ثم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ث-مالصيغ: ٤ · الجذور المجاورة: ٢٦٧ · الآيات: ٣٠٢ · السور: ٧٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نطفنظرثَمَّخلقفَثَمَّثمبعدأَثُمَّرجعسدسبدأثُمَّبعث

الجذرالصيغ ٤الآيات ٣٠٢السور ٧٢المجاورة ٢٦٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ثم

ث - م

جذر
  • الورود: ٣٤٢
  • الآيات: ٣٠٢
  • الصيغ: ٤
  • المعاجم: ٤

معناه في القرآن: Sonra

هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة.

ملاحظاتي

المعاجم(٤)

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٩٤٩
باب الثاء والميم ثم ، مث . ثم : أبو العبّاس ، عن ابن الأعْرابيّ : ثُمّ : إذا حُشِي ؛ وثُمَّ : إذا أُصْلِح . قال : والثَّمْثمُ : كَلْبُ الصَّيْد . ورَوى عُرْوة بن الزُّبير أنه ذكر أُحَيْحة بن الجُلاح وقَوْلَ أخواله فيه : كُنَّا أَهْل ثُمَّةٍ ورُمَّة حتى اسْتَوى على عُمَمه وعَمَمه . قال أبو عُبيد : المُحدِّثون هكذا يَرْوُونه بالضَّم ، ووَجْهُه عندي بالفتح . قال : والثَّمُّ : إصلاح الشّيء وإحكامُه .
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٠١٨
(باب الكلام الذي أوله ثاء في المضاعف والمطابق والأصم) (ثج) الثاء والجيم أصلٌ واحد، وهو صبُّ الشيء. يقال ثَجَّ الماءَ إذا صَبَّه؛ وماءٌ ثَجّاجٌ أي صَبّابٌ. قال الله تعالى: ﴿وَأَنْزَلْنَا مِنَ المُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجاً﴾ [النبأ 14]، يقال اكتظَّ الوادي بثجيج الماء، إذا بلغ ضَرِيرَيْه([1]). قال أبو ذؤيب: سقى أمَّ عَمرٍو كلَّ آخِرِ لَيلةٍ *** حَناتِمُ مُزْنٍ ماؤُهُنَّ ثَجيجُ([2])وفي الحديث:
رابط المدخل

(باب الكلام الذي أوله ثاء في المضاعف والمطابق والأصم) (ثج) الثاء والجيم أصلٌ واحد، وهو صبُّ الشيء. يقال ثَجَّ الماءَ إذا صَبَّه؛ وماءٌ ثَجّاجٌ أي صَبّابٌ. قال الله تعالى: ﴿وَأَنْزَلْنَا مِنَ المُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجاً﴾ [النبأ 14]، يقال اكتظَّ الوادي بثجيج الماء، إذا بلغ ضَرِيرَيْه([1]). قال أبو ذؤيب: سقى أمَّ عَمرٍو كلَّ آخِرِ لَيلةٍ *** حَناتِمُ مُزْنٍ ماؤُهُنَّ ثَجيجُ([2])وفي الحديث: "أفضَلُ الحَجِّ العجُّ والثَّجّ" فالعجُّ رفْعُ الصّوتِ بالتَّلبية. والثّجُّ سَيَلانُ دِماءِ الهَدْي. ومنه الحديثُ في المستحاضة: "إني أثُجُّه ثَجّاً". (ثر) الثاء والراء قياسٌ لا يُخْلِف، وهو غُزر الشيءِ الغزير. يقال سحاب ثَرٌّ أي غزير. وعينٌ ثَرَّةٌ، وهي سحابةٌ تنشأُ من قِبَل القِبْلة([3]). قال عنترة: جادَتْ عليه كلُّ عَيْنٍ ثَرّةٍ *** فتركْن كلّ قَرارةٍ كالدّرهم([4]) ويقال ثَرَّرْتُ الشيءَ وثَرّيْتُه، أي ندَّيتُة. وناقةٌ ثَرَّةٌ غزيرة. وطعنة ثَرّةٌ، إذا دَفَعَت الدّم دَفْعاً بغُزْرٍ وكَثْرة. والثَّرثار الرّجُل الكثير الكلام. وفي الحديث: "*أبْغَضُكم إليَّ الثَّرثارُونَ المتَفَيْهِقُون". والثّرثار: وادٍ بعينه. قال الأخطل: لَعمرِي لقد لاقَتْ سُلَيمٌ وعامرٌ *** على جانِبِ الثَّرثارِ راغِيةَ البَكْرِ([5])(ثط) الثاء والطاء كلمةٌ واحدة، فالثّطَطُ خِفّة اللحية. والرجلُ ثَطٌّ. (ثع) الثاء والعين كلمة واحدة: الثّعُّ القيء، يقال ثَعَّ ثَعَّةً، إذا قاءَ قَيئةً. (ثل) الثاء واللام أصلانِ متباينان: أحدهما التجمُّع، والآخر السُّقوط والهَدْم والذُّلّ. فالأوّل: الثَّلَّة الجماعة من الغَنَم. وقال: بعضهم يخصّ بهذا الاسم الضَّأن، ولذلك قالوا: حبلُ ثَلَّةٍ أي صوفٍ، وقالوا: كساء جيِّد الثَّلَّة. قال: قد قَرَنوني بامرئٍ قِثْوَلِّ *** رثٍّ كحبل الثلَّة المبْتَلِّ([6])والثُّلَّة: الجماعة من الناس، قال الله تعالى: ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ وَثُلَّةٌ مِنَ الآخِرِينَ([7])﴾. والثاني: ثَلَلْتُ البيتَ هدمتُه. والثلَّة تُراب البِئر. والثَّلَل الهَلاك. قال لبيد: فصَلَقْنَا في مُرادٍ صَلْقَةً *** وصُدَاءًٍ ألحقتهُمْ بالثَّلَلْ([8])ويقال ثُلَّ عرشُه، إذا ساءَتْ حالُه. قال زُهير: تداركتُما الأحلافَ قد ثُلَّ عرشُها *** وذُبْيانَ إذْ زَلَّتْ بأقدامها النَّعْل([9])وقال قوم: ثُلَّ عَرْشُه وعُرْشه، إذا قُتِل. وأنشَدوا: وعَبْدُ يَغُوثٍَ تحْجُِلُ الطّيرُ حَولَه *** وقد ثَلَّ عُرْشَيْهِ الحُسامُ المذَكَّرُ([10])والعُرْشانِ: مَغْرِز العُنُق في الكاهل. (ثم) الثاء والميم أصلٌ واحد، هو اجتماعٌ في لِينٍ. يقال ثَمَمْتُ الشيءَ ثمّاً، إذا جمعتَه. وأكثرُ ما يُستعمل في الحشيش. ويقال للقَُبْضَة من الحشيش الثُّمَّة. والثُّمام: شجرٌ ضعيف، وربما سُمِّي به الرّجل. وقال: جعلَتْ لها عُودَيْنِ مِنْ *** نَشَمٍ وآخَرَ من ثُمامَهْ([11]) وقال قوم: الثُّمام ما كُسِر من أغْصان الشَّجَر فوُضِع لنَضَد الثّياب([12])، فإذا يَبِس فهو ثُمام. ويقال ثَمَمْتُ الشيءَ أثُمُّه ثَمّاً، إذا جمعتَه ورمَمْتَه. ويُنشَد بيتٌ والله أعلَمُ بصحّته. ثمَمْتُ حَوائجي وَوَذَأْتُ بِشْراً *** فبئس مُعَرَّسُ الرّكبِ السِّغابِ([13])وثَمَّتِ الشاةُ النَّبْتَ بفِيها قلعَتْه. ومنه الحديث: "كُنّا أهْلَ ثَمِّهِ ورَمِّهِ([14])" أي كنا نَثُمُّه ثَمّاً، أي نَجْمعُه جمعا. (ثن) الثاء والنون أصلٌ واحد، وهو نباتٌ من شعرٍ أو غيره. فأمّا الشَّعر فالثُّنَّةُ الشَّعر المشْرِفُ على رُسْغِ الدابة من خَلْف. والثِّنُّ من غير الشَّعر: حُطام اليَبيس. وأنشد: فَظَلْنَ يخبِطْنَ هَشِمَ الثِّنِّ *** بَعْدَ عميم الرّوضةِ المُغِنِّ([15])فأمّا الثُّنّة فما دون السّرّة من أسفل البطن من الدابة، ولعله بشُعَيرات يكون ثَمّ. (ثأ) الثاء والهمزة، كلمتان ليستا أصلاً، يقال: ثأثأت بالإبل صِحْتُ بها، ولقيتُ فلاناً فثأثأتُ منه([16])، أي هِبْتُه. (ثب) الثاء والباء كلمةٌ ليست في الكتابين([17])، وإن صحّت فهي تدلُّ على تناهي الشيء. يقال ثَبَّ الأمْرُ إذا تمَّ، ويقال إنّ الثَّابَّة: المرأةُ الهَرمة، ويقولون: أشَابّةٌ أم ثابّة؟ --------------ـــ ([1]) الضريران: جانبا الوادي. وفي الأصل: "صريرته"، تحريف. ([2]) القسم الأول من ديوان الهذليين 51 واللسان (ثجج، حنتم). ([3]) أي قبلة أهل العراق. كما في اللسان (ثرر). ([4]) البيت من معلقته المشهورة. وانظر اللسان (ثرر). ([5]) ديوان الأخطل 133 واللسان (ثرر). وفي الديوان 216 كذلك: وإن يذكروها في معد فإنما *** أصابك بالثرثار راغية البكر ([6]) البيتان في اللسان (قثل، ثلل). ([7]) هاتان الآيتان 39-40 من الوقعة، وأما 13 و 14 من الواقعة فهما: {ثلة من الأولين. وقليل من الآخرين. ([8]) ديوان لبيد 16 طبع 1881، واللسان (ثلل، صلق). ويروى: "بالثلل" بكسر الثاء، وخرجها الرواة على أنه أراد "الثلال" جمع ثلة من الغنم، فقصرها للشعر. ([9]) ديوان زهير 109 واللسان (ثلل). وسيأتي في (عرش). ([10]) في "جنى الجنتين" للمحبي 78: "قد احتز عرشيه". والبيت في اللسان (ثلل). وسيأتي في (عرش) منسوباً إلى ذي الرمة. انظر ديوانه 236. ([11]) البيت لعبيد بن الأبرص في ديوانه 78 والحيوان (3: 189) وعيون الأخبار (2: 72) وثمار القلوب 369 وأمثال الميداني (1: 234) وأدب الكاتب 55. ([12]) نص اللسان: "والثمام ما يبس من الأغصان التي توضع تحت النضد". والنضد بالتحريك: الثياب التي تنضد. والسرير التي تنضد عليه يسمى نضداً أيضاً. ([13]) البيت لأبي سلمة المحاربي، كما في اللسان (وذأ، ثمم) . ([14]) انظر الخبر وتحقيق لفظه في اللسان (رمم 146). ([15]) البيتان في اللسان (16: 234). ([16]) الذي في اللسان والقاموس: "فتثأثأت منه". وما في المقاييس يطابق ما في المجمل. ([17]) في الأصل: "الكتابتين". وقد سبق نظير هذا في مادة (أسك)، وسيأتي مثله في مادة (ثغم). ومبلغ الظن أنه يعني بها كتاب الخليل وكتاب ابن دريد، ويعزز هذا قوله في مادة (أهر): "كلمة واحدة ليست عند الخليل ولا ابن دريد". وانظر مادتي: (بغ، بق).

ـ

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٣٣١
- حرف عطف يقتضي تأخر ما بعده عما قبله (راجع مغني اللبيب، والجنى الداني، باب ثم، والبصائر 2/344) ؛ إما تأخيرا بالذات؛ أو بالمرتبة، أو بالوضع حسبما ذكر في (قبل) وفي (أول). قال تعالى: ﴿أثم إذا ما وقع آمنتم به الآن وقد كنتم به تستعجلون *** ثم قيل للذين ظلموا﴾ [يونس/51 - 52]، وقال عز وجل: ﴿ثم عفونا عنكم من بعد ذلك﴾ [البقرة/52]، وأشباهه. وثمامة: شجر، وثمت الشاة: إذا رعتها (انظر: المجمل 1/156)، نحو:
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٬٦٤٦
ثَمَّهُ 1 ثَمَّهُ ثمه ثمة , (S, M, * K,) aor. ثَمُ٣َ , (S, M,) inf. n. ثَمٌّ, (T, S, M,) He repaired it; or put it into a good, sound, or right, state; (T, S, M, K;) [by filling up its interstices, &c.,] with ثُمَام [q. v.]. (S.) Hence the saying, ثَمَمْتُ أُمُورِى (assumed tropical:) I put my affairs into a good, sound, right, or proper, state; restored them to such a state; or set them right,
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٦٧ (الإجمالي: ٦٥٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. بعد

    الآيات المشتركة: ٤١ · Baid uzak demektir

  2. رجع

    الآيات المشتركة: ٢٣ · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir

  3. توب

    الآيات المشتركة: ١٨ · Eveye yuva demektir

  4. بدأ

    الآيات المشتركة: ٨ · Badiye çöl demektir

  5. خلق

    الآيات المشتركة: ٢٩ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  6. عود

    الآيات المشتركة: ١٠ · Kalabalık hayvan sürülerinin sulamalarında varış yoluyla…

  7. سدس

    الآيات المشتركة: ٦ · سندس Hint kumaşıdır

  8. نطف

    الآيات المشتركة: ٦ · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır

  9. موت

    الآيات المشتركة: ٢٠ · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…

  10. علق

    الآيات المشتركة: ٤ · Sülük demektir

  11. نظر

    الآيات المشتركة: ١٧ · Korkuluk demektir

  12. بعث

    الآيات المشتركة: ١٢ · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir

الآيات التي ورد فيها(٣٠٢)

عدد الآيات التي يرد فيها هذا الجذر: ٣٠٢؛ ضيّق النطاق من شريط السور.

  1. كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

    Sonra

  2. كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

    Sonra

  3. كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

    Sonra

  4. هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

    Sonra

  5. وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

    Sonra

  6. وَإِذْ وَاعَدْنَا مُوسَى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ

    Sonra

  7. ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

    Sonra

  8. ثُمَّ بَعَثْنَاكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

    Sonra

  9. ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Sonra

  10. ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ …

    Sonra

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökثم
Yapıİki harfli edat ve işlev sözü
Özel DurumŞeddeli edat formu ve mekan zarfı kullanımı
Bağlamsal Yakın Köklerو, ف, هنا
Zıt Kökالان
Çekirdek Özet 1Dağınık ve hafif nesneleri derleyip toparlama, biriktirme ve ıslah etme
Çekirdek Özet 2Zamanda gecikmeli sıralama bildiren atıf edatı ve uzaklık gösteren mekan zarfı
Çekirdek Özet 3Süreçler arası niteliksel veya zamansal mesafe koyarak aşamalı tekamülü kurma
Kritik Hata RiskiEdatın bildirdiği terahi ve aşamalılığı anlık veya bitişik ardışıklıkla karıştırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ثمDağınık unsurları yumuşaklıkla bir araya getirme, toparlama ve aralıklı sıralanmaVeri bulunamadıAsli çekirdek iki harfli olup üçüncü bir harf eklenmeksizin şeddeleme veya hareke değişimiyle işlevsel edat ve zarf formlarına dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ثİşaret, sınır ve yoğunlaşmaBir önceki durum ile sonraki durum arasına konulan belirgin işaret ve mesafe ayrımı
مSu, akış ve süreklilikZamanın ve mekanın akışı içinde biriken, toparlanan ve yayılan hareket
ثمMesafeli toparlanma ve akışAkıp giden süreç içinde belirli bir fasıla ve işaretle bir sonraki aşamaya intikal etme

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKuru otları ve ufalanmış çalı çırpıyı elle toplayıp derleme, bir şeyi derleyip toparlayarak ıslah etme
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde zayıf ve yumuşak çöl bitkisini anlatmak üzere kullanılmıştır: جعلت لها عودين من / نشم وآخر من ثمامه
Erken Arapça kullanımKlasik rivayette evin ve eşyanın bakımını, derlenip toparlanmasını ifade etmek üzere كنا أهل ثمه ورمه ibaresinde geçmektedir

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü'l-ʿAyn ve Lisānü'l-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde ثم yapısı, yön ve uzak mekan işaretçisi olarak geniş bir morfolojik tabana dayanır. İbranice ve Aramicede orası ve öte taraf anlamlarına gelen zarf yapılarıyla biçimsel ve anlamsal bir paralellik sergiler. Fenike ve Ugarit metinlerinde de benzer biçimde mekan ve uzaklık belirten işaret unsurları mevcuttur. Arapçada bu yapı iki ana hatta çatallanmıştır: İlki, harekesi fetha olan ve mekanda uzaklığı bildiren zarf formu; ikincisi, harekesi damme ve şeddeli olan, hadiseler arasına süre ve mertebe mesafesi koyan atıf edatıdır. Dilin leksikal katmanında ise kuru otların derlenip toparlanması anlamı bu morfolojik çatıyla semantik olarak örtüşür; dağınık parçaların belirli bir zaman aralığından sonra bir araya getirilmesi fikri hem lafzi hem de işlevsel katmanda korunmuştur.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDerleme, toparlama, mesafe ve sıralamaMekan zarfı ve zaman aralıklı atıf edatı olarak iki temel işlevde kurumsallaşmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice uzaklık zarflarıMekanda öteyi ve uzak bir noktayı işaret eden Sami ortak işaret tabanına aittirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde doğrudan soydaşlık tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Lisānü'l-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ثمAnlamlıToparlama, aralıklı sıralama ve uzaklıkKuru otu toplama, zamanda terahi ile atfetme ve mekanda uzağı işaret etmeHedef kök olup Kur'an'da çokça geçer
مثAnlamlıDağıtma, sürtme ve açığa çıkarmaBir şeyi ezerek veya sıvazlayarak dağıtma, yaymaZıt yönlü hareket taşır ve Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ثمMerkezGecikmeli sıralama ve uzak mekanOlaylar arasına zaman ve derece mesafesi koyarak bağlarSüreçli geçiş ve terahi bildirir
وKomşuMutlak birliktelikZamansal sıra ve fasıla gözetmeksizin salt bir araya getirmeyi ifade ederSıralama veya gecikme zorunluluğu taşımaz
فKomşuBitişik sıralama ve takipOlayların araya fasıla girmeksizin hemen peş peşe geldiğini bildirirTa'kib ve tesbib ifade eder
هناKomşuYakın mekan işaretçisiBulunulan veya yakın olan noktayı gösterirMekanda yakınlığa hastır
الانZıtŞimdiki an ve bitişiklikFasıla ve gecikmenin bulunmadığı hazır zamanı gösterirZamansal ayrışmanın zıddıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaثمSonra, daha sonra, orasıZamanda fasılalı sıralama veya mekanda uzaklıkKesin
LatinceDeinde, ibiSonradan, oradaZaman sıralaması ve mekan işaretini karşılar fakat terahi derinliğini tam vermezGüçlü
İngilizceThen, thereafter, thereArdından, sonrasında, oradaZamansal ardışıklık ve uzak mekan anlamlarını kısmen karşılarGüçlü
AlmancaDann, daraufhin, dortSonra, akabinde, oradaOlayların sıralanışını ve mekan bildirimini ifade ederGüçlü
FransızcaPuis, ensuite, làSonra, daha sonra, oradaAşamalı sıralama ve bulunulan uzak yeri anlatırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ثُمَّZamanda gecikmeli sıralamaYaratılış aşamaları, diriliş ve ardışık ilahi fiiller bağlamında (Bakara 2:28)
ثُمَّDerece ve mertebe üstünlüğüBildirilen haberin veya nimetin öncekine kıyasla daha büyük olduğunu vurgulayan bağlamlarda (Yûnus 10:103)
ثَمَّUzak mekan zarfıİlahi tecellinin ve yönelişin kuşatıcılığını bildiren mekan bağlamında (Bakara 2:115)
ثَمَّAhiret nimetlerinin mekanıCennetteki geniş nimetlerin ve saltanatın bulunduğu yeri niteleyen bağlamda (İnsân 76:20)
أَثُمَّİnkar ve şaşkınlık sorusuAzap vuku bulduktan sonraki gecikmiş imanın faydasızlığını bildiren bağlamda (Yûnus 10:51)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYaratılış ve diriliş nazariyesiGöklerin ve yerin yaratılışındaki sıralamanın zamansal mı yoksa mertebe bakımından mı olduğu tartışmasıAşamalı yaratılış ve tekamül
FıkıhHukuki tasarruflar ve şartlarİkrar, talak ve abdest ayetinde tertip ile terahinin bağlayıcılık derecesiHükümler arası gecikme ve sıralama
TefsirAtıf harflerinin belagatıEdatın zamanda gecikme mi yoksa haberin öneminde yükselme mi bildirdiği incelemesiTerahi-i zamani ve terahi-i rütbi
HadisRivayet ve sünnet metinleriAmellerin fazileti ve tarihi süreçlerin aktarımında aşamaların tespitiOlayların kronolojik takibi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHidayet ve imtihan süreçleriManevi tekamül aşamalarıİnsanın günahtan tövbeye veya şirkten imana geçişindeki olgunlaşma payıDini dönüşümün anlık bir zorlama değil zamana yayılan bir bilinç olduğunu gösterirKesin
İlmiTabiat kanunları ve nedensellikSüreçli nedensellikSebepten sonucun doğması için gereken olgunlaşma ve intikal süresiFiziksel ve biyolojik süreçlerin belirli bir zaman aralığı gerektirdiğini belirlerGüçlü
SiyasiToplumsal değişim ve yönetimTarihsel aşamalarToplumların inşa, yükseliş ve tasfiye evreleri arasındaki geçiş süresiSiyasi inkılap ve değişimlerin birdenbire değil safhalar halinde geliştiğini ifade ederGüçlü
İktisadiÜretim ve yatırım döngüleriGetiri ve vade aralığıEmek ile semere arasına giren bekleme, olgunlaşma ve dağıtım süreciİktisadi yatırımların karşılık bulması için gereken zaman maliyetini temsil ederGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık zaman adımı ve gecikme fonksiyonuBir girdinin sisteme verilmesi ile çıktının üretilmesi arasında geçen gecikme payıGüçlü
Beşeri bilimlerGelişimsel evre kuramıBireyin ve toplumun bir bilinç durumundan diğerine sıçramadan önce yaşadığı olgunlaşma evresiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEdatı yalnızca basit bir ve bağlacı veya mekanik bir sonra kelimesi gibi algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamİki durum arasında niteliksel bir fark, değer üstünlüğü ve ilahi hikmet gereği bırakılan olgunlaşma mesafesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYaratılış ve tekamül süreçlerini aceleci bir bakışla anlık kabul etmek, süreçlerin hikmetini gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İlahi fiillerin, kozmik yaratılışın ve insani sorumluluğun aşamalı karakterini, arada bırakılan hikmetli zaman boşluğunu anlamayı sağlar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın anne karnındaki biyolojik evrelerini anlatan, göklerin ve yerin tanzimini bildiren ve ahiret safhalarını kuran ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Olayların sebep-sonuç ilişkisi olmaksızın aniden bittiği vehmini yıkar; sabır, tedricilik ve mertebe farkı ilkelerini yerleştirir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDağınık ve kuru nesneleri aralıklarla toplayıp bir araya getirme, bakımını yapma ve mekanda uzakta olanı işaret etme.
  • Soyut anlamBirbirini takip eden iki olay veya iki derece arasına zamansal, mantıksal ya da rütbi bir mesafe koyarak aşamalı intikal sağlama.
  • Sistematik karşılıkSürecin anlık tepkilerle değil, olgunlaşma evreleri ve mertebe geçişleriyle nihayete erdiği aşamalı tekamül mekanizması.
  • LaTeX modeliS(t2)=Φ(S(t1))ilet2−t1=Δt>0
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t1) başlangıçtaki durumu, S(t2) ise sonraki durumu simgeler. Φ fonksiyonu durumlar arasındaki niteliksel ve mertebevi dönüşümü ifade eder. Δt>0 ifadesi ise iki durum arasına zorunlu olarak giren zaman ve olgunlaşma aralığını, yani kökün kurduğu terahi ve fasılayı temsil eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ث