حصن

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ص-نالصيغ: ١١ · الجذور المجاورة: ١١٠ · الآيات: ١٢ · السور: ٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».أجرمُحَصَّنَةٍمُحْصِنِينَتَحَصُّنًافرجحصنحُصُونُهُمْسفحخدنالْمُحْصَنَاتِرمييمنوري

الجذرالصيغ ١١الآيات ١٢السور ٧المجاورة ١١٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حصن

ح - ص - ن

جذر
  • الورود: ١٨
  • الآيات: ١٢
  • الصيغ: ١١
  • المعاجم: ١٣

Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨١٧
باب الحاء الصاد والنون معهما ح ص ن، ص ح ن، ن ص ح، ن ح ص مستعملات حصن: الحِصْنُ: كل مَوضِع حَصين لا يُوصل إلى ما في جَوفه، يقال: حَصُنَ الموضع حصانةً وحَصَّنْتُه وأحصنَتْهُ. وحِصنٌ حَصين: أي لا يُوصل إلى ما في جَوْفه. والحِصان: الفَرس الفَحْل، وقد تَحصَّن أي تكلف ذلك، ويجمع على حُصُن. وامرأةٌ مُحْصَنٌة: أَحصَنَها زَوْجُها. ومُحْصِنةٌ: أحْصَنَتْ زَوْجَها. ويقال: فَرْجَها. وامرأةٌ حاصِنٌ: بَيِّنة
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٥٥
الحِصْنُ: واحد الحُصونِ. يقال حِصْنٌ حَصِينٌ بيِّن الحَصانَةِ. وقول زهير: وما أَدْري ولست إخالُ أَدْريأَقَوْمٌ آلُ حِصْنٍ أم نـسـاءُ يريد حِصْنَ بن حذيفة الفزازيّ. وحَصَّلْتُ القريةَ، إذا بنيت حولَها. وتَحَصَّنَ العدوّ. وأَحْصَنَ الرجل، إذا تزوَّج، فهو مُحْصَنٌ بفتح الصاد. وأَحْصَنَتِ المرأة: عَفّتْ. وأَحْصَنَها زوجها، فهي مُحْصَنَةٌ ومُحْصِنَةٌ، وكل امرأة متزوِّجة مُحْصَنَةٌ بالفتح لا غير،
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٬١٢٠
ح ص ن حصن ، حنص ، صحن ، نحص ، نصح : مستعملة . حصن : قال الليث : الحِصْنُ : كل موضع حَصِين لا يُوصَلُ إلى ما في جوفه ، تقول : حَصُنَ يَحْصُن حَصَانَة ، وحَصَّنَه صاحِبُه وأَحْصَنُه ، والدِّرْعُ الحَصِينَةُ : المُحْكَمَةُ ، وقال الأعشى : وكل دِلاصٍ كالأضَاةِ حَصِينَةٍ ترى فضلها عن رَيْعها يَتَذَبْذَبُ قال شمر : الحَصينَة من الدُّرُوعِ : الأمِينَةُ المُتَدَانِيَةُ الحَلَق التي لا يَحِيكُ فيها السلاح
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٩٩٨
(باب الحاء والصاد وما يثلثهما) (حصف) الحاء والصاد والفاء أصلٌ واحد، وهو تشدُّدٌ يكون في الشيءِ وصلابةٌ وقوَّة. فيقال لرَكانة العقْل حصافة، وللعَدْوِ الشديد إحصاف. يقال فرسٌ مِحْصَفٌ وناقة مِحْصافٌ. ويقال كتيبة محصوفةٌ، إذا تَجمَّع أصحابُها وقلّ الخَلَل فيهم. قال الأعشى: تأوِي طوائِفُها إلى مَحْصُوفة *** مكروهةٍ يخشى الكماةُ نِزالَها([1]) ويقال "مخصوفة"، وهذا له قياسٌ آخر وقد ذكر في بابه. ويقال
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٣٩٤
- الحصن جمعه حصون، قال الله تعالى: ﴿مانعتهم حصونهم من الله﴾ [الحشر/2]، وقوله عز وجل: ﴿لا يقاتلونكم جميعا إلا في قرى محصنة﴾ [الحشر/14]، أي: مجعولة بالإحكام كالحصون، وتحصن: إذا اتخذ الحصن مسكنا، ثم يتجوز به في كل تحرز، ومنه: درع حصينة؛ لكونها حصنا للبدن وفرس حصان: لكونه حصنا لراكبه، وبهذا النظر قال الشاعر: *أن الحصون الخيل لا مدر القرى * (هذا عجز بيت للأسعر الجعفي، شاعر جاهلي، وصدره: *ولقد علمت على
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥١٢
ح ص ن حصن نفسه وماله وتحصن ومدينة حصينة‏.‏ وامرأة حصـان وحاصـن بينـة الحصانـة والحصـن ونسـاء حواصـن وقـد حصنـت المرأة وتحصنت وأحصنها زوجها فهي محصنة وأحصنت فرجها فهي محصنة‏.‏ وفرس حصان‏:‏ بين التحصن والتحصين‏.‏ وتقول‏:‏ ركب الحضان وأردف الحصان‏.‏ ومن المجاز‏:‏ جاء يحمل حصناً أي سلاحاً‏.‏ وقال رجل لعبيد الله بين الحسن‏:‏ إن أبي أوصى بثلث ماله للحصون فقال‏:‏ اذهب فاشتر به خيلاً فقال الرجل‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٤٢٧
حَصُنَ المكانُ يَحْصُنُ حَصانةً، فهو حَصِين: مَنُع، وأَحْصَنَه صاحبُه وحَصَّنه. والحِصْنُ: كلُّ موضع حَصِين لا يُوصَل إلى ما في جَوْفِه، والجمع حُصونٌ. وحِصْنٌ حَصِينٌ: من الحَصانة. وحَصَّنْتُ القرية إذا بنيتَ حولَها، وتَحَصَّنَ العَدُوُّ. وفي حديث الأَشعث: تَحَصَّنَ في مِحْصَنٍ (* قوله «في محصن» كذا ضبط في الأصل، وقال شارح القاموس كمنبر، والذي في بعض نسخ النهاية كمقعد). المِحْصَنُ: القصرُ
رابط المدخل

حَصُنَ المكانُ يَحْصُنُ حَصانةً، فهو حَصِين: مَنُع، وأَحْصَنَه صاحبُه وحَصَّنه. والحِصْنُ: كلُّ موضع حَصِين لا يُوصَل إلى ما في جَوْفِه، والجمع حُصونٌ. وحِصْنٌ حَصِينٌ: من الحَصانة. وحَصَّنْتُ القرية إذا بنيتَ حولَها، وتَحَصَّنَ العَدُوُّ. وفي حديث الأَشعث: تَحَصَّنَ في مِحْصَنٍ (* قوله «في محصن» كذا ضبط في الأصل، وقال شارح القاموس كمنبر، والذي في بعض نسخ النهاية كمقعد). المِحْصَنُ: القصرُ والحِصْنُ. وتَحَصَّنَ إذا دخل الحِصْنَ واحْتَمى به. ودرْعٌ حَصِين وحَصِينة: مُحْكمَة؛ قال ابن أَحمر: همُ كانوا اليَدَ اليُمْنى، وكانوا قِوامَ الظِّهْرِ والدِّرعَ الحَصِينا. ويروى: اليدَ العُلْيا، ويروى: الوُثْقَى؛ قال الأََعشى: وكلُّ دِلاصٍ، كالأَضاةِ، حَصِينةٍ، ترى فَضْلَها عن رَبِّها يَتَذَبْذَبُ (* قوله «عن ربها» كذا في الأصل، وفي التهذيب والمحكم عن ريعها). وقال شمر: الحَصِينة من الدروع الأَمينة المُتدانية الحِلَق التي لا يَحِيكُ فيها السِّلاح؛ قال عَنْترة العَبْسيُّ: فَلَقَّى أَلَّتي بَدَناً حَصِيناً، وعَطْعَطَ ما أَعَدَّ من السِّهام. وقال الله تعالى في قصة داود، على نبينا وعليه الصلاة والسلام: وعَلَّمْناه صنعةَ لَبُوسٍ لكم لتُحْصِنَكم مِنْ بأْسِكم؛ قال الفراء: قُرئ لِيُحْصِنَكم ولِتُحْصِنَكم ولنحصنكم، فمن قرأَ ليُحْصِنكم فالتذكير لِلَّبُوس، ومن قرأَ لتُحْصِنَكم ذهب إلى الصنعة، وإن شئت جعلته للدرع لأَنها هي اللبوسُ وهي مؤنثة، ومعنى ليُحْصِنَكم ليمنعكم ويُحْرِزَكم، ومن قرأَ لِنُحْصِنَكم، بالنون، فمعنى لنُحْصِنَكم نحنُ، الفعلُ لله عز وجل. وامرأَة حَصانٌ، بفتح الحاء: عفيفة بَيِّنة الحَصانةِ والحُصْنِ ومتزوِّجَةٌ أَيضاً من نسوة حُصُنٍ وحَصاناتٍ، وحاصِنٌ من نِسْوَةٍ حَواصِنَ وحاصِنات، وقد حَصُنَت تَحْصُنُ حِصْناً وحُصْناً وحَصْناً إذا عَفَّتْ عن الرِّيبة، فهي حَصانٌ؛ أَنشد ابن بري: الحُصْنُ أَدْنى، لو تآيَيْتِهِ، مِنْ حَثْيِكِ التُّرْبَ على الرَّاكِبِ. وحَصَّنَت المرأَةُ نفسَها وتَحَصَّنَتْ وأَحْصَنَها وحَصَّنها وأَحْصَنَت نفسها. وفي التنزيل العزيز: والتي أَحْصَنَتْ فَرْجَها. وقال شمر: امرأَة حَصانٌ وحاصِنٌ وهي العفيفة، وأَنشد: وحاصِن منْ حاصِنات مُلْسِ مِنَ الأَذَى، ومن قِرافِ الوَقْسِ. وفي الصحاح: فهي حاصِنٌ وحَصانٌ وحَصْناء أَيضاً بَيِّنة الحَصانةِ. والمُحْصَنةُ: التي أَحصنها زوجها، وهن المُحْصَنات، فالمعنى أَنهن أُحْصِنَّ بأَزْواجِهنَّ. والمُحْصَنات: العَفائِفُ من النساء. وروى الأَزهري عن ابن الأَعرابي أَنه قال: كلامُ العرب كلُّه على أَفْعَلَ فهو مُفْعِل إلا ثلاثة أَحرف: أَحْصَنَ فهو مُحْصَنٌ، وأَلْفَجَ فهو مُلْفَجٌ، وأَسْهَبَ في كلامِهِ فهو مُسْهَب؛ زاد ابن سيده: وأَسْهَمَ فهو مُسْهَم. وفي الحديث ذِكْرُ الإحْصان والمُحْصَناتِ في غير موضع، وأَصل الإحْصانِ المنعُ، والمرأَة تكون مُحْصَنة بالإسلام والعَفافِ والحريّة والتزويج. يقال: أَحْصَنَت المرأَة، فهي مُحْصَنة ومُحْصِنَة، وكذلك الرجل. والمُحْصَنُ، بالفتح: يكون بمعنى الفاعل والمفعول؛ وفي شعر حسَّان يُثْني على عائشة، رضي الله عنها: حَصَانٌ رَازانٌ ما تُزَنُّ بِريبةٍ، وتُصْبِحُ غَرْثَى من لُحومِ الغَوافِل. وكلُّ امرأَةٍ عفيفةٍ مُحْصَنةٌ ومُحْصِنَةٌ، وكلُّ امرأَة متزوِّجة مُحْصَنةٌ، بالفتح لا غير؛ وقال: أَحْصَنُوا أُمَّهُمُ مِنْ عَبْدِهم، تلك أَفْعالُ القِزام الوَكَعهْ أَي زَوَّجُوا. والوَكَعة: جمع أَوْكَعَ. يقال: عبدٌ أَوْكَعُ، وكان قياسُهُ وُكع، فشُبِّه بفاعِل فجُمِع جَمْعَه، كما قالوا أَعْزَل وعُزَّل كأَنه جمع عازِل؛ وقال أَبو عبيد: أَجمع القرَّاء على نصب الصاد في الحرف الأََول من النساء، فلم يختلفوا في فتح هذه لأَن تأْويلها ذوات الأَزواج يُسْبَيْنَ فيُحِلُّهنَّ السِّباء لِمَنْ وطئِها من المالِكين لها، وتنقطع العِصْمةُ بينهنَّ وبين أَزواجهن بأَن يَحِضْنَ حيضة ويَطْهُرْنَ منها، فأَما سوى الحرف الأول فالقُرَّاءُ مختلفون: فمنهم من يكسر الصاد، ومنهم من يفتحها، فمَنْ نَصَبَ ذَهَبَ إلى ذوات الأَزواج اللاتي قد أَحْصَنَهُنَّ أَزواجُهن، ومَنْ كسَر ذهبَ إلى أَنهن أَسْلَمْنَ فأَحْصَنْ أَنفسهن فهنَّ مُحْصِنات. قال الفراء: والمُحْصَنات من النساء، بِنَصْب الصاد، أَكثر في كلام العرب. وأَحْصَنَتْ المرأَةُ: عَفَّت، وأَحْصَنَها زَوْجُها، فهي مُحْصَنة ومُحْصِنة. ورجل مُحْصَنٌ: متزوِّج، وقد أَحْصَنَه التزوّجُ. وحكى ابن الأَعرابي: أَحْصَنَ الرجلُ تزوجَ، فهو مُحصَن، بفتح الصاد فيهما نادر. قال الأَزهري: وأَما قوله تعالى: فإِذا أُحْصِنَّ فإِن أَتَيْنَ بفاحشةٍ فعليهنَّ نِصْفُ ما على المُحْصَناتِ من العذاب؛ فإن ابن مسعود قرأَ: فإذا أَحْصَنَّ، وقال: إِحْصانُ الأَمةِ إسلامُها، وكان ابن عباس يقرؤها: فإِذا أُحْصِنَّ، على ما لم يسمَّ فاعله، ويفسره: فإِذا أُحْصِنَّ بِزَوْجٍ، وكان لا يرَى على الأَمة حدّاً ما لم تزوّج، وكان ابن مسعود يرى عليها نِصْفَ حدّ الحرَّة إذا أَسلمت وإن لم تزوّج، وبقوله يقولُ فقهاء الأَمصار، وهو الصواب. وقرأَ ابن كثير ونافع وأَبو عمرو وعبد الله بن عامر ويعقوب: فإِذا أُحْصِنّ، بضم الأَلف، وقرأَ حفص عن عاصم مثلَه، وأَما أَبو بكر عن عاصم فقد فتح الأَلف، وقرأَ حمزة والكسائي فإِذا أُحْصَنَّ، بفتح الألف، وقالَ شمر: أَصلُ الحَصانةِ المنعُ، ولذلك قيل: مَدِينةَ حَصينة ودِرْعٌ حَصِينة؛ وأَنشد يونس: زَوْجٌ حصان حُصْنُها لم يُعْقَم. وقال: حُصْنُها تَحْصِينُها نفسَها. وقال الزجاج في قوله تعالى: مُحْصِنينَ غيرَ مُسافحِين؛ قال: مُتَزَوِّجين غير زُناةٍ، قال: والإحْصانُ إِحْصانُ الفرج وهو إِعْفافُه؛ ومنه قوله تعالى: أَحْصَنَتْ فَرْجَها؛ أَي أَعفَّتْه. قال الأَزهري: والأَمة إذا زُوِّجَتْ جازَ أَن يقال قد أُحْصِنَت لأَن تزويجها قد أَحْصَنَها، وكذلك إذا أُعْتِقَتْ فهي مُحْصَنة، لأَن عِتْقَها قد أَعَفَّها، وكذلك إذا أَسْلَمت فإِن إسْلامَها إِحْصانٌ لها. قال سيبويه: وقالوا بناءٌ حَصِينٌ وامرأَة حَصَان، فَرقوا بين البِنَاء والمرأَةِ حين أَرادُوا أَن يخبروا أَن البناء مُحْرِز لمن لجأَ إليه، وأَن المرأَة مُحْرِزة لفَرْجها. والحِصَانُ: الفحلُ من الخيل، والجمع حُصُنٌ. قال ابن جني: قولهم فرَسٌ حِصانٌ بَيِّنُ التحصُّن هو مُشْتَقٌّ من الحَصانةِ لأَنه مُحْرِز لفارسه، كما قالوا في الأُنثى حِجْر، وهو من حَجَر عليه أَي منعه. وتَحَصَّنَ الفَرسُ: صارَ حِصاناً. وقال الأَزهري: تَحَصَّنَ إذا تَكَلَّف ذلك، وخَيْلُ العرب حُصونها. قال الأَزهري: وهُمْ إلى اليوم يُسَمُّونها حُصوناً ذُكورَها وإناثَها، وسئل بعض الحُكَّام عن رجلٍ جعل مالاً له في الحُصونِ فقال: اشْتَرُوا خَيْلاً واحْمِلوا عليها في سبيل الله؛ ذهب إلى قول الجعفي: ولقد عَلِمْتُ على تَوَقِّي الرَّدَى أَن الحُصونَ الخَيْلُ، لا مَدَرُ القُرى. وقيل: سُمِّيَ الفرسُ حِصاناً لأَنه ضُنَّ بمائه فلم يُنْزَ إلا على كريمة، ثم كثُر ذلك حتى سَمَّوا كلَّ ذَكَر من الخيل حِصاناً، والعرب تسمي السِّلاحَ كلَّه حِصْناً؛ وجعل ساعِدةُ الهذليّ النّصالَ أَحْصِنة فقال: وأَحْصِنةٌ ثُجْرُ الظُّباتِ كأَنَّها، إذا لم يُغَيِّبْها الجفيرُ، جَحِيمُ. الثُّجْرُ: العراضُ، ويروى: وأَحصَنه ثجرُ الظبات أَي أَحْرَزَه؛ وقول زهير: وما أَدْرِي، وسَوْفَ إِخالُ أَدْرِي، أَقومٌ آلُ حِصْنٍ أَم نِساءُ يريد حِصْنَ بنَ حُذَيْفَةَ الفزاريَّ. والحَواصِنُ من النساء: الحَبالى؛ قال: تُبِيل الحَواصِنُ أَبْوالَها والمِحْصَنُ (* زاد في المحكم: وأحصنت المرأة حملت وكذلك الأتان، قال رؤبة: قد أحصنت مثل دعاميص الرفق * أجنة في مستكنات الحلق عدّاه لما كان معناه حملت، والمحصن القفل إلخ).: القُفْلُ. والمِحْصَنُ أَيضاً: المِكْتلةُ التي هي الزَّبيلُ، ولا يقال مِحْصَنة. والحِصْنُ: الهِلالُ. وحُصَيْنٌ: موضع؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: أَقول، إذا ما أَقلعَ الغَيْثُ عَنْهُمُ: أَمَا عَيْشُنا يومَ الحُصَيْن بعائد؟ والثعلبُ يُكْنى أَبا الحِصْنِ. قال الجوهري: وأَبو الحُصَيْن كنية الثعلب؛ وأَنشد ابن بري: لله دَرُّ أَبي الحُصَيْنِ لقدْ بَدَتْ منه مَكايِدُ حُوَّلِيٍّ قُلَّبِ. قال: ويقال له أَبو الهِجْرِس وأَبو الحِنْبِص. والحِصْنانِ: موضعٌ، النسب إليه حِصْنيٌّ كراهية اجتماع إعرابين، وهو قول سيبويه، وقال بعضهم: كراهية اجتماع النونين، قال الجوهري: وحِصْنانِ بلد. قال اليَزِيديُّ: سأَلني والكسائيَّ المهديُّ عن النِّسْبة إلى البحرين وإلى حِصْنَين لِمَ قالوا حِصْنِيٌّ وبَحْرانِيٌّ فقال الكسائي: كرهوا أََن يقولوا حِصْنانيٌّ لاجتماع النونين، وقلتُ أَنا: كرهوا أن يقولوا بَحْرِيٌّ فيُشْبه النِّسبةَ إلى البَحْر. وبنو حِصْنٍ: حَيٌّ. والحِصْنُ: ثَعْلبة بن عُكابَة وتَيْم اللاتِ وذُهْل. ومِحْصَن: اسمٌ. ودارةُ مِحْصَن: موضعٌ؛ عن كراع. وحُصَيْنٌ: أَبو الراعي عُبَيْدُ بنُ حُصَيْنٍ النُّمَيْريّ الشاعر. وقد سمَّت العربُ حِصْناً وحَصِيناً.

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٦٨
* ح ص ن * * الحِصْنُ * واحد * الحُصُونِ * يقال * حِصْنٌ حَصِينٌ * بين * الحَصَانةِ * و * حَصَّنَ * القرية * تحصينا * بنى حولها و * تحصَّنَ * العدو و * أحْصَنَ * الرجل إذا تزوج فهو * مُحْصَنٌ * بفتح الصاد وهو أحد ما جاء على أفعل فهو مُفعل و * أحْصَنَتِ * المرأة عفت وأحصنها زوجها فهي * مُحْصَنةٌ * و * مُحْصِنَةٌ * قال ثعلب كل امرأة عفيفة فهي محصَنة ومحصِنة وكل امرأة متزوجة فهي محصَنة بالفتح لا غير
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٥٦٣
: ( حَصُنَ ) المَكَانُ ، ( ككَرُمَ ) ، يَحْصُنُ حَصانةً : ( مَنُعَ ، فهو حَصِينٌ . ( وأَحْصَنَهُ ) غيرُهُ ( وحَصَّنه . ( والحِصْنُ ، بالكسْرِ : كلُّ مَوْضِعٍ حَصِينٍ لا يُوصَلُ إِلى ) ما في ( جَوْفِهِ ، ج حُصونٌ ) ؛ ) ومنه قوْلُه تعالَى : ﴿مانعتهم حُصونهم﴾ ، ( وأَحْصانٌ وحِصَنَةٌ ) ، بكسْرٍ ففتحٍ . ( و ) الحِصْنُ : ( الهَلاكُ ) ؛ ) كذا في النُّسخِ ، وصَوابُه الهِلالُ . ( و ) مِن المجازِ :
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١١٬١١٢
حَصُنَ 1 حَصُنَ حاص حصان حصن حصنن , (Mgh, Msb, K,) aor. حَصُنَ , (K, TA,) inf. n. حَصَانَةٌ, (S, Mgh, Msb, TA,) said of a حِصْن [or fortress], (S,) or of a place, (Mgh, Msb, TA,) i. q. مَنُعَ, [for which the CK erroneously substitutes وَمَنَعَ, after كَكَرُمَ, as though the verb were حَصُنَ and حَصَنَ,] (K, TA,) [i. e.] It was, or became, مَنِيع [meaning inaccessible, or unapproachable, or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٩١
حَصَُنَ حَصَُنَ U ( n. ac. حَصَاْنَة 22t ) a. Was strong, fortified. حَصُنَ حَصُنَ U ( n. ac. حَصْن 1 , حِصْن 2 , حُصْن 3 , حَصَاْنَة 22t ), a. Was chaste, continent. حَصَّنَ حَصَّنَ II , a. Fortified; entrenched; walled in. b. Kept secluded at home ( woman ). c. Gave in marriage. أَحْصَنَ أَحْصَنَ IV , a. Protected, preserved ( chastity ). b. see II (b) , ( c ). تَحَصَّنَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٥٬٤٢٣
حصن حَصَّنَ - يُحَصِّنُ - مُحَصَّن - مُحَصَّنَة - تَحَصَّنَ - يَتَحَصَّنُ حَصُنَ - يَحْصُنُ + الشيء أو الكائن أو المكان: يكون في موقع آمن ومحروس ومنيع لا يصله عدو أو أذى: يكون لِشَيئٍ قيمة وأهمية شديدة، فيُحْفَظُ بطريقة آمنة ومحروسة، بعيداً عن الناس والعوامل الضارة حُصْن: على وزن " فـُعـْل": اسم فعل " حَصُنَ - يَحْصُنُ ": اسم مكان منه:
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١١٠ (الإجمالي: ١٣٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سفح

    الآيات المشتركة: ٣ · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir

  2. خدن

    الآيات المشتركة: ٢ · Gizli dost demektir

  3. أتي

    الآيات المشتركة: ٧ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  4. رمي

    الآيات المشتركة: ٢ · Reml kum demektir

  5. فرج

    الآيات المشتركة: ٢ · Ferc

  6. كتب

    الآيات المشتركة: ٥ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  7. يمن

    الآيات المشتركة: ٣ · Sağ yandır

  8. نفخ

    الآيات المشتركة: ٢ · Körük demektir

  9. فتي

    الآيات المشتركة: ٢ · Kepçe, kefe demektir

  10. نكح

    الآيات المشتركة: ٢ · Nikah

  11. أجر

    الآيات المشتركة: ٣ · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  12. وري

    الآيات المشتركة: ٢ · Arka

الآيات التي ورد فيها(١٢)

  1. وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ …

    Namuslu kadınlar

  2. … أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَأَنْ …

    Namuslu kadınlar

  3. وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

    Namuslu kadınlar

  4. إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

    Namuslu kadınlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحصن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحرز, منع, عفف, حفظ
Zıt Kökسفح
Çekirdek Özet 1Dış müdahaleye ve nüfuza kapalı, içine ulaşılamayan korunaklı sığınak veya tahkimat yapmak
Çekirdek Özet 2Bireyin, ailenin, tohumun veya toplumun dokunulmazlığını meşru sınırlar ve hukuk kalkanıyla muhafaza etmek
Çekirdek Özet 3Açıkta ve savunmasız bırakmama; meşru akit ve iffet ile korunaklı alan inşa ederek fesadı önleme ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca cinsel namus veya soyut bekâret ile sınırlayıp fiziksel tahkimat, hukuki güvence ve stratejik koruma boyutlarını göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حصSıkıştırma, çevreleme, hapsetme, toplama ve dışa karşı sert bir sınır oluşturma; nitekim حصر kuşatıp hapsetmeyi, حصد sıkıca kesip biriktirmeyi, حصل kalanı tutup ayrıştırmayı ifade ederنÇekirdeğin sertlik ve sınırlama hareketine kalıcılık, sığınak niteliği ve iç alanı dış tesirlerden mutlak koruma vasfı katarak müstahkem kaleye ve dokunulmazlığa dönüştürür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarÇevirme, ayırma, dışarıdan gelebilecek tehlikelere karşı set çekme
صOlta, bitkiYakalama, sıkıştırma, bir noktada sabit tutarak güvenceye alma
نFiliz, yılan, balıkSüreklilik, çoğalma, içerideki canın ve özün devamlılığı
حصنDuvarla çevrilmiş, sıkıca bağlanmış ve sürekliliği güvenceye alınmış korunaklı alanDış tehditlere karşı set çekilerek (ح) emniyete alınan ve sabitlenen (ص) yapının, içindeki hayatı ve nesli sürekli muhafaza etmesi (ن) eylemidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDışarıdan içine ulaşılamayan yüksek ve sarp sığınak, dağ kalesi, düşman silahının işlemediği sıkı örülmüş sağlam zırh ve binicisini koruyan asil aygır
Cahiliye şiiri kullanımıŞair el-Es‘ar el-Cu‘fî bir beytinde kalelerin kerpiç köy duvarları değil, savaşçıyı koruyan asil atlar olduğunu ifade eder: أن الحصون الخيل لا مدر القرى / ولقد علمت على تجشمي الردى
Erken Arapça kullanımMuhadram şair Hassân b. Sâbit iffetli kadını överken fitne ve dedikodudan korunaklı oluşunu bu kökle anlatır: حصان رزان ما تزن بريبة / وتصبح غرثى من لحوم الغوافل

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, el-Asma‘iyyât, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde حصن kökü, fiziksel tahkimat, güç, sertlik ve nüfuz edilemez sınır oluşturma semantik ekseninde yer alır. İbranicede aynı kök ailesine bağlanan ח-ס-ן (ḥ-s-n) kökü "sağlam olmak, güçlenmek, dayanıklı kılınmak, muhafaza etmek" anlamlarına gelir; nitekim חֹסֶן (ḥōsen) kelimesi servet, biriktirilmiş zenginlik ve sarsılmaz güç demektir. Süryanicede ܚܣܢ (ḥ-s-n) fiili "kuvvetlenmek, zapt etmek, galip gelmek, tahkim etmek" manalarını taşır; ܚܣܝܢܐ (ḥassīnā) ise güçlü, dayanıklı ve sarsılmaz olanı niteler. Erken Sami katmanında kökün çekirdeği zayıflığı örten ve dış müdahaleyi kıran katı bir tahkimatı gösterirken, Arapçada bu taban hem sarp kale ve koruyucu zırh gibi maddi nesnelere hem de evlilik ve iffet bağıyla korunan hukuki ve ahlaki statüye genişlemiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönح-ص-نUlaşılamaz mekan, zırh, damızlık aygır ve namusunu koruyan kadın türevleriyle fiziksel ve ahlaki dokunulmazlıkKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חסן / Süryanice ܚܣܢGüçlü olma, sarsılmaz tahkimat, depolanan güç ve servet anlamlarıyla doğrudan ortak kökenKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperSıkıştırma, dışarıya kapatma ve sertleştirme bildiren ilksel köklerle semantik paralellikMuhtemel

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حصنAnlamlıKale, tahkimat, koruma, iffetDış müdahaleye karşı korunaklı kılma ve içine nüfuz edilmeyi engellemeHedef kök; Kur'an'da geçer
حنصAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde sınırlı fonetik kayıt dışında yerleşik anlam taşımayan biçimKur'an'da geçmez
صحنAnlamlıGenişlik, açık alan, çanakDerin ve geniş kâse, evin veya avlunun orta genişliğiTers simetri; daraltıp kapatmanın aksine açma; Kur'an'da geçmez
صنحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArapça sözlük geleneğinde kullanılmayan mühmel terkipKur'an'da geçmez
نحصAnlamlıSertlik, kuruluk, zayıflamaYağsız ve sert beden, sütün kesilmesi veya zorlukSertlik çekirdeğinde ortaklaşır; Kur'an'da geçmez
نصحAnlamlıArılık, samimiyet, onarmaBozukluğu düzeltme, hilesiz ve katıksız öğüt verme, dikişle yırtığı birleştirmeKoruma ve bütünlüğü sağlama yönüyle anlamdaş; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حصنMerkezTahkimat, kale içine alma, dokunulmazlık sağlamaİçine nüfuz edilmesini fiziksel veya hukuki bir zırhla imkansız kılmaMekan, zırh, evlilik ve iffet yoluyla mutlak koruma sağlar
حرزKomşuSığınağa koyma, saklamaDeğerli bir nesneyi kaybolmaktan veya çalınmaktan korumak üzere gizli ve emin yere koymaNesnenin saklanmasına odaklanır, kalenin aşılmazlığına değil
منعKomşuEngelleme, ulaşımı kesmeBir failin veya etkinin hedefe ulaşmasına engel olma eylemiSalt engelleme fiilidir; korunaklı bir iç alan inşa etmeyi zorunlu kılmaz
عففKomşuİffet, nefsi tutmaGayrimeşru istek ve arzulardan iradi olarak geri durma haliBireyin iç ahlaki fren mekanizmasıdır; kurumsal veya fiziki kale anlamı içermez
حفظKomşuMuhafaza etme, gözetmeBir varlığın zayi olmasını, bozulmasını veya zarar görmesini önlemeSürekli dikkat ve ihtimamı ifade eder, zırh veya tahkimat kurmayı gerektirmez
سفحZıtAkıtma, saçma, kuralsız ilişkiDeğeri ve meşruiyeti hiçe sayarak sınırları yıkma, suyu veya şehveti boşaltmaMeşru akit ve koruma olmaksızın açıklık ve kuralsızlık hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحصنTahkîm, himâye, ‘iffet, nikâhFiziksel tahkimattan ahlaki ve hukuki dokunulmazlığa uzanan bütüncül korumaKesin
LatinceMunire, castrum, castitasTahkim etmek, kale, iffetMunire dış saldırılara karşı duvar örmeyi, castitas ise lekesizliği ve korunmuşluğu ifade ederGüçlü
İngilizceFortify, fortress, chaste, invulnerabilityTahkim etmek, hisar, iffetli, dokunulmazMaddi korunma ile ahlaki muhafaza ayrışır; tek bir kelime her iki boyutu aynı anda kuşatamazGüçlü
AlmancaBefestigen, Burg, KeuschheitGüçlendirmek, kale, korunmuş iffetFiziksel sığınak ile ahlaki sınır iki ayrı terimle karşılanırGüçlü
FransızcaFortifier, forteresse, chastetéTahkim etmek, kale, bekaret/iffetSavunma surları ile ahlaki duruluk anlamları ayrı kelimelere bölünürGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حُصُون / مُحَصَّنَةMaddi istihkam, müstahkem şehir ve kale duvarlarıAskeri mücadele, savunma yapıları ve sığınaklar; Haşr 59:2, Haşr 59:14
لِتُحْصِنَكُمْZırh, beden koruyucu savaş teçhizatıDüşman darbelerine karşı bedeni koruma zırhı; Enbiyâ 21:80
تُحْصِنُونَTahılın ambarda kilit altında korunması ve depolanmasıİktisadi kriz yönetimi, kıtlık yıllarına hazırlık; Yûsuf 12:48
أَحْصَنَتْBedenin ve iffetin gayrimeşru her türlü temasa kapatılmasıHz. Meryem'in paklığı ve ilahi himayeye mazhariyeti; Enbiyâ 21:91, Tahrîm 66:12
الْمُحْصَنَات / مُحْصِنِينَMeşru nikah bağıyla himaye altına girmiş veya hür kadınlar ve erkeklerAile hukuku, evlilik engelleri ve zina iftirası (kazf) cezası; Nisâ 4:24, Nisâ 4:25, Mâide 5:5, Nûr 24:4
تَحَصُّنًاCariyelerin iffet ve namus dairesinde kalma iradesiSosyal baskı ve sömürüye karşı ahlaki himaye; Nûr 24:33

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamPeygamberlerin ve vahiy taşıyıcılarının masumiyetiHz. Meryem’in iffetinin teyidi ve peygamberlerin her türlü ahlaki şaibeden korunmuşluğuKötülük ve iftiraya karşı ilahi dokunulmazlık zırhı
FıkıhHad cezaları, nikah şartları ve kazf suçuİhsan vasfı; hürriyet, akıl, baliğ olma, müslümanlık ve sahih nikahla cinsel birliktelik yaşamış olma şartlarıHukuki statü, ceza ehliyeti ve dokunulmazlık kalkanı
TefsirKur'an'daki müstahkem yapılar ve iffet ayetleriAyetlerde geçen muhsanat kelimesinin hür kadınlar mı, evliler mi yoksa iffetliler mi anlamına geldiğiBağlama göre değişen çok katmanlı koruma halkaları
HadisŞeytandan ve şerlerden korunma duaları, evliliğin koruyuculuğuEvliliğin gözü ve ırzı haramdan koruyan bir sığınak olarak nitelenmesi, duaların zırh sayılmasıManevi ve toplumsal tahkimat vasıtası

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlaki arınma ve fıtratı muhafazaİffet kalkanıGünah ve kirlenmeye karşı ruhsal savunma hattı kurarMeşru sınırlar içinde kalarak fıtratı ifsat edici unsurlardan korurKesin
İlmiBilginin ve metodolojinin korunmasıEpistemik tahkik kalesiHurafelerin ve tahrifatın doğru bilgiye nüfuz etmesini önlerUsul kuralları ile ilmi birikimi tahriften koruyan zihinsel bir zırh oluştururGüçlü
SiyasiToplumsal güvenlik ve sınır muhafazasıSavunma ve egemenlik istihkamıDış tehditlere ve yıkıcı akınlara karşı toplumu korurCaydırıcı askeri ve kurumsal yapılar inşa ederek kamu düzenini teminat altına alırKesin
İktisadiKaynak yönetimi ve stratejik rezervEmniyetli stok ve tasarrufKıtlık ve kriz anlarında temel girdilerin tükenmesini engellerÜretilen değerin israf edilmeyip kriz dönemleri için güvenli depolarda tutulmasını sağlarKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHücre zarı ve siber güvenlik duvarı (firewall)İç ortamın dengesini (homeostaz) korumak için zararlı girişleri engelleyen, yalnızca meşru geçişe izin veren seçici geçirgen koruyucu bariyerGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki dokunulmazlık ve meşru akit kurumuBireyin ve ailenin temel haklarını kamusal veya gayrimeşru tecavüzlere karşı koruyan anayasal ve medeni kalkanGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca kadınlara özgü pasif bir cinsel bekâret veya ahlaki baskı aracına indirgemek; kelimenin askeri, iktisadi ve hukuki tahkimat anlamlarını unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; savaşta bedeni koruyan zırhtan (21:80), kıtlığa karşı depolanan buğdaya (12:48), düşman ordularına direnen şehir surlarından (59:14), hem erkeği hem kadını koruyan evlilik ve hukuki statüye (4:24) kadar uzanan dinamik bir varoluşsal güvenlik zırhıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİhsan vasfını salt kadın cinselliğine hapsederek erkeğin iffet ve koruma sorumluluğunu (muhsinîn) silikleştirmek; toplumsal, askeri ve iktisadi savunma sistemlerini Kur'ani vizyonun dışında görmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın fert, aile ve toplum güvenliğini kurarken rastgele tedbirlere değil, dışarıdan delinemez hukuki ve ahlaki kalelere dayandığını gösterir. Vahiy zırhı, iffet zırhı ve akit zırhı bu kökle aynı mantık dairesinde birleşir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Aile hukuku ve evlilik şartlarını düzenleyen Nisâ suresi, zina iftirasını ve iffet standardını belirleyen Nûr suresi ile askeri-stratejik savunmayı ve iktisadi tedbiri anlatan Yûsuf, Enbiyâ ve Haşr surelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İffetin sadece bireysel bir vicdan meselesi olduğu yanılgısını yıkarak onun kamusal bir koruma, evlilik akdi, hak güvencesi ve dokunulmazlık statüsü olduğunu ortaya koyar; ayrıca kökün erkekler için de geçerli bir zırh olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDış müdahaleye, silaha veya yabancı unsura geçit vermeyen sarp dağ kalesi, sıkı dokunmuş çelik zırh ve etrafı çevrilmiş emniyetli ambar.
  • Soyut anlamBireyi gayrimeşru ilişkilerden, aileyi dağılmaktan, toplumu düşman istilasından ve iktisadı kıtlıktan koruyan meşru sınır, hukuk ve iffet kalkanı.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin iç dengesini ve varlığını dış tehditlere ve çözülmelere karşı koruyan aşılmaz sınır mekanizması, dokunulmazlık zırhı ve meşru filtreleme düzeni.
  • LaTeX modeliS={x∈U∣δ(x,∂Ω)>0}  ⟹  Φ(S)∩Eext=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde U genel evreni, Ω tahkim edilmiş korunaklı alanı (hısn), ∂Ω bu alanı dış dünyadan ayıran meşru ve fiziki sınırı (kale duvarı, evlilik akdi, zırh) temsil eder. δ uzaklık fonksiyonu olup korunan varlığın (S) sınırdan içeri çekilerek açıkta bırakılmadığını gösterir. Φ(S) korunan alanın iç dokusunu, Eext ise dışarıdan gelebilecek saldırı, tecavüz, ifsat ve kontrolsüz sızıntıları ifade eder. Kesişimin boş küme olması (∅), kökün özü olan dış nüfuza kapalılığı, dokunulmazlığı ve mutlak koruma kalkanını simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح