بدر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-د-ر2 sîga, 24 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عرفنكحبلغبدرعففبلودفعبِبَدْرٍرشدموليتمشكر

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 24

▶ Ağı aç (3B)

بدر

ب - د - ر

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Bedr dolunay demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Bedr dolunay demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.677 harf
باب الدال والراء والباء معهما د ر ب، ب ر د، ر ب د، د ب ر، ب د ر مستعملات درب: كل مَدْخَلٍ من مَداخِلِ الرُّومِ دَرْبٌ من دُروبها. والدَّرْبُ باب السِّكَّةِ الواسعة، ورُبَّما كانَ ما بَين. والدُّربة: عادةٌ وجُرأَةٌ على الحَرْب وكلِّ أمرٍ. ورجلٌ مُدَرَّبٌ: دَرَّبَته الشَّدائدُ حتى قَوِيَ ومَرَنَ عليها، قال: ومن يَحْرِصْ على كِبَرٍ فإِنيّ أنا الكَهْلُ المُدَرَّبُ بالكُلُـومِ والدَّرَبُ: داءٌ في
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR948 harf
بَدَرْتُ إلى الشي أَبْدُرُ بُدوراً: أسرعْت إليه، وكذلك بادَرْتُ إليه. وتَبادَرَ القومُ: تسارعوا. وابْتَدَروا السلاحَ: تسارعوا إلى أخْذه. وليلةُ البدرِ: ليلةُ أربعَ عشرةَ. ويسمَّى بَدْراً لمبادرته الشمسَ بالطلوع، كأنَّه يعجِّلها المَغِيبَ. ويقال: سُمِّيَ بَدْراً لتمامه. وأَبْدَرْنا فنحن مُبْدِرونَ، إذا طلع لنا البَدْرُ. والبَدْرَةُ: مَسْكُ السَخْلَةِ، لأنَّها ما دامت تَرضَع فَمسْكُها للّبن شكوة
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR19.018 harf
د ر ب درب ، دبر ، ربد ، ردب ، برد ، بدر : مستعملات . درب : قال الليث : الدَّرْبُ بابُ السِّكةِ الواسعةِ ، والدَّرْب كلُّ مَدخل من مداخل الروم دَرْبٌ من دُوربِها . ثعلب عن ابن الأعرابي : التَّدْرِيبُ الصَّبر في الْحَرب وقتَ الفِرار يقال : دَرِبَ فلان وَعَرِدَ عَمْرو . وفي الحديث عن أبي بكر : لا تزالون تَهزِمون الرومَ فإذا صاروا إلى التَّدْرِيبِ وَقَفَتْ الحربُ ، أرادَ الصَّبْرَ . أبو عبيد عن
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.101 harf
(باب الباء والدال وما بعدهما في الثلاثي) (بدر) الباء والدار والراء، أصلان: أحدهما كمال الشيء وامتلاؤه، والآخر الإسراع إلى الشيء. [أمّا] الأوّل فهو قولهم لكلّ شيء تَمَّ بَدْرٌ، وسمِّي البدرُ بدراً لتمامه وامتلائه. وقيل لعشرة آلاف درهمٍ بَدْرةٌ، لأنَّها تمام العدد ومنتهاه. وعينٌ بَدْرَةٌ أي ممتلئةٌ*. قال شاعر: وعين لها حَدْرةٌ بدرةٌ *** إلى حاجبٍ غُلَّ فيه الشُّفُر([1])ويقال لمَسْكِ السَّخْلة
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR721 harf
- قال تعالى: ﴿ولا تأكلوها إسرافا وبدارا﴾ [النساء/6] أي: مسارعة، يقال: بدرت إليه وبادرت، ويعبر عن الخطأ الذي يقع عن حدة: بادرة (قال ابن منظور: والبادرة: الحدة، وهو ما يبدر من حدة الرجل عند غضبه من قول أو فعل). يقال: كانت من فلان بوادر في هذا الأمر، والبدر قيل سمي بذلك لمبادرته الشمس بالطلوع، وقيل: لامتلائه تشبيها بالبدرة (البدرة: كيس فيه ألف أو عشرة آلاف درهم، سميت ببدرة السخلة)، فعلى ما قيل يكون
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR575 harf
ب د ر بدر إلى الخير وبادره الغاية وإلى الغاية‏.‏ قال‏:‏ فبادرها ولجات الخمـر وفلان يبادر في أكل مال اليتيم بلوغه بداراً‏.‏ وتبادروا الباع وابتدروها‏.‏ وهو مخشي البادرة وأنا أخاف بادرته وهي ما تبدر منه عند حدته‏.‏ وتقول‏:‏ فلان حار النوادر حاد البوادر‏.‏ وأصابته بادرة السهم وهي طرفه من قبل النصل واحمرت بوادر الخيل وهي اللحمات بيـن المناكب والأعناق‏.‏ قال خراش بن عمرو‏:‏ وجاءت الخيل محمـراً
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.121 harf
بَدَرْتُ إِلى الشيء أَبْدُرُ بُدُوراً: أَسْرَعْتُ، وكذلك بادَرْتُ إِليه. وتَبادَرَ القومُ: أَسرعوا. وابْتَدَروا السلاحَ: تَبادَرُوا إِلى أَخذه. وبادَرَ الشيءَ مبادَرَةً وبِداراً وابْتَدَرَهُ وبَدَرَ غيرَه إِليه يَبْدُرُه: عاجَلَهُ؛ وقول أَبي المُثَلَّمِ: فَيَبْدُرُها شَرائِعَها فَيَرْمي مَقاتِلَها، فَيَسْقِيها الزُّؤَامَا أَراد إِلى شرائعها فحذف وأَوصل. وبادَرَهُ إِليه: كَبَدَرَهُ. وبَدَرَني
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR574 harf
* ب د ر * * بدر * إلى الشيء أسرع وبابه دخل و * بَادَرَ * إليه أيضا و * تَبَادَرَ * القوم تسارعوا و * ابْتَدَرُوا * السلاح تسارعوا إلى أخذه وسمي * البَدْرُ * بدرا لمبادرته الشمس بالطلوع في ليلته كأنه يعجلها المغيب وقيل سمي به لتمامه و * أَبْدَرْنا * فنحن مبدرون أي طلع لنا البدر و * بَدْرُ * موضع يذكر ويؤنث وهو اسم ماء قال الشعبي بدر بئر كانت لرجل يدعى بدرا ومنه يوم بدر و * البَدْرَةُ * عشرة آلاف
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.727 harf
بادره مبادرة وبدارا، بالكسر، لأنه القياس في مصدر فاعل، أي عجل إلى فعل ما يرغب فيه. وهو يتعدى بنفسه وبإلى، كذا في شرح الشفاء. قال شيخنا: وقد عدوه مما جاء فيه فاعل في أصل الفعل كسافر، وأبقاه بعضهم على أصل المفاعلة، وذلك فيما يتعدى فيه بنفسه، وأما في تعديته بإلى فلا دلالة له على المفاعلة، كما لا يخفى، انتهى. وفي التنزيل: ولا تأكلوها إسرافا وبدارا أن يكبروا أي مسابقة لكبرهم. وفي الأساس: وبادر
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.806 harf
بَدَرَ 1 بَدَرَ بدر در , aor. بَدُرَ , inf. n. بَدْرٌ, It (the moon) became full. (Msb.) ― -b2- (tropical:) He (a boy) became full-grown and round; implying comparison to the full moon. (TA.) ― -b3- (assumed tropical:) It (fruit) attained to maturity. (TA, from a trad.) [See also 4.] ― -b4- It rose like the full moon. (Er Rághib.) -A2- See also 3, in six places. ― -b2- بَدَرَتْ مِنْهُ بَوَادِرُ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR625 harf
بَدَر بَدَر A , U ( n. ac. بَدْر 1 , بُدُوْر 27 ), a. Beamed, bloomed; became full-grown; full-orbed. b. [ acc. or Ila ], Pressed on, pressed forward, bounced upon; hastened towards. بَاْدَرَ بَاْدَرَ III a. [ Ila ], Hastened to, strove to be first. أَبْدَرَ أَبْدَرَ IV , a. Travelled by moonlight. اِبْتَدَرَ اِبْتَدَرَ VIII a. [ Ila ], Hastened to. بَدْر بَدْر 1 , ( pl. بُدُوْر 27 ),
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR24.324 harf
بدر بَدَرَ - يَبْدُرُ - بَدْر - بِداراً بَدَرَ - يَبْدُرُ + كائن أو شيء أو أمر+ كائناً أو شيئاً أو أمراً: استبقه احتياطاً: سبقه وعاجله قبل وصوله أو وقوعه تحسباً وحذراً واحتياطاً بَدَرَ - يَبْدُرُ + كائن + كائناً أو شيئاً : يسبقه إلى مكان أو أمر احتياطاً وتحسباً وحذراً بَدَرَ - يَبْدُرُ + كائن + شيئاً أو أمراً + بـِفعل ، أو أن يفعل شيئاً:
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler24 mücavir (35 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عفف

    1 ortak ayet · Haramdan kaçınırlar

  2. دفع

    1 ortak ayet · Def : Dalgaların denizden getirdiği atıklar

  3. فقر

    1 ortak ayet · Omurga kemiğidir

  4. رشد

    1 ortak ayet · “Rasad” gözetleyici demektir

  5. نكح

    1 ortak ayet · Nikah

  6. سرف

    1 ortak ayet · Aşırı gidenler

  7. يتم

    1 ortak ayet · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir

  8. ذلل

    1 ortak ayet · Zeyl etek denektir

  9. كفي

    1 ortak ayet · “Dengi” demektir

  10. بلو

    1 ortak ayet · Biley taşı

  11. عرف

    1 ortak ayet · Tanınan ile

  12. شكر

    1 ortak ayet · Sütle dolu memedir

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

    BedirAndolsun ki siz, düşkün bir durumda iken Bedir’de Allah size kat’i bir zafer vermişti. Allah’tan korkun ki şükretmiş olasınız.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبدر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسبق, سرع, عجل
Zıt Kökبطأ
Çekirdek Özet 1Vaktinden önce veya tam zamanında kemale erme, aniden öne fırlama, dolma
Çekirdek Özet 2Zaman baskısı altında fırsatı kaçırmamak için erken ve hızlı davranma
Çekirdek Özet 3Olgunlaşma ve baskın çıkma sürecinde zaman-eylem eşzamanlılığı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir yer adına indirgeyip acele etme ve kemale eriş bağlamını yitirmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بدBir şeyin ilk defa ortaya çıkması, ayrışması, somutluk ve beden kazanması (بدأ, بدع, بدن, بدي)رOrtaya çıkış hareketine süreklilik, hızlı akış ve vaktinden önce ya da tam sınırında öne fırlama dinamizmi eklenmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırBelirli bir mahalin içini doldurma, kapalı bir hacimde kemale erme
دKapıBir eşikten geçiş, sınırdan dışarıya açılma ve ani yöneliş
رİnsan başıÖnde olma, başlangıç noktasını tutma, zirveye ulaşma
بدرKapalı hacimden eşiği aşarak öne fırlamaKendi olgunluk sınırına ulaşan bir varlığın zaman eşiğini aşarak diğerlerinden önce belirmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDolunayın ufukta güneş batar batmaz hemen belirmesi, bir şeyin hacimce veya sayıca tam dolması, suyun veya gözyaşının aniden öne fırlayıp taşması
Cahiliye şiiri kullanımıEbû’l-Müsellem bir beytinde avına veya hedefine rakiplerinden önce ulaşma hamlesini bu kökle tasvir etmiştir: فَيَبْدُرُها شَرائِعَها فَيَرْمي / مَقاتِلَها، فَيَسْقِيها الزُّؤَامَا
Erken Arapça kullanımHz. Ömer’in Peygamber’in yanına girdiğindeki duygusal anı aktarırken gözyaşlarının aniden boşalmasını فابْتَدَرَتْ عيناي şeklinde ifade etmesi

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde بدر kökü, öncelikle tohum saçma, dağıtma, saçılma ve erkenden fırlayıp ortaya çıkma anlam katmanıyla ilişkilidir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarda kök, tohum ekmek, serpmek ve saçmak (b-d-r / bzr) ekseninde şekillenir; bu durum Arapçadaki bezr çekirdeği ile fonetik ve semantik bir akrabalık sergiler. Arapçada kök bir yandan dolunayın gecikmeksizin batış ufkuna karşı doğması gibi kemal ve doluluk mânasını korumuş, diğer yandan zamanından önce davranıp fırsatı yakalama eylemine doğru semantik bir özelleşme yaşamıştır. Akkadca zemininde doğrudan üçlü kök denkliği sınırlı olmakla birlikte, erken dönem Sami tasavvurunda tohumun topraktan aniden fırlaması ile dolunayın gökte parlaması arasındaki ani beliriş ve doluluk semantik matrisi ortaktır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبدر / doluluk ve aceleDolunayın ufukta tam vaktinde veya erken parlaması ile insanın bir işe rakiplerinden önce atılması arasındaki eşzamanlılıkKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice b-d-r / bzrTohum saçmak, hızlıca yayılmak ve erken fışkırmak anlamıyla semantik paralellik taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik saçılma / fırlama kökleriTohum serpme ve erken doğum / beliriş eksenindeki kimi arkaik kök formlarıMuhtemel

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بدرAnlamlıErken davranmak, dolunayBir şeyin tam dolması veya vaktinden önce öne atılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
بردAnlamlıSoğumak, katılaşmakIsının düşmesi, bir şeyin sakinleşip keskinliğini yitirmesiKur'an'da geçer; zıt dinamizm
دبرAnlamlıArka, geri, sonBir şeyin peşi sıra gitmek, geride kalmak, arkasını dönmekKur'an'da geçer; بدر kökünün öne fırlamasına zıt yön
دربAnlamlıAlışmak, yolBir işte tecrübe kazanmak, dar geçit veya yolKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
ربدAnlamlıBir yerde kalmak, renk değişimiKoyu gri veya bulanık renk almak, çökmekKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir
ردبAnlamlıKapanmak, yığmakBir deliği veya geçidi taşla örtüp kapamakKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بدرMerkezHız ve öncelikFırsat kaçmadan veya sınır dolmadan önce davranıp hamle yapmaZaman baskısı altında baskın çıkma eylemidir
سبقKomşuİlerleme ve yarışBir hedefe doğru yarışarak başkalarını geride bırakmaBaşkasına göre mesafede veya mertebede öne geçmektir
سرعKomşuHızBir işi yaparken zamanı kısaltma, çeviklik göstermeEylemin iç temposunun yüksekliğini bildirir
عجلKomşuVaktinden önce istemeVakti gelmemiş bir şeyin hemen olmasını talep etmeGenellikle olgunlaşmadan yapılan aceleciliği içerir
بطأZıtYavaşlık ve gecikmeEylemi ağırdan alma, gecikme, geride kalmaHareketteki tembellik ve zamanı ıskalamaktır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبدرDolunay olma, aceleyle öne atılmaKemale erme ve vaktinden önce davranma ikiliğini bir arada taşırKesin
LatincePraevenire, anticipareÖnceden davranmak, vaktinden önce gelmekSadece zamanlama önceliğini karşılar; doluluk ve kemal anlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceAnticipate, hasten, preemptÖnceden davranmak, acele etmekZaman baskısı altında önce davranmayı karşılar; dolunay/kemal imgesini içermezGüçlü
AlmancaZuvorkommen, vorauseilenÖnceden yetişmek, erken davranmakBir durumun önüne geçme eylemini iyi açıklar; metafizik ve hacimsel doluluğu taşımazGüçlü
FransızcaDevancer, anticiperÖne geçmek, erken davranmakKarşı tarafın hamlesini boşa çıkaracak erken davranışı verir; bedr doluluğu eksiktirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بِبَدْرٍ (İsim / Mekân)Zafer ve ilahi yardımın tecelli ettiği belirli yerMüslümanların zayıf ve az sayıda iken ilahi yardımla kemale ve zafere ulaştığı tarihsel dönüm noktası; Âl-i İmrân 3:123
بِدَارًا (Mastar / Hâl)Bir sınır aşılmadan önce aceleyle tüketme, erken davranmaYetim malını, çocuk ergenlik çağına erişip malını geri almadan önce aceleyle yiyip bitirme uyarısı; Nisâ 4:6

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEhl-i Bedir fazileti ve ilahi yardımBedir gazvesine katılanların bağışlanmışlığı ve ilahi inayet ile meleklerin müdahalesiHakkın batıla karşı ilk ve belirleyici kemal galebesi
FıkıhYetim mallarının korunması ve velayetÇocuğun rüşd çağına girmesi öncesinde vasinin yetim malını telaşla harcamasının haramlığıHak sahibinin tasarruf hakkı doğmadan önce davranarak malı tüketme yasağı
TefsirBedir isminin menşei ve istiâre boyutuKelimenin su kuyusunun sahibinin adından mı yoksa dolunay parlaklığından mı geldiğiMekânın dolunay gibi aydınlanması veya hakkın kemale ermesi temsili
HadisHayırlarda yarış ve anlık gafletHayır işlerinde acele davranma tavsiyesi ve öfke anında ağızdan kaçan sözlerFırsat elden gitmeden önce atılma ve nefsi kontrol etme

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi yardım ve kemalFurkan eşiğiZayıflıktan izzete ani sıçramaHak ile batılın ayrıldığı ilk kesin zafer noktasıKesin
İlmiKritik veri eşiğiÖncül gözlemOlay gerçekleşmeden önce tespitSüreç tamamlanmadan verinin vaktinde yakalanmasıGüçlü
SiyasiStratejik inisiyatifÖnleyici hamleTehdidi vaktinden önce bertaraf etmeDüşmanın toparlanmasına fırsat vermeden meşru üstünlük sağlamaGüçlü
İktisadiMülkiyetin devriHaksız erken tüketimMalın asıl sahibine intikalini engellemeHak doğmadan hemen önce fırsatçılık yaparak sermayeyi tüketmeKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz geçişi ve kritik eşik aşımıBir sistemin doygunluk noktasına ulaştığı anda aniden durum değiştirmesi veya sinyalin sınır zamandan önce hedefe varmasıGüçlü
Beşeri bilimlerÖnleyici eylem ve fırsatçılıkSosyal aktörün, yasal bir kısıtlama veya rakip bir güç devreye girmeden hemen önceki dar zaman aralığında baskın hamle yapmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiبدر lafzını yalnızca bir savaşın veya coğrafi kuyunun özel adı sayıp, kökün taşıdığı dolunay, olgunluk ve kritik zamanda erken hamle yapma karakterini unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem zayıf bir topluluğun ilahi inayetle dolunay gibi kemale erdirilmesini hem de ahlaki zaaf içinde bir yetimin hakkına konmak için yapılan telaşlı aceleciliği içine alan çift yönlü bir kritik zaman bilincidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂl-i İmrân 123'teki atfı salt tarihsel bir hatıra olarak okuyup, Nisâ 6'daki ahlaki-iktisadi uyarıyla olan ontolojik zamanlama bağını koparmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın zaman ve kemal anlayışını ortaya koyar; bir eylemin değeri veya cürmü, onun tam vaktinde ve kritik eşik aşılmadan önce yapılmasıyla doğrudan ilişkilidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İslam toplumunun varoluş mücadelesini anlatan cihat ve nusret ayetlerinde ile yetim ve miras hukukuna dair muamelat ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Erken davranmanın her zaman meşru bir yarış olmadığını; hakkı gasbetmek için zamana karşı yarışmanın zeval, hayırda ve adalette erken davranmanın ise zafer getirdiğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDolunayın gecikmeden ufukta parlaması, bir kabın veya sayının tam dolması, suyun hızla fışkırması.
  • Soyut anlamKritik bir zaman eşiği dolmadan önce inisiyatif alarak öne fırlamak veya bir sürecin kemal noktasına erişmesi.
  • Sistematik karşılıkZaman penceresi kapanmadan veya yeni bir evreye geçilmeden önce gerçekleştirilen önleyici ve belirleyici hamle.
  • LaTeX modeliΔt=tc−tvelim⁡t→tc−dΦdt=∞  ⟹  B
  • LaTeX açıklamasıModelde tc kritik eşik zamanını, t eylemin gerçekleştiği anı, Δt eylemcinin önünde kalan daralan zaman aralığını temsil eder. Kritik eşiğe soldan yaklaşırken (t→tc−) eylem akışının veya potansiyelin hızla yükselmesi (dΦ/dt), kökün temsil ettiği ani ön alma, erkenden doldurma ve baskın çıkma halini (B) simgeler. Nisâ 4:6'da bu durum rüşd çağı eşiğinden önceki haksız tüketim ivmesini, Âl-i İmrân 3:123'te ise zayıflıktan zafere sıçrama anını matematiksel olarak izah eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب