ردف

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-د-فالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ١٢ · الآيات: ٣ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».تبعجوبرَدِفَردفغيثرببمُرْدِفِينَألفالرَّادِفَةُملكمددبعضقول

الجذرالصيغ ٣الآيات ٣السور ٣المجاورة ١٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ردف

ر - د - ف

جذر
  • الورود: ٣
  • الآيات: ٣
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ١٣

Ridaf, binenin arkasına binilen yer, terki demektir. Artçı anlamına da gelir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ridaf, binenin arkasına binilen yer, terki demektir. Artçı anlamına da gelir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬١٤٧
باب الدال والراء والفاء معهما ر د ف، ف ر د، ر ف د، د ف ر، ف د ر مستعملات ردف: الرِّدْفُ: ما تَبِعَ شيئاً فهو رِدْفُه، إذا تتابع شيءٌ خَلْفُ شيءٍ فهو التّرادُف، والجميعُ: الرُّدافَى، قال: عُذافِرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافىَ تَخَوَّنَها نُزولي وارتِحالي ويقال: جاءَ القومُ رُدافَى أي بعضهم يتبع بعضاً. ورَديفُكَ: الذي تُردِفه خَلفَك، ويَرْتَدِفُكَ، ويُردِفُه غيرُك. ونَزَلَ بالقوم أمرٌ قد رَدِفَ لهم
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٣٤٣
الرَدْفُ: المُرْتَدَفُ، وهو الذي يركب خلف الراكب. وأَرْدَفْتُهُ أنا، إذا أركَبته معك، وذلك الموضع الذي يركبه رِدافٌ. وكلُّ شيء تبِعَ شيئاً فهو رِدْفَهُ. وهذا أمرٌ ليس له رِدْفٌ، أي ليس له تَبِعَةٌ. والرِدْفُ في الشعر: حرف ساكن من حروف المد واللين يقع قبل حرف الرويّ ليس بينهما شيء، فإن كان ألفاً لم يَجْزْ معها غيرها، وإن كان واواً جاز معها الياء. والرِدْفانِ: الليلُ والنهارُ. والردافَةُ: الاسمُ من
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٣٠٩
د ر ف ردف ، رفد ، فدر ، فرد ، دفر : مستعملات . ردف : قال الليث : الرِّدْفُ ما تَبع شيئاً فهو رِدْفُه ، وإذا تَتابَع شيءٌ خلْفَ شيء فهو التَّرادُف ، والجميع الرُّدافَى ، وقال لبيد : عُذَافرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافَى تَخَوَّنها نُزولي وارْتِحَالي ويقال : جاء القوم رُدَافَى ، أي بعضهم يَتْبعُ بعضاً . ويقال : للْحُداةِ الرُّدافَى ، وأنشد أبو عبيد قول الراعي : وَخُودٍ من اللائي يسمِّعنَ بالضُّحَى
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٢٤٢
(باب الراء والدال وما يثلثهما) (ردس) الراء والدال والسين أُصَيلٌ يدلُّ على ضربِ شيءٍ بشيء. يقال ردَسْتُ الأرض بالصّخرةِ وغيرها، إذا ضربْتَها بها. والمِرْدَاس: صَخْرة عظيمة، مِفْعال من رَدَسْت. قال الأصمعيُّ: ما أدرِي أين رَدَس؟ أي ذَهب. والقياسُ واحدٌ، لأنَّ الذاهبَ يقال له: ذَهَب في الأرض، وضَرَب في الأرض. (ردك) الراء والدال والكاف ليس أصلاً، لكنهم يقولون: خَلْقٌ مُرَوْدَكٌ؛ أي سمين. قال:
رابط المدخل

