وطر
و - ط - ر
KÖK- 2 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 13 sözlük
“Betır” yarık demektir. Mastar olarak yarmak, kesmek anlamlarına gelir. “Vetren” “kesin olarak” demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
“Betır” yarık demektir. Mastar olarak yarmak, kesmek anlamlarına gelir. “Vetren” “kesin olarak” demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.720 harfباب الطاء والراء و و ا ي ء معهما
ط ر و، ط و ر، و ط ر، و ر ط، ط ي ر، ر ي ط، ط ر أ، أ ط ر، ر ط ا مستعملات
طرو:
الطَّراوة: مصدر الشّيء الطريّ طَرِيَ يَطْرَى طَراوةً وطَراءَةً. وقلّما يُستَعمل، لأنّه ليس بحادث. وأَطْرَى فلانٌ فلاناً: مَدَحَهُ باحسن ما يَقْدِر عليه.
والمُطَرّاةُ: ضَرْبٌ من الطِّيب ويقال: عُودٌ مُطَرّى.
والطَّرا: يُكَثَّرُ به العَدَد، يُقال: هم أكْثرُ من الطَّرا والثَّرى. ويقال:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR54 harfالوَطَرُ: الحاجةُ، ولا يبنى منه فعلٌ، والجمع الأوطارُ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR28.246 harfط ر ( وايء )
طرا ، طري ، طرو ، طرأ ، طير ، رطى ، ريط ، ورط ، وطر ، أطر ، أرط ، وطر ، طور .
طرا طرأ : الحرَّاني عن ابن الأعرابيّ : لحمٌ طريٌّ غير مهموز ، وقد طَرُوَ يَطْرُو طَراوة وطراءة .
وقال الليث : طَرِي يَطْري طراوة وطَرَاءَة ، وقلما يُستَعْمل لأنه ليس بحادثٍ .
قال : والمطرَّاةُ ضرب من الطِّيب ، قلت : يقال لِلألُوَّة : مُطَراةٌ إذا طُرِّيتْ بِطيب ، أو عَنْبَر أو غيره .
وقال الليث : الطَّرَى
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR2.566 harf(باب الواو والطاء وما يثلثهما)
(وطف) الواو والطاء والفاء: أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على طول شيء ورَخَاوته. من ذلك: الوَطف: طُول الأشفار وتَهدُّلُها. والوطف: انهمالُ المطر. والأوطف: البعير القصيرُ شعر الأُذنينِ والعينَين. وإنّما يُراد بهذا أنّه لا يبلغ به وَطَفُه أن يكونَ أزبّ، لأنَّ كلَّ أزَبَّ نَفور. فهذا دونَ الأزبّ، وإلاَّ فهو تامُّ الشعر. ويستعار فيقال: هو في عيشٍ أوْطَف، أي واسعٍ رخِيّ.
(وطن) الواو
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR87 harf- الوطر: النهمة والحاجة المهمة. قال الله عز وجل: ﴿فلما قضى زيد منها وطرا﴾ [الأحزاب/37].
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR31 harfو ط ر
قضيت منه وطري وأوطاري.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR384 harfالليث: الوَطَرُ كلُّ حاجةٍ كان لصاحبها فيها همة، فهي وَطَرُه، قال: ولم أَسمع لها فعلاً أَكثر من قولهم قضيت من أَمر كذا وَطَرِي أَي حاجتي، وجمع الوَطَرِ أَوْطارٌ. قال الله تعالى: فلما قَضَى زَيْدٌ منها وَطَراً؛ قال الزجاج: الوَطَرُ في اللغة والأَرَبُ بمعنى واحد، ثم قال: قال الخليل الوَطَرُ كل حاجة يكون لك فيها هِمَّةٌ، فإِذا بلغها البالغ قيل: قضى وَطَرَه وأَرَبَهُ، ولا يبنى منه فعل.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR68 harf* و ط ر * * الوَطَرُ * الحاجة ولا يُبنى منه فِعْلٌ وجمعه * أَوْطَارٌ
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR341 harfالوطر، محركة، والأرب، بمعنى واحد، وهو الحاجة مطلقا، قاله الزجاج. أو حاجة لك فيها هم وعناية، فإذا بلغتها فقد قضيت وطرك وأربك، ولا يبنى منه فعل، نقله الزجاج عن الخليل. وقال الليث: الوطر: كل حاجة كان لصاحبها فيها همة فهي وطره. قال: ولم أسمع لها فعلا أكثر من قولهم: قضيت من كذا وطري. أي حاجتي، ج أوطار، قال الله تعالى: فلما قضى زيد منها وطرا .
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR470 harfوَطَرٌ
وَطَرٌ ذ A want; an object of want or need: (Zj, S, A, Msb, K:) or one which one purposes to accomplish: (Lth:) or for which one is anxious, (A, K,) or desirous: (Msb:) pl. أَوْطَارٌ. (S, A, Msb, K.) It has no verb. (Kh, S, Msb.) You say, قَضَيْتُ وَطَرِى I accomplished, or obtained, my want, &c. (A, Msb, K.) And قَضَيْتُ مِنْ كَذَا وَطَرِى I accomplished my want of such a thing [so as to
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR93 harfوَطَرَ
وَطَرَ وَطَر 4 , ( pl. أَوْطَاْر 38 ),
a. Important business; necessity.
b. Desire.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR2.466 harfوطر
وَطَرَ - يَطِرُ - وَطَر
وَطَرَ - يَطِرُ + كائن + شيئاً أو أمراً: يطلبه بميل ورغبة ونهم واهتمام: يشعر بميل شديد لتلبية وإرواء رغبة وحاجة داخلية وخاصة الدافع الجنسي
وَطَر: اسم فعل " وَطَرَ - يَطِرُ ": النهمة والحاجة المهمة
قضى - يقضي + كائن + وطراً أو وطره + من كائن أو شيء أو أمر: لبى حاجته
﴿فلما قضى زيد منها وطرا﴾
واللفظ ينتمي إلى
Sîgalar(1)
Mücavir kökler20 mücavir (29 toplam)
- حرج
1 ortak ayet · Haric içiden geçilmesi zor ağaçlık yer demektir
- مسك
1 ortak ayet · Koku veren yağdır
- بدي
1 ortak ayet · Açığa çıkarırsınız
- خفي
1 ortak ayet · Hafy, Sık ağaçlı yerdir
- خشي
1 ortak ayet · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
- قضي
1 ortak ayet · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…
- زيد
1 ortak ayet · Zade : Azık demektir
- زوج
1 ortak ayet · İlik ve düğme çiftinin her biridir
- فعل
1 ortak ayet · Fa’l “Fa’l” “yapmak” demektir
- نعم
1 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
- دعو
1 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
- أمر
1 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır
Geçtiği ayetler(1)
… وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَاهُ فَلَمَّا قَضَى زَيْدٌ مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ …
İstekHani sen; Allah’ın kendisine nimet verdiği ve senin de nimetlendirdiğin kimseye diyordun ki: Eşini bırakma ve Allah’tan kork. Allah’ın açığa vuracağı şeyi de içine saklıyor, insanlardan korkuyordun. Halbuki en çok Allah’tan korkman gerekirdi. Nihayet Zeyd onunla bağını kopardığında, onu seninle evlendirdik ki böylece evladlıkları eşleriyle bağlarını kopardıklarında onlarla evlenmek konusunda mü’minlere bir vebal olmadığı bilinsin. Allah’ın emri yerine getirilmiştir.
… الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ إِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا
İstekHani sen; Allah’ın kendisine nimet verdiği ve senin de nimetlendirdiğin kimseye diyordun ki: Eşini bırakma ve Allah’tan kork. Allah’ın açığa vuracağı şeyi de içine saklıyor, insanlardan korkuyordun. Halbuki en çok Allah’tan korkman gerekirdi. Nihayet Zeyd onunla bağını kopardığında, onu seninle evlendirdik ki böylece evladlıkları eşleriyle bağlarını kopardıklarında onlarla evlenmek konusunda mü’minlere bir vebal olmadığı bilinsin. Allah’ın emri yerine getirilmiştir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وطر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Misal kök; klasik dilde sülâsî mazi ve muzari fiili çekilmeyen isim kökü |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حوج, ارب, بغي, رغب |
| Zıt Kök | زهد |
| Çekirdek Özet 1 | Zihni ve nefsi bütünüyle meşgul eden, yerine getirilip tamamlanmadıkça kişinin yakasını bırakmayan kesin ve odaklanmış ihtiyaç |
| Çekirdek Özet 2 | Bir bağın veya meşru ilişkinin tabiî doyum ve tamamlanma sınırına ulaşması, alakasının tükenmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Sübjektif bağın ve maksadın nihayete ermesiyle objektif yeni bir hukuki duruma geçilmesi; yapay tabuların kalkması |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca sıradan bir arzu veya geçici şehvet olarak daraltıp, ayetteki evlilik hukukunun dayandığı tabiî doyum ve meşru sürecin nihayete ermesi ilkesini gölgelemek |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | İnsanın içine takılan, onu hedefine bağlayan ve yönlendiren sabit istek bağı |
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | İhtiyacın insanın zihnini ve nefsini bütünüyle kuşatması, çevrelemesi |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Kuşatıcı ihtiyacın nihai sınıra, zirveye ve tamamlanma noktasına taşınması |
| وطر | Çengel ile bağlanıp kuşatılan ve başa ulaşarak tamamlanan hareket | Kişiyi bütünüyle saran ve sonuna kadar gidilip yerine getirilmesi gereken nihai maksat |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir işe veya nesneye duyulan, kişiyi zihnen ve fiilen bağlayan şiddetli ihtiyaç ve odaklanmış meşguliyet (الهمة والحاجة). Kökten bağımsız bir fiil türetilmez; yalnızca bir işi sonuca bağlamak anlamındaki قَضَى fiiliyle birlikte kalıplaşmış olarak kullanılır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde bir hedefe ulaşma, düşmandan öç alma veya muradına erme anında hedefin tüketilmesi bağlamında yer almıştır. Örneğin İmruulkays ve çağdaşlarının şiir geleneğinde bir şeye duyulan gayretin son noktasına varması قضيت وطري terkibiyle tarif edilmiştir. |
| Erken Arapça kullanım | Erken nesir ve hadis metinlerinde insanın evlilik, yolculuk veya ticarette hedeflediği nihai tatmin ve maksada erişip alakasını kesmesi manasında قضى منه وطرا kalıbıyla yaygın biçimde kullanılmıştır. |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça وطر kökü, Sami dilleri genelinde bağımsız fiil çekimi bulunmayan, Arapçaya özgü daralmış bir isim kökü niteliğindedir. Kökün biliteral çekirdeği olan وط, Güneybatı Sami dillerinde basmak, yere sağlam basmak, tutunmak (Arapça وطأ, Güney Arapça yerleşme ve konaklama bildiren yapılar) ile semantik temas gösterir. Kökün sonuna eklenen re harfiyle oluşan وطر formu, İbranice veya Süryanice gibi klasik Batı Sami dillerinde doğrudan üç harfli müstakil bir kök olarak tevsik edilmemiştir. Bunun yerine amaca kilitlenme, zihni dolduran ve giderilmesi gereken ihtiyaç semantiği Arapça içi leksikal bir özelleşme sergiler. Bu bakımdan kök, ortak Proto-Sami bir fiil kökünden ziyade, odaklanmış ve bitirilmesi hedeflenen insani ihtiyacı bildiren erken bir Kuzey Arapça nominal türevi olarak kabul edilir.
Güven Muhtemel
Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Sülâsî fiili bulunmayan isim kökü | Yalnızca isim formuyla yaşayıp قضى fiiliyle birleşerek ihtiyacın nihayete ermesini ifade eden kalıplaşmış leksikal yapı | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | وط ikili kökü üzerinden sınırlı temas | Doğrudan üçlü kök denkliği bulunmayıp, sabitlenme ve basma semantiği taşıyan ikili çekirdeklerle akrabalık barındırır | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrulanmış güvenilir bir soydaş kelime tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha; Cohen; Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وطر | Anlamlı | Odaklanmış ve nihai ihtiyaç | Bir işe veya kimseye yönelik zihni saran arzu; tamamlanıp bitirilmesi gereken meşru maksat | Hedef köktür; Kur'an'da geçer (Ahzâb 33:37) |
| ورط | Anlamlı | İçinden çıkılmaz bataklığa veya helake düşmek | İnsanın kurtulmakta zorlandığı felaket, çukur veya aldatma durumu (ورطة) | Kur'an'da geçmez; hedef kökteki ihtiyacın saplantılı bir tuzağa dönüşmesi zıt kutbunu çağrıştırır |
| طور | Anlamlı | Sınır, had, merhale ve dağ | Bir şeyin ölçüsü, sınırı, halden hale geçişi (أطوار) ve belirgin yükselti (Tûr) | Kur'an'da geçer; nihai sınıra ve aşamaya ulaşma bakımından hedef kökle semantik temas taşır |
| طرو | Anlamlı | Tazelik, yumuşaklık ve yenilik | Bir şeyin taze, yaş ve yumuşak olması (طري) | Kur'an'da geçer; taze et ve nimet bağlamında yer alır |
| روط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| رطو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وطر | Merkez | Kesin ve nihai ihtiyaç | Kişiyi tamamen meşgul eden, tamamlanınca defteri kapanan odaklanmış maksat | İnsanın zihnini ve nefsini saran, giderilmesiyle ilişkinin tabiî doyum noktasına ulaştığı nihai ihtiyaç |
| حوج | Komşu | Genel ihtiyaç ve eksiklik | وطر köküne göre daha genel ve sürekli olan, mutlaka zirve bir tutku veya bitiş şartı içermeyen eksiklik hali | Maddi veya manevi herhangi bir yoksunluğu ve onun giderilme talebini bildirir |
| ارب | Komşu | Zihni hedef ve beceri gerektiren gaye | Akıl, kurnazlık veya beceriyle elde edilmek istenen kasti menfaat ve hacet | وطر doğrudan doyum ve maksadın bitirilmesine odaklanırken ارب zihni planlama ve maharete dayanır |
| بغي | Komşu | Talep ve peşine düşülen arzu | Bir şeyin peşine düşme ve haddi aşmaya da elverişli sürekli isteme hali | وطر sınırına ulaşıp bitmesi gereken meşru doyumu anlatırken بغي sınırı aşma tehlikesi barındırır |
| رغب | Komşu | Yöneliş ve içsel istek | Bir nesneye veya duruma doğru kalbin meyli veya ondan yüz çevirmesi | وطر gibi tamamlanıp sonlanan bir gayeden ziyade devamlı bir psikolojik temayülü gösterir |
| زهد | Zıt | İhtiyaç hissetmeme ve el çekme | Bir şeye karşı ilgisizlik duyma, azla yetinme ve arzuyu bütünüyle terk etme hali | وطر kökünün gerektirdiği himmet, meşguliyet ve tatmin arayışının tam tersi olarak nesneye karşı kayıtsızlık |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وطر | Odaklanmış nihai ihtiyaç | Kişinin bir nesne veya ilişki üzerinde odaklanan, yerine getirildiğinde son bulan meşru maksadı | Kesin |
| Latince | desiderium, consummatio | Özlem duyulan ihtiyaç, tamamlanma | desiderium içsel yönelimi ve eksiği, consummatio ise hedefin tamamlanışını verir; bitirilince ilişkinin sona erdiği kalıp anlamı tek başına karşılamaz | Güçlü |
| İngilizce | pressing need, definitive purpose, consummation | Zorunlu ihtiyaç, nihai gaye, doyum | pressing need ihtiyacın ağırlığını, consummation evlilik veya hedefin tamamlanışını verir; kökün türeyen yalın isim anlamını tam olarak tek kelimede toplamaz | Güçlü |
| Almanca | dringendes Bedürfnis, Endzweck | Odaklanmış ihtiyaç, nihai amaç | Bedürfnis genel ihtiyacı verirken, bir işten amacını alıp bitirme nüansı Endzweck ile birleştiğinde kökün semantiğine yaklaşır | Güçlü |
| Fransızca | besoin impérieux, dessein accompli | Zorunlu ihtiyaç, tamamlanmış maksat | İnsanı meşgul eden ihtiyacın karşılanmasını ve nihayete erdirilmesini ifade eder; Arapçadaki قضى terkibinin özgüllüğü dışarıda kalır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَطَرًا (قَضَى مِنْهَا وَطَرًا) | Evlilik bağının tabiî gayesini tamamlaması ve meşru doyumun sona ermesi | Evlilik ilişkisinde birlikteliğin tabiî maksadının gerçekleşmesi, ardından artık o evliliğin devamında zihni veya nefsi bir bağın kalmaması neticesinde gerçekleşen ayrılık bağlamı (Ahzâb 33:37) |
| وَطَرًا (قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا) | Müminlerin evlilik hukukunda ilişkinin sona ermesi ve bağın kesinleşmesi ilkesi | Evlatlıkların boşadıkları eşlerle, evlilik bağı ve ihtiyacı tamamen sona erip iddet bittikten sonra müminlerin evlenmesinde hiçbir günah ve engel bulunmadığını bildiren genel teşrii kural bağlamı (Ahzâb 33:37) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Peygamberin ismeti ve beşeri tasarrufları | Hz. Peygamber'in Zeyneb binti Cahş ile evliliğinde ilahi takdir ile beşeri irade arasındaki ilişki; peygamberlerin heva ile değil ilahi emirle toplumsal tabuları yıktığı tespiti | İlahi hikmetin beşeri adet ve önyargıları tasfiye etmesinde meşru zemin |
| Fıkıh | Nikâh, talak ve evlatlık hukuku | Evlilikte zevciyet ilişkisinin sona ermesi, evlatlık kurumunun gerçek nesep ve evlilik engeli doğurmayacağı hükmü | Evlilik akdinin tabiî gayesini yitirmesi ve iddet sonrası helallik sınırlarının belirlenmesi |
| Tefsir | Ahzâb Suresi 37. ayetin lafzi tahlili | قَضَى وَطَرًا ifadesinin kapsamı; cinsi münasebet, meşru doyum, talak ve iddetin bitişi tartışmaları | Bir kimseden alacağını, gayesini ve alakasını tamamen tüketip bitirme anlamında yoğunlaşma |
| Hadis | Evlilik hukuku ve aile ilişkileri | Hz. Peygamber'in Zeyd ve Zeyneb hadisesindeki uygulamaları ve sahabenin evlilik hayatındaki meşru ayrılık esasları | Tabiî maksadın son bulmasıyla evliliğin zorlamasız bitirilmesi ve cahili tabuların tasfiyesi |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Hükümler ve helal-haram sınırları | Fıtri ihtiyacın meşruiyeti ve tabuların ilga edilmesi | Yapay kutsiyetlerin ve asılsız yasakların kaldırılması | İnsan fıtratındaki meşru doyum ve ihtiyaçların sahte dini tabularla bastırılmasını engeller; hukuki gerçekliği tesis eder | Kesin |
| İlmi | Anlambilim ve psikolojik süreçler | Doyum eğrisi ve maksadın tükenişi | Bir sürecin nihai amacına ulaşıp sonlanma noktasının tespiti | İnsanın bir duruma odaklanan arzusunun tamamlandığı eşiği belirler; sürecin bittiğini objektif olarak ortaya koyar | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal reform ve liderlik | Adet ve gelenek zincirlerinin kırılması | Hukuki eşitlik ve sahte hiyerarşilerin yıkılması | Evlatlıkların öz evlat sayılması gibi toplumsal kast sistemine benzer ayrıcalıkları liderin şahsı üzerinden ilga eder | Güçlü |
| İktisadi | Sözleşmeler ve taahhütlerin sona ermesi | Akdin nihai amacına ulaşmasıyla fesh veya ifa | Sözleşme yükümlülüklerinin maksat hasıl olunca sona ermesi | Bir sözleşmeden beklenen asli fayda tastamam elde edildiğinde tarafların birbirine karşı hak ve borçlarının temizlenmesi mantığını yansıtır | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doygunluk noktası (Saturation point / Limit state) | Bir fonksiyonun veya sistemin kapasitesinin sonuna gelerek artık daha fazla girdi kabul etmediği ve kararlı bir duruma ulaşıp dengeye oturduğu eşik | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sözleşmenin ifa ile sona ermesi (Discharge by performance) | Psikolojide bir dürtünün hedefe ulaşarak tatmin edilmesi ve sönmesi; hukukta ise tarafların akitten bekledikleri asli amacı tüketmesiyle akdi bağın çözülmesi | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | وطر kelimesini yalnızca bayağı cinsel istek veya geçici heves olarak tercüme edip, evlilik ve boşanma sürecini salt şehvani bir tatmin ilişkisine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bu kavram, bir evlilik birliğinin varoluşsal gayesini tüketmesi, eşler arasında zihni ve nefsi uyuşmanın bitişi ve ilişkinin tabiî doyum sınırına vararak meşru biçimde sonlandırılmasıdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetin getirdiği devrim niteliğindeki toplumsal reformu (evlatlık müessesesinin nesep oluşturmayacağı ilkesini) gözden kaçırıp, olayı kişisel bir arzu hikayesine indirgemek ve peygamberlik ismetine dair mesnetsiz şüpheler üretmek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Aile hukukunun sahte tabular üzerine değil, fıtri gerçeklik ve karşılıklı doyum üzerine kurulu olduğunu gösterir. Bir ilişkinin zoraki bir kutsallıkla sürdürülmek yerine, maksadı tükendiğinde medenice bitirilmesinin ve ardından yeni meşru evliliklerin önünün açılmasının dilsel anahtarıdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ahzâb Suresi 37. ayet başta olmak üzere, cahiliye dönemi evlatlık uygulamasını kaldıran, helal-haram sınırlarını belirleyen ve evlilikte zevciyet bağının sonlanmasını düzenleyen ahkâm ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Zeyd ile Zeyneb'in boşanmasını ve ardından gelen evliliği bir heva meselesi gibi sunan iddiaları çürütür; ayrılığın Zeyd'in evlilikteki meşru maksadı tüketip kendi iradesiyle bağı koparmasından sonra, ilahi bir emir ve toplumsal reform gayesiyle gerçekleştiğini ortaya koyar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir nesneye veya işe yönelik zihni ve nefsi saran, tamamlanmadıkça yakayı bırakmayan ve sonuna kadar gidilip tüketilen odaklanmış ihtiyaç.
- Soyut anlamBir ilişkinin veya sürecin potansiyelini tüketmesi, meşru gayesine erişip son bulması ve yerini yeni bir objektif hukuki duruma bırakması.
- Sistematik karşılıkSürecin doyum noktasına varmasıyla bağın kendiliğinden çözülmesi ve yapay bağların ilga edilerek fıtri hukukun yürürlüğe girmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , zamana bağlı olarak bir ilişkiye veya hedefe yönelen meşru ihtiyaç ve himmet akışını; bu ihtiyacın birikimli tatmin düzeyini; ise ihtiyacın nihai doygunluk ve tamamlanma sınırını temsil eder. Birikimli tatmin sınırına ulaştığında (), o ilişkiyi sürdüren içsel bağ potansiyeli sıfırlanır (), böylece akdi veya fiili bağ tabiî olarak son bulur ve sistem yeni bir hukuki denge durumuna geçer.