موسى

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: م-و-سالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ١٦٠ · الآيات: ١٣١ · السور: ٣٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سبطسريبنويَامُوسَىأتيموسىهارونمُوسَىقوللِمُوسَىعصولقيكتب

الجذرالصيغ ٥الآيات ١٣١السور ٣٤المجاورة ١٦٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

موسى

م - و - س

جذر
  • الورود: ١٣٦
  • الآيات: ١٣١
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ٠

معناه في القرآن: Musa

ملاحظاتي

المعاجم(٠)

لا توجد مداخل معجمية لهذا الجذر.

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٦٠ (الإجمالي: ٤٣١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. هارون

    الآيات المشتركة: ١٢ · Harun

  2. قول

    الآيات المشتركة: ٦٦ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  3. فرعون

    الآيات المشتركة: ١٥ · Firavun

  4. عصو

    الآيات المشتركة: ٧ · Asân

  5. أتي

    الآيات المشتركة: ٣١ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  6. ملأ

    الآيات المشتركة: ٩ · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…

  7. لقي

    الآيات المشتركة: ١٥ · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  8. سري

    الآيات المشتركة: ٩ · Akan deredir

  9. عجل

    الآيات المشتركة: ٨ · Buzağı demektir

  10. قتل

    الآيات المشتركة: ١٢ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  11. بنو

    الآيات المشتركة: ١٢ · Oğullar

  12. كتب

    الآيات المشتركة: ١٨ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

الآيات التي ورد فيها(١٣١)

  1. وَإِذْ وَاعَدْنَا مُوسَى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ

    Musa

  2. وَإِذْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

    Musa

  3. وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا …

    Musa

  4. وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا …

    Musa

  5. وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ

    Musa

  6. وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ …

    Musa

  7. وَلَقَدْ جَاءَكُمْ مُوسَى بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ

    Musa

  8. أَمْ تُرِيدُونَ أَنْ تَسْأَلُوا رَسُولَكُمْ كَمَا سُئِلَ مُوسَى مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ

    Musa

  9. … إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَمَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ …

    Musa

  10. … تَرَ إِلَى الْمَلَأِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَى إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُقَاتِلْ …

    Musa

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökموسى
YapıDörtlü / Özel ad (peygamber adı, a‘cemî kökenli)
Özel DurumA‘cemî (İbranice/Mısırca kökenli), gayr-ı munsarıf özel isim
Bağlamsal Yakın Köklerهارون, عمران, اسرائيل
Zıt Kökفرعون
Çekirdek Özet 1Sudan çıkarılan, sudan çekilip kurtarılan çocuk veya Mısır dilinde çocuk/oğul
Çekirdek Özet 2Firavun nizamına karşı tevhidi, adaleti ve şeriatı ikame eden elçi
Çekirdek Özet 3Zulüm düzeninden hürriyete geçişin, kitabi hukukun ve vahiy rehberliğinin timsali
Kritik Hata Riskiİsmi Arapça türemiş bir kök sanıp zahiri ses benzerliklerine dayalı zorlama Arapça kök anlamları yüklemek veya vahyin tarihsel-peygamberi bağlamını koparmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
موSu, akışkanlık ve hareket temel çağrışımı taşıyan fonetik öbek; موه su maddesi ve موج suyun kabarması kökleriyle temas kurarسİsmin İbranice/Mısırca katmanındaki kurtarma veya çekme fiilinin Arapça ses sisteminde dikey genişleme kazanarak belirginleşmesi
موسTıraş etmek, bıçakla kesmek anlamındaki Arapça موس köküyle olan biçimsel yakınlıkىArapçalaşma sürecinde ismin sonuna gelen elif-i maksûre ile alem (özel ad) yapısına ve a‘cemî ses kalıbına intibak ettirilmesi

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsuYaşam kaynağı, akışkanlık, içine alma ve rahim; ismin kökenindeki Nil suyu ve sepetle taşınma imgesi
وçengel, çadır kazığıBağlantı kurma, tutturma, iki durumu birbirine raptetme
سdiken, destekDayanma, tutunma, engeli aşma ve korunma
ىel ve kolGüç, müdahale, yapıp etme, sudan çekip çıkarma ve yönetsel yetki
موسىSudan tutunarak çekilip çıkarılan ve güçlü bir destekle ameli hayata yön veren hareketİsmin taşıdığı sudan kurtarılma, korunma ve ilahi kudret eliyle büyük bir nüfuz kazanma semboliği

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖzel isim olması sebebiyle Arapçada özgün bir fiziksel eylem kökü değildir; Mısır dilinde doğan/oğul (ms/mesu) ve İbranicede sudan çekip çıkarma (m-š-h) köklerine dayanan bir isimlendirmedir
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem Arap şiirinde Ehl-i Kitap kültürü ve havralar bağlamında İsrâiloğulları'nın peygamberi olarak anılır; Umeyye b. Ebi's-Salt şiirlerinde Musa ve Firavun kıssasına dair atıflar yer alır
Erken Arapça kullanımİslâm öncesi Arap lehçelerinde ve erken İslâm dönemi hitabetinde Tevrat'ın muhatabı ve Kelîmullah vasfıyla bilinen a‘cemî bir peygamber ismi olarak kullanılmıştır

المصدر Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt (Râgıb el-İsfahânî), Kitābü’l-İştikāk (İbn Düreyd).

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça dışındaki Sami dillerinde bu isim doğrudan İbraniceye dayanır. İbranicede מֹשֶׁה (Moše) biçiminde yer alan isim, Tanah metninde משה (m-š-h) kökünden türetilerek «çünkü onu sudan çektim» ifadesiyle açıklanır. Eski Mısır dilinde ise «ms» veya «mes / mesu» kökü çocuk, oğul veya doğmuş anlamına gelir (Ramses, Thutmose isimlerindeki gibi). Sami dilleri arasındaki fonetik dönüşüm kurallarına göre İbranicedeki «ş» sesi Arapçada «s» sesine dönüşür; böylece Moše kelimesi Arapçalaşarak Mûsâ formunu almıştır. Kelime Arapça kök sistemine ait bir türetme değil, Mısır-Sami temas hattında doğmuş ve Arapçaya intikal etmiş a‘cemî bir özel isimdir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Koehler-Baumgartner (HALOT), Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönموس veya موهArap dilcileri bazen tıraş bıçağı anlamındaki موس veya su anlamındaki موه ile yapay bağlar kursa da kelime Arapça asıllı değildirZayıf
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice מֹשֶׁה (Moše)İbranicede sudan çekip çıkarmak anlamındaki משה kökünden türetilmiş veya fonetik olarak bu kökle irtibatlandırılmış peygamber ismiKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAntik Mısırca (ms / mesu)Çocuk, oğul, soy anlamında bir isim unsuru olup Nil sarayındaki adlandırma geleneğine bağlanırGüçlü

المصدر Gesenius' Hebrew and Chaldee Lexicon, Arthur Jeffery, TDV İslâm Ansiklopedisi (Mûsâ maddesi).

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
موسىAnlamlıSudan çıkarılan / MusaHedef kök; Kur'an'da 136 defa geçen a‘cemî peygamber adıKur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
موسىMerkezTevhit mücadelesi, şeriat ve risaletFiravun'un tiranlığına karşı vahyi ve hukuku getiren peygamberRisalet ve hürriyet önderi
هارونKomşuNübüvvet ve vezaretMusa'ya yardımcı kılınan, hitabeti güçlü ve kavmi bir arada tutan kardeş peygamberDestekleyici ve tebliğ ortağı
عمرانKomşuNesep ve asaletMusa ve Harun'un babasına atfedilen hane ve aile bağıPeygamberler ocağı
اسرائيلKomşuKavim ve ümmetMusa'nın tebliğ ettiği ve Firavun'un zulmünden kurtardığı toplulukHedef ve muhatap kavim
فرعونZıtTuğyan, istibdat ve şirkMusa'nın getirdiği tevhit ve adalet çağrısının tam karşısındaki ilahlık taslayan tiranKarşıt kutup ve zulüm nizamı

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaموسىMusa peygamberKur'an'da en çok anılan ulu'l-azm peygamberKesin
LatinceMoyses / MosesMusaVulgata ve klasik Latincede İbranice Moše isminin Grekçe üzerinden aktarımıKesin
İngilizceMosesMosesİngilizce Kitab-ı Mukaddes geleneğindeki peygamber adıKesin
AlmancaMose / MosesMosesAlmanca teoloji ve Kitab-ı Mukaddes çevirilerindeki isim formuKesin
FransızcaMoïseMoïseFransızca dini metinlerdeki standart peygamber ismiKesin

المصدر Oxford English Dictionary, Dictionnaire Gaffiot Latin-Français.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُوسَى (Risalet ve Tebliğ)Firavun'a karşı apaçık mucizelerle gönderilen elçiTiranlıkla mücadele, tebliğ ve mucize bağlamı; A‘râf 7:103, Tâhâ 20:24, Kasas 28:30
مُوسَى (Hukuk ve Şeriat)Kendisine Levhalar ve Furkān verilen şeriat koyucu peygamberTevrat'ın indirilişi, ahit ve ilahi hükümler bağlamı; Bakara 2:53, A‘râf 7:144
مُوسَى (Kavim Eğitimi)İsrâiloğulları'nın nankörlük ve tereddütlerine sabreden önderÇöl hayatı, buzağı hadisesi ve toplumsal ıslah bağlamı; Bakara 2:51, Mâide 5:20
مُوسَى (İlim Arayışı)Gaybî bilgiye sahip salih kulla (Hızır) yolculuk yapan arayışçıBilginin sınırları, sabır ve kader hikmeti bağlamı; Kehf 18:60

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKelâmullah ve Rü'yetullahAllah'ın Musa ile vasıtasız konuşması (Teklîm) ve Musa'nın rü'yet talebiSıfât-ı ilâhiyye ve tenzih tartışmaları
FıkıhŞer'u men kablenâMusa'ya verilen Tevrat hükümlerinin İslâm şeriatı için bağlayıcılığıŞeriatlar arası süreklilik ve nesh meselesi
TefsirKıssa anlatımı ve nüzul psikolojisiKur'an'da en çok tekrarlanan kıssanın Mekke ve Medine dönemlerindeki işleviMüminlere teselli ve mücadele metodolojisi
HadisŞefaat ve peygamberler arası faziletİsra-Miraç hadiselerinde namazın farz kılınması ve peygamberlerin dereceleriUlu'l-azm peygamberler arasındaki seçkin konumu

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve şeriat düzeniUlu'l-azm resul ve şeriat koyucuTevhidin ikamesi ve şirkin tasfiyesiFiravuni kültün ve buzağı putperestliğinin lağvedilmesiKesin
İlmiHakikat ve marifet basamaklarıZahir şeriat ile batın hikmet dengesiBilginin tevazu ile aranmasıKehf kıssasında sınırlı insan aklının ilahi hikmetle terbiyesiGüçlü
SiyasiHürriyet ve istibdada isyanEzilen kitlelerin kurtarıcı önderiTiranlığın yıkılması ve adalet tesisiZorba bir sisteme karşı hak temelli direniş ve hicret hareketiKesin
İktisadiKarun kapitalizmine karşı duruşHaksız servet birikimine itirazMülkiyetin ahlaki ve ilahi sınırlarıServeti ilim ve güçle kazandığını iddia eden zihniyetin mahkûmiyetiGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz geçişi ve kritik eşik dönüşümü (perkolasyon)Kaotik ve baskı altındaki bir ortamda (Nil/zulüm) beliren çekirdeğin, kritik eşiği aşarak tüm sistemi dönüştürmesiMuhtemel
Beşeri bilimlerKarizmatik liderlik ve kurtuluş sosyolojisiEzilen bir etnik/dini sınıfın kolektif bilincini uyandırıp onları tahakkümden hürriyete taşıyan dönüştürücü önderlik modeliGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİsmi yalnızca belirli bir kavmin (Yahudiler) ulusal kahramanı veya mitolojik bir figür olarak görerek evrensel peygamberlik misyonunu göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamZulmün her türüne (siyasi istibdat: Firavun, ideolojik/dini sapma: Sâmirî, iktisadi tekel: Kârûn) karşı topyekûn tevhidi ve ahlaki direnişin evrensel prototipi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMusa kıssalarını sadece geçmiş bir kavmin tarihsel anekdotları sayıp Kur'an muhatabının kendi çağındaki Firavunlara ve krizlere karşı çıkaracağı metodik dersleri ıskalamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da 136 defa anılarak en geniş yer tutan peygamber kıssasıdır; risalet sürecinin, tebliğ metodunun ve toplumsal dönüşüm yasalarının ana omurgasını kurar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mekke döneminde tevhidi direnişi anlatan surelerde (Tâhâ, A‘râf, Kasas) ve Medine döneminde Ehl-i Kitap ile hukuki ve akidevi ilişkileri düzenleyen ayetlerde (Bakara, Mâide, Nisâ) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hak ile batıl mücadelesinin sadece teorik bir tartışma olmadığını, siyasal baskı, iktisadi sömürü ve toplumsal ahlakı kuşatan somut bir mücadele olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamMısır ve İbrani kökeninde sudan çekilip kurtarılan çocuk; saray ve nehir ekseninde korunan can.
  • Soyut anlamZulüm ve helak dalgaları arasından ilahi inayetle çıkarılıp insanlığı esaretten kurtuluşa sevk eden peygamberlik iradesi.
  • Sistematik karşılıkTiranlığa karşı hukukun, cehalete karşı vahyin, sömürüye karşı adaletin kurumsal ve ahlaki temsilcisi.
  • LaTeX modeliM:(S×Z)→V(H×L)
  • LaTeX açıklamasıModelde S su veya başlangıçtaki çaresizlik ortamını, Z Firavuni zulüm ve baskı düzenini temsil eder. V ilahi vahiy ve nübüvvet müdahalesini gösterir. H hürriyet ve kurtuluşu, L ise inşa edilen şeriat ve hukuki düzeni simgeler. M fonksiyonu (Musa misyonu), bireyi ve toplumu zulüm girdabından alıp vahiy rehberliğinde hukuk ve hürriyet zeminine taşır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: م