(باب الراء والدال وما يثلثهما) (ردس) الراء والدال والسين أُصَيلٌ يدلُّ على ضربِ شيءٍ بشيء. يقال ردَسْتُ الأرض بالصّخرةِ وغيرها، إذا ضربْتَها بها. والمِرْدَاس: صَخْرة عظيمة، مِفْعال من رَدَسْت. قال الأصمعيُّ: ما أدرِي أين رَدَس؟ أي ذَهب. والقياسُ واحدٌ، لأنَّ الذاهبَ يقال له: ذَهَب في الأرض، وضَرَب في الأرض. (ردك) الراء والدال والكاف ليس أصلاً، لكنهم يقولون: خَلْقٌ مُرَوْدَكٌ؛ أي سمين. قال: * قامت تُرِيك خَلْقَهَا المُرَوْدَكا * (ردع) الراء والدال والعين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على مَنْع وصَرْع. يقال ردَعْتُه عن هذا الأمرِ فارتدَع. ويقال للصَّريع: الرَّدِيع. حكاه ابنُ الأعرابيّ([1]). والمرتدع من السِّهام: الذي [إذا] أصاب الهدف انفضَخَ عُودُه. والمُرْتدع: المتَلَطِّخ بالشيء. قال ابنُ مقبِل: * يَجْرِي بديباجَتَيْه الرَّشْحُ مُرتَدِعُ([2]) * فالمرتدِع المتلطِّخ؛ ويقال إنّه من الرَّدْع، والرَّدْع: الدم. قال بعضُ أهل اللُّغة. ومنه يقال للقتيل: "رَكِبَ رَدْعَه". والأصل في هذا كلِّه ما ذكرناه أن الرَّدْع الصَّرْع، وإذا صُرِع ارتَدَع بدمِه إن كان هناك دَم. قال ابن الأعرابيّ: ركِبَ رَدْعَه، إذا خَرَّ لِوَجهِهِ. ومن الباب الرُّدَاع وهو وجع الجسم أجْمَع، وهذا صحيحٌ لأن السقيم صريع. قال: فواحَزَنِي وعاوَدَني ردَاعِي *** وكان فِراقُ لُبْنَى كالخِدَاع([3]) (ردغ) الراء والدال والغين أُصَيلٌ يدلُّ على استرخاء واضطراب. من ذلك الرَّدَْغُ: الماء والطين. ومنه الرَّديغ، وهو الأحمق، والأحمق مضطرِب الرأي. ومما شذّ عن ذلك المَرَادِغ: ما بَين الْعنق والتَّرقُوة. (ردف) الراء والدال والفاء أصلٌ واحدٌ مطّرد، يدلُّ على اتبِّاع الشيء. فالتَّرادف: التتابع. والرَّدِيف: الذي يُرادِفُك. وسُمِّيت العجيزَةُ رِدْفاً من ذلك. ويقال: نَزَلَ بهم أمرٌ فرَدِفَ لهم أعظَمُ منه، أي تبِع الأوَّلَ ما كان أعظَمَ منه. والرِّدَاف: مَوضع مَرْكَب الرِّدف. وهذا بِرذَونٌ لا يُرادِفُ، أي لا يَحمِل رَدِيفا. وأردافُ النُّجوم: تَوَالِيها. ويقال أتينا فلاناً فارتدفْناهُ ارْتِدافاً، أي أخذناه أَخْذاً. والرَّدِيف: النجم الذي يَنُوء مِن المشرق إذا انغمَسَ رقِيبُه في المغرب: وأرداف الملوك في الجاهلية: الذين كانوا يَخْلُفُون الملوك. والرِّدْفانِ: الليل والنهار. وفي شعر لبيدٍ "الرِّدْف([4])"، وهو مَلاّح السَّفينة. وهذا أمرٌ ليس له رِدْف، أي ليست له تَبِعة. قال الأصمعيّ: تعاونوا عليه وترادَفُوا وتَرَافَدوا، بمعنىً. ويقال رَادَف الجرادُ؛ والمُرادفة: ركوب الذكرِ الأُنثى. قال أبو حاتم: الرّديف: الذي يجيء بقِدْحه بعد أن فاز مِن الأيسار واحد أو اثنانِ، ويسألُهم أن يدخلوا قِدْحَه في قِدَاحِهم. قال الأصمعيّ: الرُّدَافَى، هم الحُداة، لأنَّهم إِذا أعيا أحدُهم خَلَفَه الآخر. قال الرَّاعي: وَخُودٌ مِن اللائي يُسَمَّعْنَ بالضُّحى *** قريضَ الرُّدَافَى بالغِناءِ المُهَوِّدِ([5]) والرَّوَافد: رواكِيب النَّخل. (ردم) الراء والدال والميم أصلٌ واحدٌ يدلُّ على سَدّ ثُلْمة. يقال رَدَمْت البابَ والثُّلْمة. والرَّدْم: مصدرٌ، والرَّدْم اسم([6]). والثوب المُرَدَّم هو الخَلَق المُرَقَّع. فأما قوله: *هل غادَرَ الشُّعراءُ مِن مُتَرَدَّمِ *** أم هل عَرَفْتَ الدارَ بعد توهُّمِ([7])على رواية من رواه كذا، فإِنّه فيما يقال الكلام يُلْصَق بعضُه ببعض. ومن الباب: أردَمَتْ عليه الحُمَّى: دامت وأَطبَقَتْ، يقال وِرْدٌ مُرْدِمٌ، وسَحاب مُرْدِم. (ردن) الراء والدال والنون هذا بابٌ متفاوتُ الكَلِم لا تكاد تلتقي منه كلمتانِ في قياسٍ واحد، فكتبناه على ما به، ولم نَعْرِضْ لاشتقاق أصلِه ولا قياسِه. فالرُّدْن: مقدَّم الكُمّ. يقال أرْدَنْتُ القَميصَ جعلْتُ له رُدْناً.، والجمع أَرْدَان. قال: وعَمْرةُ مِن سَرَوَاتِ النِّسا *** ءِ ينفَحُ بالمسك أردانُها([8])ويقولون إن الرَّدَن الخزُّ، في قول الأعشى: فأفنيتُها وتعَلَّلْتُها *** على صَحصَحٍ ككِساءِ الرَّدَن([9]) والرُّمْح الرُّدينيّ، منسوبٌ إلى امرأة كانت تسمَّى رُدَيْنَةَ. ويقال للبعير إذا خالطَتْ حمرتَه صُفرةٌ: هو أحمرُ رادِنيٌّ، والناقة رادِنِيَّة. ويقولون إنَّ المِرْدَن المِغزل الذي يُغزَل به الرَّدَن، وليس هذا ببعيدٍ، ويقال إن الرَّادِن الزَّعفران. وينشد: * وأخذَتْ من رادِنٍ وكُرْكُمِ([10]) * وحُكي عن الفرّاء: رَدِن جِلدُه رَدَنا، أي تقبَّض. والأردُنّ: النُّعاس الشديد. قال: * قَدْ أَخَذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّ([11]) * ولم يسمع من أُرْدُنّ فِعْل. قال قطرب: الرَّدَن: الغِرس الذي يخرج مع الولد من بطن أمِّه، وتقول العرب: هذا مِدْرَع الرَّدَن. قال: الرَّدْن: النَّضْد. تقول: رَدَنْتُ المتاع. قال: والرَّدْن: صوتُ وَقْعِ السلاحِ بعضِه على بعض. (رده) الراء والدال والهاء أُصَيلٌ يدل على هَزْمٍ في صَخرةٍ أو غيرها. قالوا: الرَّدْهَة: قَلْتٌ في الصَّفا يجتمع فيه ماء السماء؛ والجمع رِدَاه. فأما الذي حُكِي عن الخليل فمخالفٌ لما ذكَرْناه؛ قال: الرَّدَه([12]): شِبهُ آكامٍ خشنةٍ كثيرة الحجارة، الواحدة رَدْهَةٌ. قال وهي تِلال القِفاف. قال رُؤبة: * مِن بَعْد أَنْضاد التلال الرُّدَّهِ([13]) * (ردي) الراء والدال والياء([14]) أصلٌ واحدٌ يدلُّ على رَمْيٍ أو تَرَامٍ وما أشبه ذلك. يقال ردَيْتُه بالحجارة أَردِيه: رميتُه. والحجر مِرْداةٌ. والرَّدْي ثلاثة مواضع ترجع إلى قياس [ما] قد ذكرناه. فالأول رَدَى الحجرَ. والثاني رَدَى الفرسُ: أسرع. وَرَدَتِ الجارية، إذا رفعَتْ إحدى رجلَيها وقفزت بواحدة، وهو الثالث. وكلُّ ذلك يرجِع إلى الترامِي. والرَّدَيَان: عدْوُ الحمار بين آرِيِّه ومُتمعَّكِه. ومن الباب الرَّدَى، وهو الهَلاك؛ يقال رَدِيَ يَرْدَى، إذا هلَك. وأرْدَاه الله: أهلَكَه. والتَّردِّي: التَّهَوُّر في المَهْوَى. يقال رَدِيَ في البئر كما يقال تَرَدَّى. قالها أبو زيد. ويقال: ما أدري أين رَدَى، أي أين ذَهَب. وهو من الباب، معناه ما أدرِي أين رَمَى بنفسِه. ومن الباب الرَّدَاةُ: الصخرة، وجمعها الرَّدَى. قال: * فَحْل مَخَاضٍ كالرِّدَى المنقَضِّ([15]) * وإذا قالوا للناقة مِرْداةٌ، فإنما شبّهوها بالصَّخرة. ويقال رادَيتُ عن القوم، إذا رَامَيْتَ عنهم. فأما قول طُفَيل: يُرَادَى على فَأْسِ اللِّجام كأنما *** يُرادَى على مِرْقَاةِ جِذْعٍ مشذَّبِ([16]) فليس هذا من الباب؛ لأنَّ هذا مقلوبٌ. ومعناه يُراوَد. وقد ذكر في موضعه. ومما شذّ عن الباب الرِّداء الذي يُلبَس، ما أدري مِمّ اشتقاقُه، وفي أيِّ شيءٍ قياسُه. يقال فلانٌ حسَنُ الرِّدْية، من لُبْس الرداء. ومما شذّ أيضاً قولُهم: أردَى على الخمسين، إذا زاد عليها. فأما المهموز فكلمتانِ متباينتان جِدّاً. يقال أَردأْتُ: أَفسدْتُ. ورَدُؤَ الشيءُ فهو ردِيءٌ. والكلمة الأخرى أردأت، إذا أَعَنْتَ. وفلان رِدْءُ فلانٍ، أي مُعِينه. قال الله جلّ جلالُه* في قصة موسى: ﴿فَأَرْسِلْهُ معِيَ رِدْءاً يُصَدِّقُني﴾ [القصص 34]. (ردج) الراء والدال والجيم ليس بشيء. على أنَّهم يقولون إنّ الرَّدَج ما يُلقيه [المُهْر([17])] من بطنه ساعةَ يُولَد. وينشدون: لها رَدَجٌ في بيتها تستعدُّه *** إذا جاءها يوماً من الدّهر خاطبُ([18]) (ردح) الراء والدال والحاء أصَّل فيه ابنُ دُريدٍ أصلاً. قال: أصله تراكُمُ الشيءِ بعضِه على بعض. ثم قال: كتيبة رَدَاحٌ: كثيرة الفُرسان. وقال أيضاً: يقال أصل الرَّدَاحِ الشجرة العظيمة الواسعة. ومن الباب فلانٌ رَدَاحٌ أي مخصِب. ومن الباب الرَّدَاحُ: المرأة الثَّقيلة الأوراك. ومنه ردَحْتُ البيت وأَرْدَحْتُه، من الرُّدْحة، وهو قطعةٌ تُدخَل فيه، أو زيادةٌ تزاد في عَُمَُده. وأنشد الأصمعي: * بَيْتَ حُتُوفٍ أُرْدِحَتْ حَمَائِرُه([19])* قال ابن دريد([20]): رَدَحْت البيتَ، إذا ألقيتَ عليه الطِّين. (ردخ) الراء والدال والخاء ليس بشيء. على أنَّهم حكَوْا عن الخليل أن الرَّدْخ: الشَّدْخ. (ردب([21])) الراء والدال والباء ليس بشيءٍ. ويقولون للقِرْمِيدة الإِردَبة. والإردَبُّ: مكيالٌ لأهل مِصرَ ضخمٌ. --------------------------------------------------------ـ ([1]) زاد في المجمل: "ويقال هو بالغين". ([2]) سبق إنشاده في (دبج). وصدره كما في اللسان (دبج، رشح، ردع): * يخدي بها بازل فتل مرافقه * ([3]) لقيس بن ذريح، كما في اللسان (ردع). ([4]) يعني قول لبيد في ديوان 66 طبع 1880 واللسان (ردف 16): فالتام طائقها القديم فأصبحت *** ما إن يقوم درأها ردفان([5]) البيت في صفة ناقة. انظر اللسان (وخد، ردف، هود). ([6]) الاسم والمصدر سواء، كما في اللسان والقاموس. ([7]) البيت مطلع معلقة عنترة. ([8]) لقيس بن الخطيم الأنصاري في ديوانه 8 واللسان (ردن). ([9]) ديوان الأعشى 16. ويروى: " تعاللتها" و:" كرداء الردن". ([10]) للأغلب العجلي، كما في اللسان (ردن). ([11]) لأباق الدبيري، كما في اللسان (ردن). ([12]) في اللسان: "بفتح الراء والدال. هذا قول أهل اللغة. قال ابن سيده: والصحيح أنه اسم للجمع". ([13]) ديوان رؤبة 167 واللسان (رده). والذي في الديوان: تعدل أنضاد القفاف الرده *** عنها وأثباج الرمال الوره وقد أشير في حواشي اللسان إلى رواية التكملة: "يعدل أَنضاد القفاف". ([14]) في الأصل: "رود، الراء والواو والدال"، تحريف. ([15]) البيت في اللسان (ردي 33). ([16]) ديوان طفيل 11 واللسان (ردي 34). ([17]) التكملة من المجمل. ([18]) البيت لجرير كما في اللسان (ردج). ([19]) من رجز لحميد الأرقط، كما في اللسان (حمر). وقد سبق إنشاده في (حمر). وأنشده في اللسان (ردح) أيضاً. وقبله: * أعد للبيت الذي يسامره * ([20]) الجمهرة (2: 121). ونصها: "والردح من قولهم ردحت البيت بالطين أردحه ردحاً وأردحته إرداحاً، لغتان فصيحتان، إذا كاثفت عليه الطين". ([21]) الترتيب الصحيح لهذه المادة أَن تكون بعد مادة (ردي)، لكن هكذا وضعت في المجمل والمقاييس. ويبدو أنه قد انساق مع ترتيب المجمل. ـ

