حصن

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ص-نالصيغ: ١١ · الجذور المجاورة: ١١٠ · الآيات: ١٢ · السور: ٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».أجرمُحَصَّنَةٍمُحْصِنِينَتَحَصُّنًافرجحصنحُصُونُهُمْسفحخدنالْمُحْصَنَاتِرمييمنوري

الجذرالصيغ ١١الآيات ١٢السور ٧المجاورة ١١٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حصن

ح - ص - ن

جذر
  • الورود: ١٨
  • الآيات: ١٢
  • الصيغ: ١١
  • المعاجم: ١٣

Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨١٧
باب الحاء الصاد والنون معهما ح ص ن، ص ح ن، ن ص ح، ن ح ص مستعملات حصن: الحِصْنُ: كل مَوضِع حَصين لا يُوصل إلى ما في جَوفه، يقال: حَصُنَ الموضع حصانةً وحَصَّنْتُه وأحصنَتْهُ. وحِصنٌ حَصين: أي لا يُوصل إلى ما في جَوْفه. والحِصان: الفَرس الفَحْل، وقد تَحصَّن أي تكلف ذلك، ويجمع على حُصُن. وامرأةٌ مُحْصَنٌة: أَحصَنَها زَوْجُها. ومُحْصِنةٌ: أحْصَنَتْ زَوْجَها. ويقال: فَرْجَها. وامرأةٌ حاصِنٌ: بَيِّنة
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٥٥
الحِصْنُ: واحد الحُصونِ. يقال حِصْنٌ حَصِينٌ بيِّن الحَصانَةِ. وقول زهير: وما أَدْري ولست إخالُ أَدْريأَقَوْمٌ آلُ حِصْنٍ أم نـسـاءُ يريد حِصْنَ بن حذيفة الفزازيّ. وحَصَّلْتُ القريةَ، إذا بنيت حولَها. وتَحَصَّنَ العدوّ. وأَحْصَنَ الرجل، إذا تزوَّج، فهو مُحْصَنٌ بفتح الصاد. وأَحْصَنَتِ المرأة: عَفّتْ. وأَحْصَنَها زوجها، فهي مُحْصَنَةٌ ومُحْصِنَةٌ، وكل امرأة متزوِّجة مُحْصَنَةٌ بالفتح لا غير،
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٬١٢٠
ح ص ن حصن ، حنص ، صحن ، نحص ، نصح : مستعملة . حصن : قال الليث : الحِصْنُ : كل موضع حَصِين لا يُوصَلُ إلى ما في جوفه ، تقول : حَصُنَ يَحْصُن حَصَانَة ، وحَصَّنَه صاحِبُه وأَحْصَنُه ، والدِّرْعُ الحَصِينَةُ : المُحْكَمَةُ ، وقال الأعشى : وكل دِلاصٍ كالأضَاةِ حَصِينَةٍ ترى فضلها عن رَيْعها يَتَذَبْذَبُ قال شمر : الحَصينَة من الدُّرُوعِ : الأمِينَةُ المُتَدَانِيَةُ الحَلَق التي لا يَحِيكُ فيها السلاح
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٩٩٨
(باب الحاء والصاد وما يثلثهما) (حصف) الحاء والصاد والفاء أصلٌ واحد، وهو تشدُّدٌ يكون في الشيءِ وصلابةٌ وقوَّة. فيقال لرَكانة العقْل حصافة، وللعَدْوِ الشديد إحصاف. يقال فرسٌ مِحْصَفٌ وناقة مِحْصافٌ. ويقال كتيبة محصوفةٌ، إذا تَجمَّع أصحابُها وقلّ الخَلَل فيهم. قال الأعشى: تأوِي طوائِفُها إلى مَحْصُوفة *** مكروهةٍ يخشى الكماةُ نِزالَها([1]) ويقال "مخصوفة"، وهذا له قياسٌ آخر وقد ذكر في بابه. ويقال
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٣٩٤
- الحصن جمعه حصون، قال الله تعالى: ﴿مانعتهم حصونهم من الله﴾ [الحشر/2]، وقوله عز وجل: ﴿لا يقاتلونكم جميعا إلا في قرى محصنة﴾ [الحشر/14]، أي: مجعولة بالإحكام كالحصون، وتحصن: إذا اتخذ الحصن مسكنا، ثم يتجوز به في كل تحرز، ومنه: درع حصينة؛ لكونها حصنا للبدن وفرس حصان: لكونه حصنا لراكبه، وبهذا النظر قال الشاعر: *أن الحصون الخيل لا مدر القرى * (هذا عجز بيت للأسعر الجعفي، شاعر جاهلي، وصدره: *ولقد علمت على
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥١٢
ح ص ن حصن نفسه وماله وتحصن ومدينة حصينة‏.‏ وامرأة حصـان وحاصـن بينـة الحصانـة والحصـن ونسـاء حواصـن وقـد حصنـت المرأة وتحصنت وأحصنها زوجها فهي محصنة وأحصنت فرجها فهي محصنة‏.‏ وفرس حصان‏:‏ بين التحصن والتحصين‏.‏ وتقول‏:‏ ركب الحضان وأردف الحصان‏.‏ ومن المجاز‏:‏ جاء يحمل حصناً أي سلاحاً‏.‏ وقال رجل لعبيد الله بين الحسن‏:‏ إن أبي أوصى بثلث ماله للحصون فقال‏:‏ اذهب فاشتر به خيلاً فقال الرجل‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٤٢٧
حَصُنَ المكانُ يَحْصُنُ حَصانةً، فهو حَصِين: مَنُع، وأَحْصَنَه صاحبُه وحَصَّنه. والحِصْنُ: كلُّ موضع حَصِين لا يُوصَل إلى ما في جَوْفِه، والجمع حُصونٌ. وحِصْنٌ حَصِينٌ: من الحَصانة. وحَصَّنْتُ القرية إذا بنيتَ حولَها، وتَحَصَّنَ العَدُوُّ. وفي حديث الأَشعث: تَحَصَّنَ في مِحْصَنٍ (* قوله «في محصن» كذا ضبط في الأصل، وقال شارح القاموس كمنبر، والذي في بعض نسخ النهاية كمقعد). المِحْصَنُ: القصرُ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٦٨
* ح ص ن * * الحِصْنُ * واحد * الحُصُونِ * يقال * حِصْنٌ حَصِينٌ * بين * الحَصَانةِ * و * حَصَّنَ * القرية * تحصينا * بنى حولها و * تحصَّنَ * العدو و * أحْصَنَ * الرجل إذا تزوج فهو * مُحْصَنٌ * بفتح الصاد وهو أحد ما جاء على أفعل فهو مُفعل و * أحْصَنَتِ * المرأة عفت وأحصنها زوجها فهي * مُحْصَنةٌ * و * مُحْصِنَةٌ * قال ثعلب كل امرأة عفيفة فهي محصَنة ومحصِنة وكل امرأة متزوجة فهي محصَنة بالفتح لا غير
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٥٦٣
: ( حَصُنَ ) المَكَانُ ، ( ككَرُمَ ) ، يَحْصُنُ حَصانةً : ( مَنُعَ ، فهو حَصِينٌ . ( وأَحْصَنَهُ ) غيرُهُ ( وحَصَّنه . ( والحِصْنُ ، بالكسْرِ : كلُّ مَوْضِعٍ حَصِينٍ لا يُوصَلُ إِلى ) ما في ( جَوْفِهِ ، ج حُصونٌ ) ؛ ) ومنه قوْلُه تعالَى : ﴿مانعتهم حُصونهم﴾ ، ( وأَحْصانٌ وحِصَنَةٌ ) ، بكسْرٍ ففتحٍ . ( و ) الحِصْنُ : ( الهَلاكُ ) ؛ ) كذا في النُّسخِ ، وصَوابُه الهِلالُ . ( و ) مِن المجازِ :
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١١٬١١٢
حَصُنَ 1 حَصُنَ حاص حصان حصن حصنن , (Mgh, Msb, K,) aor. حَصُنَ , (K, TA,) inf. n. حَصَانَةٌ, (S, Mgh, Msb, TA,) said of a حِصْن [or fortress], (S,) or of a place, (Mgh, Msb, TA,) i. q. مَنُعَ, [for which the CK erroneously substitutes وَمَنَعَ, after كَكَرُمَ, as though the verb were حَصُنَ and حَصَنَ,] (K, TA,) [i. e.] It was, or became, مَنِيع [meaning inaccessible, or unapproachable, or
رابط المدخل

حَصُنَ 1 حَصُنَ حاص حصان حصن حصنن , (Mgh, Msb, K,) aor. حَصُنَ , (K, TA,) inf. n. حَصَانَةٌ, (S, Mgh, Msb, TA,) said of a حِصْن [or fortress], (S,) or of a place, (Mgh, Msb, TA,) i. q. مَنُعَ, [for which the CK erroneously substitutes وَمَنَعَ, after كَكَرُمَ, as though the verb were حَصُنَ and حَصَنَ,] (K, TA,) [i. e.] It was, or became, مَنِيع [meaning inaccessible, or unapproachable, or difficult of access]; it was, or became, unattainable, by reason of its height; (Msb;) it was fortified, or protected against attack, so that one could not gain access to what was within it. (Mgh.) ― -b2- Hence, (Mgh,) حَصُنَتْ, (S, Msb, K,) aor. حَصُنَ , (K,) inf. n. حُصْنٌ (S, Mgh, K) and حَصْنٌ and حِصْنٌ (K) and حَصَانَةٌ; (S, * Msb, * TA;) and ↓ أَحْصَنَتْ, (S, Mgh, K,) inf. n. اـِحْصَانٌ; (Mgh;) and ↓ تحصّنت; (K;) said of a woman, She was, or became, continent, or chaste; or she abstained from what was not lawful nor decorous; syn. عَفَّتْ: (S, Mgh, Msb, K:) or she was, or became, married; or she had a husband; (K;) as also حَصَنَتْ and ↓ أُحْصِنَتْ: (Ham p. 101, in which حَصُنَتْ is likewise mentioned in this sense:) or ↓ أَحْصَنَتْ signifies she was, or became, pregnant; (K;) as though pregnancy protected her from a man's going in to her. (TA.) -A2- حَصَنَهُ, inf. n. حَصْنٌ, He preserved, or guarded, him, or it, in places inaccessible, or unapproachable, or difficult of access, as in a حِصْن [or fortress]. (TA.) [See also 2 and 4.]

حصّنهُ 2 حصّنهُ حاص حصان حصن حصنه حصننه حصنة , [inf. n. تَحْصِينٌ;] and ↓ احصنهُ; He made it, or rendered it, inaccessible, or unapproachable, or difficult of access; (Msb, K;) he made it, or rendered it, unattainable, by reason of its height; (Msb;) he fortified it, or protected it against attack, so that one could not gain access to what was within it; (Mgh;) namely, a place. (Mgh, Msb.) حَصَّنْتُ القَرْيَةَ I built a wall around the town, or village. (S.) ― -b2- For the former verb, see also 4. -A2- And see 5.

احصنهُ 4 احصنهُ احصنه احصنة أحصن أحصنه أحصننه أحصنة حصان حصن : see 2. ― -b2- Also He, (God,) or it, (a coat of mail [or the like],) protected, or defended, him. (Fr, Mgh, * TA.) ― -b3- العِفَّةُ تُحْصِنُ مِنَ الرِّيبَةِ [Continence, or chastity, preserves from suspicion, or evil opinion]. (Mgh.) ― -b4- الَّتِى أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا, in the Kur [xxi. 91 and lxvi. last verse], means Who preserved her pudendum from that which is unlawful or indecorous; (Zj, Mgh, * TA;) who abstained from what is unlawful or indecorous; or was continent, or chaste. (Msb.) ― -b5- احصن المَرْأَةَ He (her husband) caused the woman to abstain from that which is unlawful or indecorous, or to be continent or chaste; (S, Mgh, K; *) as also ↓ حَصَّنَهَا. (K.) And احصنهُ التَّزَوُّجُ [Marriage caused him to abstain from that which is unlawful &c.]. (K.) ― -b6- [Also He married the woman; i. e. gave her in marriage.] See أُحْصِنَتْ above, in the first paragraph. In the Kur iv. 30, some read فَاـِذَا أُحْصِنَّ, meaning And when they are married. (S, TA.) And a poet says, أَحْصَنُوا أُمَّهُمُ مِنْ عَبْدِهِمْ تِلْكَ أَفْعَالُ القِزَامِ الوَكَعَهْ i. e. They married [their mother to their slave: such are the deeds of the mean, the base]. (S.) -A2- أَحْصَنَتْ, intrans.: see 1, in two places. ― -b2- In the Kur iv. 30, some read فَاـِذَا أَحْصَنَّ; and accord. to Ibn-Mes'ood, this, said of female slaves, means And when they are Muslimehs. (TA.) Accord. to Aboo-Haneefeh, الاـِحْصَانُ in a case of stoning involves six conditions; The being a Muslimeh, and free, and of sound intellect, and of the age of puberty, and validly married, and having had her marriage consummated: and in a case of charging with adultery, the being a Muslimeh, and free, and of sound intellect, and of the age of puberty, and continent, or chaste. (Mgh.) ― -b3- And أحْصَنَ He (a man, S, Msb) married, or took a wife. (S, Msb, K.) With the lawyers, اـِحْصَانٌ means The act of coïtus conjugalis in a case of valid marriage; and accord. to Esh-Shلfi'ee, by a free man who has attained to puberty, and in the case of a free woman who has attained to puberty, among the Muslims and the believers in a plurality of gods; meaning, in a case of valid marriage. (Msb.)

تحصّن 5 تحصّن أحصن حاص حصن تحصن تحصنن , said of the enemy, (S, TA,) [He fortified himself: or] he entered the [or a] حِصْن [or fortress]: or protected himself by it: or took it, or made it, as a place of abode. (TA.) ― -b2- And hence, He guarded, or protected, himself in any way. (TA.) ― -b3- See also 1. ― -b4- Also He (a horse, TA) became a حِصَان, (K,) i. e. a stallion, or fit to cover: (TA voce رَاحَ:) or affected to be so: (Az, TA:) [and so ↓ حَصَّنَ or حُصِّنَ; for] a horse in this case is said to bear evidence of التَّحَصُّن and التَّحْصِين. (S, * K, TA.)

حِصْنٌ حِصْنٌ حاص حصان حصن حصنن [A fortress; a fort; a fortified place;] a place of which the interior is inaccessible; (K;) any place that is fortified, or protected against attack, so that one cannot gain access to what is within it; (Mgh;) a place that is unattainable, by reason of its height; (Msb;) a fortified city: (TA:) pl. [of mult.] حُصُونٌ (S, Msb, K) and حِصَنَةٌ and [of pauc.] أَحْصَانٌ. (K.) [Hence,] أَبُو الحِصْنِ: see أَبُو الحُصَينِ, below. [Hence, also,] خَيْلُ العَرَبِ حُصُونُهَا ذُكُرُهَا وَاـِنَاثُهَا (tropical:) [The horses of the Arabs are their حُصُون; the males thereof and the females thereof]. (TA.) A man said to 'Abd-Allah Ibn-El-Hasan, “ My father has left the third of his property for the حُصُون: ” and he replied “ Buy thou horses: ” so in the A: in the M, “ Buy thou therewith horses, and mount [men] on them [to fight] in the cause of God. ” (TA.) ― -b2- [Hence, also,] (tropical:) Arms. (K, TA.) You say, جَآءَ يَحْمِلُ حِصْنًا (tropical:) He came bearing arms. (TA.) ― -b3- Also The [new moon; or the moon when it is termed] هِلَال: in the K, الهَلَاكُ is erroneously put for الهِلَالُ. (TA.)

حَصْنَآءُ حَصْنَآءُ حصنآء : see what next follows.

حَصَانٌ حَصَانٌ حصان (S, Mgh, Msb, K) and ↓ حَاصِنٌ (S, Mgh, K) and ↓ حَاصِنَةٌ (K) and ↓ حَصْنَآءُ (S, K) and ↓ مُحْصِنَةٌ (Th, S, Mgh, Msb, K) and ↓ مُحْصَنَةٌ, (Th, S, Msb, K,) applied to a woman, Continent, or chaste; or abstaining from what is not lawful nor decorous, (Th, S, Mgh, Msb, K,) or from that which induces suspicion or evil opinion: (Sh and TA in explanation of the first of these epithets:) or married; having a husband: (K:) or حَصَانٌ has both of these significations: (Ham p. 101:) and accord. to Th, (S,) ↓ مُحْصَنَةٌ, with fet-h only, has the latter signification; (S, Mgh, * Msb; *) and means caused to be continent or chaste, or to abstain from that which is unlawful or indecorous, by her husband: (Mgh: [and the same is implied in the S:]) and this epithet is also applied to a woman emancipated: and to one having become a Muslimeh: (Az, TA:) [certain particular applications of ↓ مُحْصِنَةٌ have been implicatively shown above: see 4:] the pl. of حَصَانٌ is حُصُنٌ and حَصَانَاتٌ: and the pl. of ↓ حَاصِنٌ and ↓ حَاصِنَةٌ is حَوَاصِنُ and حَاصَنَاتٌ: the former of which (حواصن) also signifies pregnant, (K,) applied to women: (TA:) the pl. محصنات, in the first instance of its occurrence in ch. iv. [verse 28] of the Kur, is read by all ↓ مُحْصَنَات, (A 'Obeyd, TA,) meaning having husbands; (A 'Obeyd, Mgh, Msb, TA;) because when such women are made captives, their marriage-tie is cut: but in other instances, some read thus, understanding it in the sense last explained; and others read ↓ مُحْصِنَات, as meaning that have become Muslimehs: (A 'Obeyd, TA:) in the Kur iv. 29, it means free women: and in the Kur v. 7, continent, or chaste, women: (Mgh: [in the Msb, it is said to have the latter of these last two meaning in iv. 29, and the former of them in v. 7:]) ↓ مُحْصَنَات is the more common in the language of the Arabs. (Fr, TA.) ― -b2- حَصَانٌ also signifies A pearl, or a large pearl; syn. دُرَّةٌ: (K:) because it is protected in the interior of the shell that contains it. (TA.)

حِصَانٌ حِصَانٌ حصان A generous, or high-bred, horse, (Msb, K,) of whose seed one is niggardly: (K:) or a male horse: (Mgh, K:) or this latter is a secondary meaning, originating from frequency of usage: (S, Msb:) or a stallion horse; or one fit to cover: (TA voce رَاحَ:) the حِصَان is. so called because he preserves his rider: (TA:) or because his back is like the حِصْن to his rider; (Mgh, Msb;) wherefore horses are called حُصُونٌ: (Mgh:) or because one is niggardly of his seed, so that he is not made to cover any but a generous mare: (S, Mgh, Msb:) pl. حُصُنٌ. (Mgh, Msb, K.)

حَصِبينٌ حَصِبينٌ حصبين , applied to a place, (Msb, TA,) or to a حِصْن [or fortress], (S,) Inaccessible, or unapproachable, or difficult of access; syn. مَنِيعٌ; (Msb, K; *) [unattainable, by reason of its height; fortified, or protected against attack, so that one cannot gain access to what is within it; (see حَصُنَ, of which it is the part. n.;)] a building that protects him who has recourse to it for refuge. (Sb, TA.) ― -b2- هُوَ الحَصِينُ أَنْ يُرَامَ, meaning مِنْ أَنْ يُرَامَ ↓ أَحْصَنُ: see (near its end) the first paragraph in art. ال. ― -b3- دِرْعٌ (K) and حَصِينَةٌ (Sh, K) A coat of mail firmly, strongly, or compactly made: (K:) or trusty, or trusted in, having the rings [for الخلق in the L and TA, I read الحَلَق,] near together; such that weapons produce no effect upon it: (Sh, L, TA:) so called because it is [as] a حِصْن to the body. (Er-Rلghib, TA.)

حُصَيْنٌ [ حُصَيْنٌ حصين dim. of حِصْنٌ. ― -b2- Hence,] أَبُوالحُصَيْنِ The fox; syn. الثَّعْلَبُ; (S, K;) so called because of his protecting himself from causes of harm by his acuteness; (Har p. 663;) as also أَبُو ↓ الحِصْنِ. (M, K.)

حَاصَنٌ حَاصَنٌ حاصن and حَاصِنَةٌ: see حَصَانٌ, in four places. ― -b2- The latter also signifies A man's wife: and so حَاضِنَةٌ. (TA.)

أَحْصَنُ أَحْصَنُ ذ [More, and most, strongly fortified, or protected against attack]. (TA in art. لوم.) See also حَصِينٌ.

مُحْصَنٌ مُحْصَنٌ محص محصن Wheat stored up. (TA in art. عسى.) ― -b2- A man caused, by marriage, to abstain from that which is unlawful or indecorous, or to be continent or chaste; expl. by قَدْ أَحْصَنَهُ التَّزَوُّجُ. (K.) And A man married, or having a wife; (S, Msb, K;) as also ↓ مُحْصِنٌ: (Zj, Msb:) the former anomalous [if أُحْصِنَ be not allowable as meaning, like أَحْصَنَ, “ he married, ” or “ took a wife: ” but see 1 and 4]. (S, Msb.) For the fem., مُحْصَنَةٌ, and its pl., مُحْصَنَاتٌ, see حَصَانٌ, in four places.

مُحْصِنٌ مُحْصِنٌ محص محصن : see مُحْصَنٌ: and for the fem., مُحْصِنَةٌ, and its pl., مُحْصِنَاتٌ, see حَصَانٌ, in three places.

مِحْصَنٌ مِحْصَنٌ محص محصن A lock; syn. قُفْلٌ. (K.) ― -b2- The piece of iron that extends upwards upon the nose of the horse, having its base in the كِعَامَة, which is the iron thing that embraces, or clasps, (تَلْتَقِمُ,) the muzzle of the horse. (IDrd in his book on the Saddle and Bridle, pp. 8-9.) [Jac. Schultens, as cited in Freytag's Lex., explains it as Ferramentum quoddam in frوno equi et frوnum ipsum.] ― -b3- A [basket of the kind called] زَبِيل: (K:) one should not say مِحْصَنَةٌ. (TA.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٩١
حَصَُنَ حَصَُنَ U ( n. ac. حَصَاْنَة 22t ) a. Was strong, fortified. حَصُنَ حَصُنَ U ( n. ac. حَصْن 1 , حِصْن 2 , حُصْن 3 , حَصَاْنَة 22t ), a. Was chaste, continent. حَصَّنَ حَصَّنَ II , a. Fortified; entrenched; walled in. b. Kept secluded at home ( woman ). c. Gave in marriage. أَحْصَنَ أَحْصَنَ IV , a. Protected, preserved ( chastity ). b. see II (b) , ( c ). تَحَصَّنَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٥٬٤٢٣
حصن حَصَّنَ - يُحَصِّنُ - مُحَصَّن - مُحَصَّنَة - تَحَصَّنَ - يَتَحَصَّنُ حَصُنَ - يَحْصُنُ + الشيء أو الكائن أو المكان: يكون في موقع آمن ومحروس ومنيع لا يصله عدو أو أذى: يكون لِشَيئٍ قيمة وأهمية شديدة، فيُحْفَظُ بطريقة آمنة ومحروسة، بعيداً عن الناس والعوامل الضارة حُصْن: على وزن " فـُعـْل": اسم فعل " حَصُنَ - يَحْصُنُ ": اسم مكان منه:
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١١٠ (الإجمالي: ١٣٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سفح

    الآيات المشتركة: ٣ · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir

  2. خدن

    الآيات المشتركة: ٢ · Gizli dost demektir

  3. أتي

    الآيات المشتركة: ٧ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  4. رمي

    الآيات المشتركة: ٢ · Reml kum demektir

  5. فرج

    الآيات المشتركة: ٢ · Ferc

  6. كتب

    الآيات المشتركة: ٥ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  7. يمن

    الآيات المشتركة: ٣ · Sağ yandır

  8. نفخ

    الآيات المشتركة: ٢ · Körük demektir

  9. فتي

    الآيات المشتركة: ٢ · Kepçe, kefe demektir

  10. نكح

    الآيات المشتركة: ٢ · Nikah

  11. أجر

    الآيات المشتركة: ٣ · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  12. وري

    الآيات المشتركة: ٢ · Arka

الآيات التي ورد فيها(١٢)

  1. وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ …

    Namuslu kadınlar

  2. … أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَأَنْ …

    Namuslu kadınlar

  3. وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

    Namuslu kadınlar

  4. إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Namuslu kadınlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحصن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحرز, منع, عفف, حفظ
Zıt Kökسفح
Çekirdek Özet 1Dış müdahaleye ve nüfuza kapalı, içine ulaşılamayan korunaklı sığınak veya tahkimat yapmak
Çekirdek Özet 2Bireyin, ailenin, tohumun veya toplumun dokunulmazlığını meşru sınırlar ve hukuk kalkanıyla muhafaza etmek
Çekirdek Özet 3Açıkta ve savunmasız bırakmama; meşru akit ve iffet ile korunaklı alan inşa ederek fesadı önleme ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca cinsel namus veya soyut bekâret ile sınırlayıp fiziksel tahkimat, hukuki güvence ve stratejik koruma boyutlarını göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حصSıkıştırma, çevreleme, hapsetme, toplama ve dışa karşı sert bir sınır oluşturma; nitekim حصر kuşatıp hapsetmeyi, حصد sıkıca kesip biriktirmeyi, حصل kalanı tutup ayrıştırmayı ifade ederنÇekirdeğin sertlik ve sınırlama hareketine kalıcılık, sığınak niteliği ve iç alanı dış tesirlerden mutlak koruma vasfı katarak müstahkem kaleye ve dokunulmazlığa dönüştürür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarÇevirme, ayırma, dışarıdan gelebilecek tehlikelere karşı set çekme
صOlta, bitkiYakalama, sıkıştırma, bir noktada sabit tutarak güvenceye alma
نFiliz, yılan, balıkSüreklilik, çoğalma, içerideki canın ve özün devamlılığı
حصنDuvarla çevrilmiş, sıkıca bağlanmış ve sürekliliği güvenceye alınmış korunaklı alanDış tehditlere karşı set çekilerek (ح) emniyete alınan ve sabitlenen (ص) yapının, içindeki hayatı ve nesli sürekli muhafaza etmesi (ن) eylemidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDışarıdan içine ulaşılamayan yüksek ve sarp sığınak, dağ kalesi, düşman silahının işlemediği sıkı örülmüş sağlam zırh ve binicisini koruyan asil aygır
Cahiliye şiiri kullanımıŞair el-Es‘ar el-Cu‘fî bir beytinde kalelerin kerpiç köy duvarları değil, savaşçıyı koruyan asil atlar olduğunu ifade eder: أن الحصون الخيل لا مدر القرى / ولقد علمت على تجشمي الردى
Erken Arapça kullanımMuhadram şair Hassân b. Sâbit iffetli kadını överken fitne ve dedikodudan korunaklı oluşunu bu kökle anlatır: حصان رزان ما تزن بريبة / وتصبح غرثى من لحوم الغوافل

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, el-Asma‘iyyât, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde حصن kökü, fiziksel tahkimat, güç, sertlik ve nüfuz edilemez sınır oluşturma semantik ekseninde yer alır. İbranicede aynı kök ailesine bağlanan ח-ס-ן (ḥ-s-n) kökü "sağlam olmak, güçlenmek, dayanıklı kılınmak, muhafaza etmek" anlamlarına gelir; nitekim חֹסֶן (ḥōsen) kelimesi servet, biriktirilmiş zenginlik ve sarsılmaz güç demektir. Süryanicede ܚܣܢ (ḥ-s-n) fiili "kuvvetlenmek, zapt etmek, galip gelmek, tahkim etmek" manalarını taşır; ܚܣܝܢܐ (ḥassīnā) ise güçlü, dayanıklı ve sarsılmaz olanı niteler. Erken Sami katmanında kökün çekirdeği zayıflığı örten ve dış müdahaleyi kıran katı bir tahkimatı gösterirken, Arapçada bu taban hem sarp kale ve koruyucu zırh gibi maddi nesnelere hem de evlilik ve iffet bağıyla korunan hukuki ve ahlaki statüye genişlemiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönح-ص-نUlaşılamaz mekan, zırh, damızlık aygır ve namusunu koruyan kadın türevleriyle fiziksel ve ahlaki dokunulmazlıkKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חסן / Süryanice ܚܣܢGüçlü olma, sarsılmaz tahkimat, depolanan güç ve servet anlamlarıyla doğrudan ortak kökenKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperSıkıştırma, dışarıya kapatma ve sertleştirme bildiren ilksel köklerle semantik paralellikMuhtemel

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حصنAnlamlıKale, tahkimat, koruma, iffetDış müdahaleye karşı korunaklı kılma ve içine nüfuz edilmeyi engellemeHedef kök; Kur'an'da geçer
حنصAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde sınırlı fonetik kayıt dışında yerleşik anlam taşımayan biçimKur'an'da geçmez
صحنAnlamlıGenişlik, açık alan, çanakDerin ve geniş kâse, evin veya avlunun orta genişliğiTers simetri; daraltıp kapatmanın aksine açma; Kur'an'da geçmez
صنحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArapça sözlük geleneğinde kullanılmayan mühmel terkipKur'an'da geçmez
نحصAnlamlıSertlik, kuruluk, zayıflamaYağsız ve sert beden, sütün kesilmesi veya zorlukSertlik çekirdeğinde ortaklaşır; Kur'an'da geçmez
نصحAnlamlıArılık, samimiyet, onarmaBozukluğu düzeltme, hilesiz ve katıksız öğüt verme, dikişle yırtığı birleştirmeKoruma ve bütünlüğü sağlama yönüyle anlamdaş; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حصنMerkezTahkimat, kale içine alma, dokunulmazlık sağlamaİçine nüfuz edilmesini fiziksel veya hukuki bir zırhla imkansız kılmaMekan, zırh, evlilik ve iffet yoluyla mutlak koruma sağlar
حرزKomşuSığınağa koyma, saklamaDeğerli bir nesneyi kaybolmaktan veya çalınmaktan korumak üzere gizli ve emin yere koymaNesnenin saklanmasına odaklanır, kalenin aşılmazlığına değil
منعKomşuEngelleme, ulaşımı kesmeBir failin veya etkinin hedefe ulaşmasına engel olma eylemiSalt engelleme fiilidir; korunaklı bir iç alan inşa etmeyi zorunlu kılmaz
عففKomşuİffet, nefsi tutmaGayrimeşru istek ve arzulardan iradi olarak geri durma haliBireyin iç ahlaki fren mekanizmasıdır; kurumsal veya fiziki kale anlamı içermez
حفظKomşuMuhafaza etme, gözetmeBir varlığın zayi olmasını, bozulmasını veya zarar görmesini önlemeSürekli dikkat ve ihtimamı ifade eder, zırh veya tahkimat kurmayı gerektirmez
سفحZıtAkıtma, saçma, kuralsız ilişkiDeğeri ve meşruiyeti hiçe sayarak sınırları yıkma, suyu veya şehveti boşaltmaMeşru akit ve koruma olmaksızın açıklık ve kuralsızlık hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحصنTahkîm, himâye, ‘iffet, nikâhFiziksel tahkimattan ahlaki ve hukuki dokunulmazlığa uzanan bütüncül korumaKesin
LatinceMunire, castrum, castitasTahkim etmek, kale, iffetMunire dış saldırılara karşı duvar örmeyi, castitas ise lekesizliği ve korunmuşluğu ifade ederGüçlü
İngilizceFortify, fortress, chaste, invulnerabilityTahkim etmek, hisar, iffetli, dokunulmazMaddi korunma ile ahlaki muhafaza ayrışır; tek bir kelime her iki boyutu aynı anda kuşatamazGüçlü
AlmancaBefestigen, Burg, KeuschheitGüçlendirmek, kale, korunmuş iffetFiziksel sığınak ile ahlaki sınır iki ayrı terimle karşılanırGüçlü
FransızcaFortifier, forteresse, chastetéTahkim etmek, kale, bekaret/iffetSavunma surları ile ahlaki duruluk anlamları ayrı kelimelere bölünürGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حُصُون / مُحَصَّنَةMaddi istihkam, müstahkem şehir ve kale duvarlarıAskeri mücadele, savunma yapıları ve sığınaklar; Haşr 59:2, Haşr 59:14
لِتُحْصِنَكُمْZırh, beden koruyucu savaş teçhizatıDüşman darbelerine karşı bedeni koruma zırhı; Enbiyâ 21:80
تُحْصِنُونَTahılın ambarda kilit altında korunması ve depolanmasıİktisadi kriz yönetimi, kıtlık yıllarına hazırlık; Yûsuf 12:48
أَحْصَنَتْBedenin ve iffetin gayrimeşru her türlü temasa kapatılmasıHz. Meryem'in paklığı ve ilahi himayeye mazhariyeti; Enbiyâ 21:91, Tahrîm 66:12
الْمُحْصَنَات / مُحْصِنِينَMeşru nikah bağıyla himaye altına girmiş veya hür kadınlar ve erkeklerAile hukuku, evlilik engelleri ve zina iftirası (kazf) cezası; Nisâ 4:24, Nisâ 4:25, Mâide 5:5, Nûr 24:4
تَحَصُّنًاCariyelerin iffet ve namus dairesinde kalma iradesiSosyal baskı ve sömürüye karşı ahlaki himaye; Nûr 24:33

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamPeygamberlerin ve vahiy taşıyıcılarının masumiyetiHz. Meryem’in iffetinin teyidi ve peygamberlerin her türlü ahlaki şaibeden korunmuşluğuKötülük ve iftiraya karşı ilahi dokunulmazlık zırhı
FıkıhHad cezaları, nikah şartları ve kazf suçuİhsan vasfı; hürriyet, akıl, baliğ olma, müslümanlık ve sahih nikahla cinsel birliktelik yaşamış olma şartlarıHukuki statü, ceza ehliyeti ve dokunulmazlık kalkanı
TefsirKur'an'daki müstahkem yapılar ve iffet ayetleriAyetlerde geçen muhsanat kelimesinin hür kadınlar mı, evliler mi yoksa iffetliler mi anlamına geldiğiBağlama göre değişen çok katmanlı koruma halkaları
HadisŞeytandan ve şerlerden korunma duaları, evliliğin koruyuculuğuEvliliğin gözü ve ırzı haramdan koruyan bir sığınak olarak nitelenmesi, duaların zırh sayılmasıManevi ve toplumsal tahkimat vasıtası

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlaki arınma ve fıtratı muhafazaİffet kalkanıGünah ve kirlenmeye karşı ruhsal savunma hattı kurarMeşru sınırlar içinde kalarak fıtratı ifsat edici unsurlardan korurKesin
İlmiBilginin ve metodolojinin korunmasıEpistemik tahkik kalesiHurafelerin ve tahrifatın doğru bilgiye nüfuz etmesini önlerUsul kuralları ile ilmi birikimi tahriften koruyan zihinsel bir zırh oluştururGüçlü
SiyasiToplumsal güvenlik ve sınır muhafazasıSavunma ve egemenlik istihkamıDış tehditlere ve yıkıcı akınlara karşı toplumu korurCaydırıcı askeri ve kurumsal yapılar inşa ederek kamu düzenini teminat altına alırKesin
İktisadiKaynak yönetimi ve stratejik rezervEmniyetli stok ve tasarrufKıtlık ve kriz anlarında temel girdilerin tükenmesini engellerÜretilen değerin israf edilmeyip kriz dönemleri için güvenli depolarda tutulmasını sağlarKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHücre zarı ve siber güvenlik duvarı (firewall)İç ortamın dengesini (homeostaz) korumak için zararlı girişleri engelleyen, yalnızca meşru geçişe izin veren seçici geçirgen koruyucu bariyerGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki dokunulmazlık ve meşru akit kurumuBireyin ve ailenin temel haklarını kamusal veya gayrimeşru tecavüzlere karşı koruyan anayasal ve medeni kalkanGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca kadınlara özgü pasif bir cinsel bekâret veya ahlaki baskı aracına indirgemek; kelimenin askeri, iktisadi ve hukuki tahkimat anlamlarını unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; savaşta bedeni koruyan zırhtan (21:80), kıtlığa karşı depolanan buğdaya (12:48), düşman ordularına direnen şehir surlarından (59:14), hem erkeği hem kadını koruyan evlilik ve hukuki statüye (4:24) kadar uzanan dinamik bir varoluşsal güvenlik zırhıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİhsan vasfını salt kadın cinselliğine hapsederek erkeğin iffet ve koruma sorumluluğunu (muhsinîn) silikleştirmek; toplumsal, askeri ve iktisadi savunma sistemlerini Kur'ani vizyonun dışında görmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın fert, aile ve toplum güvenliğini kurarken rastgele tedbirlere değil, dışarıdan delinemez hukuki ve ahlaki kalelere dayandığını gösterir. Vahiy zırhı, iffet zırhı ve akit zırhı bu kökle aynı mantık dairesinde birleşir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Aile hukuku ve evlilik şartlarını düzenleyen Nisâ suresi, zina iftirasını ve iffet standardını belirleyen Nûr suresi ile askeri-stratejik savunmayı ve iktisadi tedbiri anlatan Yûsuf, Enbiyâ ve Haşr surelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İffetin sadece bireysel bir vicdan meselesi olduğu yanılgısını yıkarak onun kamusal bir koruma, evlilik akdi, hak güvencesi ve dokunulmazlık statüsü olduğunu ortaya koyar; ayrıca kökün erkekler için de geçerli bir zırh olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDış müdahaleye, silaha veya yabancı unsura geçit vermeyen sarp dağ kalesi, sıkı dokunmuş çelik zırh ve etrafı çevrilmiş emniyetli ambar.
  • Soyut anlamBireyi gayrimeşru ilişkilerden, aileyi dağılmaktan, toplumu düşman istilasından ve iktisadı kıtlıktan koruyan meşru sınır, hukuk ve iffet kalkanı.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin iç dengesini ve varlığını dış tehditlere ve çözülmelere karşı koruyan aşılmaz sınır mekanizması, dokunulmazlık zırhı ve meşru filtreleme düzeni.
  • LaTeX modeliS={x∈U∣δ(x,∂Ω)>0}  ⟹  Φ(S)∩Eext=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde U genel evreni, Ω tahkim edilmiş korunaklı alanı (hısn), ∂Ω bu alanı dış dünyadan ayıran meşru ve fiziki sınırı (kale duvarı, evlilik akdi, zırh) temsil eder. δ uzaklık fonksiyonu olup korunan varlığın (S) sınırdan içeri çekilerek açıkta bırakılmadığını gösterir. Φ(S) korunan alanın iç dokusunu, Eext ise dışarıdan gelebilecek saldırı, tecavüz, ifsat ve kontrolsüz sızıntıları ifade eder. Kesişimin boş küme olması (∅), kökün özü olan dış nüfuza kapalılığı, dokunulmazlığı ve mutlak koruma kalkanını simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح