فرح

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ف-ر-حالصيغ: ١٤ · الجذور المجاورة: ٣٤ · الآيات: ٢١ · السور: ١٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».أمريَفْرَحُونَأتيتَفْرَحُونَضررفرحتَفْرَحُواتَفْرَحْفتححزبوَفَرِحُواصوبحوطفَلْيَفْرَحُواسوأفَرِحُواموللديقدم

الجذرالصيغ ١٤الآيات ٢١السور ١٣المجاورة ٣٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

فرح

ف - ر - ح

جذر
  • الورود: ٢٢
  • الآيات: ٢١
  • الصيغ: ١٤
  • المعاجم: ١٣

Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı ziraata hazır hale getirmek anlamı kazanmıştır. Ziraat yapmak demektir. Hasat zamanı geldiğinde çiftçinin duyduğu sevince “ferah” denmiştir. . Sanattaki güzelliğe de ferah denir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı ziraata hazır hale getirmek anlamı kazanmıştır. Ziraat yapmak demektir. Hasat zamanı geldiğinde çiftçinin duyduğu sevince “ferah” denmiştir. . Sanattaki güzelliğe de ferah denir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٤٥٦
باب الحاء والراء والفاء معهما ح ر ف، ح ف ر، ف ر ح، ر ف ح مستعملات حرف: الحَرْف من حُروف الهِجاء. وكلُّ كلمةٍ بُنِيَتْ أداةً عاريةً في الكلام لتفرقة المعاني تُسمَّى حَرْفاً، وإنْ كانَ بناؤها بحَرْفَيْن أو أكثر مثلُ حَتّى وهَلْ وَبلْ ولَعَلَّ. وكلُّ كلمةٍ تُقرَأ على وُجوهٍ من القرآن تُسمَّى حَرْفاً، يقال: يُقرَأ هذا الحَرْف في حَرْف ابن مسعود أي في قراءته. والتحريف في القرآن تغيير الكلمة عن
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٣٨
فَرِحَ به: سُرَّ. والفَرَحُ أيضاً: البَطَرُ. ومنه قوله تعالى: "إنَّ الله لا يحبُّ الفرِحين". وأفْرَحَهُ: سِرَّهُ. يقال: ما يسرُّني بهذا الأمر مُفْرِحٌ ومَفْروحٌ به، ولا تقل مَفْروحٌ. والتفريح مثل الإفراح. أبو عمرو: أفْرَحَهُ الديْنُ: أثقله. وأنشد: إذا أنت لم تَبْرح تؤدِّي أمـانةًوتحمِلُ أخرى أفْرَحَتْكَ الودائعُ وتقول: لك عندي فَرْحَةٌ إن بشَّرتني، وفُرْحَةٌ. والمِفْراحُ: الذي يَفْرَح كلَّما
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٤٬٨١٩
ح ر ف حرف ، حفر ، فرح ، رحف ، رفح : مستعملة . حرف : قال الليث : الحَرْفُ من حُرُوفِ الهِجَاء . قال : وَكُلُّ كَلِمَةٍ بُنِيَتْ أَدَاةً عارِيةً في الكلامِ لِتَفْرِقَةِ المَعَانِي فاسْمُها حرفٌ ، وإِنْ كَانَ بِنَاؤُها بحرفين أو فَوْقَ ذلك ، مثل : حتى وَهَلْ وَبل وَلَعَلّ . وكل كلمة تُقْرَأُ على وُجُوهٍ مِنَ القُرْآنِ تُسمى حَرْفاً ، يقرأ هذا في حرف ابن مسعود أي في قراءة ابن مسعود . قال والإنسانُ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٩٬٢٢٩
(باب الفاء والراء وما يثلثهما) (فرز) الفاء والراء والزاء أُصَيْلٌ يدل على عَزْل الشيء عن غيره. يقال: فرَزْت الشيءَ فرْزاً، وهو مفروز، والقِطعة فَِرْزة([1]) .*فرس) الفاء والراء والسين أُصَيل يدلُّ على وطءِ الشَّيء ودقِّه. يقولون: فَرَسَ عنقَه، إذا دقَّّها. ويكون ذلك من دقِّ العُنق([2]) من الذَّبيحة. ثم صيِّر كلُّ قتلٍ فَرْسا، يقال: فرَسَ الأسدُ فريستَه. وأبو فِراسٍ: الأسد. وممكنٌ أن يكون الفَرَس
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٤٩٩
- الفرح: انشراح الصدر بلذة عاجلة، وأكثر ما يكون ذلك في اللذات البدنية الدنيوية، فلهذا قال تعالى: ﴿لكيلا تأسوا على ما فاتكم ولا تفرحوا بما آتاكم﴾ [الحديد/23]، ﴿وفرحوا بالحياة الدنيا﴾ [الرعد/26]، ﴿ذلكم بما كنتم تفرحون﴾ [غافر/75]، ﴿حتى إذا فرحوا بما أوتوا﴾ [الأنعام/44]، ﴿فرحوا بما عندهم من العلم﴾ [غافر/83]، ﴿إن الله لا يحب الفرحين﴾ [القصص/76]، ولم يرخص في الفرح إلا في قوله: ﴿فبذلك فليفرحوا﴾
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢١٣
ف ر ح لك عندي فرحةٌ أي بشرى وفلان إن مسّه خير فمفراح وفرحان وتقول‏:‏ أفرحتني الدنيا ثم أفرحتني أي سرّتني ثم غمّتني والهمزة‏:‏ للسلب‏.‏ أنشد ابن الأعرابيّ‏:‏ وتقول‏:‏ المرء دائر بين مفرحين قاعد بين سلامةٍ وحين‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٤٣٨
الفَرَحُ: نقيض الحُزْن؛ وقال ثعلب: هو أَن يجد في قلبه خِفَّةً؛ فَرِحَ فَرَحاً، ورجل فَرِحٌ وفَرُحٌ ومفروح، عن ابن جني، وفَرحانُ من قوم فَراحَى وفَرْحَى وامرأَةٌ فَرِحةٌ وفَرْحَى وفَرحانة؛ قال ابن سيده: ولا أَحُقُّه. والفَرَحُ أَيضاً: البَطَرُ. وقوله تعالى: لا تَفْرَحْ إِنَّ الله لا يحب الفَرِحينَ؛ قال الزجاج: معناه، والله أَعلم: لا تَفْرَحْ بكثرة المال في الدنيا لأَن الذي يَفْرَحُ بالمال يصرفه في
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٢١
* ف ر ح * * فَرِحَ * به سر و * الفرَحُ * أيضا البطر ومنه قوله تعالى ﴿ان الله لا يحب الفرحين﴾ وبابهما طرب و * أفْرَحَهُ * و * فَرَّحَهُ تفريحا * أي سره يقال ما يسرني بهذا الأمر * مُفْرِحٌ * بكسر الراء و * مَفْروحٌ * به ولا تقل مفروح و * أفْرحَهُ * الدين أثقله وفي الحديث ﴿لا يترك في الإسلام * مُفْرَحٌ *﴾ قال الأزهري هو المفدوح وقال الأصمعي هو الذي أثقله الدين يقول يقضى عنه دينه من بيت المال ولا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٢١٤
الفرح، محركة: السرور، وفي اللسان: نقيض الحزن. وقال ثعلب: هو أن يجد في قلبه خفة. وفي المفردات: الفرح هو انشراح الصدر بلذة عاجلة غير آجلة، وذلك في اللذات البدنية الدنيوية والسرور هو انشراح الصدر بلذة فيها طمأنينة الصدر عاجلا وآجلا. قال: وقد يسمى الفرح سرورا، وعكسه. والفرح: الأشر والبطر. وقوله تعالى لا تفرح إن الله لا يحب الفرحين قال الزجاج: معناه - والله أعلم - لا تفرح بكثرة المال في الدنيا، لأن
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬٣٨٣
فَرِحَ 1 فَرِحَ ذ , (S, A, L, Msb, K, &c.,) [aor. فَرَحَ ,] inf. n. فَرَحٌ, (S, * L, * Msb, &c.,) He rejoiced; was joyful, or glad; or was happy; (S, A, L, Msb, K, &c.;) syn. سُرَّ: (S, A, Msb, * &c.:) or he experienced a sensation of lightness in his heart: (Th, TA:) or his bosom became dilated with delight, or pleasure, of short continuance, transitory, or fleeting, not lasting, as is the case
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢١٩
فَرِحَ فَرِحَ A ( n. ac. فَرَح 4 ), a. Rejoiced; was happy, glad. b. [ Bi ], Rejoiced, exulted at. فَرَّحَ فَرَّحَ II , a. Gladdened, delighted, made to rejoice; gratified. أَفْرَحَ أَفْرَحَ IV , a. see II . b. De. prived of jou. c. Burdened, overwhelmed ( debt ). فَرْحَة فَرْحَة 1t , a. Joy, gladness, delight. b. cause of gladness; gift, grafuity. فَرْحَى فَرْحَى 1ya , a. fem.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٨٬٠٠٦
فرح فَرِحَ - يَفْرَحُ - فَرِح - فَرِحُوْن فَرِحَ - يَفْرَحُ + كائن + بشيء أو أمر: يشعر في نفسه بالفرح من أثر الشيء أو الأمر: يتَكَوَّنُ لدى المرء شعور داخل نفسه بالرضا والقبول والمتعة، وذلك تجاه موقف أو وضع معين، فيتصرف بطريقة تُشْعِر الآخرين بما يحس به فَرِح: على وزن " فَعِل" اسم فاعل مبالغة من " فَرِحَ - يَفْرَحُ " فَرِحُوْن: جمع " فَرِح "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٤ (الإجمالي: ١٥٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حزب

    الآيات المشتركة: ٣ · “Huzme” demet demektir

  2. صوب

    الآيات المشتركة: ٤ · Sağanak yağmur demektir

  3. فخر

    الآيات المشتركة: ٢ · Fehr (hı) “Fehhar” çömlekçi demektir

  4. سوأ

    الآيات المشتركة: ٥ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  5. أتي

    الآيات المشتركة: ٧ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  6. ذوق

    الآيات المشتركة: ٣ · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  7. لدي

    الآيات المشتركة: ٢ · Onların yanı

  8. حبب

    الآيات المشتركة: ٣ · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  9. حوط

    الآيات المشتركة: ٢ · Çeper, çit demektir

  10. فتح

    الآيات المشتركة: ٢ · Feth, kapının açılması demektir

  11. أمر

    الآيات المشتركة: ٤ · Murar acı bir ağacın adıdır

  12. قدم

    الآيات المشتركة: ٢ · “Kudüm” ön demektir

الآيات التي ورد فيها(٢١)

  1. فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ

    Ferahladılar

  2. وَإِذَا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِهَا وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذَا هُمْ يَقْنَطُونَ

    Ferahladılar

  3. فَلَمَّا جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرِحُوا بِمَا عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ

    Ferahladılar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökفرح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسرر, مرح, بطر, بشر
Zıt Kökحزن
Çekirdek Özet 1Kalpte anlık bir genişleme ve hafiflik hissiyle beliren taşkın sevinç veya borç ve yük altında ezilme
Çekirdek Özet 2Geçici dünyalıkla şımarıp böbürlenme ile ilahi lütuf ve rahmetle mutmain olma arasındaki ayrım
Çekirdek Özet 3Şımarıklık ve rehavet üreten nefsi hazdan arınıp gayesi meşru manevi neşeye yöneliş
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca masum bir sevinç sayıp Kur'an'daki yerilen şımarıklık, azgınlık ve rehavet boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فرYarılma, açılma, yayılma, ortaya çıkma ve kaçış; nitekim فرج aralama ve açma, فرق ayırma ve yarma, فرغ boşaltma, فرط öne atılma anlamındadırحBoğazın ve soluğun açılmasını temsil eden harfin eklenmesiyle yarılma ve açılma hareketi, iç dünyadaki sıkışıklığın aniden dağılması, göğsün ferahlayıp genişlemesi veya taşınamaz bir ağırlığın içe çökmesi yönünde özelleşmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğız; söz, açıklık, kenarDuygusal dışavurumun, nefesin dışarı salınmasının ve göğüs kafesindeki kabarmayla ağzın açılmasının başlangıcıdır
رİnsan başı; baş, ilk, üstZihinsel algı, öne çıkma, başı yukarı kaldırma ve kibirle dikleşme hareketini verir
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaSınırları aşma veya içsel sınırın aniden aralanarak göğüsteki daralmanın dışa doğru boşalmasıdır
فرحAğızdan nefesin ve dışavurumun yükselerek başı dikleştirmesi ve iç sınırları aşmasıBedenin ve kalbin ani bir hazla genişleyip hafiflemesi, tutulan yükün sınırları yıkarak taşkın bir hafifliğe veya ağır bir yüke dönüşmesidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKalp ve göğüste anlık bir hafiflik (hıffet) hissedilerek duygunun dışa vurulması; kökün diğer fiziksel kökünde ise ağır borç ve emanet altında kalıp ezilmek (el-İfrâh) anlamıdır
Cahiliye şiiri kullanımıHedbe b. Haşrem şiirinde bu durumu aşırı sevinçle denge kaybı anlamında şöyle zikreder: وَلَسْتُ بِمِفْرَاحٍ إِذَا الخَيْرُ مَسَّنِي / وَلَا جَازِعٍ مِنْ صَرْفِهِ المُتَقَلِّبِ
Erken Arapça kullanımKlasik sözlüklerde borç yükünün insanı çökertmesi anlamında şu beyit nakledilir: إِذَا أَنْتَ لَمْ تَبْرَحْ تُؤَدِّي أَمَانَةً / وَتَحْمِلُ أُخْرَى أَفْرَحَتْكَ الوَدَائِعُ

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha ve el-Müfredât.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça kök فرح, Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda birincil olarak canlılık, neşe, çiçek açma ve kabarma semantik matrisiyle ilişkilidir. İbranicede yer alan פָּרַח (pāraḥ) fiili filizlenmek, tomurcuklanmak, çiçek açmak ve uçmak anlamlarını taşır; Süryanicede ܦܪܰܚ (prah) biçimi kanatlanıp uçmak, havaya yükselmek, neşeyle sıçramak anlamındadır. Akadcada parāḫu / barāḫu formları parlamak veya tomurcuklanmakla bağlantılıdır. Kökün Sami dillerindeki ortak paydası bir tohumun veya goncanın iç basınçla kabarıp dışarı doğru patlaması, hafifleyip göğe doğru yükselmesidir. Arapçada bu somut fiziksel hareket, insanın iç aleminde göğsün kabarması, nefsin geçici bir lezzetle şahlanması ve bedende hissedilen ağırlıksızlık durumuna (hıffetü'l-kalb) kaymıştır. Kökün ikinci anlamı olan ağırlık (el-ifrâh) ise, aşırı hafifliğin zıddı olarak yük altında mecalsiz kalma durumunu ifade eden ezdâd (zıt anlamlılar) karakteri taşır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفرح ve فر çekirdeğiAçılma, yarılma ve patlama eyleminden göğsün geçici lezzetle ferahlamasına ve şımarıklığa evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice pāraḥ, Süryanice prahTomurcuklanma, filizlenme, havaya sıçrama ve kanatlanma gibi fiziksel kabarma anlamlarıyla soydaştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiMısır hiyeroglifinde prhÇiçek açmak ve dışarı taşmak anlamındaki Afro-Asyatik köklerle biçimsel ve semantik yakınlık gösterirMuhtemel

المصدر David Cohen, The Foreign Vocabulary of the Qur'an, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فرحAnlamlıSevinmek, şımarmak, ağır yük altında kalmakGöğsün geçici hazla genişlemesi veya borç altında ezilmesidirHedef kök; Kur'an'da geçer
فحرAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez; mühmel
رفحAnlamlıRefah, bolluk ve dirlik içinde yaşamakYaşam şartlarının gevşemesi, lüks ve rahatlığın genişlemesidirKur'an'da geçmez; müsta'mel
رحفAnlamlıİnceltmek ve keskinleştirmekBir şeyin ucunu veya kenarını incelterek sivriltmektirKur'an'da geçmez; müsta'mel
حفرAnlamlıKazmak, oymak, toprağı deşmekYüzeyi yarıp derinlik oluşturmak, çukur meydana getirmektirKur'an'da geçer; zıt hareket (içeri çökme)
حرفAnlamlıSınır, kenar, yön değiştirmekBir nesnenin kıyısı veya doğruluktan sapıp kenara kaymaktırKur'an'da geçer; ortak sınır unsuru

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فرحMerkezDuygusal kabarma ve neşeİçsel hazzın bedene ve davranışa yansıyan taşkın, rehavet verici ve geçici yönüdürHem övgü hem yergi bağlamında kullanılır
سررKomşuİçsel ve gizli sevinçKalpte saklanan, dışa vurulması gerekmeyen, derin ve dingin memnuniyettirVakarla birlikte yürür; şımarıklık içermez
مرحKomşuTaşkınlık ve şımarıklıkSevinç hissinin ölçüyü aşarak kibirli yürüyüş ve eylemlere dönüşmesidirKur'an'da daima yerilir
بطرKomşuNimete nankörlük ve azgınlıkVarlığın ve zenginliğin sarhoşluğuyla haddi aşmak, hakkı tanımamaktırDoğrudan ahlaki çöküşü ifade eder
بشرKomşuMüjde ile aydınlanmaHaberin deride ve yüzde oluşturduğu ışıltı ve ferahlıktırDışsal bir tebşir ve muştu neticesidir
حزنZıtKeder ve iç daralmasıKalbin ağırlık ve kasvetle sıkışması, çaresizlik hissetmesidirفرح kökünün tam zıddıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفرحSevinç, taşkın neşe, şımarıklıkAnlık hazla ferahlama veya böbürlenme durumunu kuşatırKesin
LatinceGaudium, exultatioSevinç, coşku, kabarmaGaudium ölçülü iç sevinci, exultatio ise taşkın kabarmayı karşılarGüçlü
İngilizceJoy, exultation, gloatingSevinç, gururlanma, böbürlenmeJoy kökün meşru sevincini, gloating ve exultation ise kınanan kibrini verirGüçlü
AlmancaFreude, FrohlockenNeşe, sevinçle coşmaFrohlocken sözcüğü ölçüsüz veya meydan okuyan sevinç yönünü yansıtırGüçlü
FransızcaJoie, allégresse, jubilationSevinç, hafiflik, taşkın neşeAllégresse kalpteki hafiflik (hıffet) boyutunu tam olarak karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَرِحُوا / فَرِحُونَDünyevi zenginlik ve başarıyla şımarmaDünyalıkla övünüp ahireti unutan kafirlerin hali; En'âm 6:44, Ra'd 13:26, Mü'min 40:83
لَا تَفْرَحْ / الْفَرِحِينَKibir ve nankörlük doğuran şımarıklıkKarun kıssasında mülk ile kibirlenmenin yerilmesi; Kasas 28:76
لَا تَفْرَحُواAşırı sevinçle dengeyi yitirme yasağıElden çıkana üzülmeme ve verilenle şımarmama dengesi; Hadîd 57:23
فَلْيَفْرَحُوا / يَفْرَحُAllah'ın lütfu ve yardımıyla meşru sevinçVahiy, rahmet ve müminlerin zaferiyle duyulan ulvi neşe; Yûnus 10:58, Rûm 30:4
فَرِحِينَŞehitlerin kazandıkları nimetle sevinmeleriAhiret yurdunda ilahi ikramlara mazhar olanların ebedi huzuru; Âl-i İmrân 3:170
فَرِحَMünafıkların fitne ve tembellikle ferahlamasıSavaştan geri kalıp peygamberin hilafına sevinme; Tevbe 9:81

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi sıfatlar ve rızaHadiste geçen Allah'ın kulunun tövbesine sevinmesi ifadesinin teviliTeşbihten kaçınarak rıza, kabul ve lütuf anlamında mecazi yoğunlaşma
FıkıhNafaka, borç ve mükellefiyetBorç altında ezilen kimsenin (el-müfrah) zekat ve diyetten muafiyetiفرح kökünün if'âl kalıbında borç yükü ve çaresizlik ıstılahı olması
TefsirMeşru ve gayrimeşru sevincin hududuAyetlerdeki فرح yergisi ile فليفرحوا emrinin telifiDünyalıkla böbürlenmenin zemmi, ilahi vahiy ve faziletle neşelenmenin medhi
HadisKulun tövbesi ve ahlakMümin ve facirin günaha ve nimete karşı duygusal tepkileriKalbi gevşeten şımarıklıktan sakınma ve hakiki neşeyi tövbede bulma

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve hidayet algısıŞükür temelli meşru neşeDengelemeDini sistemde ferahlık yalnızca ilahi hidayet ve rahmet karşısında meşru kabul edilirKesin
İlmiBilgiyle kibirlenmeEpistemik körleşmeKörleştirmeİnsanın kendi zannını mutlak hakikat sanıp peygamberlerin tebliğine burun kıvırmasıdırGüçlü
Siyasiİktidar ve güç sarhoşluğuOtokratik şımarıklıkBozunmaGücü elinde tutan zümrenin kendi imkanlarıyla övünüp halka üstten bakması ve rehavete düşmesidirGüçlü
İktisadiServet ve sermaye birikimiMülkiyet şımarıklığıYozlaşmaİktisadi kaynakların getirdiği refahın kibre dönüşerek zekat ve infak sorumluluğunu unutturmasıdırKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDengesiz salınım ve rezonans kırılmasıSisteme giren ani ve aşırı enerjinin sönümlenmeyerek yapının taşıma kapasitesini aşması ve rezonans felaketine yol açmasıdırGüçlü
Beşeri bilimlerManik taşkınlık ve hedonik adaptasyonAni kazanımların bireyde gerçeklik duygusunu yitirmesi, ardından gelen tatminsizlikle davranışsal anomiye sürüklenmesidirGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan, nötr ve olumlu bir iç huzur veya gündelik sevinç derekesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kökün çoğunlukla yerilen, nefsi şımartan, kibre sevk eden ve ahireti unutturan tehlikeli bir psikolojik taşma hali olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKarun ve benzeri azgın kavimlerin helakine sebep olan فرح halini masum bir tebessüm sanıp ilahi uyarıdaki şımarıklık ve rehavet vurgusunu ıskalamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın nimet ve bela karşısındaki duygusal tepkilerinin ahlaki ve ontolojik neticelerini gösterir; kalbin hafifleyip savrulması ile mutmain olması arasındaki farkı kurar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Karun kıssasında servet ahlakını işleyen ayetlerde, münafıkların savaştan geri kalış sahnelerinde ve darlık-bolluk imtihanını anlatan itikadi pasajlarda
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminin dünyevi başarılarla şımarıp zafer sarhoşluğu yaşamasını engeller; asıl sevincin yalnızca vahiy, fazilet ve rahmetle sınırlı olduğunu ortaya koyar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKalpte ve göğüste basıncın aniden düşmesiyle hissedilen hafiflik, gevşeme veya tam zıddı olarak ağır bir yük ve borç altında kalıp ezilme.
  • Soyut anlamZahiri nimete bağlanarak kibir ve rehavete kapılma ile ilahi rehberliğe tutunarak şükür dolu bir tatmine ulaşma arasındaki yönetsel bilinç.
  • Sistematik karşılıkİnsanın elde ettiği kudret, servet ve bilgiyi kendinden bilerek taşkınlığa sapması ile aynı kazanımları emanet bilip sükunetle yönlendirmesi dinamiği.
  • LaTeX modeliF(t)=κ⋅dΩdt−λ⋅Ψ(t)
  • LaTeX açıklamasıModelde F(t) kökün temsil ettiği duygusal ve eylemsel taşkınlık derecesini (ferah halini), Ω dışsal dünyevi kazanım veya bilgi akışını, dΩdt bu kazanımların ani artış hızını, κ nefsin kibre ve rehavete yatkınlık katsayısını, Ψ(t) ilahi bilinç, takva ve emanet idrakini, λ ise bu ilahi şuurun taşkınlığı dizginleme ve dengede tutma katsayısını ifade eder. İlahi şuur sıfıra yaklaştığında ani kazanım ferahı yıkıcı bir şımarıklığa dönüştürür.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ف