وسوس

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: و-س-و4 sîga, 24 mücavir kök, 5 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بديحبلأنسوسوسفَوَسْوَسَشجرأدمتُوَسْوِسُبليملكالْوَسْوَاسِشطنصدردللشرر

KökSîga 4Ayet 5Sure 4Mücavir 24

▶ Ağı aç (3B)

وسوس

و - س - و

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 4 sîga
  • 9 sözlük

Fıs fıs etmek anlamındadır. Arapçada seslerin taklidi ile oluşmuş kelimelerin tekrarı ile fiil yapılmaktadır. Bunların üçlü kökü yoktur. Bunlara müşahhas ilk kök aramak gerekmez. Türkçede mastar fısıldamak, vızıldamak şeklinde ifade edilir. Vesvas fısıldayan olarak çevirilecektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Fıs fıs etmek anlamındadır. Arapçada seslerin taklidi ile oluşmuş kelimelerin tekrarı ile fiil yapılmaktadır. Bunların üçlü kökü yoktur. Bunlara müşahhas ilk kök aramak gerekmez. Türkçede mastar fısıldamak, vızıldamak şeklinde ifade edilir. Vesvas fısıldayan olarak çevirilecektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR9.148 harf
باب اللفيف من السين س ي أ، س ي ي، س و ي، س و أ، س أ و، أ و س، أ ي س، أ أ س، و ي س، س و ي، أ س ي، أ س و، س ي ه، أ س س، و س و س، س أ س، س أ س أ مستعملات سيأ: السَّيْء بوزن الشّيْء: اللّبَنُ القليلُ قبل نزول الدِّرَّة، من تأليف سين وياء وهمزة فهي ثلاثة أحرف مؤلفّة، قال: كما استغاث بَسيْءٍ فزُّ غَـيْطـلةٍ خافَ العُيُونَ فلم يُنظَرْ به الحَشَكُ سيي: السِّيُّ: المكان المستوي. هما سِيّانِ، أي:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR362 harf
الوَسْوَسَةُ: حديث النفس، يقال: وَسْوَسَتْ إليه نفسه وَسْوَسَةً ووِسْواساً بكسر الواو. والوَسْواسُ بالفتح: الاسم، مثل الزَلزالِ والزِلزالِ. وقوله تعالى: "فَوَسْوَسَ لهما الشيطانُ" يريد إليهما. ويقال لهَمْسِ الصائدِ والكلابِ وأصوات الحَلْي: وَسْواسٌ. قال الأعشى: تسمعُ للحَلْي وَسْواساً إذا انصرفتكما استعانَ بريحٍ عِشْرِقٌ زَجِـلْ والوَسْواسُ: اسمُ الشَيطان.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok29.775 harf
باب اللفيف من حرف السّين سيء ، لسي ، سوى ، سوء ، سأو ، سوس ، سيسء ، وسوس ، أوس ، أس ، أيس ، لأس ، أسى ، أسي ، أسو ، ساسا ، وسىء ، ويس ، سأي ومن حروفه المستعمَلة : السَّيء . والسَّيّ . وسِوَى . وسَواء . وساوَى . واستَوى . والسويّة . والسّوِيّ . والسُّوء . والسَّوء . والسَّيِّىء . والسَّوْء . وأسْوَى . والسَّأْوُ . والسّوس . والسّيساء . والوسْواس . وأوَس . والآس . والأس . وألاس . والأيْس . والأُسّ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.984 harf
- الوسوسة: الخطرة الرديئة، وأصله من الوسواس، وهو صوت الحلي، والهمس الخفي. قال الله تعالى: ﴿فوسوس إليه الشيطان﴾ [طه/120]، وقال: ﴿من شر الوسواس﴾ [الناس/4] ويقال لهمس الصائد وسواس. * وسط - وسط الشيء: ما له طرفان متساويا القدر، ويقال ذلك في الكمية المتصلة كالجسم الواحد إذا قلت: وسطه صلب، وضربت وسط رأسه بفتح السين. ووسط بالسكون. يقال في الكمية المنفصلة كشيء يفصل بين جسمين. نحو وسط القوم كذا. والوسط
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR200 harf
و س و س وسوس الرجل بلفظ ما سمى فاعله فهو موسوس بالكسر‏.‏ قال‏:‏ وسوس يدعو مخلصاً رب الفلق وهو فعل غير متعدّ نحو ولول ووعوع‏.‏ ووسوس إليه الشيطان‏.‏ ومن المجاز‏:‏ وسوس الحليّ والقصب وسمعت وسواسه‏.‏
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR308 harf
* و س و س * * الوَسْوَسَةُ * حديث النفس يقال * وَسْوَسَتْ * إليه نفسه * وَسْوَسَةً * و * وِسْوَاسَاً * بكسر الواو و * الوَسْوَاسُ * بالفتح الاسم كالزِّلزال والزَّلزال وقوله تعالى ﴿فوسوس لهما الشيطان﴾ يريد إليهما ولكن العرب توصل بهذه الحروف كلها الفعل ويقال لصوت الحلي * وَسْوَاس * والوسواس أيضا اسم الشيطان
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR392 harf
وَسْوَسَ وَسْوَسَ a. [ La or Ila ], Whispered, suggested wicked things to, tempted. b. Troubled, pricked ( conscience ). c. Whispered, muttered to himself. تَوَسْوَسَ تَوَسْوَسَ II a. [ coll. ], Was uneasy. وَسْوَاْس وَسْوَاْس 48 , ( pl. وَسَاْوِسُ 47 ), a. Evil suggestion; temptation. b. [ art. ], The Tempter, Satan. c. Rustling; jingling. d. [ coll. ], Perplexity; scruple.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR8.025 harf
وسوس وَسْوَسَ - يُوَسْوِسُ - وَسْوَاس وَسْوَسَ - يُوَسْوِسُ + كائن + لكائن + بشيء: ينقل معلومات إلى النفس فيها شك وحذر، عن طريق غير حواسي: تظهر في النفس معلومات تبدو كأنها قادمة من إلهام أو وحي أو كلام ذاتي داخلي، ويقابلها المرء بالشك والحذر، فتظل المعلومة تتردد بين القبول والشك، وتجعل المرء متردداَ متذبذباَ: والتضعيف في لفظ (وسوسة) يعطي
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler24 mücavir (40 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شجر

    2 ortak ayet · Ağaç

  2. بلي

    1 ortak ayet · Yıpranır

  3. خنس

    1 ortak ayet · Hennas : Hunus, hayvanın yuvası, yatağı anlamındadır

  4. شطن

    2 ortak ayet · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

  5. خلد

    2 ortak ayet · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir

  6. حبل

    1 ortak ayet · Habl ip demektir

  7. دلل

    1 ortak ayet · Dell : Delv kova demektir

  8. ورد

    1 ortak ayet · Gül demektir

  9. ملك

    2 ortak ayet · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  10. أدم

    1 ortak ayet · Edim dibalı deri demektir

  11. بدي

    1 ortak ayet · Açığa çıkarırsınız

  12. شرر

    1 ortak ayet · Şerareden gelen bir kelimedir

Geçtiği ayetler(5)

  1. فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطَانُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وُورِيَ عَنْهُمَا مِنْ …

    Vesvese verdiDerken şeytan ayıp yerlerini kendilerine göstermek için ikinize de vesvese verdi ve dedi ki: Rabbınız, sizi başka bir şey için değil, ancak iki melek veya ebedi kalanlardan olmanızı önlemek için yasaklamıştır.

  2. فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ قَالَ يَاآدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَا يَبْلَى

    Vesvese verdiAma şeytan ona vesvese verdi ve: Ey Adem, sana ebedilik ağacını ve yok olmayacak bir mülkü göstereyim mi? dedi.

Sîga sayfası: الْوَسْوَاسِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökوسوس
YapıDörtlü mükerrer kök
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerهمس, نزغ, نفث
Zıt Kökجهر
Çekirdek Özet 1Rüzgârın kamışları sallaması, takıların birbirine çarpması veya avcının hissettirmeden sokulması esnasında çıkan hafif, gizli ve tekrarlı hışırtı sesi
Çekirdek Özet 2Şeytanın veya nefsin algı eşiğinin altında kalarak bilince sürekli, gizli ve ritmik şekilde aldatıcı telkinde bulunması
Çekirdek Özet 3Dışsal veya içsel yıkıcı girdilerin açık bir zorlama olmaksızın, içeriden gelen doğal bir düşünceymiş gibi zihne sızdırılması mekanizması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca psikolojik bir takıntı veya kuruntuya indirgenerek, ayetlerdeki ontolojik saptırıcı müdahalenin ve nefsin iç dinamiklerinin göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
وسHafif, belirsiz ve gizli ses çıkarma; işitilip işitilmediği sınırda olan zayıf fısıltı ve temas hareketiوÇekirdeğin ürettiği hafif ses hareketine süreklilik, içsel yankı ve bağlayıcı bir akış kazandırılmıştır
وسHafif, belirsiz ve gizli ses çıkarma; işitilip işitilmediği sınırda olan zayıf fısıltı ve temas hareketiسİkili yapının ritmik olarak ötelenmesiyle hafif ses bir defalık olmaktan çıkıp aralıksız tekrarlanan ve bilinci kuşatan bir hışırtı zincirine dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaBilince dışarıdan bir telkin kancası atarak düşünceyi kendine bağlama hareketi
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaZihnin savunma hatlarına bir diken gibi batarak tutunma ve örtük direnç kurma
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaİlk bağı gevşetmeden ikinci bir kanca ile telkini pekiştirme ve zihinsel akışı devam ettirme
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaTekrarlayan tutunmayla zihnin koruyucu duvarlarını aşındırıp düşünceyi sürekli tahrik etme
وسوسÇengel ve dikenin ritmik tekrarıBilinç yüzeyine fark ettirmeden art arda kancalar atarak ve iğneler batırarak zihni sürekli meşgul eden ritmik sızıntı

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamRüzgârın esintisiyle sazlık ve kamışların birbirine sürtünmesinden çıkan hafif hışırtı, kadının yürürken halhal ve ziynet eşyalarının çıkardığı gizli şıngırtı ve avcının ava yaklaşırken çıkardığı fısıltı
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ, sevgilisinin yürüyüşü esnasında takılarının çıkardığı ince sesi rüzgârın sazlıkta çıkardığı hafif hışırtıya benzeterek şöyle der: تَسْمَعُ لِلْحَلْيِ وَسْوَاساً إِذَا انْصَرَفَتْ / كَمَا اسْتَعَانَ بِرِيحٍ عِشْرِقٌ زَجِلُ
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Zü’r-Rumme, avcının avını ürkütmemek için çıkardığı gizli fısıltıyı ve rüzgâr sesini şu beytinde bu kökle anar: فَبَاتَ يُشْئِزُهُ ثَأْدٌ وَيُسْهِرُهُ / تَذَاؤُبُ الرِّيحِ وَالْوَسْوَاسُ وَالْهَضَبُ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, el-Müfredât, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Arapça وسوس kökü, Sami ve Afro-Asyatik dil ailesinde doğal seslerin taklidine dayanan onomatopoetik kökler grubuna aittir. Kökün morfolojik omurgası, rüzgârın, fısıltının, sürtünmenin veya fıslama sesinin benzetilmesiyle oluşan ikili bir hecenin yinelenmesi esasına dayanır. İbranice ve Aramicede doğrudan aynı dörtlü biçim korunmamış olmakla birlikte, fısıldama, alçak sesle konuşma ve tıslama bildiren ses taklidi yapılarla (İbranice l-h-ş kökünün gizli fısıltı ve telkin bildirmesi gibi) anlamsal bir örtüşme sergiler. Arapçada bu kök, salt bir ses taklidi olmaktan çıkarak dilsel bir soyutlamaya uğramış; işitme duyusunun eşiğindeki hışırtıdan, insanın kalbine veya zihnine sinsice fısıldanan, kaynağı ve gelişi ilk anda ayırt edilemeyen örtük iç konuşmalara aktarılmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lane’s Lexicon, Kitābü’l-ʿAyn.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönOnomatopoetik ikilemeFısıltı ve sürtünme sesini taklit eden iki sesli çekirdeğin ritmik tekrarıyla zihinsel süreklilik kazanan fiilKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSes taklidi paralel yapılarSami dillerindeki hafif temas, fısıltı ve tıslama bildiren ikilemeli gövdelerle işlevsel ve fonetik yakınlıkGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik fısıltı matrisiNefes, üfleme ve hışırtı seslerinin tekrarıyla zihne etki eden arkaik ses yansımalı tabanMuhtemel

Kaynak David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisānü’l-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
وسوسAnlamlıGizli ses çıkarmakRüzgâr hışırtısı, takı sesi ve nefsin ya da şeytanın zihne fısıldadığı örtük telkinHedef kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
وسوسMerkezGizli telkinRitmik, sürekli, eşik altı ve içsel bir his gibi algılanan fısıltıZihne sızan ve kaynağı ilk anda belirsiz olan aldatıcı düşünce
همسKomşuAlçak sesSesin yalnızca fiziksel olarak duyulamayacak kadar kısık çıkarılmasıSadece sesin düşüklüğünü anlatır; aldatıcı bir telkin gayesi barındırmaz
نزغKomşuKışkırtmaİki tarafın arasını bozmak için aniden araya girip fitili ateşleyen dürtüSüreklilikten ziyade anlık bir dürtme ve çatışma çıkarma vuruşudur
نفثKomşuÜflemeTükürüksüz hafif üfleme yoluyla dışarıdan yapılan düğümleyici telkinDaha çok büyü ve doğrudan temas içeren üfürük hareketidir
جهرZıtAçığa vurmaSözü, sesi veya eylemi herkesin duyup göreceği şekilde alenileştirmeGizliliğin ve içsel sızıntının tam zıddı olarak açık beyan

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaوسوسGizli fısıltı ve telkinde bulunmaSesin kısıklığı ile zihinsel iğvayı aynı anda içerirKesin
LatinceSusurrare, insinuareFısıldamak, sinsice sızmakSusurrare hafif sesi karşılar; insinuare ise düşüncenin araya sızmasını verirGüçlü
İngilizceTo whisper, to insinuateFısıldamak, ima yoluyla sızdırmakTo whisper fiziksel fısıltıyı, to insinuate ise zihne sinsice sokulan telkini karşılarGüçlü
AlmancaEinflüstern, zischelnKulağına fısıldamak, telkin etmekEinflüstern kelimesi zihne dışarıdan yapılan sinsi fikir aşılamasını çok iyi yansıtırGüçlü
FransızcaChuchoter, insinuerAlçak sesle fısıldamak, aşılamakChuchoter hafif sesi verirken insinuer kalbe sokulan şüpheyi ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فوسوسŞeytanın dışsal aldatıcı telkiniŞeytanın insana yaklaşarak yasak ağaca yöneltmesi ve ebedilik vaadiyle zihnini bulandırması bağlamı (A‘râf 7:20, Tâhâ 20:120)
توَسوسNefsin içsel fısıltısı ve dürtüsüİnsanın kendi iç dünyasında ürettiği, henüz söze dökülmemiş gizli düşünceler ve Allah'ın bunu bilmesi bağlamı (Kâf 50:16)
الوسواس / يوسوسKaynağı gizlenen sinsi odakİnsanların ve cinlerin göğüslerine sürekli şüphe ve kötülük üfleyen, fırsat kollayan ayartıcı güç bağlamı (Nâs 114:4, Nâs 114:5)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHâtır ve irade hürriyetiŞeytanın ve nefsin telkinlerinin insanın irade ve kesb fiiline etkisi; ilham ile vesvesenin ontolojik ayrımıKulun iradesini zorlamayan, sadece zihni bulandıran meyl ve hâtır boyutu
Fıkıhİbadetlerde şek ve mükellefiyetAbdest ve namazda şüphenin sürekli hale gelmesi durumunda mükellefin tabi olacağı hükümlerŞüphenin hüküm doğurmayacağı ve vesveseye itibar edilmeyeceği ilkesi
TefsirÂdem kıssası ve Nâs suresiŞeytanın cennette Âdem'e nasıl ulaştığı ve göğüslere vesvese vermenin keyfiyetiFiziksel olmayan, algı eşiğinin altından kalbe yapılan örtük tesir
HadisZihne gelen istemsiz düşüncelerKişinin kalbinden geçen küfür ve şüphe düşüncelerinden sorumlu tutulup tutulmayacağı meselesiEyleme dökülmeyen veya dille ikrar edilmeyen vesvesenin affedildiği vurgusu

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalp ve niyetŞüphe ve saptırıcı hâtırİtikadi ve ahlaki istikameti sarsmaDinin ihlas ve yakîn talebine karşı içsel çözülme üretirKesin
İlmiEpistemoloji ve metodolojiAsılsız vehim ve safsataDelile dayanmayan zihinsel kirlilikBilimsel doğrulama yerine kanıtsız şüpheleri zihne boca ederGüçlü
SiyasiKamuoyu ve istihbaratDezenformasyon ve fitneToplumsal güveni içten çökertmeAçık propaganda yerine fısıltı gazetesiyle algı operasyonu yürütürGüçlü
İktisadiPiyasa ve tüketimSahte ihtiyaç ve spekülasyonRasyonel tercihi manipüle etmeTüketiciyi gereksiz tüketime veya panik satışına sevk eden örtük algıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGürültü ve arka plan parazitiBir haberleşme kanalında ana sinyalin arasına karışarak veriyi bozan zayıf ama sürekli arka plan gürültüsüGüçlü
Beşeri bilimlerBilinçaltı telkin ve manipülasyonBireyin rasyonel filtresine takılmadan davranışlarını yönlendiren örtük psikolojik koşullandırmaKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramın yalnızca modern tıptaki obsesif kompulsif bozukluk veya bireysel evham düzeyine indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKökün hem insanın kendi iç benliğinden (nefis) kaynaklanan dürtüleri hem de dış kaynaklı (şeytan ve sinsi odaklar) ontolojik saptırma girişimlerini içeren çift yönlü bir zihinsel kuşatma olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın zihnine gelen her kötü fısıltıyı şeytana yükleyip nefsin sorumluluğunu unutması veya Kur'an'ın uyardığı şeytani stratejileri basit bir sinirsel rahatsızlık sayarak manevi teyakkuzu terk etmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisini derinlemesine ele alışını, kötülüğün insana kaba bir cebirle değil, zihne sızan son derece ince ve tatlı gösterilen telkinlerle kabul ettirildiğini kavramayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın yaratılışı ve ilk günah bağlamındaki Âdem kıssalarında, insanın iç monoloğunu konu alan Kâf suresinde ve kötülükten korunmanın sığınağını çizen Muavvizeteyn surelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kötülüğün daima gürültülü ve bariz biçimde geldiği yanılgısını düzeltir; en tehlikeli sapmaların insanın kendi iç sesi sandığı örtük telkinlerle başladığını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamHafif rüzgârın kamışları titretmesi veya halhalların birbirine sürtünmesiyle duyulan ritmik, gizli ve ince hışırtı sesi.
  • Soyut anlamBir bilincin, diğer bir bilince eşik altından sürekli, sinsi ve aldatıcı telkinler göndererek onun karar mekanizmasını içeriden bozması.
  • Sistematik karşılıkİletişim sistemlerinde ana taşıyıcı frekansın altına gizlenerek karar verici mekanizmayı yanıltan düşük genlikli parazit girdisi.
  • LaTeX modeliS(t)=S0+∑i=1nϵi⋅δ(t−ti)
  • LaTeX açıklamasıModelde S0 zihnin duru, asıl ve fıtri yönelimini; ti anlarında gerçekleşen δ fonksiyonu bilince yapılan anlık fısıltı ve temas vuruşlarını; ϵi algılanması zor olan son derece düşük genlikli sinsi telkin katsayısını; S(t) ise bu sürekli ve ritmik sızıntılar sonucunda başlangıçtaki safiyetten sapan nihai zihinsel hali temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: و