مرح

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: م-ر-حالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ١٧ · الآيات: ٣ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بلغخرقتَمْرَحُونَحققمرحمشيجبلأرضمَرَحًافرحخددأنسخيلحبب

الجذرالصيغ ٢الآيات ٣السور ٣المجاورة ١٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

مرح

م - ر - ح

جذر
  • الورود: ٣
  • الآيات: ٣
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ١٣

Derlenmiş hasattır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Derlenmiş hasattır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٦٠٢
باب الحاء والراء والميم معهما ح ر م، ح م ر، م ح ر، م ر ح، ر ح م، ر م ح كلهن مستعملات حرم: الحَرَمُ: حَرَمُ مَكّةَ وما أحاط بها إلى قريبٍ من المَواقيت التي يُحْرِمُون منها، مَفصول بين الحِلِّ والحَرَم بمِنىً. والمُحَرَّم في شعر الأعشى هو الحَرَم حيث يقول: بأجْيادَ غربيَّ الصَّفا والمُحَرَّمِ وقال النبيُّ- صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: مَكَّةُ حَرَمُ إبراهيم، والمدينةُ حَرَمي. والمُحَرَّم هو
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٦٤
المَرَحُ: شدة الفرح، والنشاط. وقد مَرِحَ بالكسر، فهو مَرِحٌ ومِرِّيحٌ بالتشديد، وأمْرَحَهُ غيره، والاسم المِراحُ. ومرِحَتْ عينه أيضاً مَرَحاناً: فسدت وهاجت. قال الشاعر: كأنَّ قذًى في العينِ قد مَرِحَتْ به وما حاجَةُ الأخرى إلى المَرَحان وفرسٌ مِمْراحٌ ومَروحٌ، أي نشيطٌ. وقد أمْرَحهُ الكلأُ. وقوسٌ مَروحٌ، كأن بها مَرحاً من حسن إرسالها السهمَ. وقال الأصمعي: في قول أبي ذؤيب: مُصَفَّقَةٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٦٬٤٧٦
باب الحاء والراء مع الميم حرم ، حمر ، رحم ، رمح ، مرح ، محر : مستعملة . حرم : قال شَمِر قال يحيى بنُ ميسرةَ الكلابيُّ : الحُرْمَةُ : المَهَابةُ . قال : وإذا كان للإنسان رَحِمٌ وكنَّ نستحي منه قلنا : له حُرْمَةٌ . قال : وللمسلم على المسلم حُرْمَةٌ ومهابَةٌ . وقال أبو زيد : يقال : هو حُرْمَتُك ، وهما حُرْمَتُك ، وهم حُرْمَتُك ، وهي حُرْمَتُك ، وهُنَّ حُرْمَتُك ؛ وهم ذوو رَحِمه وجارُه ومن يَنْصرُه
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٦٠٢
(باب الميم والراء وما يثلثهما) (مرز) الميم والراء والزاء أصلٌ يدلُّ على تقطيع شيءٍ وخَدْشه. ومرَزَتِ المرأةُ العجينَ: قطّعته، وكلُّ قطعةٍ مَرْزَةٌ. ويقولون في القياس على هذا: امتَرزَ عِرْضَه، إذا نال منه. ومَرز جِلدَه: خَدَشَه. (مرس) الميم والراء والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على مُضامَّةِ شيءٍ لشيءٍ بشِدّةٍ وقُوّة. منه المَرَس: الحَبْل، سمِّيَ لتمرُّسِ قُواهُ بعضِها ببعض، والجمع أمراس ومَرِسَ الحبلُ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٠٣
- المرح: شدة الفرح والتوسع فيه، قال تعالى: ﴿ولا تمش في الأرض مرحا﴾ [الإسراء/37] وقرئ: (مرحا) (وهي قراءة شاذة قرأ بها يعقوب من غير طريق الطيبة. انظر: إعراب القرآن للنحاس 2/241) أي: فرحا، ومرحى: كلمة تعجب.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬١٨٤
م ر ح به مرح ومراح‏:‏ شدّة فرح ونشاط ‏"‏ ولا تمش في الأرض مرحاً ‏"‏ ورجل مرح ومروح‏.‏ وفرس وناقة مروح وممراح‏.‏ ومرّح مهره‏:‏ لينه وأزال مرحه وشماسه فهو ممرح‏.‏ قال‏:‏ والله لولا مهرك الممرّح المنتقى من الجياد الأقرح لقام آميك عليك النوّح أقول والحبل معقود بمسحله مرحى له إن يفتنا مسحه يطر ومن المجاز‏:‏ قوس مروحٌ إذا كانت حسنة الإرسال للسهم‏.‏ ومرحت عينه بمائها وبقذاها إذا رمت به‏.‏ قال كثير
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٢٤٨
المَرَحُ: شدَّة الفَرَحِ والنشاط حتى يجاوزَ قَدْرَه؛ وقد أَمْرَحَه غيره، والاسم المِراحُ، بكسر الميم؛ وقيل: المَرَحُ التبختر والاختيالُ. وفي التنزيل: ولا تَمْشِ في الأَرض مَرَحاً أَي متبختراً مختالاً؛ وقيل: المَرَحُ الأَشَرُ والبَطَرُ؛ ومنه قوله تعالى: بما كنتم تَفْرَحونَ في الأَرض بغير الحق وبما كنتم تَمْرَحُونَ. وقد مَرِحَ مَرَحاً ومِراحاً، ورجل مَرِحٌ من قوم مَرْحى ومَراحى؛ ومِرِّيحٌ،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٥٤
* م ر ح * * المَرَحُ * شدة الفرح والنشاط وبابه طرِب فهو * مَرِحٌ * بكسر الراء و * مِرِّيحٌ * بوزن سِكِّيت و * أمْرَحَهُ * غيره والاسم * المِرَاحُ * بالكسر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٩٩٥
مرح، كفرح: أشر وبطر، والثلاثة ألفاظ مترادفة، ومنه قوله تعالى: بما كنتم تفرحون في الأرض بغير الحق وبما كنتم تمرحون وفي المفردات: المرح: شدة الفرح والتوسع فيه. ومرح: اختال، ومنه قوله تعالى: ولا تمش في الأرض مرحا أي متبخترا مختالا. ومرح مرحا: نشط. في الصحاح والمصباح: المرح: شدة الفرح، والنشاط حتى يجاوز قدره، ومرح مرحا، إذا خف، قاله ابن الأثير. وأمرحه غيره. والاسم مراح، ككتاب، وهو مرح، ككتف
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬١٥٢
مَرِحَتِ القِرْبَةُ 1 مَرِحَتِ القِرْبَةُ ذ , aor. مَرَحَ , inf. n. مَرَحَانٌ, The water-skin leaked, or let out its water through the punctures made in sewing it. (L.) ― -b2- مَرِحَ السَّحَابُ The clouds poured forth rain. (L.) ― -b3- مَرِحَ, (L,) inf. n. مَرَحَانٌ, (L, K,) He, or it, became weak. (L, K.) You say مَرِحَتْ عَيْنُهُ His eye became weak. (L.) Also, مَرِحَتْ عَيْنُهُ, inf. n.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٧٧
مَرَحَ مَرَحَ A ( n. ac. مَرْح 1 ) a. [ coll. ], Coated with mud. _ast; مَرِحَ مَرِحَ A ( n. ac. مَرَح 4 ), a. Was gay, merry; exulted; frisked. b. Was proud; walked proudly. c. ( n. ac. مَرَحَاْن 36 ), Ran with water ( eye ); leaked ( water-skin ); poured forth rain ( clouds ). مَرَّحَ مَرَّحَ II , a. Anointed, oiled ( skin ). b. Filled with water. c. Winnowed ( corn ). أَمْرَحَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٣٬٥١٩
مرح مَرِحَ - يَمْرَحُ - مَرَح - مَرَحَاً مَرِحَ - يَمْرَحُ + الكائن: يبدي الخيلاء والفخر والفرح والكبر على الآخرين: يمشي ويتحرك أثناء مشيه بطريقة فيها الخيلاء والفخر والكبر، فيبدو لمن يشاهده أنه فرح ومسرور ومتميز عمن سواه بالنعمة من مال أو جمال جسم أو منزلة مَرَح: اسم فعل " مَرِحَ - يَمْرَحُ ": المشي والتحرك بطريقة فيها الخيلاء والفخر والكبر،
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٧ (الإجمالي: ٢٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. مشي

    الآيات المشتركة: ٢ · Yürür

  2. أرض

    الآيات المشتركة: ٣ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  3. صعر

    الآيات المشتركة: ١ · “Sa’ire” ateşin alevidir

  4. خدد

    الآيات المشتركة: ١ · Hadde, “Yanak” demektir

  5. خرق

    الآيات المشتركة: ١ · Hırka elbiselik kumaş demektir

  6. فخر

    الآيات المشتركة: ١ · Fehr (hı) “Fehhar” çömlekçi demektir

  7. خيل

    الآيات المشتركة: ١ · Heyl (hı) : At demektir

  8. طول

    الآيات المشتركة: ١ · Tivel” hayvanın çayıra bağlandığı ip demektir

  9. فرح

    الآيات المشتركة: ١ · Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı…

  10. جبل

    الآيات المشتركة: ١ · Dağ anlamındadır

  11. بلغ

    الآيات المشتركة: ١ · İş ayakkabısı

  12. حبب

    الآيات المشتركة: ١ · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

الآيات التي ورد فيها(٣)

  1. وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا

    Coşmak

  2. وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ

    Coşmak

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökمرح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفرح, بطر, أشر, خيل
Zıt Kökخبت
Çekirdek Özet 1Kabına sığmayacak derecede taşma, tutulamayan taşkınlık ve hafiflik
Çekirdek Özet 2Haddi aşan taşkın sevinç, yeryüzünde böbürlenerek ve çalımla yürüme hali
Çekirdek Özet 3Meşru sevinç sınırını aşıp varoluşsal haddini unutarak dengesizleşme ve azgınlaşma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca masum bir neşe veya sevinç sanarak Kur'an'ın yerdiği ontolojik taşkınlığı ve hadsizliği gözden kaçırma

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مرGeçip gitmek, akıp gitmek, tutunamamak ve yerinde duramamak; مرر, مرج, مرد, مرض köklerinde görüldüğü gibi bir durumun sınırını aşıp akması veya istikrarsızlaşmasıحSınırı, engeli ve muhafazayı temsil eden harfin eklenmesiyle hareket bir kabın, bendin veya sınırın dışına taşkınlık ve hafiflikle fırlama anlamına daralmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikDalgaya benzer şekilde kabaran, taşmaya hazır sıvısal akış ve yoğunluk
رinsan başı; baş, ilk, üstYukarıya doğru yükselme, başını dik tutma ve öne atılma eğilimi
حçit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaSınırı, kabı ve tutucu engeli zorlama veya aşma durumu
مرحSınırı zorlayan taşkın akışın baş kaldırarak dışarı fırlamasıİçteki enerjinin veya sevincin kabına sığmayarak tutucu sınırı yırtması, başı yukarıda dengesiz bir hafiflikle saçılması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSu tulumunun veya kabın suyla aşırı dolup dikiş yerlerinden sızdırması; gözün yaştan dolayı tutamayıp yaş saçması ve atın aşırı beslenip dinlenmekten dolayı zaptedilemez bir taşkınlıkla hoplayıp sıçraması
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ bir deveyi betimlerken kökü taşkın bir enerji ve kabına sığmayan yürüyüş anlamında kullanır: مَرِحَتْ حُرَّةٌ كقَنْطَرَةِ الرُّومِيِّ (Rum kemeri gibi heybetli soylu deve taşkın bir canlılıkla yürüdü)
Erken Arapça kullanımİbnü'l-Esîr'in naklettiği üzere Hz. Ali hakkında söylenen sözde kök taşkın şakacılık ve hafiflik anlamında تِمْراحة şeklinde geçmektedir; ayrıca ok hedefi vurduğunda hayranlık nidası olarak مَرْحَى denmesi erken dönemde yaygındır

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-A‘şâ.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça مرح kökü, Sami dil ailesi içinde özellikle güneybatı kolunda belirginleşen, içsel bir doluluğun dışa kontrolsüz taşması ve haddini aşan bir hareketlilik sergilemesi fikrine dayanır. İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı ses dizilimiyle birebir morfolojik bir kök sürekliliği zayıf olmakla birlikte, genel Sami kök yapısındaki hareketlilik, kaynama ve taşkınlık bildiren köklerle anlamsal bir örtüşme görülür. İbranicedeki marach (sürmek, yaymak, sıvamak) fiili Arapçadaki deriyi yağlamak anlamındaki تمريح kullanımıyla teknik bir örtüşme gösterse de taşkın sevinç ve kibir anlamı Klasik Arapçada bedevi hayatının at, deve ve su tulumu metaforları üzerinden özgün bir psikolojik ve ahlaki kavrama evrilmiştir. Çöl ortamında bir binek hayvanının doyum ve güç sebebiyle binicisini dinlememesi ya da tulumun suyu tutamayarak sızdırması fiziksel deneyimi, içsel kabarmayı zapt edemeyen insanın şımarıklığına doğrudan aktarılmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönTulumun sızdırması, gözün yaş akıtması, hayvanın zaptedilemezliğiİçteki doluluğun taşıyıcı kabın mukavemetini aşarak dışarı vurması fikriKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice m-r-ch (yaymak, sürmek, sıvamak)Arapçadaki deriyi yağlama anlamı ile sınırlı örtüşme; taşkınlık anlamı Arapçada gelişmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afroasyatik dış bağ tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, Lane's Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مرحAnlamlıTaşkınlık, haddi aşan sevinçKabına sığmayarak taşkınca sıçrama, böbürlenmeHedef kök; Kur'an'da geçer
محرAnlamlıHızlı hareket, seğirtme, koşmaGeminin veya fırtınanın hızlıca yarıp geçmesi, akmasıOrtak hareketlilik ve akış çekirdeği; Kur'an'da geçmez
رمحAnlamlıMızrak, dürtmek, vurmakHayvanın çifte atması veya mızrakla saplama hareketiFırlama ve sınır dışına itme yönüyle ilişkili; Kur'an'da geçer
رحمAnlamlıMerhamet, acıma, rahimKuşatıcı bağ, koruyucu sıcaklık ve esirgemeمرح kökündeki sınır tanımazlığın aksine koruyucu sınır kurar; Kur'an'da geçer
حمرAnlamlıKızıllık, kabuk soyma, eşekYoğun renk, deriyi yüzme ve sertlik bildiren hallerKur'an'da geçer
حرمAnlamlıYasaklamak, dokunulmaz kılmakSınır çekme, engelleme, men etmeمرح kökünün aştığı sınırı koyan zıt eylemdir; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مرحMerkezHaddi aşan taşkınlıkİçsel hafiflik ve şımarıklığın bedensel yürüyüşe ve davranışa kontrolsüzce yansımasıdırTaşma, hoplama, yerinde duramama ve böbürlenme hali
فرحKomşuSevinç, ferahlıkSevinç genel bir duygu durumudur; meşru olabileceği gibi aşırıya kaçtığında yerilirDuygunun genişlemesi ve dışavurumu, her zaman taşkın çalım içermez
بطرKomşuNimete nankörlük, şımarıklıkNimetin bolluğundan dolayı hakkı inkâr etme ve hakkı tanımama ağırlıklıdırNimeti kaldıramayıp küstahlaşma
أشرKomşuAzgınlık, kibir sarhoşluğuNefsin kendini aşırı beğenmesi ve doyumsuzluktan kaynaklanan arsız küstahlıktırKendini diğerlerinden üstün görmenin getirdiği şımarıklık
خيلKomşuGurur, kendini beğenmeZihinsel bir kuruntu ve hayal ile kendini büyük görme durumudurYürüyüşe yansıyan çalım ve tekebbür
خبتZıtTevazu, boyun eğmeVakar içinde alçalma, yerleşik bir sükûnet ve haddini bilme durumudurAlçakgönüllülükle yatışma ve kabına çekilme hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaمرحŞiddetli taşkınlık ve böbürlenmeİçsel sevinç veya kibrin kontrol edilemeyip bedene ve yürüyüşe çalım olarak yansımasıKesin
LatinceExsultare, petulantiaAşırı sıçramak, taşkın şımarıklıkExsultare fiziksel zıplamayı ve taşkın sevinci karşılar; petulantia ise ahlaki şımarıklığı ifade ederGüçlü
İngilizceExuberance, insolent joy, swaggerZaptedilemez taşkınlık, çalımlı yürüyüşSwagger kökün fiziksel yürüyüşteki böbürlenme boyutunu, insolent joy ise hadsiz sevinci tam karşılarGüçlü
AlmancaÜbermut, ausgelassenheit, stolzierenHaddini aşan neşe, çalımlı yürümeÜbermut kavramı kökün özündeki zaptedilemez taşkınlık ve sınır tanımazlığı derinlemesine kapsarGüçlü
FransızcaExubérance, morgue, insolenceAşırı taşkınlık, kibirli yürüyüşKontrolsüz neşenin dışa taşmasını ve çalımlı böbürlenmeyi yansıtırGüçlü

المصدر Gaffiot Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَرَحًاYeryüzünde haddini bilmez, çalımlı ve böbürlenen yürüyüş tarzıAhlaki ve bedensel terbiyeyi emreden yasaklama bağlamında; İsrâ 17:37, Lokmân 31:18
تَمْرَحُونَHakikat dışı sevinçle şımarıp haddi aşma ve azgınlaşma haliAhirette cehennem azabına uğrayan inkârcıların dünyadaki sorumsuz şımarıklıklarını kınama bağlamında; Mü'min 40:75

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKibir, tefahur ve inkâr psikolojisiAhireti inkâr edenlerin dünyadaki şımarıklığının azaba sebep olması ve kulun haddini bilmesi zorunluluğuİnkârın getirdiği ontolojik hadsizlik ve sahte güvenlik hissi
FıkıhYürüyüş âdâbı ve kibir alametleriYolda yürürken kibirlenmenin, çalım satmanın ve bedensel böbürlenmenin tahrîmen mekruh veya haram oluşuBedensel hareketlerde tevazu ve vakarın muhafazası
TefsirÂdâb-ı muâşeret ve nefis terbiyesiLokmân ve İsrâ surelerindeki yasakların insanın acziyetini unutup yeryüzünü yaracakmış gibi davranmasını yermesiKulun sınırlarını bilmesi ve yeryüzündeki faniliğini idrak etmesi
HadisGurur ve tekebbür yasaklarıElbisesini çalımla yerde sürüyerek veya böbürlenerek yürüyenlerin yerildiği rivayetlerin dilsel arka planıZaptedilemeyen kibir tavrının amelleri iptal etmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKul-Yaratıcı ilişkisiHaddini aşma, azgın şımarıklıkKulun acziyetini unutmasını engelleyen uyarıcı sınırİnsanın emanetçi olduğunu unutup mutlak güç sahibi gibi davranmasını yasaklarKesin
İlmiBilgi ahlakıEntelektüel kibir ve cüretZihnin verili sınırları aşarak hadsiz iddialarda bulunmasıEldeki kısıtlı bilgiyle her şeyi kuşatmış gibi taşkın bir özgüven üretme tehlikesiGüçlü
SiyasiOtorite ve güç kullanımıTiranlık, güç sarhoşluğuİktidar sahiplerinin denetimsiz taşkınlık göstermesiGücü elinde tutanın zayıflara karşı çalım satıp hukuki sınırları çiğnemesiGüçlü
İktisadiServet ve tüketim davranışıGösterişçi tüketim, şımarık harcamaKaynakların sorumsuzca ve böbürlenerek saçılmasıServetin sağladığı refahla dengesizleşip piyasada ve toplumda tahripkâr bir güç gösterisine girişmeGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSüperkritik kütle ve rezonans kırılmasıBir sistemin iç enerjisinin taşıyıcı kabın veya sınır şartlarının dayanma eşiğini aşarak yapıyı kontrolsüzce parçalaması veya sızdırmasıGüçlü
Beşeri bilimlerHibris (Hubris) sendromu ve anomiBireyin aşırı başarı, güç veya sevinç sarhoşluğuyla toplumsal ve ahlaki normları hiçe sayarak yıkıcı bir pervasızlığa kapılmasıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca sıradan bir neşe, eğlence veya sevinçli yürüyüş olarak algılayıp ahlaki ve varoluşsal ağırlığını göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamمرح, kök anlamındaki tulumun sızdırması ve atın zaptedilememesi gibi, nefsin taşıyamayacağı bir hafiflikle haddini aşıp yeryüzünde fıtri sınırları hiçe sayarak yürümesidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİsrâ 17:37 ve Lokmân 31:18'deki ikazları sadece basit bir estetik tavsiye sanmak; oysa ayetlerin insanın ontolojik hududunu tayin ettiğini ve kibrin kökünü kazıdığını fark edememek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisinde sevinç ile taşkınlık, vakar ile hafiflik arasındaki hassas sınırı nasıl tanımladığını gösterir; kibrin sadece zihinsel değil bedensel bir taşkınlık olduğunu ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Lokmân'ın oğluna verdiği ahlak öğütlerinde, İsrâ suresindeki temel ahlaki ilkelerde ve Mü'min suresinde cehennem ehlinin dünyadaki haksız taşkınlıklarının nitelendiği hesap sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanın sevinmesinin veya izzetli durmasının kınandığı zannını yıkar; kınanan şeyin meşru neşe değil, haddi aşan, yerinde duramayan ve başkalarını ezen şımarık taşkınlık olduğunu netleştirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSu tulumunun suyla dolarak dikişlerinden sızdırması, gözün yaşı tutamayıp akıtması ve besili atın kabına sığmayarak zaptedilemez taşkın hareketler yapmasıdır.
  • Soyut anlamİçteki duygu veya güç yoğunluğunun ahlaki ve varoluşsal kabı yırtarak dışarıya çalım, hadsizlik, hafiflik ve böbürlenme olarak taşmasıdır.
  • Sistematik karşılıkİnsanın yeryüzündeki ontolojik sınırını aşarak güç sarhoşluğuyla çevreye ve topluma karşı denetimsiz bir üstünlük gösterisine kalkışması halidir.
  • LaTeX modeliM=Θ(E−C)⋅E−CV
  • LaTeX açıklaması

M taşkınlık ve böbürlenme düzeyini temsil eder. E bireyin içsel enerji, sevinç, güç veya servet miktarını; C ise bireyin ahlaki, fıtri ve ontolojik taşıma kapasitesini ve sınırını gösterir. Θ Heaviside basamak fonksiyonu olup E≤C durumunda sıfır değerini alarak taşkınlığın oluşmadığını, E>C durumunda ise sınırın aşıldığını simgeler. Paydadaki V vakar ve nefis terbiyesini temsil eden sükûnet katsayısıdır; vakar azaldıkça taşkınlık ve hafiflik (M) şiddetlenerek kontrolsüz çalıma dönüşür.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: م