دعع

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: د-ع-عالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٤ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».يُدَعُّونَيَدُعُّدععيتمجهميوم

الجذرالصيغ ٣الآيات ٢السور ٢المجاورة ٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

دعع

د - ع - ع

جذر
  • الورود: ٣
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ٩

De’, kovmak demektir. Başka bir kıraatta şeddesiz okunmakta, ona göre manası "ilgilenmemek" demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

De’, kovmak demektir. Başka bir kıraatta şeddesiz okunmakta, ona göre manası "ilgilenmemek" demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٦٢٣
باب العين والدال )ع د، د ع مستعملان( عد: عَدَدْتُ الشَّيْء عَدَاً: حَسَبْتُهُ أو أحْصَيْتُهُ، قال عزَّ وجلَّ: "نَعُدُّ لهُم عَدّاً" يعْني أنّ الأنفاس تُحْصَى إحصاءً ولها عَددٌ مَعْلُوم. وفلان في عِدادِ الصَّالحينُ، أي يُعَدُّ فيهم. وعِدَادُهُ في بني فُلانٍ: إذا كان ديوانُه مَعَهم. وعِدَّةُ المرأةِ: أيَّامُ قُروئِها. والعِدَّة جَماعةٌ قلَّت أو كَثْرَتْ. والعَدُّ مصدر كالعدَد والعَديدُ: الكَثرة،
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٣
دَعَعْتُهُ أَدُعُّهُ دَعَّاً، أي دفعته. ومنه قوله تعالى: فذلك الذي يَدُعُّ اليتيم".
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٢٨
د ع ع دعّ اليتيم‏:‏ دفعه بجفوة‏.‏ ودعدع المكيال وغيره‏:‏ حركه حتى يكتنز‏.‏ وجفنة مدعدعة‏:‏ مملوءة‏.‏ وارأة مدعدعة الخلخال‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٦٨٢
دَعَّه يَدُعُّه دَعًّا: دَفَعَه في جَفْوة، وقال ابن دريد: دَعَّه دَفَعَه دَفْعاً عنِيفاً. وفي التنزيل: فذلك الذي يَدُعُّ اليَتيم؛ أَي يَعْنُفُ به عُنْفاً دَفْعاً وانْتِهاراً، وفيه: يومَ يُدَعُّون إِلى نار جهنَّم دَعًّا؛ وبذلك فسره أَبو عبيدة فقال: يُدْفَعُون دَفْعاً عَنِيفاً. وفي الحديث: اللهم دُعَّها إِلى النار دَعًّا. وقال مجاهد: دَفْراً في أَقْفِيَتِهم. وفي حديث الشعبي: أَنهم كانوا لا
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٥
* د ع ع * * دعَّهُ * دفعه وبابه رد ومنه قوله تعالى ﴿فذلك الذي يدع اليتيم﴾
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٧٦١
الدع: الدفع العنيف. دعه يدعه دعا، أي دفعه. ومنه قوله تعالى: فذلك الذي يدع اليتيم كما في الصحاح، أي يعنف به عنفا دفعا وانتهارا: زاد الزمخشري بجفوة، وكذلك قوله تعالى: يوم يدعون إلى نار جهنم دعا ، قال أبو عبيد: أي يدفعون دفعا عنيفا. وفي حديث الشعبي: إنهم كانوا لا يدعون عنه أي لا يطردون ولا يدفعون، وأنشد الليث: ألم أكف أهـلـك فـقـدانـه إذا القوم في المحل دعوا
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٣
دَعَّ دَعَّ U ( n. ac. دَعّ 1 ), a. Drove away roughly, harshly ( the poor ). دَعْ دَعْ a. [ imp. ], Let alone, leave undisturbed!
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٥٬٣٣٣
دعع دَعَّ - يَدُعُّ، دُعَّ - يُدَعُّ- دَعّ - دَعَّاً دَعَّ - يَدُعُّ + كائن + كائناً: يدفعه ويزجره ويردعه عن فعل: يدفعه ويزجره ويردعه عن فعل، بقوة جسدية أو بمخاطبته بجفاء وقسوة وغلظة: يدفعه بعيداً عن شيء بالدفع أو التعنيف أوالصراخ أو الكلام القاسي الجارح دَعَّ - يَدُعُّ + كائن + كائناً أو شيئاً + إلى شيء: يدفعه بجفاء وقسوة وغلظة للقيام بأمر
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤ (الإجمالي: ٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. يتم

    الآيات المشتركة: ١ · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir

  2. جهم

    الآيات المشتركة: ١ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  3. نور

    الآيات المشتركة: ١ · Ateş demektir

  4. يوم

    الآيات المشتركة: ١ · “Yemm” durgun akan su demektir

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلَى نَارِ جَهَنَّمَ دَعًّا

    İtmek

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökدعع
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerدفع, طرد, نهر
Zıt Kökعطف
Çekirdek Özet 1Bir varlığı sertlik, kabalık ve şiddetle göğsünden veya ensesinden itmek, kakmak ve horlayarak uzaklaştırmak
Çekirdek Özet 2Zayıfı hak ve himaye dairesinden şiddetle kovma ile inkârcının cehenneme cebren ve hakaretle itilmesi
Çekirdek Özet 3Merhamet ve adalet bağının koparılması sonucu zayıfın dışlanması ve bunun ontolojik karşılığı olarak ilahi rahmetten cebrî sürgün
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «itmek» veya «fiziksel temas» sayıp ardındaki kibir, istihkar ve hukuki mahrum bırakma boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دعBir şeye doğru yönelmek, bir nesneyi veya kişiyi ses veya hareketle bir tarafa sevk etmek; دعو kökünde sesle kendine doğru çağırma ve yöneltmeعSes organının derinlik noktası olan ع harfinin katlanmasıyla (دعع), çağırma ve çekme hareketi sert bir fiziksel basınca, şiddetle geriye itmeye, kabalıkla savurmaya ve dışlamaya dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دKapı; giriş, geçiş, hareketBir eşiğin aşılması, bir alandan dışarıya çıkarılma veya geçiş sınırının zorlanması hareketini başlatır.
عGöz; görme, bilme, kaynakFarkında olma, hedefe kilitlenme ve iradi bir kaynağın doğrudan varlığa temas etmesini ifade eder.
عGöz; görme, bilme, kaynakİkinci temas ile hareketin şiddeti ve sürekliliği artar; gözetilerek ve hedef alınarak yapılan baskı pekişir.
دععEşikten dışarıya doğru sürekli ve baskıcı itişKorunaklı kapıdan veya himaye alanından bir kimseyi hedef alarak, göz göre göre ve şiddetle dışarı savurma hareketini resmeder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kimseyi kaba bir kuvvetle, göğsünden iterek veya ensesine vurup hırpalayarak sürmek ve bulunduğu yerden uzaklaştırmak; kaba itiş (دَفْع بجَفْوة وعُنْف).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi tasvirlerinde kökün türevi olan sert ve sulu çöl bitkisi (دَعادِع) ile anılan kullanımda rastlanır: رَعى القَسْوَرَ الجَوْنِيَّ مِنْ حَوْلِ أَشْمُسٍ / ومِنْ بَطْنِ سَقْمانَ الدَّعادِعَ سِدْيَما
Erken Arapça kullanımMücâhid, Tûr 52:13 ayetindeki kökü enseden sertçe itilip kakılma (دَفْر في أَقْفِيَتِهم) olarak açıklamış; erken hadis rivayetlerinde zalimlerin ateşe şiddetle tıkılması (اللهم دُعَّها إِلى النار دَعًّا) ibaresiyle yer almıştır.

المصدر Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha ve Tehzîbü’l-Luğa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde دع veya دعع kökü, fiziksel olarak bir nesneyi kaba kuvvetle yerinden oynatma, sarsma ve ezme hareketleriyle akrabadır. Arapçada ikizleşen son kök harfi (ع), eylemin bir defalık hafif bir itme değil, muhatabı sarsan, hırpalayan ve küçük düşüren bir şiddetle gerçekleştirildiğini gösterir. İbranicede yer alan ve ezmek, çiğnemek, paralamak anlamlarına gelen d-k-k veya d-k-h kökleriyle semantik bir yakınlık taşır; ancak Arapçada kök özellikle «itme, kakma, hor görerek kovma» anlamında özelleşmiştir. Kökün çöl florasında ezilmeye dirençli veya sert yapraklı bitki isimlerinde (دُعاعة) yaşaması da bu somut baskı ve sertlik matrisini destekler.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab ve David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönدعع / دعوBirincil sesleniş ve sevk etme çekirdeği olan دع kökünden, fiziksel şiddet ve tahkir bildiren mükerrer دعع yapısına daralma.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice d-k-k / d-'-kBasınç uygulama, çiğneme, boyun eğdirme ve iteleme eylemlerini içeren arkaik Güney ve Batı Sami ses/anlam paralelliği.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri ailesi dışında güvenilir ve spekülatif olmayan doğrudan soydaş biçim tespit edilmedi.Veri bulunamadı

المصدر Lisān al-ʿArab ve Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دععAnlamlıŞiddetle itmek, horlamakZayıfı kaba kuvvetle kovmak, cehenneme fırlatılmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
عدعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
ععدAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıFonetik dizilim kuralı gereği kullanım dışı (mühmel) bırakılmıştır.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دععMerkezKaba ve horlayıcı itmeMuhatabı küçümseyerek, hırpalayarak ve şiddetle geri püskürtmek.Şiddet, horlama ve hakkı engelleme unsurlarını aynı anda barındırır.
دفعKomşuİtmek, uzaklaştırmakGenel itme hareketidir; her zaman kabalık, düşmanlık veya horlama içermez.Nötr bir savuşturma veya defetme eylemini de kapsar.
طردKomşuKovmak, uzaklaştırmakBir kimseyi mekanın sınırları dışına sürmektir; doğrudan fiziksel darbe şart değildir.Statüden düşürme veya yanından uzaklaştırma yönü ağır basar.
نهرKomşuAzarlamak, paylamakSözlü olarak sert çıkışmak, hiddetle bağırmaktır; fiziksel darbeden ziyade sözeldir.Sitem ve ses tonundaki kabalıkla muhatabı sindirmektir.
عطفZıtŞefkatle yönelmek, korumakBirine merhametle eğilmek, bağrına basmak ve himaye altına almaktır.دعع kökünün dışlayıcı şiddetine karşı kucaklayıcı sevgiyi ifade eder.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaدععSertçe ve horlayarak itmekMuhatabı hakir görerek şiddetle savurma ve hakkından mahrum bırakma.Kesin
LatinceRepellere, detrudereGeri püskürtmek, zorla aşağı itmekİtme ve sürme eylemini karşılar; ancak Arapçadaki haksız horlama nüansını tam taşımaz.Güçlü
İngilizceTo thrust away harshly, to repulseSertçe itip kakmak, terslemekMuhatabı kabalıkla itmeyi ve uzaklaştırmayı karşılar; cehenneme sürülme şiddetini kısmen içerir.Güçlü
AlmancaWegstoßen, barsch zurückweisenŞiddetle itmek, kabaca geri çevirmekFiziksel ve tavırsal dışlamayı verir; zayıfın hakkını gasp etme tonu bağlama bağlıdır.Güçlü
FransızcaRepousser violemment, rudoyerŞiddetle geri itmek, hırpalamakKaba kuvvetle uzaklaştırma ve hırpalama hareketini tam olarak karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane's Arabic-English Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يدعYetimi itip kakmak, horlayıp hakkından mahrum etmekSosyal ahlak ve hesap gününü yalanlama bağlamında zayıfın ezilmesi; Mâûn 107:2.
يدعون, دعاCehennem ateşine şiddet ve hakaretle itilmek, tıkılmakAhiret azabı ve inkârcıların hak ettikleri cezaya cebrî sevki bağlamında; Tûr 52:13.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhirette ceza ve adaletKafirlerin cehenneme iradeleri dışında, cebrî bir zillet ve şiddetle sevk edilmelerinin ilahi adaletle irtibatı.İlahi gazabın fiziksel ve ontolojik bir itişle somutlaşması.
FıkıhYetim hakkı ve velayetYetimin malından veya şahsından kaba kuvvetle uzaklaştırılmasının haramlığı; velayet yetkisinin kötüye kullanımı.Zulüm, haksız engelleme ve şer’î koruma kalkanını ihlal.
TefsirAhlak-inanç ilişkisiDini (hesap gününü) yalanlamanın ilk somut tezahürünün yetimi itip kakmak olarak belirmesi.İtikadi bozulmanın doğrudan zayıfa şiddet olarak yansıması.
HadisKıyamet ahvali ve ahlakKıyamet günü zalimlerin yüzüstü veya itilerek ateşe sürülmesi ve güçsüzlerin ezilmesinin yasaklanması.Ceberut tavrın uhrevi cezalandırılma biçimi.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret inancı ve uhrevi yaptırımCebrî sevkKarşılık üretmeDünyada zayıfı iten kibir, ahirette ateşe itilme biçiminde tecelli eder.Kesin
İlmiSosyal psikoloji ve ahlakŞiddet eğilimiTeşhisİnançsızlığın veya hesap tanımazlığın empati yoksunluğu doğurmasını gösterir.Güçlü
SiyasiOtorite ve zayıfın korunmasıDışlayıcı baskıTehdit tespitiİktidar ve gücün, korumasız kitleleri kamusal alandan zorla sürmesini ifade eder.Güçlü
İktisadiHak dağıtımı ve refah transferiGasp ve mahrumiyetEngellemeYetimin ve yoksulun ekonomik payından kaba kuvvetle men edilmesidir.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAsimetrik itme kuvveti (repulsif kuvvet vektörü)Bir cismin, denge merkezinden yüksek basınç ve şiddetle ters yöne doğru hızla ivmelendirilerek uzaklaştırılması.Güçlü
Beşeri bilimlerMarjinalleştirme ve hak mahrumiyeti (sosyal dışlanma)Kurumsal veya fiziksel güç sahiplerinin, dezavantajlı bireyleri hak arama zemininden şiddetle tard etmesi.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEylemi yalnızca sokaktaki rastgele bir çocuğa fiziksel omuz veya el darbesi vurmak derekesine indirmek.
Kur'an içi daha geniş anlamEylem, bir zihniyetin tezahürüdür: Yetimin meşru hakkını vermemek, onu vesayet ve mülkiyet masasından kovmak ve toplumsal dayanışmadan dışlamaktır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMâûn suresindeki derin din eleştirisini basit bir terbiye kusuruna indirgemek; inançsızlık ile zayıfın sömürülmesi arasındaki zorunlu irtibatı koparmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın inanç ve pratik ahlak arasındaki kopmaz bağını en çıplak biçimde bu kök gösterir; dini inkâr etmenin ilk ve en somut göstergesi zayıfı itip kakmaktır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yetim ve yoksul hukukunu düzenleyen Mekkî surelerde (Mâûn) ve kıyamet sahnelerinde kafirlerin cehenneme sürülüşünü anlatan ceza ayetlerinde (Tûr) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığı sadece ritüellere hapseden bakışı yıkar; zayıfı ezen ve toplum dışına iten bir düzenin ibadetlerinin geçersiz olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneyi veya insanı kaba kuvvet kullanarak, sarsarak, ensesinden veya göğsünden şiddetle itip uzaklaştırmak.
  • Soyut anlamKorunmaya muhtaç bir varlığı hak ve adalet dairesinden mahrum bırakarak horluk ve tahkir ile toplum dışına sürmek.
  • Sistematik karşılıkDünyadaki zulüm merkezli dışlama ve itme hareketinin, ahirette ilahi adaletin tecellisi olarak cebrî bir azaba dönüşmesi izomorfizmi.
  • LaTeX modeliFd=−κ⋅r⃗∥r⃗∥3  ⟹  ΔUa=∫Fd⋅dr⃗
  • LaTeX açıklamasıModelde Fd, merhametsizliğin uyguladığı tahkir edici itme kuvvetini; κ, kibrin ve din yalanlamanın şiddet katsayısını; r⃗, mazlum ile adalet merkezi arasındaki mesafe vektörünü temsil eder. Kuvvetin negatif yönlü olması dışlanmayı simgeler. Formülün sağ tarafındaki ΔUa ise bu dünyadaki itme hareketinin ahirette cehenneme doğru cebrî bir sürükleniş potansiyeli olarak karşılık bulmasını ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: د