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٤٢٦
- الردف: التابع، وردف المرأة: عجيزتها، والترادف: التتابع، والرادف: المتأخر، والمردف: المتقدم الذي أردف غيره، قال تعالى: ﴿فاستجاب لكم أني ممدكم بألف من الملائكة مردفين﴾ [الأنفال/9]، قال أبو عبيدة: مردفين: جائين بعد (انظر: مجاز القرآن 1/241)، فجعل ردف وأردف بمعنى واحد، وأنشد: *إذا الجوزاء أردفت الثريا* (هذا شطر بيت، وعجزه: *** ظننت بآل فاطمة الظنونا وهو لخزيمة بن نهد، والبيت في العباب (ردف) ؛
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٢٠٧
ر د ف هو رديفه وردفه وقد ردفه وأردفه وارتدفه وتردفه‏:‏ ركب خلفه‏.‏ واستردفه‏:‏ سأله أن يردفه فأردفـه‏.‏ ويقـال ارتدفـت‏:‏ فلانـاً جعلتـه رديفـاً‏.‏ وأتينـا فلانـاً فارتدفناه أي أخذناه واركبناه وراءنا‏.‏ ووطأ له على رداف دابته وهو مقعد الرديف من قطاتها‏.‏ وهذه دابة لا تردف ولا ترادف‏:‏ لا تقبل الرديف‏.‏ وجاؤوا ركباناً وردافى جمع رديف‏.‏ وجاؤا ردافى‏:‏ مترادفين ركب بعضهـم خلـف بعـض إذا لـم
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٨٧٢
الرِّدْفُ: ما تَبِعَ الشيءَ. وكل شيء تَبِع شيئاً، فهو رِدْفُه، وإذا تَتابع شيء خلف شيء، فهو التَّرادُفُ، والجمع الرُّدافَى؛ قال لبيد:عُذافِرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافَى، تَخَوَّنَها نُزولي وارْتِحالي ويقال: جاء القوم رُدافَى أَي بعضهم يتبع بعضاً. ويقال للحُداةِ الرُّدافَى؛ وأَنشد أَبو عبيد للراعي: وخُود، من اللاَّئي تَسَمَّعْنَ بالضُّحى قَرِيضَ الرُّدافَى بالغِناء المُهَوِّدِ وقيل: الرُّدافَى
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٣١
* ر د ف * * الرِّدْفُ المُرْتَدِفُ * وهو الذي يركب خلف الراكب و * أرْدَفَهُ * أركبه خلفه وكل شيء تبع شيئا فهو * رِدْفُهُ * و * الرِّدْفُ * أيضا الكفل والعجز و * الرَّدِيفُ * المرتدف و * رَدِفَهُ * بالكسر أي تبعه يقال نزل بهم أمر فردف لهم آخر أي أعظم منه قال الله تعالى ﴿تتبعها الرادفة﴾ و * أرْدَفَهُ * مثله نظيره تبعه وأتبعه وهذه دابة لا * تُرَادِفُ * أي لا تحمل رديفا و * اسْتَرْدَفَهُ * سأله أن
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٢١٣
الردف بالكسر: الراكب، خلف الراكب، كالمرتدف، نقله الجوهري، والرديف وجمعه: رداف، نقله الجوهري أيضا، والردافى، كحبارى، ومنه قول الراعي: وخود من اللائي يسمعن في الضحىقريض الردافى بالغناء المهود ويقال: الردافى هنا: جمع رديف، وبهما فسر. وكل ما تبع شيئا فهو ردفه. قال الليث: الردف: كوكب قريب من النسر الواقع. الردف أيضا: تبعة الأمر، يقال: هذا أمر ليس له ردف، أي: ليس له تبعة، نقله الجوهري، وهو
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٬٩٣٦
رَدِفَهُ 1 رَدِفَهُ ذ , (T, S, O, Msb, K &c.,) aor. رَدَفَ , (K,) inf. n. رَدْفٌ, (MA, KL,) He rode behind him [on the same beast]; (AZ, Sh, Zj, T, MA, Msb;) [and] so رَدَفَهُ, [aor. رَدُفَ ;] (M;) and ↓ اردفهُ; (AZ, Sh, T, M;) said by IAar to signify the same as رَدِفَهُ: (T:) [or, in other words,] رَدِفَهُ signifies he became to him a رِدْف [meaning a رَدِيف]; and so رَدِفَ لَهُ; for the Arabs
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٢٨
رَدَفَ رَدَفَ I , U ( n. ac. رَدْف 1 ), a. Followed; succeeded. b. Rode behind. رَدِفَ رَدِفَ A ( n. ac. رَدَف 4 ), a. see supra (a) . رَاْدَفَ رَاْدَفَ III , a. Represented, was the representative, the deputy of; was a vicegerent, viceroy, regent. b. Rode behind; carried another behind; carried two riders ( animal ); mounted upon each other, hung together ( locusts ). c. Was
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣١٬٦٢٤
ردف رَدِفَ - يَرْدَفُ - رَادِف - رَادِفَة - أَرْدَفَ - يُرْدِفُ - مُرْدِف - مُرْدِفِيْن رَدِفَ - يَرْدَفُ + كائن أو شيء أو أمر + كائناً أو شيئاً أو أمراً: يليه: يكون بعده وخلفه مباشرة في المكان أو في الفعل فيتبعه ويأتي بعده: يأخذ دوره ويصطف متهيأ للفعل والتأثير بعد آخر وخلفه مباشرة، مكاناً أو زماناً رَدِفَ - يَرْدَفُ + كائن أو شيء أو أمر +
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٢ (الإجمالي: ١٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. غيث

    الآيات المشتركة: ١ · Ğays (p.se), Yağmur suyu ile yetişen bitki demektir

  2. ألف

    الآيات المشتركة: ١ · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir

  3. عسى

    الآيات المشتركة: ١ · Umulur

  4. مدد

    الآيات المشتركة: ١ · Kiriş demektir

  5. جوب

    الآيات المشتركة: ١ · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir

  6. عجل

    الآيات المشتركة: ١ · Buzağı demektir

  7. بعض

    الآيات المشتركة: ١ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  8. تبع

    الآيات المشتركة: ١ · İnek yavrusu, dana demektir

  9. ملك

    الآيات المشتركة: ١ · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  10. ربب

    الآيات المشتركة: ١ · Ribve, tümsek demektir

  11. كون

    الآيات المشتركة: ١ · Kevn, tepe demektir

  12. قول

    الآيات المشتركة: ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(٣)

  1. تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ

    Peşinden gelen

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökردف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerتبع, تلو, خلف, لحق
Zıt Kökسبق
Çekirdek Özet 1Bir binek üzerinde veya bir doğrultuda öndekinin hemen arkasına, terkisine yerleşerek onu kesintisiz izleme
Çekirdek Özet 2Bir olgunun, hükmün veya varlığın öncekini aralıksız takip ederek onun peşi sıra ve ona bitişik biçimde gelmesi
Çekirdek Özet 3Öncelik-sonralık dizgesinde kopukluk olmaksızın birbirini ikmal eden ve birbirine eklemlenen ardışıklık nizamı
Kritik Hata RiskiKökün salt soyut bir «sonradan gelme» veya basit bir «eş anlamlılık» sanılarak, öndekine doğrudan temas eden ve onu yüklenen bitişik ardışıklık dinamizminin gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ردGeri çevirme, geri döndürme, bir sınır veya dayanağa çarparak geri gelme; ردد, ردأ, ردم, ردي köklerinde görüldüğü üzere bir direnç noktasıyla irtibatlı olma veya arka planda destek/engel teşkil etmeفÇekirdeğin arka plan ve geri çevirme hareketine ağız, kenar ve dış çeper teması ekleyerek, bir şeyin arka eteğine veya terkisine doğrudan tutunup onu takip eden kesintisiz bir ardışıklık anlamı kazandırmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başıÖnde olanı, başlangıç noktasını, yönlendirici ve kılavuz ilkeyi temsil eder
دKapıGeçişi, eşikten içeri girmeyi, bir konuma adım atmayı ve hareketi simgeler
فAğızAçıklık, kenar, temas noktası ve peşi sıra eklemlenme dinamizmini ifade eder
ردفBaşı takip eden kapıdan kenara eklemlenmeÖndeki başı veya kılavuzu esas alarak açılan yoldan hemen onun arkasına, terkisine yerleşip ona temas halinde kesintisizce dahil olma eylemidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir binek hayvanına binen asıl binicinin hemen arkasına, semerin arka kısmına (krup/terki) oturmak; bu yere oturan kişiye «redîf», oturulan yere «ridâf» denir
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa divanında binek devesinin yürüyüşünü ve terki yolcularını taşırken sergilediği gücü tasvir ederken şöyle der: عُذافِرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافَى / تَخَوَّنَها نُزولي وارْتِحالي
Erken Arapça kullanımHîre meliklerinin yönetiminde hükümdardan hemen sonra gelen, onun sağında oturan ve onun yokluğunda yerine geçen ikinci derecedeki vezir ve naip konumundaki yöneticilere Cahiliye ve erken dönemde «erdâfü’l-mülûk» denilirdi

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânu Lebîd.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde ردف kökü arkaik bir ardışıklık, kovalama ve arkadan yetişme semantiği taşır. Kuzeybatı Sami dillerinde, bilhassa İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında kök doğrudan «kovalamak, peşine düşmek, ısrarla ardı sıra gitmek» anlamında (İbranice רָדַף [rādap], Süryanice ܪܕܰܦ [rdap]) karşılık bulur. Bu dillerde eylem daha ziyade düşmanı veya avı arkasından şiddetle takip etme ve kovalamayı ifade ederken; Güney Sami / Arapça kolunda kök, şiddetli kovalamadan ziyade «hemen arkasına binme, terkisine yerleşme, aralıksız ardışıklık ve birbirini tamamlama» yönünde bir semantik odaklanma yaşamıştır. Akadca katmanında ise benzer fonetik ve semantik yapı radāpu biçiminde düşmanı kovalamak ve peşi sıra gitmek anlamıyla mevcuttur. Böylece kök, Proto-Sami düzeyindeki dinamik «arkadan yetişip yapışma» matrisinden Arapçada «terkide yer alma ve boşluksuz ardıllık» formuna evrilmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرد çekirdeğinden türeyişArka tarafta bulunma, dayanak teşkil etme ve öndekinin hareketine doğrudan eklemlenme üzerinden binek terkisine ve hemen ardından gelen olgulara ad olmuşturKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice rādap, Süryanice rdap, Akadca radāpuBatı ve Doğu Sami kollarında arkasından koşmak, kovalamak ve izlemek manasındayken, Arapçada bitişik ardıllık ve terki manasına evrilmiştirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik hipotezlerBazı Berberice köklerdeki ardıllık ve takip bildiren unsurlarla muhtemel paralellikler ileri sürülmüşse de doğrulanmış kesin veri sınırlıdırMuhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Gesenius Hebrew Grammar, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ردفAnlamlıTerkide olma, ardışıklıkBirinin arkasına binmek, peşi sıra boşluksuz gelmekHedef kök; Kur'an'da geçer
رفدAnlamlıDestekleme, bağış, dayanakBirine yardım etmek, ihsanda bulunmak, arka çıkmakHedef kökle ortak çekirdek; arkadan destek olma yönüyle akrabadır; Kur'an'da geçer
درفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
دفرAnlamlıİtme, defetme, kokuşmaBirini sertçe arkasından itmek, defetmek; kötü kokuİtme hareketiyle arkadan uygulanan güç ilişkisi taşır; Kur'an'da geçmez
فردAnlamlıTeklik, yalnızlık, ayrışmaAkranlarından ve benzerlerinden ayrılarak tek başına kalmakArdışık birlikteliğin zıddı olarak yalnızlaşmayı bildirir; Kur'an'da geçer
فدرAnlamlıGevşeme, doyum, kaya parçasıDağdan kopan büyük kaya; erkeğin çiftleşmeden gevşeyip kesilmesiKatılık ve hareketin ardıllığının kesintiye uğraması; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ردفMerkezBitişik ardışıklıkÖndekine doğrudan temas ederek veya onun hemen arkasındaki boşluğu doldurarak gelmeBir binek üzerindeki iki süvari gibi aralarında fasıla bulunmayan ardıllık
تبعKomşuTabi olma, izlemeBir kimsenin veya fikrin izinden gitme, buyruğuna uymaFiziksel temas veya mutlak bitişiklik şartı olmaksızın iz sürme ve itaati ifade eder
تلوKomşuSıralı takip, okumaBir metni veya diziyi sırasıyla, harfi harfine takip etmeZamansal veya metinsel dizilimde birbiri ardınca intizamla gelme
خلفKomşuArkada kalma, halefiyetBirinin ardından gelip onun bıraktığı boşluğa veya makama yerleşmeÖncekinin ayrılması veya yokluğunda onun yerine geçme ön plandadır
لحق / لحقKomşuYetişme, kavuşmaGeride olanın hızlanarak öndekine ulaşması ve ona dahil olmasıMesafe farkının kapanarak sonradan temasın kurulmasını anlatır
سبقZıtÖne geçme, kılavuzlukBaşkalarından önce davranıp ileri fırlama, geride bırakmaZaman, mekan veya fazilet bakımından en önde bulunup ardındakileri geride bırakma

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaردفTerkide gelme, ardışıklıkÖndekinin hemen peşine, terkisine bitişik biçimde dahil olma ve onu takip etmeKesin
Latincesuccedere, sequiArdından gelme, izlemeÖncekinin yerini alma ve peşinden gelme anlamını verir; terkideki doğrudan fiziksel temas nüansını tam taşımazGüçlü
İngilizcesucceed, follow closely, ride pillionYakından takip etme, terkide gitmeBir binek üzerinde arkada oturma (pillion) ve yakından aralıksız takip etme hallerini karşılarGüçlü
Almancanachfolgen, hintensitzenPeşinden gelme, arkada oturmaKronolojik veya mekânsal olarak hemen ardında yer almayı ifade ederGüçlü
Fransızcasuccéder, chevaucher en croupeArdılı olma, krupta/terkide binmeFransızca krupta binme tabiri kökün somut binek anlamını birebir yansıtırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رَدِفَYaklaşan ve enseye binen azapİnkarcıların aceleyle istedikleri azabın bir kısmının hemen enselerine bindiğini, arkalarından yetiştiğini bildiren bağlam (Neml 27:72)
مُرْدِفِينَBirbiri ardınca eklemlenen melek saflarıBedir Savaşı'nda müminlere gönderilen meleklerin kesintisiz dalgalar halinde birbirini takip etmesi veya müminlerin arkasında artçı destek olması (Enfâl 8:9)
الرَّادِفَةُİlk sarsıntının hemen ardındaki ikinci kozmik vuruşKıyamet gününde yeri ve göğü sarsan ilk sur üflemesini (râcife) gecikmeksizin ve bitişik olarak takip eden ikinci sarsıntı (Nâziât 79:7)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEsrâr-ı kıyamet ve nüzûl-i melâikeNâziât suresindeki râcife ve râdife kavramları üzerinden kıyametin iki evreli kozmik infilakı ve meleklerin müminlere imdadı tartışılmıştırİki kozmik evre arasındaki kaçınılmaz ve aralıksız nedensel ardışıklık
FıkıhBineğe binme ve hac ahkamıBir hayvana iki kişinin aynı anda binmesi (terkîf/irtidâf) konusunun hayvan hakkı ve yolculuk fıkhı bağlamında incelenmesiHayvanın gücüne göre terkide insan veya yük taşıma meşruiyeti
TefsirEnfâl 8:9 ve Nâziât 79:7 tahliliMürdifîn kelimesinin kıraat vecihleri (mürdifîn/mürdefîn) üzerinden meleklerin bizzat birbiri ardınca mı geldiği yoksa müminleri arkalarına mı aldıkları tartışmasıSürekli takviye gücü ve kesintisiz arka plan desteği
HadisPeygamber’in terkisine binen sahâbîlerHz. Peygamber’in Muâz b. Cebel veya İbn Abbâs gibi sahâbîleri devesinin veya merkebinin terkisine (redîf) alarak tevhid ve ahlak ilkelerini öğretmesiBirlikte seyahat, yakınlık, tevazu ve doğrudan aktarım ortamı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKozmolojik ve eskatolojik nizamİntizamlı ardıllıkHükmün tamamlanmasıKıyamet felaketinde ve ilahi yardımda olayların rastlantısal değil, birbirini tetikleyen bir ardışıklıkla vuku bulmasıKesin
İlmiDilbilim ve mantıkTerâdüb ve terâdüfAnlamın aktarımı ve korunmasıBir kavramın diğerinin hemen ardı sıra gelerek aynı manayı yüklenmesi veya mantıksal önermelerin zincirleme irtibatıGüçlü
SiyasiDevlet teşkilatı ve verasetHilafet naibi ve artçı güçİstikrar ve devralmaCahiliyeden itibaren bilinen «erdâf» kurumu, liderin hemen arkasında duran ve boşluğu kapatan güvenilir ikincil otoriteGüçlü
İktisadiÜretim ve tedarik zinciriArka plan ikmaliKesintisiz akış sağlamaÖncü piyasa hareketini hemen arkasından destekleyen rezerv gücü ve birbirine eklemlenen lojistik akışMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerArdışık dalga dizilimi ve iteratif fonksiyonlarBir dalga cephesinin (wavefront) hemen arkasından gelen ikinci dalga fazı veya xn+1=f(xn) biçiminde bir önceki çıktının doğrudan ardılı olarak üretilen dinamik sistem adımlarıGüçlü
Beşeri bilimlerArtçı destek ve kurumsal halefiyetKriz anlarında ön saftaki aktörlerin hemen arkasında yer alan lojistik destek katmanı ve lidersiz kalmayı önleyen bitişik vekalet mekanizmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca belagat ve sözlük ilminde «terâdüf» (eş anlamlılık) terimine veya salt bir binek üzerinde arkada oturma durumuna hapsedilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem kozmik altüst oluşta (Nâziât 79:7) hem askeri-ilahi yardımda (Enfâl 8:9) hem de azabın insana hızla yaklaşmasında (Neml 27:72) gecikmesiz, aralıksız ve kaçınılmaz eklemlenmeyi ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataRâdife'nin basit bir «ikinci olay», mürdifîn'in sıradan bir «sayısal çokluk» sanılması; olaylar arasındaki organik nedenselliğin ve kaçınılmaz fiziksel/metafiziksel bitişikliğin kavranamaması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık ve olaylar arasındaki nedensel bağı ve ilahi müdahalenin ritmini nasıl kurduğunu gösterir; hiçbir ilahi vaadin veya tehdidin boşlukta kalmayıp öncekine bitişik bir kesinlikle gerçekleştiğini belgeler
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kıyamet sahnelerini anlatan eskatolojik surelerde (Nâziât), ilahi yardım ve meleklerin savaşa müdahalesini bildiren cihat ayetlerinde (Enfâl) ve azabın yakınlığını vurgulayan peygamberi uyarılarda (Neml)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kıyamet sarsıntılarının birbirinden bağımsız tesadüfler olduğu veya meleklerin yardımı ile tehdit edilen cezanın belirsiz bir geleceğe ertelendiği zannını bertaraf eder; ardışıklığın kaçınılmazlığını ortaya koyar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir binek hayvanının terkisine, öndeki süvarinin hemen arkasına oturup ona yapışarak birlikte yol almak.
  • Soyut anlamBir olgunun, varlığın veya hükmün öncekini aralıksız, gecikmeksizin ve doğrudan temas halinde takip ederek onu ikmal etmesi.
  • Sistematik karşılıkÖncü kuvvetin tükendiği veya ilk hareketin başladığı noktada gecikme payı bırakmaksızın devreye giren ardışık ikmal, takip ve tamamlanma nizamı.
  • LaTeX modeliS={xn∣xn+1=T(xn), d(xn,xn+1)→0}
  • LaTeX açıklamasıModelde S kesintisiz ardışıklık sistemini, xn önde giden birincil durumu veya varlığı temsil eder. T dönüşüm operatörü olup bir sonraki elemanı (xn+1) doğrudan öncekine bağlı olarak üretir. d(xn,xn+1)→0 ifadesi ise iki ardışık durum arasındaki zaman veya mekan mesafesinin sıfıra yaklaşarak aralıksız bir bitişiklik ve terki temasını meydana getirdiğini simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر