَن أو تأَبَّدَا قال : وامرأةٌ ناكحٌ بغير هاء : ذاتُ زَوْج . وأنشد : أحاطت بخُطَّاب الأيامَى فَطُلِّقت غداتَئِذٍ منهن
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.505 harf
(باب النون والكاف وما يثلثهما) (نكل) النون والكاف واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على مَنعٍ وامتناع، وإليه يرجع فروعه. ونَكَل عنه نُكولاً يَنكِل. وأصل ذلك النِّكْل: القَيْد، وجمعه أنكال، لأنَّه يَنْكُل: أي يَمنَع. والنِّكْل: حديدة اللِّجام. وهو ناكلٌ عن الأمور: ضعيفٌ عنها. وقال ابن دُريد: رماه [اللهُ بنُكْلِهِ وبِنُكلَةٍ، أي رماه بما([1])] ينكِّله. ومن الباب نَكَّلت به تنكيلاً، ونَكَّلت به نَكالاً، وهو
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR344 harf
- أصل النكاح للعقد، ثم استعير للجماع، ومحال أن يكون في الأصل للجماع، ثم استعير للعقد؛ لأن أسماء الجماع كلها كنايات لاستقباحهم ذكره كاستقباح تعاطيه، ومحال أن يستعير من لا يقصد فحشا اسم ما يستفظعونه لما يستحسنونه. قال تعالى: ﴿وأنكحوا الأيامى﴾ [النور/32]، ﴿إذا نكحتم المؤمنات﴾ [الأحزاب/49]، ﴿فانكحوهن بإذن أهلهن﴾ [النساء/25] إلى غير ذلك من الآيات.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR335 harf
ن ك ح نكحها واستنكحها ‏"‏ أن يستنكحها خالصة ‏"‏‏.‏ وقال النابغة‏:‏ وهم قتلوا الطائيّ بالحجر عنوةً أبا جابر واستنكحوا أم جابر وتناكحوا تكثروا‏.‏ وفلانة ناكح في بني فلانٍ‏.‏ ورجل نكحة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أنكحوا الحصى أخفاف الإبل‏.‏ واستنكح النوم عيونهم‏.‏ قال عمر بن أبي ربيعة‏:‏ واستنكح النوم الذين نخافهم ورمى الكرى بوّابهم فتجدّلا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.338 harf
نَكَحَ فلان (* قوله «نكح فلان إلخ» بابه منع وضرب كما في القاموس.) امرأَة يَنْكِحُها نِكاحاً إِذا تَزوجها. ونَكَحَها يَنْكِحُها: باضعها أَيضاً، وكذلك دَحَمَها وخَجَأَها؛ وقال الأَعشى في نَكَحَ بمعنى تزوج: ولا تَقْرَبَنَّ جارةً، إِنَّ سِرَّها عليك حرامٌ، فانْكِحَنْ أَو تَأَبَّدا الأَزهري: وقوله عز وجل: الزاني لا ينكح إلا زانية أَو مشركة والزانية لا ينكحها إِلا زانٍ أَو مشرك؛ تأْويله لا يتزوج
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.808 harf
النكاح، بالكسر، في كلام العرب: الوطء، في الأصل، وقيل: هو العقءد له، وهو التزويج، لأنه سبب للوطء المباح، وفي الصحاح: النكاح: الوطء، وقد يكون العقد. وقال ابن سيده: النكاح: البضع، وذلك في نوع الإنسان خاصة، واستعمله ثعلب في الذباب. قال شيخنا: واستعماله في الوطء والعقد مما وقع فيه الخلاف، هل هذا حقيقة في الكل أو مجاز في الكل، أو حقيقة في أحدهما مجاز في الآخر. قالوا: لم يرد النكاح في القرآن إلا بمعنى
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.459 harf
نَكَحَ 1 نَكَحَ كح نكح , (S, K, &c.,) aor. نَكِحَ , (Msb, K,) and نَكَحَ , (K,) the latter agreeable with analogy, but by some rejected, and the former contr. to analogy, but more common, and the form used in the Kur, (TA,) the only instance of an aor. of this form from a verb having ح for its last radical letter, except ينطح and يمنح and ينضح and ينبح and يرجح and يأنح and يأزح and يملح, (ISd,)
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR830 harf
نَكَحَ نَكَحَ A , I ( n. ac. نِكَاْح 23 ), a. Married, wedded. b. Took in marriage; had connection with. c. Soaked ( the ground : rain ). d. Overcame. e. Perforated. نَكَّحَ نَكَّحَ II a. [ coll. ], Ran away ( animal ). نَاْكَحَ نَاْكَحَ III , a. see I (a) , ( b ). أَنْكَحَ أَنْكَحَ IV , a. Married, gave in marriage to. b. Accustomed to. تَنَاْكَحَ تَنَاْكَحَ VI , a. Married,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok15.453 harf
نكح نَكَحَ - يَنْكِحُ - نِكَاح - أََنْكَحَ - يُنْكِحُ - استَنْكَحَ - يَسْتَنْكِحُ نَكَحَ - يَنْكِحُ + كائن ذكر + كائناً أنثى: وهي بنفس معنى يتزوج بالعرف الشائع حالياً: يأتي الذكر الأنثى في فرجها بعقد شرعي: فعل النكاح لا يقوم به إلا الذكر، فهو الذي " يَنْكِح" ، أما الأنثى فهي التي تُنكَح: وقد يستعمل للمرأة بمعنى أنها تسعى وترغب أن ينكحها ذكر
Türkçe çeviri henüz yokMaddenin bağlantısı

نكح نَكَحَ - يَنْكِحُ - نِكَاح - أََنْكَحَ - يُنْكِحُ - استَنْكَحَ - يَسْتَنْكِحُ نَكَحَ - يَنْكِحُ + كائن ذكر + كائناً أنثى: وهي بنفس معنى يتزوج بالعرف الشائع حالياً: يأتي الذكر الأنثى في فرجها بعقد شرعي: فعل النكاح لا يقوم به إلا الذكر، فهو الذي " يَنْكِح" ، أما الأنثى فهي التي تُنكَح: وقد يستعمل للمرأة بمعنى أنها تسعى وترغب أن ينكحها ذكر نِكَاح - النكاح: على وزن " فِعال ": اسم فعل مبالغة من " نَكَحَ - يَنْكِحُ ": الزواج: إتيان المرأة في فرجها بعقد شرعي أَنْكَحَ - يُنْكِحُ: على وزن " أفعلَ " من " نَكَحَ - يَنْكِحُ ": جعله " يَنْكِحُ ": أذن له بوصايته على أنثى أن ينكحها بعقد شرعي استَنْكَحَ - يَسْتَنْكِحُ: على وزن " استفعلَ " من " نَكَحَ - يَنْكِحُ ": طلب وسعى أن " يَنْكِحَ: يطلب أن يُنْكًحَ بعقد شرعي واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاستنبات والتكاثر بالتزاوج والنكاح والاجتماع الجنسي والزرع"، وهي: طَمَثَ - يَطْمِثُ، حَرَثَ - يَحْرُثُ، نَكَحَ - يَنْكِحُ، زَرَعَ - يَزْرَعُ، زَنَى - يَزْنِي، لَقِحَت - تَلْقَحُ (لَقِحَ - يَلْقَحُ) نَكَحَ - يَنْكِحُ ﴿وإن خفتم ألا تقسطوا في اليتامى فانكحوا ما طاب لكم من النساء مثنى وثلاث ورباع فإن خفتم ألا تعدلوا فواحدة أو ما ملكت أيمانكم ذلك أدنى ألا تعولوا(3)﴾ النساء ﴿ويستفتونك في النساء قل الله يفتيكم فيهن وما يتلى عليكم في الكتاب في يتامى النساء اللاتي لا تؤتونهن ما كتب لهن وترغبون أن تنكحوهن والمستضعفين من الولدان وأن تقوموا لليتامى بالقسط وما تفعلوا من خير فإن الله كان به عليما(127)﴾ النساء ﴿ومن لم يستطع منكم طولا أن ينكح المحصنات المؤمنات فمن ما ملكت أيمانكم من فتياتكم المؤمنات والله أعلم بإيمانكم بعضكم من بعض فانكحوهن بإذن أهلهن وآتوهن أجورهن بالمعروف محصنات غير مسافحات ولا متخذات أخدان فإذا أحصن فإن أتين بفاحشة فعليهن نصف ما على المحصنات من العذاب ذلك لمن خشي العنت منكم وأن تصبروا خير لكم والله غفور رحيم(25)﴾ النساء ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا جاءكم المؤمنات مهاجرات فامتحنوهن الله أعلم بإيمانهن فإن علمتموهن مؤمنات فلا ترجعوهن إلى الكفار لا هن حل لهم ولا هم يحلون لهن وآتوهم ما أنفقوا ولا جناح عليكم أن تنكحوهن إذا آتيتموهن أجورهن ولا تمسكوا بعصم الكوافر واسألوا ما أنفقتم وليسألوا ما أنفقوا ذلكم حكم الله يحكم بينكم والله عليم حكيم(10)﴾ الممتحنة

﴿ولا تنكحوا المشركات حتى يؤمن ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم ولا تنكحوا المشركين حتى يؤمنوا ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكم أولئك يدعون إلى النار والله يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه ويبين آياته للناس لعلهم يتذكرون(221)﴾ البقرة ﴿الزاني لا ينكح إلا زانية أو مشركة والزانية لا ينكحها إلا زان أو مشرك وحرم ذلك على المؤمنين(3)﴾ النور ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تدخلوا بيوت النبي إلا أن يؤذن لكم إلى طعام غير ناظرين إناه ولكن إذا دعيتم فادخلوا فإذا طعمتم فانتشروا ولا مستأنسين لحديث إن ذلكم كان يؤذي النبي فيستحي منكم والله لا يستحي من الحق وإذا سألتموهن متاعا فاسألوهن من وراء حجاب ذلكم أطهر لقلوبكم وقلوبهن وما كان لكم أن تؤذوا رسول الله ولا أن تنكحوا أزواجه من بعده أبدا إن ذلكم كان عند الله عظيما(53)﴾ الأحزاب ﴿ولا تنكحوا ما نكح آباؤكم من النساء إلا ما قد سلف إنه كان فاحشة ومقتا وساء سبيلا(22)﴾ النساء

﴿وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهن فلا تعضلوهن أن ينكحن أزواجهن إذا تراضوا بينهم بالمعروف ذلك يوعظ به من كان منكم يؤمن بالله واليوم الآخر ذلكم أزكى لكم وأطهر والله يعلم وأنتم لا تعلمون(232)﴾ البقرة ﴿فإن طلقها فلا تحل له من بعد حتى تنكح زوجا غيره فإن طلقها فلا جناح عليهما أن يتراجعا إن ظنا أن يقيما حدود الله وتلك حدود الله يبينها لقوم يعلمون(230)﴾ البقرة ﴿وإن طلقتموهن من قبل أن تمسوهن وقد فرضتم لهن فريضة فنصف ما فرضتم إلا أن يعفون أو يعفو الذي بيده عقدة النكاح وأن تعفوا أقرب للتقوى ولا تنسوا الفضل بينكم إن الله بما تعملون بصير(237)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا نكحتم المؤمنات ثم طلقتموهن من قبل أن تمسوهن فما لكم عليهن من عدة تعتدونها فمتعوهن وسرحوهن سراحا جميلا(49)﴾ الأحزاب النكاح ﴿ولا جناح عليكم فيما عرضتم به من خطبة النساء أو أكننتم في أنفسكم علم الله أنكم ستذكرونهن ولكن لا تواعدوهن سرا إلا أن تقولوا قولا معروفا ولا تعزموا عقدة النكاح حتى يبلغ الكتاب أجله واعلموا أن الله يعلم ما في أنفسكم فاحذروه واعلموا أن الله غفور حليم(235)﴾ البقرة ﴿وابتلوا اليتامى حتى إذا بلغوا النكاح فإن آنستم منهم رشدا فادفعوا إليهم أموالهم ولا تأكلوها إسرافا وبدارا أن يكبروا ومن كان غنيا فليستعفف ومن كان فقيرا فليأكل بالمعروف فإذا دفعتم إليهم أموالهم فأشهدوا عليهم وكفى بالله حسيبا(6)﴾ النساء ﴿وليستعفف الذين لا يجدون نكاحا حتى يغنيهم الله من فضله والذين يبتغون الكتاب مما ملكت أيمانكم فكاتبوهم إن علمتم فيهم خيرا وآتوهم من مال الله الذي آتاكم ولا تكرهوا فتياتكم على البغاء إن أردن تحصنا لتبتغوا عرض الحياة الدنيا ومن يكرهن فإن الله من بعد إكراههن غفور رحيم(33)﴾ النور ﴿والقواعد من النساء اللاتي لا يرجون نكاحا فليس عليهن جناح أن يضعن ثيابهن غير متبرجات بزينة وأن يستعففن خير لهن والله سميع عليم(60)﴾ النور أَنْكَحَ - يُنْكِحُ - أنكحك ﴿قال إني أريد أن أنكحك إحدى ابنتي هاتين على أن تأجرني ثمانية حجج فإن أتممت عشرا فمن عندك وما أريد أن أشق عليك ستجدني إن شاء الله من الصالحين(27)﴾ القصص وَلَا تَنكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَلَا تُنكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ أُوْلَئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ(221) ﴿وأنكحوا الأيامى منكم والصالحين من عبادكم وإمائكم إن يكونوا فقراء يغنهم الله من فضله والله واسع عليم(32)﴾ النور يستنكح - يستنكحها ﴿ياأيها النبي إنا أحللنا لك أزواجك اللاتي آتيت أجورهن وما ملكت يمينك مما أفاء الله عليك وبنات عمك وبنات عماتك وبنات خالك وبنات خالاتك اللاتي هاجرن معك وامرأة مؤمنة إن وهبت نفسها للنبي إن أراد النبي أن يستنكحها خالصة لك من دون المؤمنين قد علمنا ما فرضنا عليهم في أزواجهم وما ملكت أيمانهم لكيلا يكون عليك حرج وكان الله غفورا رحيما(50)﴾ الأحزاب الراغب نكح - أصل النكاح للعقد، ثم استعير للجماع، ومحال أن يكون في الأصل للجماع، ثم استعير للعقد؛ لأن أسماء الجماع كلها كنايات لاستقباحهم ذكره كاستقباح تعاطيه، ومحال أن يستعير من لا يقصد فحشا اسم ما يستفظعونه لما يستحسنونه. قال تعالى: }وأنكحوا الأيامى﴿[النور/32]،﴾إذا نكحتم المؤمنات﴿[الأحزاب/49]،﴾فانكحوهن بإذن أهلهن{ [النساء/25] إلى غير ذلك من الآيات. ملخص اللسان 1. نَكَحَ فلان امرأَة يَنْكِحُها نِكاحاً إِذا تَزوجها.ونَكَحَها يَنْكِحُها: باضعها أَيضاً، وكذلك دَحَمَها وخَجَأَها؛ 2. النكاح ههنا الوطء، فالمعنى عندهم: الزاني لا يطأُ إِلا زانية والزانية لا يطؤُها إِلا زان؛ أَصل النكاح في كلام العرب الوطء، وقيل للتزوّج نكاح لأَنيه سبب للوطء المباح 3. .النكاح الوطء وقد يكون العَقْدَ، 4. لا يعرف شيء من ذكر النكاح في كتاب الله تعالى إِلا على معنى التزويج؛فاعلم أَن عقد التزويج يسمى النكاح، 5. نَكَحَها يَنكِحُها نَكْحاً ونِكاحاً، 6. وأَنْكَحَه المرأَة: زوَّجَه إِياها. وأَنْكَحَها 7. النِّكْحُ والنُّكْحُ لغتان، وهي كلمة كانت العرب تتزوَّج بها. ونِكْحُها: الذي يَنْكِحُها، وهي نِكْحَتُه؛ 8. انطلقتُ إِلى أُخت لي ناكحٍ في بني شَيْبَانَ أَي ذاتِ نكاح يعني متزوجة، 9. واسْتَنْكَحَ في بني فلان: تزوَّج فيهم، وحكى الفارسي اسْتَنْكَحَها كَنَكَحها؛ لسان العرب ● - نكح: نَكَحَ فلان (* قوله «نكح فلان إلخ» بابه منع وضرب كما في القاموس.) امرأَة يَنْكِحُها نِكاحاً إِذا تَزوجها. ونَكَحَها يَنْكِحُها: باضعها أَيضاً، وكذلك دَحَمَها وخَجَأَها؛ وقال الأَعشى في نَكَحَ بمعنى تزوج: ولا تَقْرَبَنَّ جارةً، إِنَّ سِرَّها عليك حرامٌ، فانْكِحَنْ أَو تَأَبَّدا الأَزهري: وقوله عز وجل: الزاني لا ينكح إلا زانية أَو مشركة والزانية لا ينكحها إِلا زانٍ أَو مشرك؛ تأْويله لا يتزوج الزاني إِلا زانية، وكذلك الزانية لا يتزوجها إِلا زان؛ وقد قال قومٌ: معنى النكاح ههنا الوطء، فالمعنى عندهم: الزاني لا يطأُ إِلا زانية والزانية لا يطؤُها إِلا زان؛ قال: وهذا القول يبعد لأَنه لا يعرف شيء من ذكر النكاح في كتاب الله تعالى إِلا على معنى التزويج؛ قال الله تعالى: وأَنْكِحُوا الأَيامَى منكم؛ فهذا تزويج لا شك فيه؛ وقال تعالى: يا أَيها الذين آمنوا إِذا نكحتم المؤمنات؛ فاعلم أَن عقد التزويج يسمى النكاح، وأَكثر التفسير أَن هذه الآية نزلت في قوم من المسلمين فقراء بالمدينة، وكان بها بغايا يزنين ويأْخذن الأُجرة، فأَرادوا التزويج بهنَّ وعَوْلَهنَّ، فأَنزل الله عز وجل تحريم ذلك. قال الأَزهري: أَصل النكاح في كلام العرب الوطء، وقيل للتزوّج نكاح لأَنيه سبب للوطء المباح. الجوهري: النكاح الوطء وقد يكون العَقْدَ، تقول: نَكَحْتُها ونَكَحَتْ هي أَي تزوَّجت؛ وهي ناكح في بني فلان أَي ذات زوج منهم. قال ابن سيده: النِّكاحُ البُضْعُ، وذلك في نوع الإِنسان خاصة، واستعمله ثعلب في الذُّباب؛ نَكَحَها يَنكِحُها نَكْحاً ونِكاحاً، وليس في الكلام فَعَلَ يَفْعِلُ (* قوله «وليس في الكلام فعل يفعل إلخ» الحصر إِضافي وإلا فقد فاته ينتح وينزح ويصمح ويجنح ويأمح.) مما لام الفعل منه حاء إِلا يَنْكِحُ ويَنْطِحُ ويَمْنِحُ ويَنْضِحُ ويَنْبِحُ ويَرْجِحُ ويَأْنِحُ ويَأْزِحُ ويَمْلِحُ. ورجل نُكَحَةٌ ونَكَحٌ: كثير النكاح. قال: وقد يجري النكاح مجرى التزويج؛ وفي حديث معاوية: لستُ بنُكَحٍ طُلَقَةٍ أَي كثير التزويج والطلاق، والمعروف أَن يقال نُكَحَة ولكن هكذا روي، وفُعَلَةٌ من أَبنية المبالغة لمن يكثر منه الشيء. وأَنْكَحَه المرأَة: زوَّجَه إِياها. وأَنْكَحَها: زوَّجها، والاسم النُّكْحُ والنِّكْحُ؛ وكان الرجل في الجاهلية يأْتي الحيَّ خاطباً فيقوم في ناديهم فيقول: خِطْبٌ أَي جئت خاطباً، فيقال له: نِكْحٌ أَي قد أَنكحناك إِياها؛ ويقال: نُكْحٌ إِلاَّ أَن نِكْحاً هنا ليوازن خِطْباً، وقصر أَبو عبيد وابن الأَعرابي قولهم خِطْبٌ، فيقال نِكْحٌ على خبر أُمِّ خارجة؛ كان يأْتيها الرجل فيقول: خِطْبٌ، فتقول هي: نِكْحٌ، حتى قالوا: أَسرعُ من نكاح أُمِّ خارجة. قال الجوهري: النِّكْحُ والنُّكْحُ لغتان، وهي كلمة كانت العرب تتزوَّج بها. ونِكْحُها: الذي يَنْكِحُها، وهي نِكْحَتُه؛ كلاهما عن اللحياني. قال أَبو زيد: يقال: إِنه لنُكَحَة من قوم نُكَحاتٍ إِذا كان شديد النكاح. ويقال: نَكَحَ المطرُ الأَرضَ إِذا اعتمد عليها. ونَكَحَ النُّعاسُ عينَه، وناكَ المطرُ الأَرضَ، وناك النُّعاسُ عينَه إِذا غَلب عليها. وامرأَة ناكح، بغير هاء: ذات زوج؛ قال: أَحاطتْ بخُطَّابِ الأَيامى، وطُلِّقتْ، غَداةَ غَدٍ، منهنَّ من كان ناكِحا وقد جاء في الشعر ناكِحةٌ على الفعل؛ قال الطِّرِمَّاحُ: ومِثْلُكَ ناحتْ عليه النسا ءُ، من بينِ بِكْرٍ إِلى ناكِحه ويقوِّيه قول الآخر: لَصَلْصَلَةُ اللجامِ بِرأْسِ طِرْفٍ أَحبُّ إِليَّ من أَن تَنْكِحِيني وفي حديث قَيْلَة: انطلقتُ إِلى أُخت لي ناكحٍ في بني شَيْبَانَ أَي ذاتِ نكاح يعني متزوجة، كما يقال حائض وطاهر وطالق أَي ذات حيض وطهارة وطلاق؛ قال ابن الأَثير: ولا يقال ناكح إِلا إِذا أَرادوا بناء الاسم من الفعل فيقال: نَكَحتْ، فهي ناكح؛ ومنه حديث سُبَيْعةَ: ما أَنتِ بناكح حتى تنقضيَ العدَّة. واسْتَنْكَحَ في بني فلان: تزوَّج فيهم، وحكى الفارسي اسْتَنْكَحَها كَنَكَحها؛ وأَنشد: وهمْ قَتَلوا الطائيَّ، بالحِجْرِ عَنْوَةً، أَبا جابرٍ، واسْتَنْكَحُوا أُمَّ جابرِ مقاييس اللغة: (نكح) النون والكاف والحاء أصلٌ واحد، وهو البِضاع. ونَكَحَ يَنْكِحُ. وامرأةٌ ناكِحٌ في بني فلان، أي ذات زَوجٍ منهم. والنِّكاح يكون العَقدَ دونَ الوطء. يقال نَكَحْتُ: تَزَوّجْتُ. وأنكَحْتُ غَيرِي. القاموس المحيط: النِّكاحُ الوَطْءُ، والعَقْدُ لَهُ. نَكَحَ، كَمَنَعَ وضَرَبَ، ونَكَحَتْ. وهي ناكِحٌ وناكِحَةُ ذاتُ زَوْجٍ. واسْتَنْكَحَها: نَكَحَها. وأَنْكَحَها: زَوَّجَها. والاسم: النُّكْحُ، النِكْحُ، بالضَّمِّ والكسر. ورَجُلٌ نُكَحَةٌ ونُكَحٌ: كثيرهُ. وكان يقالُ لأِمِّ خارِجَةَ عندَ الخِطْبَةِ: خِطْبٌ، فتقولُ: نِكْحٌ، فقالوا: " أسْرَعُ من نِكاحِ أُمِّ خارِجَةَ " . ونَكَحَ النُّعاسُ عَيْنَهُ: غَلَبَها، والمَطَرُ الأرضَ: اعْتَمَدَ عليها. والنَّكْحُ، بالفتح: البُضْعُ. والمَناكِحُ: النِّساءُ. تاج العروس: نكح النِّكَاح بالكسر في كلام العرب : الوَطْءُ في الأَصل وقيل : هو العَقدُ له وهو التَّزويج لأَنّه سببٌ للوَطءِ المباحِ وفي الصّحاح : النِّكاحُ : الوَطْءُ وقد يكون العَقْد . وقال ابن سيده : النِّكاح : البُضْع وذلك في نَوْعِ الإِنسانِ خاصّةً واستعمله ثعلبٌ في الذّباب . قال شيخنا : واستعماله في الوَطْءِ والعَقْدِ مما وقَعَ فيه الخِلافُ هل هذا حقيقةٌ في الكلّ أَو مَجازٌ في الكلّ أَو حقيقةٌ في أَحدِهِما مَجازٌ في الآخَر . قالوا : لم يَرِدِ النّكَاحُ في القرآن إِلاّ بمعنَى العَقْدِ لأَنّه في الوَطْءِ صَرِيحٌ في الجِماعِ وفي العَقْدِ كِنايةٌ عنه . قالوا : وهو أَوْفَقُ بالبلاغَةِ والأَدبِ كما ذكرَه الزَّمخشريّ والرَّاغبُ وغيرهما . نَكَحَ الرّجلُ كَمَنَعَ - اقتضاه القِياسُ وأَنكرَه جماعَة - وضَرَبَ وهذا هو الأَكثر وبه وَرد القرآن وعليه اقتصرَ صاحبُ المصباح وغيره . قال ابن سيده : وليس في الكلام فَعَل يَفْعِل مما لامُ الفِعل منه حاءٌ إِلاّ يَنكِحُ ويَنْطِح ويَمْنِحُ ويَنْضِح وَيَنْبِح ويَرْجِح ويأْنِح ويأْزِح ويَمْلِح . وقال ابن فارس : النِّكاح يُطلَق على الوطْءِ وعلى العَقْد دون الوَطْءِ وقال ابن القُوطِيّة : نكَحْتُها إِذا وَطِئتها أَو تَزَوّجْتها وأَقَرَّه ابنُ القَطّاع ووافقهما السَّرَقُسطيّ وغيرُهم . ثم قَال في المصباح بعد تصريفَات الفعل : يقال مأْخُوذٌ مْن نَكَحَه الدَّواءُ إِذا خامَرَه وغَلَبَه أَو من تَناكُحِ الأَشجارِ إِذا انضَمَّ بعضُهَا إِلى بعض أَو نَكَحَ المطَرُ الأَرضَ إِذا اختلَط في ثَرَاهَا وعلى هذا فيكون النِّكاح مَجازاً في العَقْد والوَطءءِ جميعاً لأَنّه مأْخوذٌ من غيره فلا يَستقيم القَولُ بأَنّه حقيقةٌ لا فيهما ولا في أَحدِهما . ويؤيِّده أَنّه لا يُفْهَم العَقْد إِلاّ بقرينةٍ نحو نَكَحَ في بَنِي فلانٍ ؛ ولا يفهم الوَطْءُ إِلاّ بقرينةٍ نحو نَكَحَ زَوْجتَه وذلك من علامات المَجاز . وإِن قيل غير مأْخوذٍ من شَيْءٍ فيعتَبَر الوطءُ والاشتراك واستعماله لغةً في العقْد أَكثرُ . وفي نُسخةٍ من المصباح : فيترجَّح الاشترَاك لأَنّه لا يُفهَم واحدٌ من قِسْمَية إِلاّ بقَرينة . قال شيخنا : وهذا من المجاز أَقرَبُ . وقولُه : واستعماله لُغة في العقد إِلخ هو ظاهرُ كلامِ جماعة وظاهرُ المصنّف كالجوهريّ عكْسهُ لأَنَّه قدم الوَطءَ ثم ظاهِر الصّحاح أَنّ استعمالَه في العقْد قليلٌ أَو مَجاز وكلامُ المصنّف يَدلُّ على تَساويهما . انتهى . وفي اللسان : نَكَحَها يَنْكِحُها إِذا تَزوَّجها ونَكَحَهَا يَنكِحها إِذا باضَعها وكذلك دَحَمَها وخَجَأَها . وقال الأَعشَى في نَكَح بمعنى تَزَوّجَ : ولا تَقْرَبَنّ جَارَةً إِنّ سِرَّهَا ... عليكَ حَرامٌ فانكِحَنْ أَو تأَبَّدَا ونَكَحَتْ هي : تَزوّجَتْ وهي ناكِحٌ في بني فُلان . وقد جاءَ في الشِّعر : ناكِحةٌ على الفِعْل أَي ذاتُ زَوْجٍ منهم . قال : أَحاطَتْ بخُطّابِ الأَيَامَى وطُلِّقَتْ ... غَدَاةَ غَدِ منهنَّ مَنْ كان ناكِحَا وقال الطِّرِمَّاح : ومِثْلُكِ ناحَتْ عليه النِّسَا ... ءُ من بين بِكْر إِلى ناكِحَةْ وفي حديث قَيْلة انْطلقْتُ إِلى أُختٍ لي ناكحٍ في بني شَيْبَانَ أَي ذاتِ نِكَاح يعنِي متزوّجة كما يقال حائضٌ وطاهرٌ وطالقٌ أَي ذات حيض وطهارة وطلاق . قال ابن الأَثير ولا يقال ناكحٌ إِلاّ إِذا أَرَادوا بناءَ الاسم من الفعل فيقال نكَحَت فهي ناكِح ومنه حديث سُبيعَةَ ما أَنتِ بناكحٍ حتَّى تَنقَضِيَ العِدّة . واسْتَنْكَحَها : نَكَحَهَا حكاه الفارسيّ . وأَنشد : وهُمْ قَتَلوا الطّائيَّ بالحِجْرِ عَنْوَةً ... أَبا جابِرٍ واستَنكحُوا أُمَّ جابرِ واستَنكَحَ في بني فُلانٍ : تَزوّجَ فيهم : كذا في اللسان . وأَنكحَه المرأَة : زَوّجَه إِياها . وأَنكَحَهَا : زَوَّجهَا . والاسمُ النُّكح والنِّكح بالضمّ والكسر لُغتان . قال الجوهريّ : وهي كلمةٌ كانت العرب تَتزوَّج بها . ونِكْحُها الّذِي يَنكِحها وهي نِكْحتُه كلاهما عن اللِّحْيانيّ . ورَجُلٌ نُكَحَة كهُمْزَةٍ ونُكَحٌ بغير هاءٍ : كَثِيرُهُ أَي النّكاح المراد به هنا التّزويج . وفي حديث مُعَاوِيَةَ : " لسْتُ بنُكَحٍ طُلَقةٍ " أَي كثير التَزويج والطَّلاق . وفُعَلَةٌ من أَبْنيةِ المبالغة لمن يَكثُر منه الشّيْءُ . وقال أَبو زيد : يقال : إِنّه لنُكَحَةٌ من قَوْمٍ نُكَحَاتٍ إِذا كان شديدَ النِّكاح . وفي اللسان : وكان الرَّجلُ في الجاهليّة يأْتِي الحيَّ خاطباً فيقوم في ناديهم فيقول : خِطْبٌ أَي جِئْت خاطِباً فيقال له : نِكْحٌ أَي قد أَنْكحناك إِيَّاها . ويقال نُكْحٌ إِلَّا أَنْ نِكْحاً هنا ليوازِنَ خِطْباً وقَصَرَ أَبو عبيدٍ وابنُ الأَعرابيّ قولهم خِطْبٌ فيقال : نِكْحٌ على خبرِ أُمِّ خارجةَ وإِليه أَشار المصنِّف بقوله وكانَ يُقالُ لأُمِّ خارِجَةَ عِنْدَ الخِطْبَة : خِطْب فتقول نِكْح فقالوا أَسْرَعُ مِنْ نِكَاحِ أُمِّ خارِجَة . وقد مرَّ شيءٌ من ذلك في خ ط ب . ومن المجاز : نَكَحَ النُّعاسُ عَيْنَه : غَلَبها كنَاكَها . وكذلك استنكَحَ النَّومُ عَينَه . ومنه أَيضاً نَكَحَ المَطَرُ الأَرضَ وناكَها إِذا اعْتَمَدَ عليها . والنَّكْحُ بالفتح : البُضْعُ وذلك في نَوعِ الإِنسان وقد مرّ ذلك عن ابن سيده . والمَنَاكِح : النِّساء . وفي المثل : إِنَّ المناكِحَ خَيْرُهَا الأَبكارُ . قيل لا مُفردَ له وقيل مُفردُه مَنْكَحٌ كمَقْعَد وهو أَقرب إِلى القياس وقيل مَنكوحةٌ . ويستدرك عليه : ما مرَّ من المصباح في معاني النّكاح ومن المجاز : أَنكَحُوا الحَصَى أَخافَ الإِبل

Sîgalar(18)

Mücavir kökler174 mücavir (210 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نسو

    6 ortak ayet · Kadınlar

  2. عفف

    3 ortak ayet · Haramdan kaçınırlar

  3. طلق

    4 ortak ayet · “Dalk” sansar demektir

  4. أمو

    2 ortak ayet · Kadın köle

  5. جنح

    4 ortak ayet · Kanat demektir

  6. أله

    15 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  7. علم

    10 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  8. فتي

    3 ortak ayet · Kepçe, kefe demektir

  9. يتم

    3 ortak ayet · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir

  10. عرف

    4 ortak ayet · Tanınan ile

  11. يمن

    4 ortak ayet · Sağ yandır

  12. زوج

    4 ortak ayet · İlik ve düğme çiftinin her biridir

Geçtiği ayetler(19)

  1. وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ …

    Evlenmeyinİman edinceye kadar putperest kadınları nikahlamayın. İman eden bir cariye puta tapan bir kadındano hoşunuza gitse dedaha iyidir. İman edinceye kadar onları puta tapan erkeklerle de nikah ettirmeyin. İman eden bir köle, -hoşunuza gitse deputa tapan erkekten daha iyidir. Onlar sizi cehenneme çağırırlar. Allah ise cennete ve mağfirete çağırır ve öğüt alsınlar diye insanlara ayetlerini açıkça bildirir.

  2. وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا

    EvlenmeyinBabalarınızın nikahladığı kadınları nikahlamayın. Geçmişte olanlar artık geçmiştir. Çünkü o, çok çirkin ve iğrenç bir şeydi. Ve o, fena adetti.

  3. … كَانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِنْدَ …

    EvlenirsinizEy iman edenler; Peygamber’in evlerine yemeğe çağrılmaksızın ve vakitli vakitsiz girmeyin. Ama davet olunursanız; girin ve yemeği yeyince de lafa dalmadan dağılın. Bu haliniz, Peygamber’i üzüyordu, o da size bir şey söylemeye çekiniyordu. Allah ise hakkı söylemekten çekinmez. Peygamber’in eşlerinden bir şey istediğinizde; onu perde arkasından isteyin. Bu; sizin kalbleriniz için de, onların kalbleri için de daha temizdir. Allah’ın Rasulünü üzmeniz ve ondan sonra eşlerini nikahlamak asla caiz değildir. Çünkü bu; Allah katında büyük bir günahtır.

Sîga sayfası: تَنْكِحُوهُنَّ
Sîga sayfası: فَانْكِحُوهُنَّ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنكح
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerزوج, عقد, بضع
Zıt Kökطلق
Çekirdek Özet 1İki şeyin birbirine sarılıp geçmesi, nesnelerin birbirine kenetlenmesi ve fiziki örtüşme
Çekirdek Özet 2Hukuki meşruiyet ve rıza bağıyla kurulan, cinselliği ve nesil devamını koruma altına alan akit ve birliktelik
Çekirdek Özet 3Bireysel arzunun toplumsal, hukuki ve ahlaki bir nizam içinde meşru sözleşmeye bağlanması
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca fiziki birleşmeye indirgeyerek hukuki akit ve ahlaki sorumluluk boyutunu yok saymak ya da sadece şekli bir merasime indirgeyerek ontolojik ve bedensel bütünleşmeyi dışlamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نكSert temas, bir nesnenin diğerine çarpması, delmesi, içine girmesi veya durumunu derinden etkilemesi; nitekim نكب yolundan saptırmayı, نكث bağı çözüp bozmayı, نكد güçlükle çıkmayı, نكر yabancılaşmayı, نكس baş aşağı çevirmeyi, نكص gerisin geri dönmeyi, نكف çekinip uzaklaşmayı ve نكل engelleyici darbe vurmayı anlatır.حÇekirdekteki sert nüfuz ve çarpma hareketine kuşatıcı, tutucu, birleştiren ve koruma sağlayan bir sınır boyutu eklenerek anlam iki varlığın birbirine kenetlenmesi, sarılması ve bir örtü yahut bağ altında kaynaşması yönünde özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBiyolojik süreklilik, neslin akışı, tohum ve can taşıyan hareket
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaBir şeyi içine alma, el ile sarıp kavrama, mülkiyet ve koruma altına alma
حçit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaSınır koyma, mahrem alanı belirleme, dış tehditlere kapatıp içte emniyet kurma
نكحCanlılığın kavranarak korunaklı bir sınır içine alınmasıNesil sürekliliği ve biyolojik çekimin (nun), rıza ve sorumlulukla kavranıp (kef), koruyucu ve meşru bir mahremiyet çiti/sözleşmesi içine yerleştirilmesi (ha) hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğaçların dallarının birbirine geçip sarılması, yağmur damlasının toprağın içine işlemesi veya çakılların devenin tabanına batıp kenetlenmesi gibi iki cismin birbirine geçerek kaynaşması ve örtüşmesi
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ bir beytinde kavramı açıkça meşru nikah ve evlilik bağı anlamında kullanır: ولا تَقْرَبَنَّ جارةً، إِنَّ سِرَّها / عليك حرامٌ، فانْكِحَنْ أَو تَأَبَّدا
Erken Arapça kullanımEvlenme teklifi için kabile meclisine gelen kişinin mecliste خِطبٌ (dünür geldim) demesi üzerine kabile temsilcisinin ona نِكحٌ (seni evlendirdik / akdi kurduk) diyerek icap ve kabulü bu kök üzerinden ifade etmesi

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-A‘şâ.

Sami etimolojik katman

Arapça kök نكح, merkez Sami dillerinde özellikle cinsel birleşme, çiftleşme ve evlilik sözleşmesi alanında yoğunlaşan bir semantik çekirdeğe dayanır. Kökün İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerindeki doğrudan izleri sınırlı olmakla birlikte, genel Sami gövdesinde fiziksel delme, içine geçme ve bitiştirme anlamı taşıyan köklerle yapısal yakınlığı mevcuttur. Arapçada kök çift yönlü bir gelişim göstermiş; hem fiziki temas ve cinsel birleşmeyi (el-vat') hem de bu fiili meşru kılan hukuki sözleşmeyi (el-akd) tek bir kavramsal çatıda birleştirmiştir. Râgıb el-İsfahânî kökün aslen akit için vazedildiğini, cinsel birleşmenin ise kinaye yoluyla bu isimle anıldığını savunurken, dilcilerin çoğunluğu iki anlamın somut kenetlenme çekirdeğinden türeyen eşzamanlı veçheler olduğunu kaydeder. Arap dilinde kelimenin kazandığı bu çift kutuplu yapı, nesebin korunmasını hedefleyen bedevi örfünde kurumlaşmış ve Kur'an bağlamında tamamen meşru evlilik bağına hasredilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât, Brown-Driver-Briggs.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİki nesnenin birbirine sarılıp geçmesi ve kaynaşmasıCisimlerin birbirine kenetlenmesi fiziksel anlamından, kadının ve erkeğin hukuki bağ ile birbirine helal kılınmasına ve cinsel birlikteliğe geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve merkez Sami dil katmanında örtüşme ve birleşmeKuzeybatı Sami dillerinde seyrek olmakla birlikte Güney Arapça ve çevre lehçelerde çiftleşme ve akitleşme çekirdeğiyle örtüşürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin dışındaki dil aileleriyle doğrudan doğrulanmış soydaşlık bağı tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نكحAnlamlıBirbirine sarılma, evlenme, cinsel birleşmeİki tarafın hukuki ve fiziki olarak birbirine bağlanıp kenetlenmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
نحكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
كنحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
كحنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
حنكAnlamlıDamak, tecrübe kazanma, idareyi ele almaAğzın üst iç kısmı; bir canlının gemini tutarak sevk ve idare etme yetisiKur'an'da geçer; yönlendirme ve kavrama bağı
حكنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نكحMerkezHukuki ve bedensel birliktelikAkit ile fiili birlikteliği meşru bir potada birleştiren evlilik bağıHem sözleşmeyi hem zifafı kapsayan özgül kavram
زوجKomşuEşleşme, çift olmaNesnelerin veya kişilerin birbirini tamamlayan ikili bir yapı oluşturmasıOntolojik ve sosyolojik çift oluş; her zaman akit şartını içermez
عقدKomşuBağlama, düğümlemeİki iradenin karşılıklı taahhütle bağlanarak yükümlülük altına girmesiGenel hukuki bağ; sadece evliliğe değil tüm sözleşmelere şamildir
بضعKomşuKesme, cinsel ilişkiSalt bedensel birleşme ve cinsel temasHukuki meşruiyet ve akit boyutundan bağımsız fiziki yön
طلقZıtBağı çözme, serbest bırakmaMevcut nikah ve evlilik akdinin hukuken ve fiilen feshedilip çözülmesiBağın kurulmasının tam karşıtı olarak bağın koparılması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنكحEvlenmek, nikah akdi yapmak, cinsel birleşmede bulunmakAkit ve cinselliği meşru bir çerçevede cem eden özgün yapıKesin
Latincenubere, matrimonium, copulatioEvlenmek, evlilik bağı, cinsel birleşmeMatrimonium hukuki statüyü, nubere kadının örtünerek evlenmesini, copulatio ise bedensel teması karşılar; tek bir kelimede nikah gibi birleşmezGüçlü
İngilizcemarry, wedlock, copulateEvlenmek, evlilik hali, cinsel ilişkide bulunmakMarry ve wedlock hukuki ve toplumsal kurumu, copulate ise biyolojik fiili karşılar; ikisini bir arada ifade eden tekil terim yokturGüçlü
Almancaheiraten, Ehe, BeischlafEvlenmek, evlilik kurumu, cinsel birliktelikEhe hukuki bağı, Beischlaf fiili teması gösterir; kavramsal kapsayıcılık parça parça aktarılırGüçlü
Fransızcaépouser, mariage, coïtEvlenmek, evlilik akdi, cinsel ilişkiMariage medeni akdi, coït fiziki eylemi ifade eder; Kur'an'daki çift kutuplu kullanım alanı bölünürGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
نِكَاح / عُقْدَةُ النِّكَاحِHukuki evlilik akdi ve sözleşmesiEvlilik bağının kurulması, mehir tayini ve akdin bağlanması bağlamı; örnek Bakara 2:235, Bakara 2:237
حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَEvlilik çağı, fiziki ve hukuki rüşt dönemiYetimlerin mallarının teslimi için biyolojik ergenlik ve medeni ehliyet eşiği; örnek Nisâ 4:6
فَانْكِحُوا / تَنْكِحُواFiilen evlenmek, nikah bağı tesis etmekMeşru eş seçimi, evlenilmesi haram ve helal olan sınırların belirlenmesi; örnek Nisâ 4:3, Nisâ 4:22, Bakara 2:221
لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةًCinsel temas ve fiili birleşme yönüZina edenlerin denklik ve fiili yönelim bağlamında ahlaki ve bedensel tercihlerinin vasfedilmesi; örnek Nûr 24:3
وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَىٰBaşkalarını evlendirmek, izdivaç kurdurmakToplumun bekarları, yetimleri veya cariyeleri evlendirme yükümlülüğü; örnek Nûr 24:32, Kasas 28:27

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi emirlerin ahlaki gayesi ve şer'i hükümlerin hikmetiNikahın kullar için bir ibadet mi yoksa muamele mi olduğu; neslin muhafazası ile ilahi teklifin sürekliliği arasındaki bağİnsani şehvetin ilahi nizamla meşrulaştırılması ve ontolojik gaye
FıkıhAile hukuku, evlilik akdinin rükün ve şartlarıKökün hakiki anlamının akit mi yoksa zifaf (cinsel birleşme) mi olduğu; icap, kabul, veli izni, mehir ve şahitlerin akdin sıhhatine etkisiHukuki geçerlilik, helallik sağlama ve karşılıklı hak-sorumluluk doğuran sözleşme
TefsirAhkam ayetlerinin analizi ve Kur'an içi kavramsal tutarlılıkKur'an'da geçen tüm nikah kelimelerinin sadece 'akit' anlamına mı geldiği yoksa bazı ayetlerde 'cinsel birleşme'nin mi kastedildiği tartışmasıKur'an'ın kinayeli ve nezih üslubu gereği cinselliği meşru akit lafzıyla zikretmesi
HadisSünnette evlilik teşviki ve uygulamalarıNikahın peygamberlerin sünneti olması, gizli nikahın yasaklanıp ilan edilmesinin emredilmesi, denklik (küfüv) kriterleriToplumsal ilanın, sadakatin ve meşru aile kurmanın pratik esasları

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve helal dairesiMeşru birleşmeŞehveti ibadete dönüştürme ve haramdan korunmaCinsel enerjiyi ilahi rıza doğrultusunda meşru bir bağa dönüştürerek kaosu engellerKesin
İlmiSosyolojik ve antropolojik nizamKurumsal aileToplumsal yapının çekirdeğini ve nesil güvenliğini inşa etmeBiyolojik üremeyi salt tabii bir süreçten çıkarıp bilgi, ahlak ve kültür aktaran kuruma bağlarGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve medeni hukukResmi ve alenî akitHakların kayıt altına alınması ve ihtilafların önlenmesiBirlikteliği gizlilikten çıkarıp şahitler ve velayet mekanizmasıyla kamu hukukunun teminatına alırKesin
İktisadiMülkiyet, mehir ve nafakaİktisadi ortaklık ve mali sorumlulukKaynak paylaşımı, miras düzeni ve bakım yükümlülüğüMehrin kadına mülk kılınması, erkeğe nafaka yüklenmesi ve miras intikalinin meşru zemini kurulurKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKovalent bağ ve moleküler kenetlenmeİki ayrı atomun veya molekülün dış yörüngelerindeki elektronları ortaklaşa kullanarak kararlı, sarsılmaz ve yeni özelliklere sahip ortak bir yapı meydana getirmesiGüçlü
Beşeri bilimlerToplumsal sözleşme ve kurumsal entegrasyonBağımsız iki bireysel iradenin, karşılıklı hak ve ödevleri belirleyen kurumsal bir mukavele ile birleşerek korunaklı mikro-hukuki bir birlik oluşturmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramın yalnızca kuru bir bürokratik imza yahut bireylerin anlık hazlarına hizmet eden geçici bir cinsel onay belgesi şeklinde algılanması
Kur'an içi daha geniş anlamNikah; sadece medeni bir izin değil, can, mal, nesil ve namus emniyetini üstlenen, tarafları birbirine 'sağlam bir teminatla' (mîsâkan galîzâ) bağlayan çok katmanlı bir nizamdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAkdi cinsellikten veya cinselliği meşru sözleşmeden ayırmak; evliliği ahlaki ve hukuki yükümlülüklerinden soyutlayarak ya gayrimeşru ilişkilere kapı aralamak ya da aileyi sadece şekli bir merasime indirgemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan cinselliğini, kadın-erkek ilişkilerini, yetim haklarını ve miras düzenini nasıl bir ahlaki-hukuki zemine oturttuğunu gösteren en temel eksen kavram olduğu için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Evlilik haramlarının sayıldığı Nisâ 4:22-25, aile hukukunun ve iddetin belirlendiği Bakara 2:221-237, iffet ve toplumsal temizliğin emredildiği Nûr 24:3-33 ve peygamber ailesi ile müminlerin evlilik adabını düzenleyen Ahzâb suresi ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Evliliğin sadece erkek egemen bir mülkiyet edinimi olduğu algısını yıkarak onu iki tarafın rızasına dayalı, mehrin kadına ait olduğu, yetimlerin rüştüne endeksli adil ve denetlenebilir bir hukuki mukavele haline getirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki cismin birbirinin içine geçerek sarılması, kenetlenmesi ve bütünleşmesi.
  • Soyut anlamBireysel iradelerin ve bedensel çekimin karşılıklı rıza, hak ve sorumluluklar içeren meşru bir akit dairesinde birleşmesi.
  • Sistematik karşılıkBiyolojik üreme ve cinsellik potansiyelinin hukuki, mali ve ahlaki bir kurum aracılığıyla toplumsal nizama bağlanması.
  • LaTeX modeliN=(A×B)→  C  M  ⟹  ΔR
  • LaTeX açıklamasıFormülde A ve B bağımsız tarafları (kadın ve erkek), × aralarındaki tabii ve potansiyel çekimi, C meşruiyet şartlarını (rıza, mehir, şahitlik, aleniyet ve akit bağını), M ortaya çıkan korunaklı evlilik kurumunu (nikah çatısı), ΔR ise bu bağın doğurduğu hukuki haklar, nafaka, helallik, nesep güvenliği ve miras gibi sistematik sonuçlar bütününü temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن