تلك

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ت-ل-كالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ٧٢ · الآيات: ٤٣ · السور: ٢٦؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عقبتِلْكُمَاوَتِلْكَورثتلكحددتِلْكُمُأييفَتِلْكَبينحللتِلْكَفدي

الجذرالصيغ ٥الآيات ٤٣السور ٢٦المجاورة ٧٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

تلك

ت - ل - ك

جذر
  • الورود: ٤٣
  • الآيات: ٤٣
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ٣

معناه في القرآن: (Sana söylüyorum) O

هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة.

ملاحظاتي

المعاجم(٣)

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٨٧
ابن الأَثير قال: في حديث أَبي موسى وذكر الفاتحة: فتلْكَ بتلْكَ، هذا مردود إِلى قوله في الحديث: وإِذا قرأَ: غير المغضوب عليهم ولا الضالين فقولوا آمين يحبكم الله؛ يريد أَن آمين يستجاب بها الدعاء الذي تضمنته السورة أَو الآية، كأَنه قال فتلك الدعوة مضمّنة بتلك الكلمة أَو معلّقة بها، وقيل: معناه أَن يكون الكلام معطوفاً على ما يليه من الكلام، وهو قوله: وإِذا كبَّر وركع فكبِّروا واركعوا؛ يريد أَن صلاتكم
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣١٨
تالك، وهو إتباع لهالك، هكذا أورده شراح التسهيل في شرح قول الشاعر: وإنما الهالك ثم التالك نقله شيخنا. وتلك، بالكسر: من أسماء الإشارة، وهذا محل ذكرها، وفي حديث أبي موسى الأشعري رضي الله عنه، وذكر الفاتحة: فتلك بتلك، أي: تلك الدعوة مضمنة بتلك الكلمة أو معلقة بها، وقيل: غير ذلك مما ذكره ابن الأثير، فتأمل ذلك.
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٣
تِلْكَ تِلْكَ ذٰلك لاك لك تل تلك ولي and تَلْكَ and تَالِكَ: see art. تا.
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٢ (الإجمالي: ٢٤٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حدد

    الآيات المشتركة: ٦ · Hadid demir demektir

  2. أيي

    الآيات المشتركة: ١٥ · Evye kuş yuvası demektir

  3. صوم

    الآيات المشتركة: ٣ · “Sume” damga demektir

  4. بين

    الآيات المشتركة: ١٢ · Beyn topraktaki yarık demektir

  5. ورث

    الآيات المشتركة: ٤ · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…

  6. كتب

    الآيات المشتركة: ٩ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  7. حلل

    الآيات المشتركة: ٤ · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  8. طلق

    الآيات المشتركة: ٣ · “Dalk” sansar demektir

  9. جنن

    الآيات المشتركة: ٧ · Bahçe demektir

  10. وقي

    الآيات المشتركة: ٧ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  11. عقب

    الآيات المشتركة: ٤ · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir

  12. فدي

    الآيات المشتركة: ٢ · Fidye

الآيات التي ورد فيها(٤٣)

  1. وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

    (Sana söylüyorum) O

  2. تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ

    (Sana söylüyorum) O

  3. تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ

    (Sana söylüyorum) O

  4. … إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ …

    (Sana söylüyorum) O

  5. … فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي …

    (Sana söylüyorum) O

  6. … حُدُودَ اللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ …

    (Sana söylüyorum) O

  7. تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَإِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ

    (Sana söylüyorum) O

  8. تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ …

    (Sana söylüyorum) O

  9. تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِلْعَالَمِينَ

    (Sana söylüyorum) O

  10. تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

    (Sana söylüyorum) O

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökتلك
YapıEdat veya işlev sözü
Özel DurumMürekkep işaret ismi; müennes işaret kökü olan تي / تا tabanına uzaklık bildiren ل ve hitap bildiren ك harflerinin eklenmesiyle oluşmuştur
Bağlamsal Yakın Köklerذاك, هذه, أولئك
Zıt Kökهذه
Çekirdek Özet 1Uzakta, zihinde veya derecede yüksek konumda bulunan tekil müennes ya da akılsız çoğul bir varlığa muhatabın dikkatini yönelterek işaret etme
Çekirdek Özet 2Kur'an'da geçmiş kavimlerin akıbetlerine, ilahi sınırlara, indirilen ayetlere ve cennet mükâfatlarına dikkat çeken tazim ve tenbih işlevi
Çekirdek Özet 3İşaret edilen nesneyi nesnel bir gerçeklik olarak muhatabın idrak ufkuna yerleştirme, hüküm ve hakikati tartışılamaz bir kesinlikle sabitleme
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca nötr bir işaret zamiri («şu» veya «o») sayıp taşıdığı uzaklık, tazim, tahkir ve kesin bildirim işlevlerini göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
تلZeminden yükselme, yığma, bir şeyin ardınca gitme ve muhataba doğru yönelme hareketini temsil eder; تلل ve تلو köklerinde belirginleşen bir hedefe yönelme ve ortaya koyma vasfını taşırكİşaret edilen nesneyi muhatabın algı alanına bağlayarak yönelimi doğrudan hitap edilen özneye zimmetler ve mesafeyi belirginleştirir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
تİşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonVarlığı kesin bir sınırla belirleme, üzerine im koyma ve dikkat çekilen nesneyi diğerlerinden ayırma hareketidir
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBelirlenen sınıra doğru yönelme, dikkati o hedefe sevk etme ve uzak bir noktaya uzanma hareketidir
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaMuhatabı algı dairesine alma, hitabı doğrudan karşıdaki şahsa yöneltip kavratma hareketidir
تلكBelirli bir im veya sınırla ayrılmış bir hakikate doğru yönelerek onu muhatabın kavrayış ufkunda kesin bir açıklıkla sabitleme hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamFiziksel olarak göz mesafesinin ötesinde veya mekanın belirli bir sınırında duran dişil bir nesneyi ya da topluluğu el ve parmak uzatarak muhataba gösterme eylemidir
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairleri bu lafzı genellikle gözden uzaklaşan dişil deve kervanlarını, geride kalan yurt harabelerini veya ulaşılamaz büyüklükteki hedefleri muhataba gösterirken kullanmıştır
Erken Arapça kullanımErken dönem rivayetlerinde iki durum veya hüküm arasındaki karşılıklılığı ve kesinliği göstermek için kullanılmıştır; nitekim Ebû Mûsâ el-Eş'arî hadisinde Fâtiha suresi ve ardından gelen duaların kabulü bağlamında bu denklik şu ifadeyle belirtilmiştir: فتلْكَ بتلْكَ

المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü'l-ʿAyn ve erken dönem hadis rivayetleri.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde işaret sistemleri deiktik (gösterme) tabanlar ve hitap/uzaklık eklerinin birleşimiyle kurulur. Arapçadaki تلك yapısı, Proto-Sami kökenli dişil işaret tabanı olan *tā / *tī morfemine, lamed tabanlı uzaklık bildirme unsurunun ve muhatap zamiri kökenli *ka / *kum morfeminin eklenmesiyle ortaya çıkmıştır. İbranicede dişil işaret unsuru olarak görülen *zōt / *zōtî biçimlerindeki dişil göstergeyle semantik olarak örtüşür; ancak Arapça, işaret mesafesini basamaklandırmak için bu üçlü birleşimi (işaret + uzaklık lamı + hitap kafı) morfolojik bir dizge haline getirmiştir. Diğer Sami dillerinde de işaret zamirleri benzer şekilde basit deiktik köklerin zamir ekleriyle zenginleştirilmesiyle oluşur. Bu kelime bağımsız bir fiil veya isim kökü olmayıp deiktik eksende nesne ile muhatap arasındaki konumsal ve zihinsel mesafeyi kuran işlevsel bir yapıdır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve David Cohen'in Semitik kök çalışmaları.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMürekkep deiktik yapıDişil işaret ismi olan تي tabanına uzaklık bildiren ل ve muhatap bildiren ك harflerinin kaynaşmasıyla oluşmuşturKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Sami dişil işaret tabanıSami dillerindeki dişil deiktik kökler ve yönlendirme ekleriyle yapısal paralellik gösterirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik işaret dizgeleriAfro-Asyatik dil ailesinde dişil işaretleme ve hitap eklerinin kaynaşmasıyla oluşan zamir sistemleriyle benzer morfem kurgusu taşırMuhtemel

المصدر Wright's Arabic Grammar, Brockelmann ve Lane's Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
تلكAnlamlıUzaktaki dişile işaret etmeMuhataba uzaktaki tekil müennesi veya çoğul varlığı gösterme işlevidirHedef köktür; Kur'an'da geçer
تكلAnlamlıDayanma ve güvenmeKök olarak وكل türevidir veya birine güvenip işi ona bırakmayı ifade ederKur'an'da geçmez
لتكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde mühmel kabul edilmiş, kelime türetilmemiştirKur'an'da geçmez
لكتKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde mühmel kabul edilmiş, kelime türetilmemiştirKur'an'da geçmez
كتلAnlamlıToplama ve kütle yapmaNesneleri birbirine katarak sert ve yoğun bir yığın haline getirmektirKur'an'da geçmez
كلتAnlamlıAzaltma veya biriktirmeAz miktardaki sıvıyı veya nesneyi bir araya getirmektirKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
تلكMerkezUzak müennes işaretMekanda, zamanda veya derecede uzakta bulunan dişil tekil ya da akılsız çoğulu muhataba gösterirSaygınlık, uzaklık veya hüküm kesinliği taşır
ذاكKomşuOrta uzaklık eril işaretEril varlığı orta mesafeden işaret eder; dişil özellikleri ve yüksek soyutlama derecesini içermezMaddi veya zihni erillik belirtecidir
هذهZıtYakın müennes işaretDoğrudan hazırda bulunan, yakın ve elle tutulur mesafedeki dişil nesneyi veya durumu bildirirتلك lafzının işaret ettiği mesafe ve tazim ufkuna zıttır
أولئكKomşuUzak akıllı çoğul işaretÇoğunlukla akıl sahibi toplulukları uzaktan ve toplu halde göstermek için kullanılırTekil dişil ve kuralsız çoğul ayrımında ayrışır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaتلكUzaktaki dişile işaretMuhataba uzakta veya zihinde sabit olan müennes unsuru bildirmeKesin
Latinceilla, istaO, şu uzaktaki (dişil)Latince dişil uzak işaret zamiridir; nesnenin konuşandan uzaklığını karşılar fakat hitap vurgusunu taşımazGüçlü
İngilizcethat, thoseO, şu, onlarUzak tekil veya gayriinsani çoğul için kullanılır; Arapçadaki müenneslik ve hitap kafı ayrıntısını vermezGüçlü
Almancajene, dasO, şuUzaktaki belirli bir nesneye işaret eder; muhataba dönük hitap uyarısı zayıftırGüçlü
Fransızcacelle-làO, şu uzaktakiDişil ve uzaktaki varlığı işaret eder; Arapçadaki tazim tonunu eksiltirGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve modern karşılaştırmalı dilbilim sözlükleri.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İlahi sınırları bildirmeKesinleştirilmiş hüküm ve yasalarHukuki ve ahlaki sınırların çiğnenemez oluşunu muhataba ihtar eden bağlamlar; örnek: Bakara 2:187, Bakara 2:229, Nisâ 4:13
Geçmiş kavimlerin akıbetiTarihsel ibret levhası ve tenbihHelak edilen yurtları ve geçmiş milletlerin izlerini zihinde canlandırma bağlamı; örnek: A'râf 7:101, Hûd 11:59, Neml 27:52
Vahyin ve ayetlerin yüceliğiİndirilen kitabın tartışılmaz hakikatiSure başlarında veya vahiy pasajlarında ayetlerin kıymetini yüceltme bağlamı; örnek: Bakara 2:252, Yûnus 10:1, Kasas 28:2
Cennet mükâfatı ve mirasVaat edilen yüksek derecelerİnananlara ahirette sunulacak nimetlerin yüceliğini ve hak edilişini ilan etme; örnek: A'râf 7:43, Zührûf 43:72
Muhataba nesneyi sorgulatmaYakın somut nesneye dikkat çekmeHz. Musa'nın elindeki asaya yöneltilen ilahi hitaptaki soru bağlamı; örnek: Tâhâ 20:17

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAyetlerin ve ilahi kelamın sübutuSure başlarındaki işaretin levh-i mahfuza mı yoksa inen metne mi raci olduğu meselesiVahyin ontolojik kesinliği ve yüceliği
FıkıhHükümlerin sınırları ve taallukuHüküm bildiren ayetlerin sonundaki sınırların haram mı yoksa mekruh mu ifade ettiği tartışmasıHukuki sınırın kesin bağlayıcılığı
TefsirZamirin merci tayini ve belagatİşaret edilen şeyin tekil mi yoksa mana bakımından çoğul mu olduğu ve uzaklık lamının tazim işleviVurgulu tenbih ve zihni yakınlaştırma
HadisDenk kılma ve amelin karşılığıBir amelin veya duanın başka bir karşılıkla eşitlenmesi ve ibadetin kabul şartıİki durum arasındaki tam mutabakat

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi emir ve yasaklarAşılmaz şer'i sınırSınır tayiniHükümleri dokunulmaz ve ihlal edilemez çerçeveler olarak sabitleştirirKesin
İlmiİspatlanmış nesnel bilgiDoğrulanmış hakikat ilanıDikkat çekmeZihindeki bilgiyi şüpheden uzak bir referans noktası olarak kurarGüçlü
SiyasiToplumsal adalet ve kamu düzeniHukuk düzeninin üstünlüğüMeşruiyet zeminiİktidarın keyfiliğini engelleyen objektif kurallar bütününe işaret ederGüçlü
İktisadiHak ediş ve mülkiyet akıbetiEmek sonucu elde edilen karşılıkSabitlemeCennet veya kazancın bir miras ve meşru hak olduğunu kesinleştirirGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKoordinat sisteminde sabit referans noktası veya vektörel işaretçiUzaydaki bir gözlemcinin belirli bir mesafede bulunan tekil bir noktayı veya kümeyi tekil bir indisle kesin olarak sabitlemesidirGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki normatif çerçeve ve kurumsal referansToplum hafızasında yer etmiş tarihsel tecrübeleri ve anayasal sınırları bireylerin bilincine bir üst ilke olarak sunmaktırGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiLafzı sadece cümlenin akışını sağlayan sıradan bir işaret zamiri («o», «şu») düzeyine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamİşaret edilen şeyin uzaklığını salt mekansal değil; rütbe, şeref, dehşet veya tarihsel ibret bakımından yücelik veya kesinlik olarak bildirmek
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyet sonlarındaki ilahi sınırların ve uyarıların taşıdığı kesinlik, tazim ve kural koyucu yaptırım gücünü gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin muhatap ile kurduğu pedagojik ve hukuki mesafeyi belirler; soyut ilkeleri ve tarihsel dersleri gözle görülür birer hakikat levhası halinde sabitler.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hukuki sınırların çizildiği ahkam ayetlerinde, geçmiş kavimlerin yıkıntılarını ders veren kıssalarda ve sure başlarındaki vahiy tanımlarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini kuralların göreceli ve esnek olduğu zannını ortadan kaldırır; ilahi yasaların dokunulmaz nesnel sınırlar olduğunu tescil eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBelirli bir mesafede bulunan dişil veya kuralsız çoğul bir nesneye parmak doğrultup muhatabın dikkatini oraya yöneltme.
  • Soyut anlamBir hakikati, ilahi bir kanunu veya tarihsel bir ibreti zihinsel ve ahlaki bir zirve olarak kesin biçimde sabitleme.
  • Sistematik karşılıkNormatif sınırlara ve doğrulanmış önermelere kesin referans veren deiktik sabitleyici.
  • LaTeX modeliR(x)={x∈Ω∣δ(x,s)>0∧Φ(x,m)=1}
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω söylem ve varlık evrenini, x işaret edilen tekil veya çoğul olguyu, s konuşan özneyi, δ(x,s) konuşan ile nesne arasındaki ontolojik veya rütbesel mesafenin sıfırdan büyük oluşunu (uzaklık lamını), m muhatabı, Φ(x,m)=1 ise nesnenin muhatabın idrak alanına yönlendirilip kesin biçimde onaylatılmasını (hitap kafını) temsil eder; böylece R(x) bu şartları sağlayan nesneye yapılan referansı simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ت