شرر
ش - ر - ر
جذر- الورود: ٣١
- الآيات: ٣٠
- الصيغ: ١٤
- المعاجم: ٩
Şerareden gelen bir kelimedir. Ateşten sıçrayan alev parçası anlamındadır. Sonraları hayrın karşılığı olarak şerr kelimesi kötülük anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Beklenmedik zararlar şerdir. Kötülük olarak tercüme dilecektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Şerareden gelen bir kelimedir. Ateşten sıçrayan alev parçası anlamındadır. Sonraları hayrın karşılığı olarak şerr kelimesi kötülük anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Beklenmedik zararlar şerdir. Kötülük olarak tercüme dilecektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٢٨١باب الشين والراء
ش ر، ر ش يستعملان
شر:
الشَّرُّ: السَّوءُ، والفِعل للرَّجلِ الشِّرِّير، والمصدر: الشَّرارة، والفعل: شرّ يشرُّ شرًّا وشرارةً. وقومٌ أشرارٌ خِلافُ الأخبار.
والشَّرُّ: بسطُك الشيء في الشَّمس من الثِّياب وغيرها. ويُقالُ: إنّما يقال للّذي يُبسطُ في الشَّمس: الإشرارُ، يقال: أشررته في الشمس فهو مُشرٌّ، ولا يقال: شررته.
والإشرارُ ما يُبسط عليه الأقِط والبُرُّ ليجف، قال:
ثوب على قامةٍ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢١١الشَرُّ: نقيض الخير. يقال: شَرَرْتَ يا رجلُ وشَرِرْتَ، لغتان، شَرّاً شراراً وشَرارَةً. وفلان شَرُّ الناسِ، ولا يقال أَشَرُّ الناسِ إلاَّ في لغة رديئة. وقومٌ أشرارٌ وأَشِرَّاءُ. وقال يونس: واحِد الأَشْرارِ رجلٌ شَرٌّ. وقال الأخفش: واحدها شريرٌ، وهو الرجل ذو الشَرِّ. ورجلٌ شِرِّيرٌ، أي كثير الشَرِّ. وشِرَّةُ الشباب: حِرْصُه ونَشاطُه. والشِرَّةُ أيضاً: مصدر الشَرِّ. والشَرارَةُ: واحدة الشَرارِ، وهو
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٠١ش ر ر
شر فلان يشـر شـرارة وهـو شريـر.
ونـار ذات شـرار وشـرر وطـارت منهـا شـرارة وشـررة وتقول: كان أبوك نار شرارة وأنت منها شراره.
وشرّه في الشمس وأشره وشرره وشرشره: بسطه.
وضربه الكلب بشراشر ذنبه وهي أطرافه وما تشرشر منه أي تفرق.
قال ابن هرمة: فعوين يستعجلنه ولقينه يضربنـه بشراشر الأذناب ومن المجاز: ألقى عليه شراشيره إذا حرص عليه وأحبه.
قال ذو الرمة: وأشرّ الأمر:
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٧٢٩الشَّرُّ: السُّوءُ والفعل للرجل الشِّرِّيرِ، والمصدر
الشَّرَارَةُ، والفعل شَرَّ يَشُِرُّ. وقوم أَشْرَارٌ: ضد الأَخيار. ابن سيده: الشَّرُّ ضدّ الخير، وجمعه شُرُورٌ، والشُّرُّ لغة فيه؛ عن كراع. وفي حديث الدعاء: والخيرُ كُلُّه بيديك والشَّرُّ ليس إِليك؛ أَي أَن الشر لا يُتقرّب به إِليك ولا يُبْتَغَى به وَجْهُكَ، أَو أَن الشر لا يصعد إِليك وإِنما يصعد إِليك الطيب من القول والعمل، وهذا الكلام إِرشاد
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٨٣* ش ر ر * * الشَّرُّ * ضد الخير يقال * شَرِرْتُ * يا رجل بفتح الراء وكسرها لغتان * شَرَّا * و * شَراراً * و * شَرارةً * بفتح الشين في الكل وفلان * شَرُّ * الناس ولا يقال أشر الناس إلا في لغة رديئة وقوم * أشْرارٌ * و * أشِرّاءُ * كأشداء قال يونس واحد * الأشْرَارِ * رجل * شَرٌّ * كزند وأزناد وقال الأخفش واحدها * شَرِيرٌ * كيتيم وأيتام ورجل * شِرِّريرٌ * بوزن سكيت أي كثير الشر و * شِرَّةُ * الشباب
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٢٬١٠٢الشر، بالفتح، وهي اللغة الفصحى، ويضم، لغة عن كراع: نقيض الخير، ومثله في الصحاح، وفي السان: الشر: السوء. وزاد في المصباح: والفساد والظلم، ج شرور، بالضم، ثم ذكر حديث الدعاء والخير كله بيديك، والشر ليس إليك وأنه نفى عنه تعالى الظلم والفساد، لأن أفعاله، تعالى، عن حكمة بالغة، والموجدات كلها ملكه، فهو يفعل في ملكه ما يشاء، فلا يوجد في فعله ظلم ولا فساد. انتهى. وفي النهاية: أي أن الشر لا يتقرب به
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٠٣شَرَّ
شَرَّ A , I , U ( n. ac. شَرّ 1 , شِرَّة 2t , شَرَر 4 , شَرَرَة 4t , شَرَاْرَة 22t ),
a. Was bad, evil, wicked.
b. U ( n. ac. شُرّ 3 ), Blamed, found fault with, rebuked.
c. Exposed to the sun.
شَرَّرَ
شَرَّرَ II ,
a. Blamed; cried down, spoke evil of.
b. see I (c) .
أَشْرَرَ
أَشْرَرَ IV ,
a. see I (c) & II ( a ).
c. Spread about, published.
اِشْتَرَرَ
اِشْتَرَرَ VIII ,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٠٬٨٥٣شرر
شَرَّ - يَشُرُّ - شَرَارَة - شَرَر
شَرَّ - يَشُرُّ + كائن + شيئاً: ينشره ويفرقه قطعاً متناثرة متباعدة: ينثر ويفرق الأشياء ويباعدها ويطلقها، وخاصة لقطع برادة الحديد أو قطع الأشياء المحروقة على شكل شرر، أو قطع الملابس لتجف في الهواء, أو ما شابه
شَرَارَة: على وزن " فَعالة": اسم فعل بمعنى مفعول من " شَرَّ - يَشُرُّ ": القطعة الصغيرة المنثورة
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣١ (الإجمالي: ١٦٣)
- خير
الآيات المشتركة: ٧ · Hayr : At sürüsü demektir
- نأي
الآيات المشتركة: ٢ · Ve uzaklaştı
- مكن
الآيات المشتركة: ٤ · Kevn tepe demektir
- مسس
الآيات المشتركة: ٤ · Ona dokundu
- طغي
الآيات المشتركة: ٣ · Taşkınlaştıran
- يأس
الآيات المشتركة: ٢ · Hayızdan kesilen kadın demektir
- دبب
الآيات المشتركة: ٢ · Böcek demektir
- جنب
الآيات المشتركة: ٢ · Yan demektir
- سرر
الآيات المشتركة: ٢ · Serer üstüne oturulan kanepe türü divandır
- عجل
الآيات المشتركة: ٢ · Buzağı demektir
- أنس
الآيات المشتركة: ٥ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
- وجه
الآيات المشتركة: ٢ · Yüz demektir
الآيات التي ورد فيها(٣٠)
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
Şer
… اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ …
Şer
… عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوتَ أُولَئِكَ شَرٌّ مَكَانًا وَأَضَلُّ عَنْ سَوَاءِ السَّبِيلِ
Şer
قَالُوا إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفْسِهِ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْ قَالَ أَنْتُمْ شَرٌّ مَكَانًا وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَصِفُونَ
Şer
… يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذَابَ وَإِمَّا السَّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكَانًا وَأَضْعَفُ جُنْدًا
Şer
الَّذِينَ يُحْشَرُونَ عَلَى وُجُوهِهِمْ إِلَى جَهَنَّمَ أُولَئِكَ شَرٌّ مَكَانًا وَأَضَلُّ سَبِيلًا
Şer
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شرر |
| Yapı | Üçlü (müzaaf) |
| Özel Durum | Mükerrer (aynü’l-fiil ve lâmü’l-fiil aynı harf) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سوء, ضر, فسد |
| Zıt Kök | خير |
| Çekirdek Özet 1 | Ateşten etrafa saçılan kıvılcım, serilip dağılma, etrafa kontrolsüzce sıçrayan zarar unsuru |
| Çekirdek Özet 2 | Varlığın nizamını bozan, fesat ve yıkım üreten, ontolojik ve ahlaki açıdan hayrın karşıtı olan zarar verici durum |
| Çekirdek Özet 3 | Bütüncül dengeden kopan, gayesine yabancılaşan ve çevreye tahribat yayan her türlü bozucu etki |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca bireysel/ahlaki kötülük veya soyut günah algısına indirgeyip onun sıçrayıcı, yayılan, somut ve toplumsal tahribat üreten fiziki dinamizmini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شر | Yarılma, açılma, yayılma ve dışarıya doğru parçalanarak dağılma hareketidir; bu çekirdek شرح kökünde göğsün veya etin yarılıp açılmasında, شرع kökünde su yolunun açılıp belirlenmesinde, شرق kökünde ışığın yarılarak doğmasında ve شرد kökünde birliğin dağılıp kaçmasında açıkça görülür. | ر | Çekirdeğin taşıdığı yayılma ve saçılma hareketine tekrarlı bir titreşim ve etrafa sıçrayıcı bir keskinlik katarak ateşe ait kıvılcımların fırlamasını veya zararın kontrolsüzce etrafa yayılmasını bildirir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Nesnenin bütünlüğünü parçalayan, kesen ve birliği bozan birincil fiziksel darbe hareketidir. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Ortaya çıkan enerjinin yukarıya, öne ve hareketin kaynağı olan tepe noktasına doğru yönelmesini simgeler. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Baş hareketinin tekrarlanması, yayılmanın süreklilik ve ardışıklık kazanarak etrafa saçılmasını ifade eder. |
| شرر | Parçalayıcı keskinliğin yukarı ve öne doğru ivmeyle tekrarlanarak saçılması | Maddenin veya durumun merkezindeki dengenin bozularak etrafa kıvılcım gibi kontrolsüz, tahrip edici ve sıçrayıcı parçacıklar yayması hareketini kurar. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ateşten fırlayan kor parçası, kıvılcım; yıkanmış kumaş veya keş gibi gıdaların kurutulmak üzere güneşe serilip yayılması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Tufeyl el-Ganevî atların sırtındaki kurumuş ter lekelerini güneşe serilmiş tuz kırıntılarına benzeterek kökü kullanmıştır: كأنّ يَبيسَ الماء فوق مُتُونها / أشـاريرُ مِـلـحٍ |
| Erken Arapça kullanım | Yıkanan giysilerin kurutulmak üzere güneşe serilmesini anlatan erken dönem kullanımında şu beyit şahittir: ثوب على قامةٍ سحلٌ تعـاورهُ / أيدي الغواسل للأرواح مشرورُ |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn (el-Halîl b. Ahmed), Lisānü’l-ʿArab (İbn Manzûr), Dîvânu Tufeyl el-Ganevî.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesinde شرر kökü, özellikle batı ve güney kollarında fiziksel yayılma, parça parça dağılma ve bunun türevi olan zarar/kötülük tasavvurlarıyla temsil edilir. İbranice ve Aramice katmanında kökün doğrudan karşılığı daha ziyade gövdeleşmiş zararlı niyet veya inatçı ayrışma zemininde (שרר / šrr "inat etmek, düşmanlık beslemek, zarar vermek") takip edilebilirken, Arapçada kelime hem somut düzlemde kıvılcım ve güneşe sermek fiiliyle hem de soyut düzlemde mutlak iyiliğin (hayr) zıddı olan fesat ve zarar ilkesiyle genişlemiştir. Akadca šarāru "parlamak, ışıldamak, sıçramak" fiiliyle gösterilen semantik bağ, ateşten fırlayan parçacık (kıvılcım) imgesinin kökün en arkaik Sami çekirdeğinde yer aldığını doğrular. Arapça bu fiziksel parıltı ve sıçrama dinamiğini, etrafını yakıp yıkan kontrolsüz kötülüğün ontolojik modeli haline getirmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شرر fiilinden türeyen kıvılcım ve güneşe yayma eylemi | Maddenin etrafa sıçrayıp yakması veya serilerek dağılması somut çekirdeğinden, topluma zarar saçan soyut kötülük kavramına geçiş gerçekleşmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice šōrer (düşman, kötülük gözeten), Akadca šarāru (ışıldamak, sıçramak) | Kökün ışık/ateş sıçraması ve düşmanca ayrışma/zarar verme boyutu ortak Sami mirasıyla örtüşür. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik köklerde ateş, ısı ve yayılma temelli parçalanma biçimleri | Çad ve Kuşitik kollarında benzer fonetik yapılarla sıçrama ve kıvılcım bildiren köklerle tipolojik benzerlikler kurulmaktadır. | Muhtemel |
المصدر Gesenius’ Hebrew and Chaldee Lexicon, Lisānü’l-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شرر | Anlamlı | Kıvılcım saçmak, kötülük, güneşe yaymak | Ateşten kıvılcım sıçraması, bir şeyin serilip dağılması, hayrın zıddı olan zarar ve kötülük. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| رشر | Anlamlı | Çiselemek, hafifçe saçılmak | Suyun veya sıvının ufak taneler halinde etrafa sıçrayıp yayılması. | Kur'an'da geçmez; hedef kökle saçılma ve dağılma yönünden ortak çekirdek taşır. |
| ررش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu dizilim klasik Arapça sözlüklerde mühmel kabul edilmiş ve kök olarak işletilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شرر | Merkez | Zarar, dağılma, fesat | Zararın etrafa sıçrayarak, yayılarak ve yakıcı biçimde bulaşması hali. | Kökün merkezinde beklenmedik anda saçılan kıvılcım gibi tahrip edici bir dinamizm vardır. |
| سوء | Komşu | Çirkinlik, fenalık | شرر yayılma ve zararla ilgiliyken, سوء fıtrata aykırı düşen, hoşa gitmeyen, keder veren çirkinliktir. | Kötülüğün estetik, ahlaki ve psikolojik olarak insan tabiatında uyandırdığı tiksintiye odaklanır. |
| ضر | Komşu | Eksiltme, hasar | شرر geniş kapsamlı bir ilke iken, ضر bir menfaatin zıddı olup doğrudan bir varlığın eksilmesine yol açar. | Doğrudan bir faydanın kaybına veya nesnel bir ziyanın meydana gelmesine işaret eder. |
| فسد | Komşu | Bozulma, çürüme | شرر aktif bir zarar ve saldırganlık taşırken, فسد bir şeyin kendi dengesini ve itidalini yitirmesidir. | Bir yapının kendi iç tutarlılığını kaybedip işlevsiz hale gelmesi durumudur. |
| خير | Zıt | Fayda, yetkinlik, sebat | شرر nizamı bozan ve zarar saçan hareket iken, خير varlığın kemalini sağlayan ve tercih edilen iyiliktir. | Varlık için elverişli, faydalı, kalıcı ve fıtrata uygun olan her türlü değerler bütünüdür. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شرر | Kıvılcım saçma, kötülük, zarar | Kök hem fiziki kıvılcımı hem de ontolojik ve ahlaki her türlü zararı eksiksiz karşılar. | Kesin |
| Latince | Malum, scintilla | Kötülük, kıvılcım | Malum kelimesi soyut ve ahlaki kötülüğü karşılarken kökün kıvılcım ve fiziksel saçılma boyutunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | Evil, harm, spark | Kötülük, zarar, kıvılcım | Evil ahlaki boyutu, harm üretilen zararı, spark ise fiziki kıvılcımı verir; tek bir terim kökün bütününü kuşatamaz. | Güçlü |
| Almanca | Böse, Schaden, Funke | Kötülük, hasar, kıvılcım | Böse normatif kötülüğü, Schaden somut hasarı ifade eder; kökün serilip yayılma nüansı ayrı kalır. | Güçlü |
| Fransızca | Mal, étincelle, préjudice | Kötülük, kıvılcım, zarar | Mal genel fesadı, étincelle kıvılcımı verir; Fransızcada bu iki kavram tek bir semantik gövdede birleşmez. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert Dictionnaire Étimologique.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| بِشَرَرٍ | Somut kıvılcım, ateşten fırlayan alev parçası | Cehennem ateşinin büyüklüğünü ve dehşetini anlatan fiziksel tasvir bağlamında (Mürselât 77:32). |
| شَرٌّ / الشَّرُّ | Ontolojik ve ahlaki kötülük, hayrın zıddı | İnsanın görünüşte hoşlanmadığı fakat hakkında hayır olabilecek durumlar veya mutlak fesat bağlamında (Bakara 2:216, Yûnus 10:11). |
| شَرُّ الْبَرِيَّةِ / شَرُّ الدَّوَابِّ | Varlık gayesinden sapmış en aşağı mahlukat | İnkâr ve inat sebebiyle fıtratını çürüten canlıların mertebece düşüklüğü bağlamında (Enfâl 8:22, Beyyine 98:6). |
| الْأَشْرَارِ | Kötüler zümresi, müfsit topluluk | Cehennem ehlinin dünyada kötü sandıkları müminleri arayıp bulamamaları bağlamında (Sâd 38:62). |
| شَرِّ مَا خَلَقَ / شَرِّ النَّفَّاثَاتِ | Varlıkların doğurabileceği zarar ve tahribat | Mahlukatın tabiatından kaynaklanan tehlikelerden ve gizli fesat odaklarından Allah'a sığınma bağlamında (Felak 113:2, Felak 113:4). |
| أَشَرٌّ أُرِيدَ | İrade edilen zarar, yıkım ve musibet | Cinlerin göğün korunması karşısında yeryüzü ehline bir felaket mi murat edildiğini sorgulamaları bağlamında (Cin 72:10). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Teodise, ef‘âl-i ibâd, kaza ve kader | Kötülüğün ontolojik varlığı; şerrin Allah’a nispet edilip edilemeyeceği ve şerrin zatî mi izafî mi olduğu meselesi. | Varlıkta mutlak şerrin bulunmadığı, şerrin varlığın gayesinden sapması veya yoksunluk (adem) kaynaklı olduğu fikrinde yoğunlaşır. |
| Fıkıh | Maslahat-mefsedet dengesi, zararın giderilmesi | Zararın def’inin celb-i menfaatten önce gelmesi kaidesi ve cezai yaptırımların caydırıcılığı. | Hukuki düzeni, canı, malı ve aklı tehdit eden somut fesat, suç ve zarar unsurlarına indirgenir. |
| Tefsir | Hayır ve şer ayetlerinin tahlili, istiaze sureleri | İnsanın şerri de hayır gibi aceleyle istemesi ve şer sanılan şeylerde gizlenen hayır potansiyeli. | Zahiri zararlar ile batıni akıbetler arasındaki farkı göstererek hikmet eksenli bir izaha kavuşur. |
| Hadis | İstiaze duaları ve edep ilkeleri | Şerrin bütünüyle Allah’a nispet edilmemesi edebi ve sığınılacak şer odaklarının beyanı. | «والشَّرُّ ليس إِليك» ilkesi gereğince şerrin doğrudan ilahi zata hamledilmemesi ve kötülükten sığınma pratiğinde derinleşir. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtrat ve ibadet nizamı | Günah, şirk, nankörlük ve nizamı bozma | Sınırları ihlal ederek fesat üretmek ve varoluş gayesinden kopmak | Dini sistemde şer, Yaratıcı ile kurulan ontolojik bağı koparan ve nefsi aşağıların aşağısına sürükleyen tahribattır. | Kesin |
| İlmi | Bilgi felsefesi ve metodoloji | Yanılgı, cehalet, bilginin zarara alet edilmesi | Doğru bilginin üzerini örterek zihinsel sapma ve tahribat meydana getirmek | Eşyanın hakikatine aykırı düşünen ve elde ettiği malumatı yaşamı yok etmeye yönelten epistemolojik bozulmadır. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve iktidar adaleti | Zulüm, anarşi, hukukun çiğnenmesi | Toplumsal barışı kıvılcım gibi sıçrayan fitne ve ayrılıklarla dinamitlemek | İktidarın meşruiyetini yitirmesi, kamu hukukunun dağılması ve gücün kontrolsüzce tahrip edici bir silaha dönüşmesidir. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet, pazar ve gelir dağılımı | Haksız kazanç, faiz, israf ve piyasa fesadı | Emeğin değerini aşındırmak ve sermayeyi tek elde toplayarak toplumu çökertmek | Servetin serbest dolaşımını engelleyen, piyasayı yakan ve beklenmedik ekonomik krizler doğuran yıkıcı mekanizmalardır. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termodinamikte entropi ve kontrolsüz parçacık saçılması | Sistem içindeki yararlı enerjinin tükenerek düzensizliğin, karmaşanın ve serbest radikallerin etrafa tahrip edici biçimde yayılması olgusuyla tam bir yapısal örtüşme gösterir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyolojide anomi ve sosyal çözülme | Toplumsal normların bağlayıcılığını yitirmesiyle bireylerin kontrolsüz bir çatışma içine girmesi ve bir kıvılcım gibi tüm topluma sirayet eden şiddet dalgalarıdır. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca bireyin iç dünyasındaki ahlaki kusurlara, psikolojik rahatsızlıklara veya soyut bir günah kavramına indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, cehennemin devasa kıvılcımlarından insanın cehaletine, yeryüzünü ifsat eden odaklardan gizlice kötülük üfleyen yapılara kadar çok boyutlu bir nizam bozucu enerjiyi kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Şerri yalnızca pasif bir talihsizlik veya bireysel kötülük sanmak, onun toplumsal, ekonomik ve siyasi sistemleri bir kıvılcım gibi hızla yakıp kül edebilen aktif tahribatını fark edememeye yol açar. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın nizamı (hayır) ile bu nizamın çözülmesi (şer) arasındaki mücadeleyi ontolojik ve ameli düzeyde en keskin hatlarıyla ortaya koyduğu için anahtar bir köktür. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın hayır ve şer algısını sorgulayan imtihan ayetlerinde (Bakara 2:216, Enbiyâ 21:35), Felak ve Nâs surelerindeki istiaze bağlamlarında ve ahiretteki mutlak hesaplaşma tasvirlerinde (Zilzâl 99:8) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kötülüğün Tanrısal bir karşıt güç (düalizm) olduğu vehmini çürüterek, şerrin varlığın kendi fıtratından sapması ve ilahi iradenin belirlediği çerçeveden taşarak zarar saçması olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamAteş kaynağından koparak etrafa fırlayan yakıcı kıvılcım ve bir nesnenin kurutulup dağıtılmak üzere güneşe serilmesi.
- Soyut anlamNizamı, dengeyi ve varoluş gayesini parçalayarak çevreye kontrolsüzce zarar ve fesat yayan ilke.
- Sistematik karşılıkSistemin iç tutarlılığını kaybetmesi sonucu ortaya çıkan entropik yayılma, tahrip edici saçılma ve yıkım dinamiği.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde ifadesi dengenin bozulmasını ve düzensizliğin artışını, varlığın veya amelin özgün durumunu, kökün somut çekirdeği olan sıçrama ve saçılma operatörünü, mutlak düzen ve fayda alanı olan hayrı, ise hayrın dışındaki fesat, zarar ve yıkım kümesini (şerri) temsil eder.