حرث

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ر-ثالصيغ: ١٠ · الجذور المجاورة: ٧٩ · الآيات: ١١ · السور: ٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نسلالْحَرْثَنعمتَحْرُثُونَحرثحَرْثٌزعمالْحَرْثِوشيحَرْثِكُمْحَرْثَدنوصرمهلك

الجذرالصيغ ١٠الآيات ١١السور ٧المجاورة ٧٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حرث

ح - ر - ث

جذر
  • الورود: ١٤
  • الآيات: ١١
  • الصيغ: ١٠
  • المعاجم: ١٣

Hars ekin demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hars ekin demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٧٨
باب الحاء والثاء والراء معهما ح ر ث يستعمل فقط حرث: الاحتِراث من الزَّرْع، ومن كَسْب المال، قال: ومن يَحْتَرِثْ حَرْثي وحَرْثَك يُهْزَلِ والإِحْراثُ: هَزُلْ الخَيْل، يقال: أَحْرَثْنا الخيل، وحرثناها لغة. والمِحراث من الحديد كهَيْئة المِسْحاة تُحَرَّكُ بها النّارُ، ومِحراثُ الحربِ: ما يُهيِّجها، قال رؤبة: وَلَّوا ومِحْراث الوَغَى عنيفُ والحَرْث: قَذْفُك الحَبَّ في الأرض.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٣٢
الحَرْثُ: كسب المال وجمعُه. وفي الحديث: "احْرُثُ لدُنياك كأنّك تعيش أبداً". وأبو الحارث: كنية الأسد. والحَرْثُ: الزرع. والحَرَّاُ: الزَرَّاعُ. وقد حَرَثَ واحترث. ويقال احْرُثِ القرآنَ، أي ادْرُسْهُ. وحَرَثْتُ الناقة وأحرثتها، أي سِرْتُ عليها حتَّى هُزِلَتْ. وحَرَثْتُ النار: حَرَّكْتُها. والمِحْراثُ: ما تُحَرِّكُ به نارَ التَنُّور.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٤٩٤
ح ث ر حرث ، حثر استعمل من وجوهه : حرث ، حثر . حرث : قال الليث : الْحَرْثُ : قَذفُكَ الحَبُّ في الأرض لازْدِرَاعٍ ، وقال : الاحتراثُ من كَسْبِ المال ، وقال الشاعرُ يُخَاطبُ ذِئباً . ومن يَحْتَرِثْ حَرْثِي وحَرْثَكَ يُهْزَلِ أبو عُبَيد عن أبي عُبَيْدَةَ قال : حَرَثتُ النَّاقَة وأَحْرَثتُها ، إذا سِرت عليها حتى تُهْزَلَ ، ونحوَ ذلك قال اللّيْثُ . ابنُ بُزُرْج : أرضٌ مَحْرُوثةٌ ومُحْرَثَةٌ : وطِئَهَا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٧٬٩٢٨
(باب الحاء والراء وما يثلثهما) (حرز) الحاء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو من الحِفْظ والتَّحفظ يقال حَرَزْتُه([1]) واحترزَ هو، أي تحفَّظَ. وناسٌ يذهبون إلى أنّ هذه الزّاءَ مبدلةٌ مِن سين، وأنَّ الأصل الحَرْس وهو وجهٌ. وفي الكتاب الذي للخليل أنّ الحَرَزَ جَوْز محكوكٌ يُلعَب به، والجمع أحْراز. قلنا: وهذا شيءٌ لا يعرَّج عليه ولا مَعْنَى له. (حرس) الحاء والراء والسين أصلان: أحدهما الحِفْظ والآخر
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٧٢٨
- الحرث: إلقاء البذر في الأرض وتهيؤها للزرع، ويسمى المحروث حرثا، قال الله تعالى: ﴿أن اغدوا على حرثكم إن كنتم صارمين﴾ [القلم/22]، وتصور منه معنى العمارة التي تحصل عنه في قوله تعالى: ﴿من كان يريد حرث الآخرة نزد له في حرثه، ومن كان يريد حرث الدنيا نؤته منها وما له في الآخرة من نصيب﴾ [الشورى/20]، وقد ذكرت في (مكارم الشريعة) كون الدنيا محرثا للناس، وكونهم حراثا فيها وكيفية حرثهم (انظر باب تفاوت أحوال
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٢٣
ح ر ث ومن المجاز‏:‏ حرثت الخيل الأرض‏:‏ داستها حتى صارت كالمحروثة‏.‏ كما قال‏:‏ وبلد تحسبه محروثاً لا يجد الداعـي بـه مغيثـاً يعني وطئته الخيل حتى صار كذلك‏.‏ وحرث والناقة وأحرثها‏:‏ هزلها بالسير‏.‏ وحرث النار بالمحـراث‏:‏ حرّكهـا‏.‏ وحـرث عنقـه بالسكيـن‏:‏ قطعهـا‏.‏ واحـرث لآخرتك‏:‏ اعمل لها‏.‏ وحرثت القرآن‏:‏ أطلت دراسته وتدبره‏.‏ وكيف حرثك أي امرأتك‏.‏ قال‏:‏ إذا أكل الجراد حروث قوم
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٥٨٨
الحَرْثُ والحِراثَةُ: العَمل في الأَرض زَرْعاً كان أَو غَرْساً، وقد يكون الحَرْثُ نفسَ الزَّرْع، وبه فَسَّر الزجاجُ قوله تعالى: أَصابت حَرْثَ قوم ظَلَمُوا أَنْفُسَهم فأَهْلَكَتْه. حَرَثَ يَحْرُثُ حَرْثاً. الأَزهري: الحَرْثُ قَذْفُكَ الحَبَّ في الأَرض لازْدِراعٍ، والحَرْثُ: الزَّرْع. والحَرَّاثُ: الزَّرَّاعُ. وقد حَرَث واحـْتَرثَ، مثل زَرَعَ وازْدَرَع. والحَرْثُ: الكَسْبُ، والفعلُ كالفعل، والمصدر
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٠٧
* ح ر ث * * الحَرْثُ * كسب المال وجمعه * أحْراثٌ * وبابه نصر وفي الحديث ﴿اُحرثُ لدنياك كأنك تعيش أبدا﴾ قلت تمام الحديث ﴿واعمل لآخرتك كأنك تموت غدا﴾ كذا نقله الفارابي في الديوان و * الحَرْثُ * أيضا الزرع وبابه نصر وكتب و * الحَرَّاثُ * الزرّاعُ وقد * حَرَثَ * و * احْتَرَثَ * مثل زرع وازدرع ويقال احرث القرآن أي ادرسه وبابه نصر قلت قال الأزهري قال الفرّاء * حَرَثْتُ * القرآن إذا أطلت دراسته
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٠٠١
الحرث: الكسب ، كالاحتراث، وفي الحديث أصدق الأسماء الحارث ؛ لأن الحارث هو الكاسب، واحتراث المال كسبه، والإنسان لا يخلو من الكسب طبعا واختيارا. قال الأزهري: والاحتراث: كسب المال، والحرث العمل للدنيا والآخرة، وفي الحديث احرث لدنياك كأنك تعيش أبدا، واعمل لآخرتك كأنك تموت غدا . وفي الأساس: ومن المجاز: احرث لآخرتك، أي اعمل لها. وقد أطال فيه الهروى في الغريبين، والأزهري في التهذيب، ونقله على طوله
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٦١١
حَرَثَ 1 حَرَثَ حرث , aor. حَرُثَ (S, Msb, K) and حَرِثَ , (K,) inf. n. حَرْثٌ, (S, A, Msb, K,) He gained, acquired, or earned, (S, A, K,) wealth; (S;) as also ↓ احترث: (Az, TA:) he collected wealth. (S, A, Msb, K.) ― -b2- He sought, sought after, or sought to gain, sustenance; and laboured diligently; لِعِيَالِهِ for his family; as also ↓ احترث: (TA:) he worked, or laboured, for the goods of the
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٣٥
حَرَثَ حَرَثَ I , U ( n. ac. حَرْث 1 ), a. Tilled, cultivated ( ground ). b. Acquired, gained ( wealth ). c. Studied. d. Stirred, poked ( fire ). حَرَّثَ حَرَّثَ II , a. Tilled, ploughed ( ground ). b. Stranded, ran aground ( ship ). اِحْتَرَثَ اِحْتَرَثَ VIII , a. see 1 (b) . حَرْث حَرْث 1 , ( pl. حُرُوْث 27 ), a. Agriculture, husbandry; tillage. b. Ploughed field, arable land.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٨٬٥٧٦
حرث حَرَثَ - يَحْرُثُ - حَرْث حَرَثَ - يَحْرُثُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أرضاً: يشتل ويغرس نبتاً ويستنبته فيه: يثيره ويقلبه وينكته بإدخال شيء صلب فيه ثم يدخل ويغرس ويشتل فيه نبتة أوحباً أو زرعاً أو أجنة لاستنباتها حَرْث - الحرث: على وزن " فـَعـْل: "اسم فعل "حَرَثَ - يَحْرُثُ ": وهو أيضاً ما يكون بفعل " حَرَثَ - يَحْرُثُ ": اسم مكان أو
لا توجد ترجمة تركية بعدرابط المدخل

حرث حَرَثَ - يَحْرُثُ - حَرْث حَرَثَ - يَحْرُثُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أرضاً: يشتل ويغرس نبتاً ويستنبته فيه: يثيره ويقلبه وينكته بإدخال شيء صلب فيه ثم يدخل ويغرس ويشتل فيه نبتة أوحباً أو زرعاً أو أجنة لاستنباتها حَرْث - الحرث: على وزن " فـَعـْل: "اسم فعل "حَرَثَ - يَحْرُثُ ": وهو أيضاً ما يكون بفعل " حَرَثَ - يَحْرُثُ ": اسم مكان أو آلة: مكان الغرس والاستنبات: الكائن أو المكان أو الأرض التي تثار وتقلب ثم يغرس فيها نبت أو حب أو زرع أو أجنة لاستنباتها ﴿نساؤكم حرث لكم فأتوا حرثكم أنى شئتم﴾: نساؤكم مكان الغرس والاستنبات لكم: النساء حرث لأنها قابلة لدخول ذكر الرجل فيها بالمني لانباته في رحمها على شكل جنين واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاستنبات والتكاثر بالتزاوج والنكاح والاجتماع الجنسي والزرع"، وهي: طَمَثَ - يَطْمِثُ، حَرَثَ - يَحْرُثُ، نَكَحَ - يَنْكِحُ، زَرَعَ - يَزْرَعُ، زَنَى - يَزْنِي، لَقِحَت - تَلْقَحُ (لَقِحَ - يَلْقَحُ)

حرث - يحرث ﴿أفرأيتم ما تحرثون (63)﴾ الواقعة حرث - الحرث ﴿وجعلوا لله مما ذرأ من الحرث والأنعام نصيبا فقالوا هذا لله بزعمهم وهذا لشركائنا فما كان لشركائهم فلا يصل إلى الله وما كان لله فهو يصل إلى شركائهم ساء ما يحكمون(136)﴾ الأنعام ﴿وقالوا هذه أنعام وحرث حجر لا يطعمها إلا من نشاء بزعمهم وأنعام حرمت ظهورها وأنعام لا يذكرون اسم الله عليها افتراء عليه سيجزيهم بما كانوا يفترون(138)﴾ الأنعام ﴿زين للناس حب الشهوات من النساء والبنين والقناطير المقنطرة من الذهب والفضة والخيل المسومة والأنعام والحرث ذلك متاع الحياة الدنيا والله عنده حسن المآب(14)﴾ آل عمران ﴿مثل ما ينفقون في هذه الحياة الدنيا كمثل ريح فيها صر أصابت حرث قوم ظلموا أنفسهم فأهلكته وما ظلمهم الله ولكن أنفسهم يظلمون(117)﴾ آل عمران ﴿وإذا تولى سعى في الأرض ليفسد فيها ويهلك الحرث والنسل والله لا يحب الفساد (205)﴾ البقرة ﴿أن اغدوا على حرثكم إن كنتم صارمين (22)﴾ القلم ﴿قال إنه يقول إنها بقرة لا ذلول تثير الأرض ولا تسقي الحرث مسلمة لا شية فيها قالوا الآن جئت بالحق فذبحوها وما كادوا يفعلون(71)﴾ البقرة ﴿نساؤكم حرث لكم فأتوا حرثكم أنى شئتم وقدموا لأنفسكم واتقوا الله واعلموا أنكم ملاقوه وبشر المؤمنين(223)﴾ البقرة ﴿من كان يريد حرث الآخرة نزد له في حرثه ومن كان يريد حرث الدنيا نؤته منها وما له في الآخرة من نصيب(20)﴾ الشورى ﴿وداوود وسليمان إذ يحكمان في الحرث إذ نفشت فيه غنم القوم وكنا لحكمهم شاهدين(78)﴾ الأنبياء مختار الصحاح ● [حرث] ح ر ث: الحَرْثُ كسب المال وجمعه أحْراثٌ وبابه نصر وفي الحديث ﴿اُحرثُ لدنياك كأنك تعيش أبدا﴾ قلت تمام الحديث ﴿واعمل لآخرتك كأنك تموت غدا﴾ كذا نقله الفارابي في الديوان و الحَرْثُ أيضا الزرع وبابه نصر وكتب و الحَرَّاثُ الزرّاعُ وقد حَرَثَ و احْتَرَثَ مثل زرع وازدرع ويقال احرث القرآن أي ادرسه وبابه نصر قلت قال الأزهري قال الفرّاء حَرَثْتُ القرآن إذا أطلت دراسته وتدبره قال الأزهري و الحَرْثُ تفتيش الكتاب وتدبره ومنه قول عبد الله رضي الله عنه اُحرثوا هذا القرآن أي فتشوه الراغب حرث - الحرث: إلقاء البذر في الأرض وتهيؤها للزرع، ويسمى المحروث حرثا، قال الله تعالى: }أن اغدوا على حرثكم إن كنتم صارمين﴿[القلم/22]، وتصور منه معنى العمارة التي تحصل عنه في قوله تعالى:﴾من كان يريد حرث الآخرة نزد له في حرثه، ومن كان يريد حرث الدنيا نؤته منها وما له في الآخرة من نصيب{ [الشورى/20]، وقد ذكرت في (مكارم الشريعة) كون الدنيا محرثا للناس، وكونهم حراثا فيها وكيفية حرثهم (انظر باب تفاوت أحوال المتناولين لأعراض الدنيا وما بعده في كتابه (الذريعة إلى مكارم الشريعة) ص 210 - 211). وروي: (أصدق الأسماء الحارث) (الحديث عن ابن مسعود عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: (أحب الأسماء إلى الله ما تعبد له، وأصدق الأسماء همام وحارث) أخرجه الشيرازي في الألقاب والطبراني. قال في فتح الباري: في إسناده ضعف. راجع الفتح الكبير 1/46 وكشف الخفاء 1/51. وعن أبي وهب الجشمي قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (تسموا بأسماء الأنبياء، وأحب الأسماء إلى الله عبد الله وعبد الرحمن، وأصدقها حارث وهمام) أخرجه أبو داود، وانظر: معالم السنن 4/126؛ بالترغيب والترهيب 3/85. ) وذلك لتصور معنى الكسب منه، وروي: (احرث في دنياك لآخرتك) (ورد بمعناه عن النبي صلى الله عليه وسلم فيما رواه أنس عنه قال: (أصلحوا دنياكم واعملوا لآخرتكم كأنكم تموتون غدا) أخرجه في الفردوس، وأخرجه ابن قتيبة من كلام عمرو بن العاص ولم يرفعه. انظر عيون الأخبار 3/244. راجع: الفتح الكبير للسيوطي 1/190؛ وكشف الخفاء 1/412)، وتصور معنى التهيج من حرث الأرض، فقيل: حرثت النار، ولما تهيج به النار محرث، ويقال: احرث القرآن، أي: أكثر تلاوته، وحرث ناقته: إذا استعملها وقال معاوية (انظر غريب الحديث لأبي عبيد 4/295) للأنصار: ما فعلت نواضحكم؟ قالوا: حرثناها يوم بدر. وقال عز وجل: }نساؤكم حرث لكم فأتوا حرثكم أنى شئتم﴿[البقرة/223]، وذلك على سبيل التشبيه، فبالنساء زرع ما فيه بقاء نوع الإنسان، كما أن بالأرض زرع ما به بقاء أشخاصهم وقوله عز وجل:﴾ويهلك الحرث والنسل{ [البقرة/205]، يتناول الحرثين. ملخص اللسان 1. حَرَثَ يَحْرُثُ حَرْثاً. الحَرْثُ والحِراثَةُ: العَمل في الأَرض زَرْعاً كان أَو غَرْساً، 2. والحَرْثُ: التَّفْتِيش. 3. وحَرَثَ إِذا تَفَقَّه وفَتَّشَ. 4. والحَرْثُ: تَفْتِيشُ الكتاب وتَدبُّره؛ 5. احْرُثُوا هذا القرآن أَي فَتِّشُوه وثَوِّروه. 6. وحَرَثْتُ النار: حَرَّكْتها. 7. والمِحْراثُ: خَشبة تُحَرَّك بها النارُ في التَّنُّور. 8. الحَرْثُ قَذْفُكَ الحَبَّ في الأَرض لازْدِراعٍ، 9. أَرض مَحْروثة ومُحْرَثة: وَطِئَها الناسُ حتى أَحْرَثُوها وحَرَثُوها، ووُطِئَتْ حتى أَثاروها، 10. ومِحْراثُ النار: مِسْحَاتُها التي تُحَرَّك بها النار. 11. ومِحْراثُ الحَرْب: ما يُهَيِّجها. 12. وحَرَثَ الأَمْرَ: تَذَكَّره واهْتاجَ له؛ 13. والحَرْثُ: الزَّرْع. 14. والحَرَّاثُ: الزَّرَّاعُ. 15. والحَرْثُ: الكَسْبُ، 16. والحَرْثُ: كَسْبُ المال وجَمْعُه. 17. والمرأَةُ حَرْثُ الرجل أَي يكون وَلَدُه منها، 18. والحَرْثُ: الثَّوابُ والنَّصِيبُ. 19. الحارِثَ هو الكاسِبُ. 20. واحْتَرَثَ المالَ: كَسَبه؛ 21. والاحْتِراثُ كَسْبُ المال؛ 22. والحَرْثُ: العَمَلُ للدنيا والآخرة. 23. احْرُثْ لدُنْياك كأَنك تَعيش أَبداً، واعْمل لآخرتك كأَنك تَموتُ غَداً؛ أَي اعْمَلْ لدُنْياك، 24. حَرَثَ الرجلُ إِذا جَمَع بين أَربع نسوة. 25. وحَرَثَ إِذا اكْتَسَبَ

الصيغ(١٠)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٩ (الإجمالي: ٩٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. زعم

    الآيات المشتركة: ٢ · Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan…

  2. وشي

    الآيات المشتركة: ١ · Alaca

  3. نصب

    الآيات المشتركة: ٢ · Dikili taş demektir

  4. دنو

    الآيات المشتركة: ٣ · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  5. نعم

    الآيات المشتركة: ٣ · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır

  6. نفش

    الآيات المشتركة: ١ · Didmek ve tiftmek demektir

  7. صرم

    الآيات المشتركة: ١ · Devşirenler

  8. قنطر

    الآيات المشتركة: ١ · Bir kantar malı

  9. نسو

    الآيات المشتركة: ٢ · Kadınlar

  10. ثور

    الآيات المشتركة: ١ · Öküz demektir

  11. نسل

    الآيات المشتركة: ١ · Uçarak varma anlamında tüy, kanar demektir

  12. هلك

    الآيات المشتركة: ٢ · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir

الآيات التي ورد فيها(١١)

  1. … هَذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَكِنْ …

    Ekenek

  2. مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ

    Ekenek

  3. مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ

    Ekenek

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحرث
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerزرع, غرس, كسب
Zıt Kökبور
Çekirdek Özet 1Toprağı yarma, sürme, tohum ekmeye elverişli hale getirme ve tohum atma
Çekirdek Özet 2İnsanın geleceğe dönük bilinçli emek sarf ederek ürün ve karşılık beklediği üretim alanı veya ameli
Çekirdek Özet 3Çaba ile ürün arasındaki nedensellik bağı; hem dünyevi kazanç hem ahiret karşılığı için yapılan köklü yatırım
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel tarım faaliyeti sayıp insan emeğinin niyet, nesil ve ahiret hasadına uzanan üretken boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حرSürtünme, hareketlilik, hararet, yüzeyi açma ve kazıma ortak dinamiğini taşır; حرف, حرق, حرك köklerinde de görüldüğü üzere bir zemini etkileyip onda iz bırakma eylemidir.ثÇekirdeğin taşıdığı sürtme ve açma hareketine saçılma, serpilme ve tohumun yarık içine dağılması yönünü ekleyerek eylemi salt aşındırmadan planlı bir ekim ve üretim zeminine dönüştürmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarBir alanı sınırlandırma, muhafaza altına alma ve dış etkenlerden koruyarak özel bir üretim sahası oluşturma.
رİnsan başıBilinç, başlangıç noktası, yönlendirici irade ve bir hedefe matuf ilk adımı atma.
ثİşaret, sınır (türetme imge: diş / parçalama ve saçılma)Erken alfabedeki ت imgesinin ses yoğunlaşmasıyla toprağın dişlenip yarılması, aralanması ve tohumun serpilmesi.
حرثBilinçli bir iradenin korunaklı bir alanı yarıp tohum saçarak geleceğe dönük bir mahsul hazırlığına girişmesi hareketi.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamToprağın sürülüp altüst edilmesi, tohum atılacak hale getirilmesi, tohumun toprağa bırakılması; ayrıca binek hayvanını yolculuk ve işle yorup zayıflatma.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden Züheyr b. Ebî Sülmâ veya çağdaşlarının beyitlerinde savaşın insanları tüketmesi durumu tarlanın altüst edilmesine benzetilmiş, Lisânü'l-Arab ve el-Ayn'da geçen şahitte bir kurda hitaben söylenen ومن يحترث حرثي وحرثك يهزل mısraında kök, hem maişet arayışı hem de yıpratıcı emek anlamında kullanılmıştır.
Erken Arapça kullanımAteşi demir çubukla karıştırıp alevlendirmeye mahrûs veya mihrâs denilmiş; meşhur rivayette insanın fıtratındaki kesintisiz çaba ve kazanma arzusuna binaen en doğru isimlerin Hâris ve Hemmâm olduğu belirtilmiştir.

المصدر Kitâbü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça حرث kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda belirginleşen ziraat, toprağı işleme ve kazanç sağlama semantik alanına aittir. Kökün Kuzey-Batı Sami sahasındaki fonetik karşılıklarında tarla sürme eylemi çoğunlukla ḥ-r-ṯ veya ḥ-r-š denkliğiyle temsil edilir. İbranicede חָרַשׁ (ḥāraš) fiili toprağı sürme, yarma ve aynı zamanda zanaatla metali/tahtayı işleme anlamını taşır. Fenike ve Ugarit metinlerinde de ziraat ve sabanla sürme bağlamında paralel formlar kayıtlıdır. Süryanicede ܚܪܰܬ (ḥrat) kökü kazıma, oyma ve çizme anlamıyla yüzeyde yarık açma eylemini korur. Arapçada kök, yalnızca toprağın fiziki olarak yarılmasını değil, aynı zamanda tohum atma (el-ilka), ürün bekleme ve bu süreçten doğan kazancı (el-kesb) kapsayacak biçimde genişlemiş, üretici emekten zihni ve nesli yatırıma kadar uzanan kapsamlı bir soyutlaşma kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönToprağı sürmek, tohum ekmek, kazanmak ve ateşi alevlendirmekFiziksel olarak bir zemini deşip altüst etme eyleminden sonuçta fayda umulan bilinçli çalışmaya (kesb) evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ḥāraš, Süryanice ḥrat, Ugaritçe ḥrtOrtak Sami mirasında toprağı sürme, kazıma, zanaatla yarma anlamları düzenli ses denkliğiyle korunmaktadır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda benzer kazıma/yarma ses yansımalarıBelirgin ve kanıtlanmış doğrudan ödünçleme tespit edilmemiştir; ortak kök ailesi düzeyindedir.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حرثAnlamlıSürmek, ekmek, kazanmakToprağı yarıp tohum atma ve emek sarf ederek ürün elde etme.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
حثرAnlamlıTortu, çöp, kırıntıBir sıvının dibine çöken posa veya göz pınarında biriken çapak.Hedef kökle zıt yönde; işlenmiş ürün değil atık/tortu bildirir; Kur'an'da geçmez.
رحثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
رثحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ثحرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ثرحAnlamlıDağılmak, gevşemekBir şeyin katılığını kaybedip ayrışması veya az su kalması.Dağılma yönüyle uzak semantik temas; Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حرثMerkezEmek ve ürün alanıToprağı hazırlama, ekme ve bu süreçten hasılat/kazanç bekleme ameliyesi.İnsanın gayretini ve yatırım yaptığı alanı kuşatır.
زرعKomşuBitirme ve yetiştirmeزرع doğrudan tohumun çatlayıp neşvünema bulması ve bitirilmesi sürecidir; faili hakikatte Allah'tır.حرث insanın fiiline, زرع ise biyolojik oluşa ve ilahi yaratmaya işaret eder.
غرسKomşuDikim ve yerleştirmeغرس ağaç ve fidan gibi kalıcı unsurların toprağa sabitlenmesidir.حرث daha çok tohum serpilen ve mevsimlik sürüm yapılan tarla ziraatini anlatır.
كسبKomşuİktisap ve emekكسب her türlü kazanç arayışını içerirken حرث kazancın tohum atma ve bakım evrelerini barındırır.حرث metaforik olarak geleceğe tohum yatırımı niteliğindeki amelleri vurgular.
بورZıtAtıl kalma ve helakبور ekilmemiş, işlenmemiş, ürün vermeyen ve telef olan zemin ya da emektir.İşlenmiş ve verimli حرث alanının tam karşıtıdır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحرثToprağı sürme, ekme, kazanç ve ekinHem ziraat eylemini hem ürün veren tarlayı hem de manevi kazanç alanını kapsar.Kesin
Latincearatio, cultura, fructusÇift sürme, toprağı işleme, ürünAratio salt sürme eylemini karşılarken cultura zihni ve nesli boyutu da kısmen içerir; ancak manevi amel boyutu dışarıda kalır.Güçlü
İngilizcetillage, cultivation, harvest/fieldTarım, ekip biçme, ekin alanıTillage fiziksel sürmeyi karşılar; cultivation zihni işlemeyi de kapsar fakat kökün barındırdığı niyet-hasat bağı eksik kalır.Güçlü
AlmancaAckerbau, Saatfeld, ErwerbTarla sürme, ekin tarlası, kazançAckerbau teknik tarımı verirken manevi amellerin tohumlanması anlamını tam yansıtmaz.Güçlü
Fransızcalabourage, culture, champ de semenceToprağı sürme, tarım, tohum tarlasıFiziksel eylemi ve alanı iyi ifade eder; ahiret yatırımı nüansını dolaylı metaforla taşır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Masdar / İsim (الْحَرْث / حَرْث)Tarım arazisi, ekin tarlası, sürülmüş toprakToprağın işlenmesi, davarların ekin tarlasına yayılması veya tarımsal servetin korunması bağlamı (Bakara 2:71, Bakara 2:205, Enbiyâ 21:78, Kalem 68:22).
İzafetle mecaz (نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ)Nesil yetiştirme mahalli, aile ocağıİnsan neslinin devamı için tohumun ekildiği ve himaye edildiği meşru üretken alan (Bakara 2:223).
Metaforik / Amel ve Karşılık (حَرْثَ الْآخِرَةِ / حَرْثَ الدُّنْيَا)Ahiret veya dünya için yapılan niyetli yatırım, amellerin hasılatıİnsanın niyet ve gayretini yönelttiği nihai kazanç dairesi ve bunun karşılığı (Şûrâ 42:20).
Dünyevi servet ve meta (وَالْحَرْثِ)Dünya hayatının çekici kılındığı ekonomik zenginlik unsurlarıİnsana cazip gelen mal, mülk ve üretim araçları arasında tarımsal mülkiyet (Âl-i İmrân 3:14).
Temsili benzetme (أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ)İnkârcıların boşa giden amelleri ve zayi olan infaklarıRüzgâr ve don vurmasıyla yok olan ekin örneği üzerinden sahte iyiliklerin heder oluşu (Âl-i İmrân 3:117).
Putperest adetleri / İktisadi tahsis (جَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ)Müşriklerin ürünlerinden putlara ve Allah'a pay ayırmalarıEkin ve hayvan paylaştırmasındaki hurafe ve sömürü düzeni (En'âm 6:136, En'âm 6:138).
Muzari Fiil (تَحْرُثُونَ)Toprağı sürme ve tohum saçma eylemiİnsanın tohumu atıp toprağı işleme fiili ile onu yeşerten ilahi kudret arasındaki fark (Vâkıa 56:63).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKesb, fiil teorisi ve tevekkülVâkıa 56:63-64 çerçevesinde insanın tohumu atması (hars) ile bitkinin yaratılması (zer') arasındaki illiyet bağı ve kulun kesbi.İnsan sebepleri yerine getirir; fail-i mutlak ve yaratıcı olan ise yalnızca Allah'tır.
FıkıhZiraat ortaklıkları, mülkiyet, aile hukukuMüzâraa ve mukâsemat akitleri; Bakara 2:223 bağlamında evlilik ilişkisinin meşruiyeti, fıtrata uygunluğu ve sınırları.Üretkenlik, korunma, meşru zemin ve sorumluluk ilkeleri üzerinde yoğunlaşır.
TefsirTemsil ve mecaz tahliliŞûrâ 42:20'deki hars kavramının amellerin niyete göre semere vermesi ve ahiret bilinciyle ilişkilendirilmesi.Dünyanın bir ekim yeri (mezraa), ahiretin ise nihai hasat mevsimi olduğu fikri.
HadisAmel, rızık ve gayret ahlakıİnsanın yaratılışı gereği sürekli kazanma ve çaba içinde oluşu; Hâris isminin fıtrata mutabıklığı rivayetleri.İnsanın amaçsız kalamayacağı, her an bir gaye için emek ürettiği vurgusu.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAmel ve niyet bütünlüğüAhiret yatırımıSevap ve rıza tohumları ekerek ebedi hasat hazırlığı yapmaKişi dünyada neyi ekerse ahirette onun karşılığını biçer; niyet tarlayı, amel tohumu belirler.Kesin
İlmiSebep-sonuç ve biyolojik süreçlerEkolojik ve zirai bilgi birikimiToprağın işlenmesi, tohumun korunması ve bakım kurallarıNedensellik kanunlarını keşfedip fıtrata müdahale etmeden ilahi sünnete uyum sağlama.Güçlü
SiyasiToplumun gıda güvenliği ve adaletÜretim sahalarının ve neslin korunmasıEkin ve neslin ifsad edilmesini önleme, kamu düzenini sağlamaYöneticinin temel görevi Bakara 2:205'te belirtilen hars ve nesil tahribatına engel olmaktır.Kesin
İktisadiTarımsal üretim ve reel ekonomiEmek-sermaye bileşimiyle değer üretimiToprağa emek katarak katma değer ve besin zinciri oluşturmaRant veya faiz gibi havadan kazanç yerine doğrudan ter ve üretimle elde edilen meşru zenginlik.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGirdinin belirli bir dönüşüm fonksiyonundan geçerek çıktıyı üretmesi (Fonksiyonel Operatör ve İntegrasyon)Toprak bir dönüşüm ortamıdır; atılan tohum girdi (x), zaman ve tabiat kanunları operatör (f), hasat edilen ürün ise çıktıdır (f(x)). Süreç kesikli değil, zamana yayılan bir birikimdir.Güçlü
Beşeri bilimlerBeşeri sermaye yatırımı ve kurumsal sürdürülebilirlikBir toplumun geleceğine yaptığı eğitim, hukuk ve nesil yatırımı; bugünkü fedakârlıkların uzun vadede toplumsal refaha ve medeniyete dönüşmesi dinamiği.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca geleneksel sabanla çift sürmeye veya kadın-erkek ilişkisinde indirgemeci biyolojik bir yaklaşıma sıkıştırmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; insanın zaman, emek, niyet ve biyolojik varlığını bir araya getirerek hem dünya maişetini hem nesil emniyetini hem de ebedi akıbetini inşa ettiği çok katmanlı üretim alanıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBakara 2:223 ayetini kaba bir mülkiyet veya tahakküm ilişkisi sanmak; Şûrâ 42:20'deki derin varoluşsal amel yatırımı ufkunu sıradan bir ahlaki tavsiyeye indirgemek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın amel, emek, niyet ve karşılık dengesini tabiat ayetleriyle nasıl birleştirdiğini gösterir. İnsanın dünyadaki konumunu bir "çiftçi/üretici", hayatı "ekim alanı", ahireti ise "hasat mevsimi" olarak kodlayarak varoluşu amaçlı kılar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İktisadi adalet ve münafık karakterinin yıkıcılığını anlatan ayetlerde (Bakara 2:205), aile ahlakı ve neslin korunmasında (Bakara 2:223), niyetin amellere etkisinde (Şûrâ 42:20) ve yaratılış delillerinde (Vâkıa 56:63-64).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çabasız bir kadercilik anlayışını yıkar; insanın ekmediği tarladan mahsul bekleyemeyeceğini, sebeplere sarılmanın (hars) ilahi iradeyle (zar') çatışmadığını, bilakis onun tecellisine zemin hazırladığını ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamToprağı yarıp tohum ekmek, bakımını üstlenmek ve bu zahmetli ameliyeyle mahsul ve maişet elde etmek.
  • Soyut anlamBir hedefe yönelik bilinçli emek sarf etmek, geleceğe tohum niteliğinde ameller bırakmak ve ebedi karşılığı beklemek.
  • Sistematik karşılıkİnsanın niyet (N) ve gayretini (E) uygun bir zemine (S) yatırmasıyla başlayan, zaman (t) ve ilahi kanunların (K) işlemesiyle hasılata (Y) dönüşen nedensellik bağı.
  • LaTeX modeliY=K∫0T(E(t)⋅S) dt+f(N)
  • LaTeX açıklaması

Modelde Y elde edilen nihai hasılatı ve karşılığı; E(t) zamana bağlı olarak harcanan insan emeği ve sürüm ameliyesini; S tohumun bırakıldığı zemini (tarla, toplum, aile, dünya); K büyüme ve varoluşu sağlayan ilahi fıtrat ve sünnetullah katsayısını; T hasada kadar geçen vadeyi; N amelin ruhu olan niyeti; f(N) ise niyetin niteliğine göre ahiret veya dünya katındaki bereket ve karşılık çarpanını temsil eder. İnsan E girdisini sağlar, K ise ürünü var eder.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح