خمس

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-م-سالصيغ: ٧ · الجذور المجاورة: ٦٧ · الآيات: ٨ · السور: ٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عومسنهغنمبِخَمْسَةِثلثخَمْسَةٍخَمْسَةٌخمسألفوَالْخَامِسَةُسدسكونربعكلبخَمْسِينَقدر

الجذرالصيغ ٧الآيات ٨السور ٧المجاورة ٦٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خمس

خ - م - س

جذر
  • الورود: ٨
  • الآيات: ٨
  • الصيغ: ٧
  • المعاجم: ١٣

Hams : Beş kişilik topluluktur.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hams : Beş kişilik topluluktur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٧٦٦
باب الخاء والسين والميم معهما خ م س، س خ م، س م خ، م س خ مستعملات خمس: الخُماسيِّ والخُماسِيَّةُ من الوصائف: ما كان طوله خَمْسَة أشبارٍ، ولا يقال: سُداسيٌّ ولا سُباعيٌّ في هذا، وفي غير ذلك: الخماسيّ: ما بلغ خَمْسَةً، وكذلك السُّداسيُّ والعُشارِيُّ. والخميسيُّ والمَخْمُوسُ من الثوب: الذي طوله خَمْسُ أذرع، ويقال: بل الخمِيسيُّ: ثوبٌ منسوبٌ إلى ملكٍ من ملوك اليمن كان أمر بعملِ هذه الثياب، فنسبت
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٣٨٣
الخَمْسَةُ عَدَدٌ. يقال: خَمْسَةُ رجالٍ، وخَمْسُ نسوةٍ، والتذكير بالهاء. وجاء فلانٌ خامساً، وخامِياً أيضاً. وانشد ابن الكميت: مَضى ثَلاثُ سِنينَ مُنْذُ حُلَّ بِهاوعامُ حُلَّتْ وهذا التَّابِعُ الخامي والخِمْسُ بالكسر من أظماء الإبل: أن ترعى ثلاثةَ أيام وتَرِدَ اليوم الرابع. وقد أخْمَسَ الرجلُ، أي وردتْ إبله خِمْساً: والإبلُ خَوامِسُ.والرجلُ مُخْمِسٌ. وأَخْمَسَ القوم: صاروا خَمْسَةً. والخِمْسُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٬٤٢١
خ س م خمس ، سخم ، سمخ ، مسخ : مستعملة . خمس : قال ابن شميل : يقال : غُلاَمٌ خُمَاسِيٌّ ورُباعِيٌّ . قال : خَمْسةُ أَشْبارٍ ، وأَرْبَعَةُ أَشْبَارٍ وإِنَّمَا يقال : خُمَاسِيٌّ ورُباعِيٌّ فيمنْ يَزْدادُ طُولاً . ويقال في الثوب : سُباعِيٌّ . وقال الليث : الخُماسِيٌّ والْخُمَاسِيَّةُ من الوَصائِفِ ما كان طولُه خمسةَ أَشْبَارٍ . قال : ولا يقال : سُداسِيٌّ ولا سُباعيٌّ . . إذا بلغ ستَّة أَشبار وسبعة
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬١٨١
(باب الخاء والميم وما يثلثهما في الثلاثي) (خمج) الخاء والميم والجيم يدلُّ على فتورٍ وتغيُّر. فالخَمَج في الإنسان: الفتور. يقال أصبَحَ فلانٌ خَمِجاً، أي فاتِراً. وهو في شعر الهُذَليّ([1]): * أخْشَى دُونَه الخَمَجَا([2]) * ويقولون خَمِجَ اللّحمُ، إذا تغيَّر وأرْوَحَ. (خمد) الخاء والميم والدال أصلٌ واحد، يدلُّ على سكونِ الحركة والسُّقوط. خَمَدَتِ النارُ خُموداً، إذا سكَنَ لَهبُها. وخَمَدَت
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٩٠
- أصل الخمس في العدد، قال تعالى: ﴿ويقولون خمسة سادسهم كلبهم﴾ [الكهف/22]، وقال: ﴿فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما﴾ [العنكبوت/14]، والخميس: ثوب طوله خمس أذرع، ورمح مخموس كذلك. والخمس من أظماء الإبل، وخمست القوم أخمسهم: أخذت خمس أموالهم، وخمستهم أخمسهم: كنت لهم خامسا، والخميس في الأيام معلوم.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢١٥
خ م س غزاهم الخميس‏.‏ والخمس شر الأظماء‏.‏ وخمست القوم‏:‏ أخذت خمس أموالهم وكنت لهـم خامسـاً وخمسـت مـا لهـم‏:‏ أخذت خمسه‏.‏ وثوب مخموس وخميس‏.‏ ورمح مخموس‏:‏ طوله خمسة أذرع‏.‏ وحبل مخموس‏:‏ فتل من خمس قوًى‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١١٬٢٩٤
الخمسةُ: من عدد المذكر، والخَمْسُ: من عدد المؤَنث معروفان؛ يقال: خمسة رجال وخمس نسوة، التذكير بالهاء. ابن السكيت: يقال صُمْنا خَمْساً من الشهر فَيُغَلِّبُون الليالي على الأَيام إِذا لم يذكروا الأَيام، وإِنما يقع الصيام على الأَيام لأَن ليلة كل يوم قبله، فإِذا أَظهروا الأَيام قالوا صمنا خمسة أَيام، وكذلك أَقمنا عنده عشراً بين يوم وليلة؛ غلبوا التأْنيث، كما قال الجعدي: أَقامتْ ثلاثاً بينَ يومٍ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٤٥
* خ م س * * الخَمْسةُ * عدد وجاء فلان خامسا و * أخْمَسَ * القوم أي صاروا خمسة و * يَوْمُ الخَميسِ * جمْعُهُ * أخْمِساءُ * و * أخْمِسةٌ * و * الخَمِيسُ * الجيش لأنهم خمس فرق المقدمة والقلب والميمنة والميسرة والساق والخميس أيضا الثوب الذي طوله خمس أذرع ومنه حديث معاذ ﴿ائتوني بكل خميس أو لبيس﴾ كأنه عنى الصغير من الثياب والخميس أيضا الخُمس ذكره في ث ل ث وقال وأنكره أبو زيد و * خَمَسَ * القوم من باب
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٤٩٦
الخمسة من العدد: م، معروف، وهو بالهاء في المذكر، وبغيرها في المؤنث، يقال: خمسة رجال، وخمس نسوة. قال ابن السكيت: يقال: صمنا خمسا من الشهر، فيغلبون الليالي على الأيام إذا لم يذكروا الأيام، وإنما يقع الصيام؛ لأن ليلة كل يوم قبله، فإذا أظهروا الأيام، قالوا: صمنا خمسة أيام، وكذلك: أقمنا عنده عشرا، بين يوم وليلة، غلبوا التأنيث. والخامي: الخامس، إبدال. يقال: جاء فلان خامسا وخاميا. وأنشد ابن السكيت
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٬٨٣٤
خَمَسَ القَوْمَ 1 خَمَسَ القَوْمَ خمس القوم , (S, A, Mgh, K,) aor. خَمُسَ , (S, Mgh, K,) [inf. n. خَمْسٌ,] He took the fifth part of the possessions of the people. (S, A, Mgh, K.) And خَمَسَ المَالَ, (A, Msb,) aor. خَمُسَ , inf. n. خَمْسٌ, (Msb,) He took the fifth part of the property. (A, Msb.) خَمْسٌ signifies The taking one from five: and hence the saying of 'Adee Ibn-Hلtim, رَبَعْتُ فِى
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٧٤
خَمَسَ خَمَسَ U ( n. ac. خَمْس 1 ), a. Took a fifth of. b. I ( n. ac. خَمْس 1 ), Was the fifth, made five. خَمَّسَ خَمَّسَ II , a. Formed a pentagon. b. Did five times or on the fifth day; brought forth her fifth ( female ). أَخْمَسَ أَخْمَسَ IV , a. Became five. خَمْس خَمْس 1 [ fem. ], a. Five. خَمْسَة خَمْسَة 1t [ mas. ], a. Five. - خُمْس 3 , خُمُس 10 , ( pl. أَخْمَاْس 38 ), A
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٠٬٣٧٢
خمس خَمَسَ - يَخْمِسُ - خَمْس - خمْسَة - خَمْسيْن -خَمْسَة آلاف- خَمْسِيْن ألف - خُمْس - خامِس- خَامِسَة خَمَسَ - يَخْمِسُ + كائن + آخرين: كان لهم خامساً خَمْس - خَمْسَة: عدد خمسة المعروف: خمس للمؤنث وخمسة للمذكر خَمْسِيْن: عدد خمسين المعروف خَمْسَة آلاف: العدد المعروف خَمْسِيْن ألف: العدد المعروف خُمْس: جزء من حمسة أجزاء متساوبة من الشيء
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٧ (الإجمالي: ٨٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ألف

    الآيات المشتركة: ٣ · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir

  2. سدس

    الآيات المشتركة: ٢ · سندس Hint kumaşıdır

  3. سنه

    الآيات المشتركة: ٢ · Seneler

  4. ربع

    الآيات المشتركة: ٢ · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir

  5. ثلث

    الآيات المشتركة: ٢ · Sülle çokluk demektir

  6. فور

    الآيات المشتركة: ١ · Ve aniden patladı

  7. كلب

    الآيات المشتركة: ١ · Onların köpeği

  8. عوم

    الآيات المشتركة: ١ · Yıl

  9. كون

    الآيات المشتركة: ٥ · Kevn, tepe demektir

  10. عرج

    الآيات المشتركة: ١ · Çıkar

  11. غنم

    الآيات المشتركة: ١ · Ğanem Koyun sürüsü demektir

  12. قدر

    الآيات المشتركة: ٢ · Kıdr kazandır

الآيات التي ورد فيها(٨)

  1. وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ ظَالِمُونَ

    Elli

  2. تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ

    Elli

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخمس
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerثلث, ربع, عشر
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1Bir elin parmaklarıyla temsil edilen beş sayılık tamamlama, beşe ulaşma ve bütünden beşte bir payı ayırma eylemi
Çekirdek Özet 2Sayısal sınır, tanıklıkta kesinleşme eşiği ve ganimet gibi kamusal kaynaklarda beşte birlik sosyal pay
Çekirdek Özet 3Çoğul iradelerin veya parçaların ortak paydada birleşip kurumsal ve hukuki sınıra bağlanması
Kritik Hata RiskiHumus kavramının salt mali bir kesinti sayılarak kamu hakkı ve zayıfları koruma işlevinden koparılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خمHacmin sönmesi, içe çekilme, kesilme, gizli mayalanma ve yoğunlaşma anlamı taşır; خمد ateşin sönmesi, خمر örtme ve mayalanma, خمص karnın içeri çekilmesi ve açlık, خمط ise yoğunlaşıp ekşime köklerinde bu çekirdek belirgindirسÇekirdeğin içe toplanma ve yoğunlaşma vasfına س harfinin destek ve düzen intizamı eklenmiş; dağınık parçaların el ayasında beş parmak düzeninde toplanıp belirli bir sayısal ve oransal sınırda sabitlenmesi anlamı oluşmuştur

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit ve duvar imgesinden türetme; perdeleme, yoğunlaşma ve ayrışmaSınırın çekilmesi, sayılan birimin diğerlerinden ayrılıp korumalı bir çerçeveye alınması
مSu dalgası; toplanma, akış ve kuşatıcı birlikParçaların bir araya gelerek hacim kazanması ve ortak bir havuzda toplanması
سDiken ve destek; tutunma, omurga oluşturma ve sabitlemeToplanan parçaların sağlam bir yapıya kavuşması ve beşli dizilimde karara varması
خمسAyrılmış parçaların toplanıp sağlam bir sınır desteğinde birleşmesiDağınık unsurların elin beş parmağı gibi toplanarak belirli, kapalı ve düzenli bir sayısal ve oransal bütünlük kurması hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamElin parmak sayısına dayalı beşleme; develerin su içtikten sonra dördüncü günün ardından beşinci günde tekrar suya getirilmesi düzeni (el-hims); beş arşın uzunluğundaki mızrak veya kumaş (el-mahmûs)
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi Abîd b. el-Ebras, mızrağın beş arşınlık boyunu nitelemek üzere مخموس kelimesini kullanarak şöyle demiştir: هاتيك تحمِلُني وأبْيضَ صارماً / ومُذَرَّباً في مارِنٍ مَخْموسِ
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber’in Muâz b. Cebel’e Yemen ahalisinden sadaka toplarken beş arşınlık giysi almasını ifade eden şu sözünde geçer: ايتوني بخَميسٍ أو لَبِيسٍ آخُذُه منكم في الصَّدَقة

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Asās al-Balāġa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinde beş sayısı ve buna bağlı türevler en kararlı ortak morfolojik çekirdeklerden birini oluşturur. Kök Proto-Sami düzeyinde *ḫamš- biçiminde yeniden kurulur ve elin beş parmağının oluşturduğu doğal sayma birimini temsil eder. Bu kök İbranicede חָמֵשׁ (ḥāmēš: beş) ve חֲמִישִׁי (ḥămīšī: beşinci); Süryanicede ܚܰܡܫܳܐ (ḥamšā: beş) ve ܚܰܡܫܺܝܢ (ḥamšīn: elli); Akadcada ise ḫamšu (beş) ve ḫamuštu (beşli grup veya beşte bir hisse) biçiminde düzenli ses denklikleriyle yer alır. Dil ailesinin genelinde kök yalnızca soyut bir sayı olmaktan öte, insan elinin anatomik tamamlanışına bağlı olarak beşli ölçü sisteminin, takvimsel veya nöbetleşe iş bölümlerinin ve ganimet veya mahsulden ayrılan payların belirlenmesinde temel alınmıştır. Arapçada kökün kazandığı askeri ordunun beş kolu (el-hamîs: öncü, artçı, merkez, sağ ve sol kanatlar) ve devenin beş günlük su periyodu (el-hims) gibi zengin kullanımlar, Sami dünyasındaki düzenli örgütlenme ve döngüsel hesaplama mirasının doğrudan bir devamıdır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith Syriac Dictionary; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBeş sayısı, beşte bir pay (humus), beşli ordu düzeni (hamîs) ve beşli su döngüsü (hims)Elin beş parmağının oluşturduğu doğal kümeden hareketle tamamlama, taksimat ve askeri tanzim anlamları türetilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ḥāmēš, Süryanice ḥamšā, Akadca ḫamšuProto-Sami ortak mirasından gelen temel sayı ve oran terimidir; morfolojik ve anlamsal yapı korunmuşturKesin
Daha geniş dilsel ilişkiBerberice semmus (beş) ve Kuşitik dillerdeki benzer biçimlerAfro-Asyatik dil ailesi genelinde beş sayısını karşılayan ilksel ses yapılarının izleri görülmektedirGüçlü

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Arthur Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خمسAnlamlıBeşleme ve beşte bir paySayısal tamamlama, ordu tanzimi ve pay ayırmaHedef kök; Kur'an'da geçer
خسمAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel veya kullanımsız kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
مخسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıErken dönem lügatlerinde kayıtlı kullanımına rastlanmazKur'an'da geçmez
مسخAnlamı bulunmayanŞekil ve mahiyetin bozulmasıBir varlığın asıl tabiatından çıkarılıp çirkin bir surete dönüştürülmesiKur'an'da geçer; zıt kutuplu dönüşüm
سخمAnlamlıKararma ve kin tutmaTencere karası, öfke ve göğüste gizlenen düşmanlıkKur'an'da geçmez; içsel yoğunlaşma
سمخAnlamlıDelme ve kulağın içiKulağın iç kanalı ve derinliğine nüfuz eden açıklıkKur'an'da geçmez; anatomik derinlik

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خمسMerkezBeş sayısı ve beşte bir payEl parmakları düzeninde beşli sınır, kamu payı ve kesinlik eşiğidirBütünden kamusal veya kurumsal ayrılan beşte birlik hissedir
ثلثKomşuÜç sayısı ve üçte bir oranBeşe göre daha asgari bir çoğul eşiği ve tekli denge noktası kurarÇokluğun başladığı en küçük sağlam taban ve üçte bir paydır
ربعKomşuDört sayısı ve dörtte bir payDenge, köşe ve mevsimsel döngüyü temsil ederMekânsal ve döngüsel tamlığı belirten dörtlü orandır
عشرKomşuOn sayısı ve onda bir oranSayma sisteminin üst basamağı ve toplumsal birliktelik eşiğidirİki elin tamamlanmasıyla ulaşılan nihai onluk çerçevedir
فردZıtTeklik ve ayrışmaÇoğul ve paylaşımlı yapının aksine bölünmemiş tekil varoluşu bildirirParçalara bölünmeyen ve ortaklık kabul etmeyen yalın durumdur

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخمسBeş ve beşte bir paySayısal adet, beşte bir hisse, beşinci derece ve beşli tertipKesin
LatinceQuinque, quintus, quintanaBeş, beşinci, beşte birlik payBeş sayısını ve beşte bir vergiyi karşılar; Arapçadaki askeri ordu manasını tam vermezKesin
İngilizceFive, fifth, quintileBeş, beşinci, beşte bir dilimSayısal ve istatistiki beşte bir dilimi karşılar; kamu hukuku ve liân bağlamını dışarıda bırakırKesin
AlmancaFünf, FünftelBeş, beşte birMatematiksel değeri tam verir; kabile ve ganimet taksimatındaki hukuki tonu taşımazKesin
FransızcaCinq, cinquième, quintBeş, beşinci parçaSayı ve sıra değerini karşılar; dindeki yemin ve kamu payı derinliğini içermezKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Dictionnaire de l'Académie française.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
خَمْسَةٌSayısal miktar ve fısıltı meclisiİnsanların gizli konuşmalarında veya tahminlerinde beşli sayı sınırı; Kehf 18:22, Mücâdele 58:7
خَمْسِينَOnluk katlama ile elli sayısıBüyük zaman dilimlerini veya meleklerin yükseliş süresini bildiren süreler; Ankebût 29:14, Meâric 70:4
وَالْخَامِسَةَHukuki yeminde kesinleşme ve son aşamaKarı-koca arasındaki liân sürecinde nihai lanet veya gazap yemini; Nûr 24:7, Nûr 24:9
بِخَمْسَةِAskeri destek ve ilahi yardım miktarıBedir veya Uhud savaşında müminlere indirilen işaretli beş bin melek; Âl-i İmrân 3:125
خُمُسَهُKamusal pay ve ganimet hissesiSavaş gelirlerinden devlete, peygambere, yetimlere ve yoksullara ayrılan beşte birlik hak; Enfâl 8:41

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamGayb bilgisi ve ilahi kuşatıcılıkMücâdele suresindeki fısıldaşan beş kişinin altıncısının Allah olması ayetinde ilahi ilmin mekândan münezzeh kuşatıcılığıİlahi ilmin her sayısal ve mahrem sınırı aşan mutlak varlığı
FıkıhHumus ve liân hükümleriSavaş ganimetleri ve madenlerden ayrılacak beşte bir kamusal hak ile aile hukukundaki beşinci yemin prosedürüKamu maliyesi payı ve davayı kesin karara bağlayan son usul şartı
TefsirGaybı taşlama ve peygamberlik süreleriAshâb-ı Kehf’in sayısı hakkındaki beşli tahminlerin tenkidi ve Hz. Nuh’un tebliğ süresinin hesabıSayısal rivayetlerin tahkiki ve ilahi bilginin kesinliği
HadisTemel ibadetler ve İslam’ın rükünleriİslam’ın beş esas üzerine bina edildiğini bildiren rivayetler ve beş vakit namaz nizamıDinin omurgasını oluşturan asgari ve zorunlu amelî çerçeve

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTemel ibadet ve şahitlik düzeniİtikadi ve ameli omurgaYapıyı ayakta tutmaDinin ameli esaslarının ve liân gibi ağır şahitliklerin beşli ölçüde kemale ermesiKesin
İlmiBeşli sınıflandırma ve duyu nizamıBilişsel kavrayış eşiğiAlgıyı düzenlemeİnsanın dış dünyayı kavramasında beş duyunun ve mantıksal beş tümelin temel alınmasıGüçlü
SiyasiOrdu teşkilatı ve kamu otoritesiAskeri düzen ve savunmaGüvenliği sağlamaEl-Hamîs adı verilen beş kollu ordu tanzimiyle devleti ve toplumu dış tehditlere karşı korumaKesin
İktisadiGelir bölüşümü ve ganimet hukukuHumus kurumuSosyal adaleti sağlamaSermayeden veya ganimetten ayrılan beşte bir pay ile zayıfları, yetimleri ve kamu giderlerini finanse etmeKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBeş tabanlı sayı sistemi ve pentagram simetrisiDoğada beşgen simetrinin canlı yapılarında ve kristalografide dengeleyici ve tekrarlanamaz kararlı yapılar üretmesiGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal kota, kamu payı ve aşamalı delil usulüToplumda servetin tek elde toplanmasını önleyen kurumsal kesintiler ve yargılamada kesin hükme varış adımlarıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca soyut bir rakamdan ibaret görülmesi ve humus kavramının dar bir mezhebi vergiye indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamBeş sayısının ilahi yardım eşiği, sosyal adaleti sağlayan kamu fonu ve yargısal yeminde hakikati ortaya çıkaran kilit basamak oluşu
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHumusun kamusal ve sosyal güvenlik boyutunun unutulup kabilevi veya mezhebi bir aidiyet kesintisi gibi algılanması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem somut matematiksel sınırlara hem de sosyal adalet mekanizmalarına verdiği değeri birleştiren anahtar bir ölçü köküdür
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ganimet taksimatını belirleyen Enfâl 8:41, aile içi iftiranın çözümünü düzenleyen Nûr 24:7-9 ve gayb tahminlerini eleştiren Kehf 18:22 ayetlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini yükümlülüklerin belirsiz veya keyfi olduğu zannını yıkar; hukuki ve iktisadi süreçlerde net, ölçülebilir ve adil sınırlar olduğunu gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamElin beş parmağının tamamladığı doğal sınır, beş arşınlık ölçü ve devenin beş günlük su nöbeti.
  • Soyut anlamDağınık parçaların belirli bir nizamda toplanarak nihai bir sınıra, kesin bir tanıklığa ve adil bir orana ulaşması.
  • Sistematik karşılıkKamu kaynaklarından toplumun dezavantajlı kesimlerine aktarılan beşte birlik kurumsal pay ve hukuki ihtilafları bitiren nihai yemin kademesi.
  • LaTeX modeliT=∑i=15xi  ⟹  H=15T
  • LaTeX açıklamasıModelde xi unsuru bir araya gelen tekil parçaları veya adımları, T bu beş parçanın birleşimiyle kurulan tam yapıyı ve sınırı, H ise bu bütünden kamu ve adalet adına ayrılan beşte birlik kurumsal payı (humus) sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