حرم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ر-مالصيغ: ٣٤ · الجذور المجاورة: ١٧٤ · الآيات: ٧١ · السور: ٢٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».قتلغيرحَرَّمْنَاخنزرمَحْرُومُونَحرمحَرَّمَحللحُرُمٌسجدالْحَرَامُشهرهللدمم

الجذرالصيغ ٣٤الآيات ٧١السور ٢٥المجاورة ١٧٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حرم

ح - ر - م

جذر
  • الورود: ٨٣
  • الآيات: ٧١
  • الصيغ: ٣٤
  • المعاجم: ١٣

Hiram keçe demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hiram keçe demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٦٠٢
باب الحاء والراء والميم معهما ح ر م، ح م ر، م ح ر، م ر ح، ر ح م، ر م ح كلهن مستعملات حرم: الحَرَمُ: حَرَمُ مَكّةَ وما أحاط بها إلى قريبٍ من المَواقيت التي يُحْرِمُون منها، مَفصول بين الحِلِّ والحَرَم بمِنىً. والمُحَرَّم في شعر الأعشى هو الحَرَم حيث يقول: بأجْيادَ غربيَّ الصَّفا والمُحَرَّمِ وقال النبيُّ- صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: مَكَّةُ حَرَمُ إبراهيم، والمدينةُ حَرَمي. والمُحَرَّم هو
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٤٦٨
الحُرْمُ بالضم: الإحْرامُ. قالت عائشة رضي الله عنها: كنت أُطَيِّبُهُ صلى الله عليه وسلم لِحلِّهُ وحُرْمِهِ، أي عند إحرامه. والحُرْمَةُ: ما لا يحلُّ انتهاكه. وكذلك المَحْرَمَةُ والمَحْرُمَةُ، بفتح الراء وضمها. وقد تَحَرَّمَ بصُحبته. وحُرْمَةُ الرجل: حَرَمُهُ وأهله. ورجلٌ حَرامٌ، أي مُحْرَمٌ؛ والجمع حُرُمٌ. ومن الشهور أربعةٌ حُرُمٌ أيضاً، وهي: ذو القَعدة، وذو الحِحَّة، والمُحَرَّمُ، ورجب.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٤٧٦
باب الحاء والراء مع الميم حرم ، حمر ، رحم ، رمح ، مرح ، محر : مستعملة . حرم : قال شَمِر قال يحيى بنُ ميسرةَ الكلابيُّ : الحُرْمَةُ : المَهَابةُ . قال : وإذا كان للإنسان رَحِمٌ وكنَّ نستحي منه قلنا : له حُرْمَةٌ . قال : وللمسلم على المسلم حُرْمَةٌ ومهابَةٌ . وقال أبو زيد : يقال : هو حُرْمَتُك ، وهما حُرْمَتُك ، وهم حُرْمَتُك ، وهي حُرْمَتُك ، وهُنَّ حُرْمَتُك ؛ وهم ذوو رَحِمه وجارُه ومن يَنْصرُه
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٧٬٩٢٨
(باب الحاء والراء وما يثلثهما) (حرز) الحاء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو من الحِفْظ والتَّحفظ يقال حَرَزْتُه([1]) واحترزَ هو، أي تحفَّظَ. وناسٌ يذهبون إلى أنّ هذه الزّاءَ مبدلةٌ مِن سين، وأنَّ الأصل الحَرْس وهو وجهٌ. وفي الكتاب الذي للخليل أنّ الحَرَزَ جَوْز محكوكٌ يُلعَب به، والجمع أحْراز. قلنا: وهذا شيءٌ لا يعرَّج عليه ولا مَعْنَى له. (حرس) الحاء والراء والسين أصلان: أحدهما الحِفْظ والآخر
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٠٤٦
- الحرام: الممنوع منه إما بتسخير إلهي وإما بشري؛ وإما بمنع قهري؛ وإما بمنع من جهة العقل أو من جهة الشرع، أو من جهة من يرتسم أمره، فقوله تعالى: ﴿وحرمنا عليه المراضع﴾ [القصص/12]، فذلك تحريم بتسخير، وقد حمل على ذلك: ﴿وحرام على قرية أهلكناها﴾ [الأنبياء/95]، وقوله تعالى: ﴿فإنها محرمة عليهم أربعين سنة﴾ [المائدة/26]، وقيل: بل كان حراما عليهم من جهة القهر لا بالتسخير الإلهي، وقوله تعالى: {إنه من يشرك
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٩٦
ح ر م هتـك حرمتـه‏.‏ وفلان يحمـي البيضـة ويحـوط الحريـم‏.‏ وهي له محرم إذا لم يحل له نكاحها وهو لها محرم‏.‏ قال‏:‏ وجارة البيت أرها محرما والحاجة لابدّ لها من محرم وهو ذو رحم محرم وهي من ذوات المحارم‏.‏ وتقول‏:‏ إنّ من أعظم المكارم اتقاء المحارم‏.‏ وهو حرام محرم وحرام الله لا أفعل‏.‏ وأحرم الحاج فهو حرام وهم حرم‏.‏ ولبس المحرم وهو لباس الإحرام‏.‏ وأحرمنا‏:‏ دخلنا في الشهر الحرام أو البلد
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٠٦١
الحِرْمُ، بالكسر، والحَرامُ: نقيض الحلال، وجمعه حُرُمٌ؛ قال الأَعشى: مَهادي النَّهارِ لجاراتِهِمْ، وبالليل هُنَّ عليهمْ حُرُمْ وقد حَرُمَ عليه الشيء حُرْماً وحَراماً وحَرُمَ الشيءُ، بالضم، حُرْمَةً وحَرَّمَهُ الله عليه وحَرُمَتِ الصلاة على المرأة حُرُماً وحُرْماً، وحَرِمَتْ عليها حَرَماً وحَراماً: لغة في حَرُمَت. الأَزهري: حَرُمَت الصلاة على المرأة تَحْرُمُ حُروماً، وحَرُمَتِ المرأةُ على زوجها
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٥١٠
* ح ر م * * الحُرْم * بوزن القفل الإحرام قالت عائشة رضي الله عنها ﴿كنت أطيب رسول الله ]ص[ لحله وحرمه﴾ أي عند إحرامه و * الحُرْمةُ * ما لا يحل انتهاكه وكذا * المَحْرَمةُ * بضم الراء وفتحها وقد * تَحَرَّمَ * بصحبته و * حُرْمةُ * الرجل * حَرَمُهُ * وأهله ورجل * حَرَامٌ * أي * مُحْرِمٌ * والجمع * حُرُمٌ * مثل قذال وقذل ومن الشهور أربعة حرم أيضا وهي ذو القعدة وذو الحجة والمحرم ورجب ثلاثة سرد وواحد
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٤٬١٨٨
* | | ( الحِرْمُ ، بالكَسْرِ : الحَرامُ ) وهما | نَقِيضا الحِلِّ والحَلال ، ( ح : حُرُمٌ ) ، | بِضَمَّتَيْن ، قال الأَعْشَى : | % ( مَهادِي النَّهارِ لِجاراتِهِمْ % | وباللَّيْلِ هُنَّ عَلَيْهِم حُرُمْ ) % | | ( وقد حَرُمَ عَلَيْه ) الشَّيْءُ ، ( ( كَكَرُمَ ، | حُرْمًا ، بالضمِّ ) وحُرْمَةً ( وحَرامًا ، | كَسَحابٍ ، وحَرَّمَهُ اللّهُ تَحْرِيمًا ، | وحَرُمَت الصَّلاةُ على المَرْأَةِ ، كَكَرُمَ ، |
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣١٬٦٨١
حَرُمَ 1 حَرُمَ حرم حرمة , (S, Msb, K,) aor. حَرُمَ , (K,) inf. n. حُرْمٌ (Msb, K) and حُرُمٌ (Msb) and حُرْمَةٌ (IKoot, S, Msb) and حِرْمَةٌ (IKoot, Msb) and حَرَامٌ, (Msb, K,) It (a thing, S, Msb) was, or became, forbidden, prohibited, or unlawful, (Msb,) عَلَيْهِ to him. (S, K.) And حَرُمَتِ الصَّلَاةُ, (S, Msb, K,) inf. n. حُرْمٌ (S, K) and حُرُمٌ (K,) and حُرُومٌ; (Az, TA;) and حَرِمَت, (S,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٠٤٩
حَرَمَ حَرَمَ I ( n. ac. حِرْم 2 , حِرْمَة 2t , حَرِم 5 , حَرِمَة 5t , مَحْرَمَة 17t , حَرِيْم 25 , حَرِيْمَة 25t , حِرْمَاْن 34 ), a. Withheld from, refused; deprived of. b. Forbade; prohibited, declared unlawful. c. Excluded. d. Excommunicated. حَرِمَ حَرِمَ A ( n. ac. حَرَم 4 , حَرَاْم 22 ) حَرُمَ U ( n. ac. حُرْم 3 , حُرْمَة 3t , حُرُم 10 , حَرَاْم 22 , حُرُوْم 27 ) a. [
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٨١٬١١٥
حرم حَرَمَ - يَحْرِمُ (حَرِمَ - يَحْرَمُ) - مَحْرُوْم - حَرَم - حَرام - حُرُم - حُرْمَة - حُرُمات - أَحْرَمَ - يُحْرِمُ - مُحْرِم - مُحْرِمُوْن - حُرُم - حَرَّمَ - يُحَرِّمُ - مُحَرَّم حَرَمَ - يَحْرِمُ (حَرِمَ - يَحْرَمُ) + كائن + كائناً + شيئاً أو أمراً: منعه وحظر عليه الوصول إليه حَرَمَ - يَحْرِمُ + كائن + على كائن + شيئاً: منعه وحظر
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٧٤ (الإجمالي: ٣٧٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حلل

    الآيات المشتركة: ١٧ · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  2. سجد

    الآيات المشتركة: ١٥ · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  3. أله

    الآيات المشتركة: ٥١ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. شهر

    الآيات المشتركة: ٦ · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir

  5. خنزر

    الآيات المشتركة: ٤ · Domuz

  6. صيد

    الآيات المشتركة: ٤ · Av

  7. هلل

    الآيات المشتركة: ٤ · Boğazlandı

  8. قتل

    الآيات المشتركة: ١١ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  9. شطر

    الآيات المشتركة: ٣ · Merkez

  10. شرك

    الآيات المشتركة: ١١ · Tasma kayış demektir

  11. غير

    الآيات المشتركة: ١١ · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  12. دمم

    الآيات المشتركة: ٤ · Ve kan

الآيات التي ورد فيها(٧١)

  1. إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    Haram etti

  2. كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلًّا لِبَنِي إِسْرَائِيلَ إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَى نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ …

    Haram etti

  3. … اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ …

    Haram etti

  4. … ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ …

    Haram etti

  5. … مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ نَبِّئُونِي …

    Haram etti

  6. وَمِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ أَمْ …

    Haram etti

  7. قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاءَكُمُ الَّذِينَ يَشْهَدُونَ أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ هَذَا فَإِنْ شَهِدُوا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْ وَلَا تَتَّبِعْ …

    Haram etti

  8. قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا …

    Haram etti

  9. … ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

    Haram etti

  10. قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ …

    Haram etti

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحرم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerمنع, حجر, حظر
Zıt Kökحلل
Çekirdek Özet 1Bir şeyin dokunulmaz kılınarak etrafının çevrilmesi, mutlak menedilmesi ve sınırlandırılması
Çekirdek Özet 2İlahi iradeyle koruma altına alınan kutsal/dokunulmaz alanlar ve çiğnenmesi yasaklanan sınırlar
Çekirdek Özet 3Bir varlığın veya fiilin serbest tasarruf alanından çıkarılıp dokunulmazlık ve himaye altına alınması
Kritik Hata RiskiHaram kavramını yalnızca keyfi veya cezai bir yasaklama sayıp onun koruyucu dokunulmazlık, hürmet ve himaye boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حرIsı, darlık, keskinlik, sınır çekme ve koruma baskısı oluşturma; nitekim حرس kökünde koruma sınırları, حرج kökünde sıkışma ve darlık, حرد kökünde men etme ve engelleme manaları belirgindir.مToplama, kuşatma ve kesin kapalılık getiren م harfinin eklenmesiyle sınırlandırma eylemi somut bir dokunulmazlık alanına, dışa karşı tam bir men etme ve ihlali engelleyen bir koruma çemberine dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaDış müdahalelere karşı bir sınır çizgisi veya koruyucu engel çekme hareketini kurar.
رİnsan başı; baş, ilk, üstBelirlenen sınırın en üst düzeyde bir otorite, ilke veya üstünlük taşıdığını gösterir.
مSu; akış, çokluk, derinlikSınırla çevrili alanı bütünüyle kuşatarak derinlemesine bir kapalılık ve geçirimsizlik sağlar.
حرمÇit, baş ve derin kuşatmaÜstün bir otorite tarafından sınırları tam olarak kapatılan, içerisi korumaya alınıp dışarıdan tecavüze mutlak şekilde kapatılan dokunulmaz alan.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kuyunun çevresinde başkalarının tasarrufuna kapatılan koruma alanı (kuyu harimi) ve henüz terbiye edilmemiş, tabaklanmamış, bükülmeye gelmeyen sert kırbaç (sevt-i muharrem).
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ bir beytinde henüz işlenip yumuşatılmamış sert ve katı kırbacı şu şekilde anar: تُحاذِر كَفِّي والقَطيعَ المُحَرَّمَا / Diğer bir beytinde ise Mekke Harem bölgesini isim olarak kullanır: بأجْيادَ غربيَّ الصَّفا والمُحَرَّمِ
Erken Arapça kullanımİbn Afvân’ın şehadetine dair erken dönem mersiyesinde ihramlı veya hürmet sahibi kişi manasında şu ifade yer alır: قَتَلُوا ابنَ عفّانَ الخليفةَ مُحْرِماً / فمضى ولم أَرَ مثلَه مقتولا

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinin genelinde حرم kökü ortak bir kutsallık, dokunulmazlık, adanmışlık ve profan kullanımdan menedilme alanını temsil eder. Kuzeybatı Sami dillerinde ve özellikle İbranicede h-r-m kökü (חרם / ḥērem), tanrıya adanmış, sıradan insanların tasarrufundan veya kullanımından mutlak surette tecrit edilmiş şey veya lanetlenerek yok edilmeye ayrılmış nesne anlamını taşır. Süryanicede (ܚܪܡ / ḥram) aforoz etme, tecrit etme, dışlama ve dokunulmaz sayma işlevini üstlenir. Akadcada bu kökle morfolojik veya semantik olarak örtüşen harāmu fiili ayırmak, sınır çekmek, belirlemek anlamlarında izlenir. Arapçada kök, arkaik Sami dillerindeki kutsala adanarak sıradan hayattan tecrit edilme çekirdeğini korumuş; ancak lanetleme veya imha boyutundan ziyade, bir şeyin hürmetine binaen korunması, dokunulmaz kılınması, ihlalinin yasaklanması ve sınırlandırılması yönünde gelişerek zenginleşmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMen ve teşdîd; kuyunun dokunulmaz çevresi (harîm) ve sert kırbaçFiziksel olarak esnemeyen, sınırları çiğnenemeyen ve etrafına yaklaşılması menedilen güvenli çeper.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ḥērem, Süryanice ḥramKutsala adanarak dünyevi kullanımdan tamamen soyutlanan, ihlali yasak veya tecrit edilmiş alan/nesne.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiGüney Arapça (Sabaice) ḥrmTapınak sınırları, dokunulmaz kutsal alanlar ve adak kurallarını belirten müşterek kadim Afro-Asyatik miras.Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حرمAnlamlıMenetmek, dokunulmaz kılmakBir şeyi koruma altına alıp başkalarına yasaklamakHedef kök; Kur'an'da geçer
حمرAnlamlıKırmızı renk, soyma, eyerlemeRengin şiddeti, derinin kazınarak soyulması veya merkep cinsiKur'an'da geçer; ortak ses bağı
رحمAnlamlıŞefkat, acıma, koruyucu kuşatmaDöl yatağı ve koruyup besleyen kapsayıcı bağKur'an'da geçer; harflerin yer değiştirmesi (kalb) ile koruma bağı
رمحAnlamlıMızrakla dürtmek, saplamakMızrak veya hayvanın ayağıyla vurup itmesiKur'an'da geçer; fiziksel sınır koyma ve savunma
محرAnlamlıÇabuk gitmek, yarmak, sıcak rüzgârGeminin suyu yarması veya sıcak sam yeliKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
مرحAnlamlıAşırı neşe, taşkınlık, şımarıklıkSınırları aşan sevinç ve hafiflik göstermekKur'an'da geçer; haramın zıddı serbestlik ve taşkınlık

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حرمMerkezDokunulmazlık ve menBir hakkı, hürmeti veya kutsallığı korumak üzere koyulan mutlak yasak ve sınır.Koruyucu dokunulmazlık ile men etmeyi bir arada barındırır.
منعKomşuEngellemeBir fiilin icrasına fiilen veya hukuken engel olmak; içinde kutsallık veya hürmet unsuru barındırması şart değildir.حرم doğrudan saygı ve dokunulmazlık içerirken منع salt engellemeyi ifade eder.
حجرKomşuKuşatma ve alıkoymaBir şeyi sınır çizerek kontrol altına almak, kısıtlamak ve yetkisiz tasarruftan menetmek.حجر akli veya hukuki kısıtlamaya odaklanır, حرم ise kutsal ve ontolojik dokunulmazlığa.
حظرKomşuEtrafını çitle çevirerek yasaklamaSomut veya soyut bir alanı kapatıp oraya girişi engellemek.حظر geçici ve durumsal engelleri de kapsarken حرم kalıcı dokunulmazlık inşa eder.
حللZıtDüğümü çözme, serbest bırakmaYasak bağını ortadan kaldırıp fiili veya nesneyi serbest ve kullanılabilir kılmak.حرم kökünün kurduğu bağı çözerek alanı mübaha ve tasarrufa açar.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحرمDokunulmaz kılmak, menetmekKutsallık, hürmet ve mutlak koruma saikiyle sınırlar koyup ihlali engellemek.Kesin
LatinceSanctuarium, interdictum, sacerKutsal alan, yasaklama, dokunulmaz kılınmışSacer hem kutsal dokunulmazlığı hem laneti içerir; kökün koruyucu ve yasaklayıcı boyutunu karşılar.Güçlü
İngilizceSacred enclosure, forbidden, inviolable, tabooDokunulmaz alan, yasaklanmış, ihlal edilemezForbidden salt hukuki yasağı verirken inviolable ve sanctuary kökün hürmet ve himaye boyutunu karşılar.Güçlü
AlmancaUnantastbar, geweiht, verbotenDokunulmaz, adanmış/kutsal, yasakVerboten normatif yasağı, unantastbar ise dokunulmazlığı ifade eder; kökün tek kelimeyle aktarımı zordur.Güçlü
FransızcaInviolable, sanctuaire, prohibéÇiğnenemez, sığınak/kutsal yer, yasaklanmışProhibé yasal engeli karşılarken inviolable ve sanctuaire kökün harem/dokunulmazlık merkezini yansıtır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْحَرَامِ / حَرَمًاCoğrafi ve zamansal dokunulmazlık (kutsal alan/zaman)Mescid-i Haram, Harem bölgesi ve haram aylar bağlamında; Bakara 2:144, Mâide 5:97, Kasas 28:57
حَرَّمَ / حُرِّمَتْHukuki ve dini yasaklar (şer'i tahrim)Yiyecekler, evlilik yasakları, haksız cana kıyma ve riba yasakları; Bakara 2:173, Nisâ 4:23, En'âm 6:151
مَحْرُومُونَ / وَالْمَحْرُومِİmkândan veya rızıktan yoksun bırakılmaİhtiyaç sahibi yoksul veya mahsulü telef olup gelirden mahrum kalanlar; Zâriyât 51:19, Kalem 68:27
حَرَّمْنَا عَلَيْهِOntolojik veya sevk-i ilahi ile engellenmeHz. Musa'nın diğer sütanneleri emmesinin engellenmesi ve helak olan beldelerin dönüşünün imkânsızlığı; Kasas 28:12, Enbiyâ 21:95
تُحَرِّمُHelal olanı kendi nefsine yasaklamaYemine veya kişisel karara dayalı olarak meşru olanı men etme bağlamı; Tahrîm 66:1

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHüsün ve kubuh, teklif teorisiBir şeyin haram kılınmasının zatındaki bir kötülükten (kubh-i zâtî) mi yoksa ilahi nehiyden mi kaynaklandığı meselesi.İlahi hitabın varlıktaki sınır koyucu otoritesi ve teklifin bağlayıcılığı.
FıkıhHükm-i teklifî ve ahkâm kategorisiKesin ve bağlayıcı bir delille yapılmaması istenen fiil; haram li-aynihî ve haram li-gayrihî ayrımları.Hukuki bağlayıcılık, cezai yaptırım ve işlenmesi halinde günah doğuran mutlak yasaklık.
TefsirAhkâm ayetleri ve tahrim tahlilleriAyetlerdeki tahrim lafızlarının mutlak yasaklık mı, kerahet mi yoksa ontolojik engel mi ifade ettiği tahlili.Ayetin nüzul ortamındaki şirk kalıntıları olan keyfi helal-haram iddialarını iptal etme.
HadisAhkâm ve hürmet rivayetleriKanın, malın ve ırzın dokunulmazlığı (hürmetü demil-müslim) ile helal ve haram sınırlarının açıklığı.Müminin dokunulmazlığı, şüpheli şeylerden kaçınma ve haram sınırlarına yaklaşmama disiplini.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKutsal alan ve hududullahİlahi dokunulmazlık çemberiİnsanın aşkın olan karşısında haddini bilmesini sağlamaVarlığın ve eylemlerin ilahi rızaya göre sınırlandırılması, tecavüz edilemez kutsal sınırların korunmasıdır.Kesin
İlmiHakikat ve yöntem sınırlarıEpistemik meşruiyet sınırıDogmatizm ve keyfi yargı üretimini men etmeDelilsiz hüküm vermenin, zanna tabi olmanın ve bilginin tahrif edilmesinin kesin olarak yasaklanmasıdır.Güçlü
SiyasiKamu düzeni ve insan haklarıTemel hakların dokunulmazlığıOtoritenin keyfi tasarruflarını engellemeCan, mal, akıl, nesil ve din emniyetinin ihlal edilemez birer harem alanı olarak tescil edilmesidir.Kesin
İktisadiMülkiyet ve helal kazançHaksız kazanç ve tekel bariyeriSömürü ve haksız zenginleşmeyi önlemeRiba, hırsızlık, gasp gibi alanların kapatılması ve imkânı olmayan mahrum kesimlerin hakkının korunmasıdır.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel bariyeri ve yasak enerji bandıFizikte ve kuantum mekaniğinde parçacıkların belirli enerji düzeylerine geçişinin veya belirli alanlara girişinin fiziksel yasalarca imkânsız kılınması; koruma altındaki kararlı alan yapısı.Güçlü
Beşeri bilimlerTemel hak dokunulmazlığı ve tabu alanıHukuk ve sosyolojide toplumun varlığını sürdürebilmesi için hiçbir egemen gücün müdahale edemeyeceği dokunulmaz koruma havzalarının ve anayasal sınırların oluşturulması.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca "günah olan, cezalandırılması gereken negatif yasak" olarak algılayıp onun koruyucu harem, dokunulmazlık, hürmet ve himaye boyutunu tamamen unutmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem ontolojik engeli (sütannelerin emzirilememesi gibi), hem korunmuş güvenli alanları (Harem-i Şerif), hem sosyal himayeyi (mahrumun hakkı) hem de ihlal edilemez sınırları kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİslam'ın helal-haram sistemini hayatı kısıtlayan keyfi bir tabular bütünü sanmak; haram kılmanın aslında varlığı, insan onurunu, toplumsal adaleti ve barışı koruyan bir emniyet kalkanı olduğunu kavrayamamak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın inşa ettiği varlık ve ahlak nizamı sınırlar (hududullah) üzerine kuruludur. حرم kökü, insanın serbest tasarruf alanı ile çiğneyemeyeceği ilahi dokunulmazlık alanı arasındaki çizgiyi çeker.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hac ve harem hukukuyla ilgili ahkâm ayetlerinde, yiyecek ve aile hukuku yasaklarında, şirk ehlinin helal-haram uydurmalarını reddeden pasajlarda ve infak bağlamında mahrûm kavramının geçtiği ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yasağın salt cezalandırıcı bir kısıtlama olduğu zannını yıkar; haramın temelinde bir hürmetin, değerin ve o değeri korumak için çekilmiş emniyetli bir sınırın bulunduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir şeyin etrafına sınır çekilerek başkalarının tasarrufuna kapatılması, kuyu çevresi gibi dokunulmaz bir koruma kuşağı oluşturulması ve esnemeyen katı bir engel konulması.
  • Soyut anlamİlahi irade ve meşru otorite tarafından belirlenen, çiğnenmesi ve aşılması yasaklanan, hürmet ve tazim gösterilmesi zorunlu dokunulmazlık alanı.
  • Sistematik karşılıkİnsan davranışlarını sınırlayan, temel hakları koruma kalkanına alan ve meşru alan (hıll) ile tecavüz alanı arasındaki emniyet sınırını tesis eden ilahi regülasyon mekanizması.
  • LaTeX modeliS⊂Ω  ⟹  ∂S=Bve∀x∉S, x→ihlalS=∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω evrensel fiil ve varlık uzayını, S bu uzay içinde dokunulmaz kılınmış koruma alanını (harem/hürmet), ∂S bu alanın etrafına çekilen aşılmaz sınırı (B, bariyer/hudut) temsil eder. Dışarıda bulunan herhangi bir failin veya unsurun (x), izin ve meşruiyet bağı olmaksızın bu alana geçişi veya müdahalesi sıfırlanmış, yani kesin olarak engellenmiştir (∅). Böylece sistem, korunan alanın dokunulmazlığını matematiksel bir bariyer modeliyle ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح