جرز

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ر-ز2 sîga, 12 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جعلجُرُزًاأكلجرزصعدرأيزرعنفسالْجُرُزِموهبصرأرض

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 12

▶ Ağı aç (3B)

جرز

ج - ر - ز

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Cüruz otu kurumuş toprak demektir. Bitkisiz, kuru topraktır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cüruz otu kurumuş toprak demektir. Bitkisiz, kuru topraktır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.602 harf
باب الجيم والزاي والراء معهما ز ج ر، ج ز ر، ز ر ج، ج ر ز، ر ج ز مستعملات زجر: زَجَرتُه فانزَجَرَ أي نهيته، وهو في الإبل، تقول: زَجَرته وازدجرتُه ما وقد ازدَجَرَ بمعنى انزَجَرَ. وقوله تعالى: "وازدُجِر فدعا رَبَّه" أي زُجِرَ وأذعنَ أي يدعُوهم إلى الله". وزَجرُ الطَّير أن يقول الإنسان إذا رأى طائراً أو ظبياً أو نحوه: ينبغي أن يكون كذا، فعند ذلك يقال: يزجرُ الطَّيرَ فَيرى في زَجرِها كذا. وإنّما
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR866 harf
أبو زيد: أرضٌ جُرُزٌ: لا نبات بها، كأنه انقطع عنها، أو انقطع عنها المطر. وفيها أربع لغات: جُرْزٌ وجُرُزٌ، وجَرْزٌ وجَرَزٌ. وجمع الجُرْزِ جِرَزَةٌ. وجمع الجَرَزِ أَجْرازٌ. تقول منه: أَجْرَزَ القومُ، كما تقول: أيبسوا. وأرض مَجْروزةٌ: أُكِلَ نباتُها. والجُرُزُ: السنة المُجْدِبَةُ. وقولهم: إنّه لذُ جَرَزٍ أيضاً بالتحريك، أي غِلَظٍ. والجُرْزُ: عمود من حديدٍ. وثَلاثَةُ جِرَزَةٍ. وجَرَزُهُ يَجْرُزُهُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.019 harf
ج ز ر جزر ، جرز ، زجر ، زرج ، رجز : مستعملة . زجر : قال الليث : زَجَرْتُ البعيرَ حتى ثارَ ومضى أزجُرُهُ زَجْراً ، وزَجَرْتُ فلاناً عن السُّوء فانزَجَرَ ، وهو كالرَّدع للإنسان ، وأما للبعير فهو كالحَثِّ بلفظٍ يكون زجْراً له . قال الزجاج : الزَّجْرُ : النهي ، والزَّجْرُ للطير وغيرها : التَّيَمُّنُ بِسُنُوحِهَا ، أو التَّشَاؤُمُ بِبِرُوحِهَا وإنما سُمِّي الكاهنُ زاجراً لأنه إذا رأى ما يظن أنه يتشاءم
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.455 harf
(باب الجيم والراء وما يثلثهما) (جرز) الجيم والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو القطْع. يقال جَرَزْتُ الشيءَ قطعتُه. وسيفٌ جُرَاز أي قَطّاع. وأرضٌ جُرُزٌ لا نَبْت بها. كأنَّه قُطِع عنها. قال الكسائي* والأصمعيّ : أرضٌ مجروزة من الجرز، وهي التي لم يُصِبْها المطر، ويقال هي التي أُكل نباتُها. والجَرُوزُ: الرّجُل الذي إذا أكل لم يترُكْ على المائدةِ شيئاً، وكذلك المرأةُ الجَرُوزُ، والنّاقةُ. قال: * تَرَى
Maddenin bağlantısı

(باب الجيم والراء وما يثلثهما) (جرز) الجيم والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو القطْع. يقال جَرَزْتُ الشيءَ قطعتُه. وسيفٌ جُرَاز أي قَطّاع. وأرضٌ جُرُزٌ لا نَبْت بها. كأنَّه قُطِع عنها. قال الكسائي* والأصمعيّ : أرضٌ مجروزة من الجرز، وهي التي لم يُصِبْها المطر، ويقال هي التي أُكل نباتُها. والجَرُوزُ: الرّجُل الذي إذا أكل لم يترُكْ على المائدةِ شيئاً، وكذلك المرأةُ الجَرُوزُ، والنّاقةُ. قال: * تَرَى العَجُوزَ خَِبَّةً جَرُوزَا * والعرب تقول في أمثالها: "لن ترضى شانِئةٌ إلاّ بجَرْزة([1])، أي إنّها مِن شِدّة بَغضائها وحسَدها لا ترضى للذين تُبغِضُهم إلاّ بالاستئصال. والجارز: الشديد من السُّعال، وذلك أنّه يقطَع الحَلْق. قال الشمّاخ: * لها بالرُّغامَى والخياشيمِ جارزُ([2]) * ويقال أرضٌ جارِزةٌ: يابسة غليظة يكتنفها رَمْل. وامرأةٌ جارِزٌ عاقر. فأمّا قولهم ذو جَرَزٍ إذا كان غليظاً صُلْباً، وكذلك البعيرُ، فهو عندي محمولٌ على الأرض الجارزة الغليظة. وقد مضى ذِكرُها. (جرس) الجيم والراء والسين أصلٌ واحد، وهو من الصَّوت، وما بعد ذلك فمحمول عليه. قالوا: الجَرْس الصَّوت الخفيّ، يقال ما سمعت لـه جَرْساً، وسمِعتُ جَرْسَ الطّير، إذا سمعتَ صوتَ مناقيرها على شيء([3]) تأكله. وقد أجْرَسَ الطائر. ومما حُمِل على هذا قولهم للنَّحل جوارس، بمعنى أواكِل، وذلك أنّ لها عند ذلك أدنى شيءٍ كأنه صوت. قال أبو ذؤيبٍ يذكر نَحْلا: يَظَلُّ على الثَّمراءِ منها جَوَارسٌ *** مَرَاضيعُ صُهْبُ الرّيش زُغبٌ رِقابُها([4])والجَرَس: الذي يعلَّق على الجِمال. وفي الحديث: "لا تصحبُ الملائكةُ رُِفْقَةً فيها جَرَسٌ". ويقال جَرَسْتُ بالكلام أي تكلّمتُ به. وأجْرَسَ الحَلْيُ: صوَّت. قال: تَسْمَعُ لِلحَلْيِ إذا ما وَسْوَسَا *** وارتجَّ في أجْيَادها وأجْرَسا([5])ومما شذَّ عن هذا الأصل الرجل المجرّس([6]) وهو المجرّب. ومعنى جَرَْسٌ من الليل، أي طائفة. (جرش) الجيم والراء والشين أصلٌ واحد وهو جَرْش الشَّيء: أنْ يُدقَّ ولا يُنْعَم دَقُّه. يقال جَرَشْته، وهو جَرِيش. والجُرَاشة: ما سقط من الشيءِ المجروش. وجرّشت الرأس بالمشط: حككته حتَّى تَستكثِرَ الإبْرِيَة([7]). وذكر الخليل أنّ الجَرش الأكْل. ومما شذَّ عن الباب الجِرِشَّى، وهو النَّفس. قال: * إليه الجِرِشَّى وارْمَعَلَّ حَنِينُها([8]) * فأمّا قولهم مَضَى جَرْشٌ من اللّيل، فهي الطائفة، وهو شاذٌّ عن الأصل الذي ذكرناه. قال: * حتى إذا [ما] تُرِكَتْ بجَرْشِ([9]) * (جرض) الجيم والراء والضاد أصلانِ: أحدهما جنسٌ من الغَصَص، والآخر من العِظَم. فأمّا الأوّل فيقولون جَرِضَ بِرِيقه([10]) إذا اغتصَّ به. قال: كأنّ الفتى لم يَغْنَ في النَّاسِ ليلةً *** إذا اختَلَفَ اللَّحْيانِ عند الجَرِيضِ([11])قال الخليل: الجَرَضُ أن يبتلع الإنسانُ ريقَه على همٍّ وحزْنٍ. ويقال: مات فلانٌ جَرِيضاً، أي مغموماً. والثاني قولهم بعيرٌ جِرْوَاضٌ، أي غليظ. والجُرائِض: البعير الضَّخم، ويقال الشّديد الأكل. ونعجة جُرَئِضةٌ([12]) ضَخْمة. (جرع) الجيم والراء والعين يدلّ على قلّة الشيء المشروب. يقال: جَرِع الشاربُ الماءَ يجرَعُه، وجَرَعَ يجرَعُ. فأمَّا [الجرعاء فـ] الرَّملة التي لا تُنبت شيئاً، وذلك من أنّ الشُّرب لاينفَعُها فكأنَّها لم تَرْوَ. قال ذو الرمّة: أمَا استَحْلَبَتْ عينَيْكَ إلاَّ مَحَلَّةٌ *** بجُمْهُورِ حُزْوَى أم بجرعاءِ مالكِ([13])ومن الباب قولهم: "أفْلَتَ فلانٌ بجُرَيْعَة الذَّقَن"، وهو آخِرُ ما يخرُجُ من النَّفَس. كذا قال الفرّاء. ويقال نُوقٌ مَجَارِيعُ: قليلات اللَّبن، كأنّه ليس في ضُروعها إلا جُرَعٌ. ومما شذّ عن هذا الأصل الجَرَع: التواءٌ في قوَّةٍ من قُوَى الحَبْل ظاهرةٍ على سائر القُوَى. (جرف) الجيم والراء والفاء أصلٌ واحدٌ، هو أخْذ الشيءِ كلِّه هَبْشاً. يقال: جَرَفْتُ الشيءَ جَرْفاً، إذا ذهبْتَ به كلِّه. وسيفٌ جُرَافٌ([14]) يُذْهِبُ كلَّ شيء. والجُرُْف المكان يأكله السيل. وجَرَّفَ الدهرُ مالَه*: اجتاحه. ومال مُجَرَّف. ورجل جُرَافٌ نُكَحَةٌ، كأنّه يجرِف ذلك جرْفاً. ومن الباب: الجُرْفَة: أنْ تُقَْطَع من فخذِ البعير جلدَةٌ وتُجْمَع على فَخِذه. (جرل) الجيم والراء واللام أصلان: أحدهما الحجارة: والآخر لونٌ من الألوان. فالأول الجَرْوَل والجرَاوِل الحجارة. يقال: أرض جَرِلةٌ، إذا كانت كثيرةَ الجراول. والأَجْرَال جمع الجَرَل، وهو مكان ذو حجارة. قال جرير: مِن كلِّ مشترِفٍ وإنْ بَعُدَ المَدَى *** ضَرِمِ الرِّفاقِ مُناقِلِ الأَجْرَالِ([15]) والآخَر الجِرْيال، وهو الصِّبْغ الأحمر؛ ولذلك سميت الخمر جِرْيالاً. فأما قول الأعشى: وسَبيئةٍ مِمّا تُعَتِّقُ بابِلٌ *** كدَمِ الذَّبيحِ سلبتُها جِرْيالَها([16])فقال قومٌ: أراد لونَها، وهي حمرتها. رووا عنه في ذلك روايةً تدلُّ على أنّه أراد لونَها([17]). (جرم) الجيم والراء والميم أصلٌ واحد يرجع إليه الفروع. فالجرْمُ القطْع. ويقال لِصَِرام النَّخل الجَِرَام. وقد جاءَ زمن الجَِرَامِ. وجَرَمْتُ صُوف الشَّاةِ وأخذته. والجُرَامةُ: ما سقطَ من التّمْرِ إذا جُرِم. ويقال الجُرامة ما التُقِط من كَرَبِهِ بعد ما يُصْرَمُ. ويقال سنة مجَرَّمَةٌ ، أي تامّة، كأنها تصرَّمَت عن تمام. وهو من تجرَّم الليلُ ذَهَب. والجَرَام والجَريم: التَّمْر اليابس. فهذا كلُّه متّفقٌ لفظاً ومعنىً وقياساً. ومما يُردّ إليه قولهم جَرَم، أي كَسَب؛ لأن الذي يَحُوزُه فكأنه اقتطَعَه. وفلانٌ جَرِيمةُ أهله، أي كاسِبُهم. قال: جَريمةَ ناهضٍ في رَأسِ نِيقٍ *** تَرَى لِعظامِ ما جَمَعَتْ صَلِيبا([18])يصف عقاباً. يقول: هي كاسِبَةُ ناهضٍ. أراد فرخَها. والجُرْم والجَريمة: الذَّنْب وهو من الأوَّل؛ لأنه كَسْبٌ، والكَسْب اقتطاع. وقالوا في قولهم "لا جَرَم": هو من قولهم جَرَمْتُ أي كسَبت. وأنشدوا: ولقد طعنتُ أبا عُيَيْنَةَ طَعْنَةً *** جَرَمَتْ فَزَارَةَ بَعْدَها أن يَغْضَبُوا([19])أي كَسَبَتْهُمْ غضباً. والجَسَدُ جِرْمٌ، لأنّ لـه قَدْراً وتَقْطيعاً. ويقال مَشْيَخَةٌ جِلّةٌ جَريم، أي عظام الأجرام. فأمّا قولُهم لصاحب الصَّوت: إنه لحسن الجِرْم، فقال قوم: الصَّوْتُ يقال له الجِرْم. وأصحُّ من ذلك قول أبي بكر بن دريد إنَّ معناه حَسنُ خروجِ الصّوتِ من الجِرْم. وبنو جارمٍ في العرب. والجارم: الكاسب، وهو قول القائل: * والجارميُّ عميدُها([20]) * وجَرْمٌ هو الكَسْبُ، وبه سمِّيَتْ جَرْمٌ، وهما بطنان: أحدهما في قضاعة، والآخر في طيّ. (جرن) الجيم والراء والنون أصلٌ واحد، يدلُّ على اللين والسُّهولة. يقال للبَيْدَرِ جَرينٌ؛ لأنّه مكان قد أُصْلِحَ ومُلِّسَ. والجارن من الثياب: الذي انسَحَق ولانَ. وجَرَنَتِ الدِّرْعُ: لانَتْ وامْلاَسَّتْ. ومن الباب جِرَانُ البعير: مُقَدَّم عُنُقه من مَذْبَحِهِ، والجمع جُرُن([21]). قال: خُذا حَذَراً يا جارَتَيَّ فإنَّني *** رأيتُ جِرَانَ العَوْدِ قد كادَ يَصْلُحُ([22])وذكرَ ناسٌ أنّ الجارنَ ولد الحيّة. فإن كان صحيحاً فهو من الباب، لأنه ليِّن المسِّ أملس. (جره) الجيم والراء والهاء كلمةٌ واحدة، وهي الجَرَاهية. قال أبو عُبيدٍ: جَراهيةُ القوم: جَلَبَتُهُم وكلامُهم في علانيتهم دون سِرِّهم. ولو قال قائل: إنّ هذا مقلوبٌ من الجَهْرِ والجَهْرَاء والجَهارة لكان مَذْهباً. (جرو) الجيم والراء والواو أصلٌ واحدٌ، وهو الصَّغير من ولد الكلب، ثم يحمل عليه غيرُه تشبيهاً. فالجَرو للكلب وغيره. ويقال: سَبُعةٌ مُجْرِيَةٌ ومُجْرٍ، إذا كان معها جِرْوُها. قال: وتَجُرُّ مُجْرِيَةٌ لها *** لحمِي إلى أجْرٍ حَوَاشِبْ([23])فهذا الأصل. ثم* يقال للصَّغيرة من القِثّاء الجِرْوة. وفي الحديث: أُتِي النبي صلى الله عليه وسلم بأَجْرٍ زُغْبٍ([24])"، وكذلك جَُِرْو الحنظل والرُّمّان. يعني أنها صغيرة. وبنو جِرْوة بطنٌ من العرب. ويقال ألقى الرّجُل جِرْوَتَه، أي ربَط جَأْشَه، وصَبَر على الأمر، كأنّه ربط جرواً وسكّنَه. وهو تشبيهٌ. (جري) الجيم والراء والياء أصلٌ واحدٌ، وهو انسياحُ الشيء. يقال جَرَى الماء يَجْري جَرْيَةً وجَرْياً وجَرَياناً. ويقال للعَادة الإجْرِيَّا([25])، وذلك أنّه الوجْه الذي يجري فيه الإنسان. والجَرِيُّ: الوكيل، وهو بيّن الجِراية، تقول جَرَّيت جَرِيّاً واستَجْرَيتُ، أي اتَّخذْت. وفي الحديث: "لا يُجَرِّينَّكم الشّيطان([26])". وسمِّي الوكيلُ جَريّاً لأنّه يَجْري مَجْرى موكّله، والجمع أجْرِيَاء. فأمّا السفينة فهي الجارية، وكذلك الشَّمس، وهو القياس. والجارية من النِّساء من ذلك أيضاً، لأنَّها تُسْتَجْرَى في الخِدمة، وهي بيِّنة الجِراء. قال: والبِيضُ قد عَنَسَت وطال جِراؤُها *** ونَشَأن في قِنٍّ وفي أذْوادِ([27])ويقال: كان ذلك في أيّامِ جِرائها، أي صباها. وأما الجِرِّيَّة، وهي الحَوْصلة فالأصل الذي يعوَّل عليه فيها أنَّ الجيم مبدلة من قاف، كأن أصلها قِرِّيّة، لأنّها تَقْرِي الشيءَ أي تجمعه، ثم أبدَلُوا القافَ جيماً كما يفعلون ذلك فيهما. (جرب) الجيم والراء والباء أصلان: أحدهما الشَّيء البسيط يعلوه كالنبات من جنسه، والآخَر شيءٌ يحوي شيئاً. فالأوّل الجرَب وهو معروف، وهو شيءٌ ينبت على الجلْد من جنسه. يقال بعيرٌ أجرب، والجَمْع جَرْبَى. قال القطران: أنا القَطِرانُ والشُّعراءُ جرْبَى *** وفي القَطِرانِ للجَرْبَى شِفاءُ وممّا يُحمَل على هذا تشبيهاً تسميتُهم السَّماء جَرْباء، شبّهت كواكبُها بجرَب الأجرَب. قال أسامة بنُ الحارث: أرَتْهُ من الجرْباءِ في كلِّ مَنْظرٍ *** طِباباً فمَثْوَاهُ النَّهارَ المَرَاكِدُ([28])وقال الأعشى: تناول كلباً في ديارهم *** وكاد يسمو إلى الجرْباء فارتَفَعا([29])والجِرْبَة: القَرَاح، وهو ذلك القياس لأنّه بسيطٌ يعلوه ما يعلوه منه. قال الأسعر: أما إذا يَعْلُو فثعلبُ جِرْبَةٍ *** أو ذِئبُ عادية يُعَجْرِمُ عَجْرَمَهْ([30])العجرمة:سُرعةٌ في خِفّة. وكان أبو عبيد يقول: الجِرْبة المزرعة. قال بشر: * على جرْبة تعلو الدِّبارَ غُروبُها([31]) * قال أبو حَنيفة: يقال للمجَرَّة جِرْبة النُّجوم. قال الشّاعر: وخَوَتْ جِرْبَةُ النّجوم فما تشْـ *** ـرب أُرْوِيَّةٌ بمَرْي الجنُوبِ([32])خَيُّها: أن لا تُمطِر([33]). ومَرْي الجَنُوب: استدرارُها الغَيث. والأصل الآخر الجِراب، وهو معروف. وجرابُ البئر: جوفُها من أعلاها إلى أسفلها. والجَرَبَّةُ: العانة من الحمير، وهو من بابِ ما قَبْله، لأن في ذلك تجمُّعاً. وربَّما سمَّوا الأقوياء من الناس إذا اجتمعُوا جَرَبَّةً. قال: ليس بنا فقرٌ إلى التَّشَكِّي *** جَرَبَّةٌ كحُمُرِ الأبَكِّ([34])(جرج) الجيم والراء والجيم كلمة واحدة، وهي الجادّة، يقال لها جَرَجَة. وزعم ناسٌ أنّ هذا مما صحَّف فيه أبو عُبيدٍ. وليس الأمر على ما ذكَرُوه، والجَرَجَةُ صحيحة. وقياسها جُرَيج اسم رجل. ويقال إنّ الجَرِجَ القَلِق. قال: * خلخالُها في ساقها غيرُ جَرِجْ([35]) * وهذا ممكنٌ أن يقال مبدل من مَرِج. قال ابن دريد: والجَرَجُ الأرض ذاتُ الحجارة. فأما الجُرْجة لِشيءٍ([36]) شِبْه الخُرْج والعَيْبة، فما أُراها عربيةً مَحْضة. على أنّ أوساً قد قال: ثلاثةُ أبرادٍ جيادٍ وجُرْجَة *** وأدْكَنُ من أرْيِ الدُّبور مُعَسَّلُ([37])(جرح) الجيم والراء والحاء أصلان: أحدهما الكسب، والثاني شَقّ الجِلْد. فالأوَّل قولهم [اجترح] إذا عمل وكَسبَ. قال الله عزّ وجلّ: ﴿أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئاتِ﴾ [الجاثية 21]. وإنَّما سمى ذلك اجتراحاً لأنه عَمَلٌ* بالجوَارح، وهي الأعضاء الكواسب. والجوارحُ من الطَّير والسباع: ذَوَاتُ الصَّيد. وأما الآخَر [فقولهم] جرحَهُ بحديدةٍ جرْحاً، والاسم الجُرْح. ويقال جرَح الشاهدَ إذا ردّ قولَه بِنَثاً غيرِ جميل. واستَجْرَحَ فلانٌ إذا عمل ما يُجْرَح من أجله. فأمَّا قول أبي عبيدٍ في حديث عبد الملك: "قد وعظتُكم فلم تزدادُوا على الموعظة إلاّ استجراحا" إنه النُّقصان من الخير، فالمعنى صحيح إلاّ أنّ اللفظ لا يدلُّ عليه. والذي أراده عبدُ الملك ما فسَّرناه. أي إنّكم ما تزدادون على الوعْظ إلاّ ما يكسبكم الجَرْحَ والطَّعنَ عليكم، كما تُجرَح الأحاديث. وقال أبو عبيد: يريد أنَّها كثيرة صحيحها قليل. والمعنى عندنا في هذا كالذي ذكرناه مِن قَبْل، وهو أنَّها كثُرتْ حتى أحوج أهلَ العلم بها إلى جرْح بعضها، أنّه ليس بصحيح. (جرد) الجيم والراء والدال أصلٌ واحد، وهو بُدوُّ ظاهِر الشَّيء حيث لا يستُره ساتر. ثم يحمل عليه غيرُه ممَّا يشاركه في معناه. يقال تجرَّد الرَّجل من ثيابه يتجرَّدُ تجرُّداً. قال بعضُ أهل اللُّغة: الجَرِيد سَعَفُ النَّخل، الواحدة جريدة، سمِّيت بذلك لأنه قد جرِد عنها خُوصها. والأرْضُ الجَرَد: الفضاء الواسعُ، سمِّي بذلك لبُروزه وظُهوره وأن لا يستره شيءٌ. ويقال فرس أَجرَدُ إذا رَقَّت شَعْرتُه. وهو حسن الجُرْدة والمتجرَّد. ورجلٌ جارُودٌ، أي مشؤوم، كأنَّه يَجْرُدُ ويَحُتُّ. وسنةٌ جارودةٌ، أي مَحْلٌ، وهو من ذلك، والجَراد معروفٌ. وأرضٌ مجرودةٌ أصابها الجَرادُ. وقال بعضُ أهلِ العِلم: سمِّي جراداً لأنّه يجرُد الأرضَ يأكلُ ما عليها. والجَرَدُ: أن يَشْرَى جلْدُ الإنسان من أكل الجَراد. ومن هذا الباب، وهو القياس المستمرُّ، قولهم: عامٌ جرِيدٌ، أي تامٌّ، وذلك أنَّه كَمَُِل فخرج جريداً لا يُنْسَب إلى نقصانٍ. ومنه: "ما رَأَيْتُهُ مُذْ أجرَدَانِ([38]) وجَرِيدانِ" يريد يومين كاملين. والمعْنى ما ذكرته. ومنه انجرَدَ بنا السَّيرُ: امتدَّ. فأمّا قولهم للشيءِ يذهب ولا يُوقَف [له] على خبرٍ: "ما أدري أيُّ الجَرَاد عارَهُ" فهو مثلٌ، والجَراد هو هذا الجَرادُ المعروف. (جرذ) الجيم والرال والذال كلمةٌ واحدة: الجُرَذُ الواحد من الجُِرْذان، وبه سمِّيَ الجَرَذُ الذي يأخُذُ في قوائم الدابّة. فأمّا قولهم رجل مُجَرَّذٌ أي مجرَّب، فهو من باب الإبدال، وليس أصلاً. --------------ـــ ([1]) الشانئة: المبغضة. وفي الأصل: "شائبة"، صوابها في المجمل واللسان (جرز 182) وفي اللسان: "لم ترض". ([2]) أراد بالرغامى الرئة. وصدره في الديوان 51، واللسان (جرز): * يحشرجها طوراً وطوراً كأنها * ([3]) في الأصل: "صوت" صوابه في المجمل واللسان. ([4]) الثمراء: جبل أو هضبة. والبيت في ديوان أبي ذؤيب 77 واللسان (جرس). ([5]) للعجاج في ديوانه 31 واللسان (جرس) وفي الديوان: "والتج" باللام. ([6]) المجرس، بفتح الراء المشددة وكسرها. ([7]) الإبرية، كالهبرية وزناً ومعنى، وهي ما تعلق بأسفل الشعر مثل النخالة. وفي اللسان: "حتى تستبين هبريته". وفي المجمل: "حتى يستكثر من الإبرية". ([8]) لمدرك بن حصن الأسدي، كما في اللسان (رمعل). وصدره، كما في (جرش، رمعل): * بكى جزعاً من أن يموت وأجهشت * ([9]) تكملة الشعر بزيادة "ما" من المجمل. ([10]) جعله الجوهري مثل كسر يكسر. وقال ابن القطاع: صوابه جرض يجرض، على مثال كبر يكبر. ([11]) البيت لامرئ القيس في ديوانه 114 واللسان (جرض). ([12]) جرئضة، كعلبطة. ويقال: "جرائضة" أيضاً، كعلابطة. ([13]) ديوان ذي الرمة 415 وهو مطلع قصيدة له. وفي الديوان: "أو بجرعاء". ([14]) ويقال أيضاً "سيل جراف" بمعناه. ([15]) ديوان جرير 468 واللسان (جرل). ([16]) ديوان الأعشى 23 واللسان (جرل). ([17]) وفي اللسان: "وسئل الأعشى عن قوله: سلبتها جريالها. فقال: أي شربتها حمراء فبلتها بيضاء". ([18]) البيت لأبي خراش الهذلي من قصيدة في القسم الثاني من مجموع أشعار الهذليين 57 ونسخة الشنقيطي 70. وأنشده في المجمل واللسان (جرم). ([19]) البيت لأبي أسماء بن الضريبة، كما في اللسان (جرم). ([20]) جزء من بيت في اللسان (جرم). وهو بتمامه: إذا ما رأت شمساً عب الشمس شمرت *** إلى رملها والجارمي عميدها ورواية اللسان (عبأ): "والجرهمي عميدها". ([21]) ويقال في الجميع أيضاً "أجرنة". ([22])البيت لجران العود من قصيدة في أول ديوانه، وبه سمي جران العود. انظر اللسان "جرن"، والمزهر (2: 441). ([23]) البيت من قصيدة لحبيب بن عبد الله المعروف بالأعلم الهذلي، كما في شرح السكري للهذليين 57 ونسخة الشنقيطي 59. وهو في اللسان (جرا) بدون نسبة، وفي (حشب) منسوب إليه. وكلمة (إلى) ساقطة من الأصل. ([24]) في الأصل: "بجرو زغب"، صوابه من المجمل واللسان. ([25]) ومنه قول الكميت: على تلك إجرياي وهي ضريبتي *** ولو أجلبوا طراً علي وأحلبوا ([26]) في المجمل واللسان: "لا يستجرينكم الشيطان". ([27]) للأعشى في ديوانه 99 واللسان (جرا). وكلمة "وطال" ساقطة من الأصل. ([28]) نسخة الشنقيطي من الهذليين 86 واللسان (جرب، طبب، ركد). ([29]) في البيت نقص ويستقيم بأن يكون أوله: "وقد". وبدله في ديوان الأعشى 86: وما مجاور هيت إن عرضت له *** قد كان يسمو إلى الجرفين واطلعا وفي شرحه: "أبو عبيدة إلى الجرباء". ([30]) وروي عجزه في اللسان ( عجرم) بدون نسبة، وهو مع نسبته إلى الأسعر في الأزمنة والأمكنة (2: 11). ([31]) صدره كما في المفضليات (2: 130) : * تحدر ماء البئر عن جرشية * ([32]) البيت بدون نسبة أيضاً في الأزمنة والأمكنة (2: 4، 11). ([33])يقال خوت النجوم تخوى خيا، وأخوت. ([34]) الرجز لقطية بنت بشر زوج مروان بن الحكم. انظره مع قصته في الأغاني (1: 129). وكلمة "ليس" ساقطة من الأصل. وانظر المخصص (11: 44-47) بتحقيق الشنقيطي والبيت الأخير سبق في ص187. ([35])قبله في اللسان (جرج): * إني لأهوى طفلة فيها غنج * ([36]) في الأصل: "فشيء". ([37]) ديوان أوس 19 واللسان (جرج). والدبور: جمع دبر، وهو النحل. ([38]) في الأصل: "من"، صوابه في المجمل واللسان. وانظر تخريج نحو هذا التعبير في مغني اللبيب (مذ).

ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR373 harf
- قال عز وجل: ﴿صعيدا جرزا﴾ [الكهف/8]، أي: منقطع النبات من أصله، وأرض مجروزة: أكل ما عليها، والجروز: الذي يأكل ما على الخوان، وفي المثل: لا ترضى شانئة إلا بجرزة (أأي: من شدة بغضها لا ترضى للذين تبغضهم إلا بالاستئصال، انظر: المجمل 1/182؛ ومجمع الأمثال 2/212)، أي: باستئصال، والجارز: الشديد من السعال، تصور منه معنى الجرز، والجرز: قطع بالسيف، وسيف جراز (جراز كغراب، أي: قطاع).
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR550 harf
ج ر ز جرزه الزمان‏:‏ اجتاحه‏.‏ قال تبع‏:‏ لا تسقنـي بيديـك إن لـم ألقهـا جرزاً كأن أشاءها مجروز وأرض مجـروزة وقـد جـرزت‏:‏ قطـع نباتها‏.‏ وأرض جرز وأرضون أجراز وسنون أجراز‏:‏ جدبة‏.‏ ومفازة مجراز‏.‏ قال الراعي‏:‏ وغبراء مجراز يبيت دليلها مشيحـاً عليهـا للفراقـد راعيـاً وسيف جراز‏.‏ و ‏"‏ لن ترضى شانئة إلا بجرزة ‏"‏ مثل فـي العـداوة وأن المبغـض لا يرضـى إلا باستئصال من ببغضه‏.‏ وضربه بالجرز
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.771 harf
جَرَزَ يَجْرُزُ جَرْزاً: أَكل أَكلاً وَحِيًّا. والجَرُوزُ: الأَكُولُ،وقيل: السريع الأَكل، وإِن كان قسا (* كذا بالأصل مع بياض) ... وكذلك هو من الإِبل، والأُنثى جَرُوزٌ أَيضاً. وقد جَرُزَ جَرَازَةً. ويقال: امرأَة جَرُوزٌ إِذا كانت أَكولاً. الأَصمعي: ناقة جَرُوزٌ إِذا كانت أَكولاً تأْكل شيء. وإِنسان جَرُوزٌ إِذا كان أَكولاً. والجَرُوزُ: الذي إِذا أَكل لم يترك على المائدة شيئاً، وكذلك المرأَة. ويقال
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR98 harf
* ج ر ز * أرض * جُرُزٌ * وجرز كعسر وعسر لا نبات بها و * جَزْرٌ * و * جَزَرٌ * كنهر ونَهر كله بمعنى
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.987 harf
جرز يجرز جرزا: أكل أكلا وحيا، أي بسرعة. جرز: قتل، يجرزه جرزا، قال رؤبة: حتى وقمنا كيده بالرجـز والصقع من قاذفة وجرز فإنه أراد بالجرز القتل. قال الصاغاني: وروى أبو عمرو رجز رؤبة هكذا: بالمشرفيات وطعن وخـز والصقع من قاذفة وجرز قال: ويروى: والصقب. والقاذفة: المنجنيق. جرز: نخس يجرزه جرزا. وبه فسر ابن سيده بيت الشماخ الآتي ذكره قريبا.
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.535 harf
جَرَزَهُ 1 جَرَزَهُ جرز جرزه جرزة , (S, K, * TA,) aor. جَرُزَ , inf. n. جَرْزٌ, (S, Mgh, TA,) He cut it; or cut it off. (S, K, Mgh, TA.) You say also, جُرِزَتِ الأَرْضُ, meaning, The land had its herbage cut, or cut off: (A:) or became without herbage; its herbage having been consumed by the locusts or the sheep or goats or the camels or the like: (Fr, TA:) and جَرِزَتِ الأَرْضُ, aor. جَرَزَ ,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR658 harf
جَرَزَ جَرَزَ U ( n. ac. جَرْز 1 ), a. Cut off; devoured, consumed. b. Killed. c. Satirized. جَاْرَزَ جَاْرَزَ III , a. Joked, rallied, quizzed. أَجْرَزَ أَجْرَزَ IV , a. Was barren, waste. تَجَاْرَزَ تَجَاْرَزَ VI , a. Abused, inveighed against each other. جَرْز جَرْز 1 , ( pl. أَجْرَاْز 38 ), a. Barren; waste. جَرْزَة جَرْزَة 1t , a. Extermination, annihilation. جُرْز جُرْز 3 ,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.285 harf
جرز جَرَزَ - يَجْرُزُ - جُرُز جَرَزَ - يَجْرُزُ + كائن + شيئاً أو نبتاً: يقصه ويجزه ويحلقه فيجعله أجرد: يقطع ويحلق ويقص كل ما على سطح الشيء، كالأرض مثلاً من نبات، ويترك أصله لينبت بدلاً منه، كما في قطع الحشيش والبقدونس جُرُز: على وزن" فـُعـُل" اسم فعل بمعنى مفعول من " جَرَزَ - يَجْرُزُ ": الشيء الذي استأصل وقطع منه كل ما على سطحه وترك
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler12 mücavir (20 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صعد

    1 ortak ayet · Bayır, yokuş yer demektir

  2. زرع

    1 ortak ayet · Ekin demektir

  3. سوق

    1 ortak ayet · Sevk bacak demektir

  4. موه

    1 ortak ayet · Su

  5. أكل

    1 ortak ayet · Ekel pas demektir

  6. نعم

    1 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır

  7. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  8. خرج

    1 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  9. نفس

    1 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  10. رأي

    1 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  11. جعل

    1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  12. أرض

    1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

Geçtiği ayetler(2)

  1. أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَسُوقُ الْمَاءَ إِلَى الْأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعَامُهُمْ وَأَنْفُسُهُمْ أَفَلَا يُبْصِرُونَ

    Bitkisiz toprakGörmezler mi ki; Biz, kuru yerlere suyu gönderiyor, onunla hayvanlarının ve kendilerinin yedikleri ekinleri çıkarıyoruz. Hala da görmeyecekler mi?

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجرز
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجرد, حصد, جذذ, عقر
Zıt Kökنبت
Çekirdek Özet 1Üzerindeki bitki örtüsü tamamen kesilip biçilmiş, yenilip tüketilmiş çıplak ve kurak zemin
Çekirdek Özet 2Dünya hayatının geçici süsünün bütünüyle kazınarak sıfırlanması ve ölü toprağın su ile yeniden diriltilmeye hazır mutlak çıplaklık hali
Çekirdek Özet 3Varlığın maddî tezahürlerinin sıfır noktasına çekilmesi, tam tasfiye ve yeniden inşa öncesi radikal arınma hali
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca doğal bir çöl veya kumul arazisi sanarak kökündeki kesilme, kökten kazınma ve tasfiye eylemini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جرÇekmek, sürümek, sıyırmak ve yüzeyi kazıyarak taşımak anlamını taşır; nitekim جرد kökünde soymak, جرف kökünde süpürüp götürmek, جرح kökünde deriyi yırtıp açmak ve جرم kökünde meyveyi ağaçtan kesip koparmak eylemleri bu çekirdeğe dayanır.زZâ harfinin kattığı keskinlik, koparma ve sonlandırma etkisiyle çekme eylemi kökten kesme, biçme ve üzerinde hiçbir kalıntı bırakmayacak şekilde tüketip bitirme anlamına daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir yüzey boyunca kütlesel ilerleme, temas ve toplama hareketi.
رİnsan başı; baş, ilk, üstBir nesnenin veya mekânın en üst katmanı, tepe noktası ve yüzeyi.
زKesici alet; kesme, ayırma, biçmeKeskin bir müdahaleyle dilimleme, ayırma, koparıp ortadan kaldırma eylemi.
جرزYüzey boyunca ilerleyerek üst katmanı kesip bütünüyle temizleyen, ardında hiçbir çıkıntı ve örtü bırakmayan süpürücü ve kökten kesici hareket.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKesici bir aletle kökünden biçmek; çekirgelerin veya hayvanların otlağı tamamen yiyip toprağı çıplak bırakması; sofrada hiçbir kırıntı bırakmayan aşırı obur yiyici.
Cahiliye şiiri kullanımıŞammâh b. Dırâr'ın beytinde boğazı ve genzi yırtarcasına kesen şiddetli kuru öksürük için kullanımı: لها بالرغامى والخياشيم جارز
Erken Arapça kullanımTubba‘ın beytinde üzerindeki ağaç ve bitkilerin kökten kesilip tasfiye edildiği çorak arazi tasviri: لا تسقني بيدك إن لم ألقها / جرزا كأن أشاءها مجروز ; ayrıca obur kadın tasviri için meşhur kullanım: ترى العجوز خبة جروزا

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Afro-Asyatik ve Sami dillerinde جرز kökü, özellikle baltayla veya kesici bir aletle kökünden kesme, biçme ve ayırma eylemlerini ifade eden ilksel bir ses-anlam öbeğine dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede g-r-z (גָּרַז) kökü baltayla kesmek, doğramak ve kökünden koparmak anlamına gelir; nitekim İbranicede gerzen (balta) kelimesi doğrudan bu kökten türemiş kesici alet adıdır. Arapçada kök bir yandan keskin kılıç için sıfatlaşırken (سيف جراز), diğer yandan üzerindeki bütün bitki örtüsü adeta baltayla biçilmiş veya obur bir canlı tarafından tamamen tüketilip sıfırlanmış çorak arazi (أرض جرز) anlamını kazanmıştır. Arapça, kökün taşıdığı fiziksel kesme eylemini hem tüketici oburluğa hem de mutlak bitkisizliğe doğru genişleterek soyutlamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجرزKökünden kesmek, koparmak, sofradaki her şeyi yiyip bitirmek; bitkisi kesilmiş veya tüketilmiş kuru arazi.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice g-r-z (גָּרַז), gerzenBaltayla veya kesici aletle kökten kesmek; balta ismi türetimi.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ses denkliğiyle kanıtlanmış ortak kök tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جرزAnlamlıKökünden kesmek, tüketilmiş zeminÜzerinde canlı bitki kalmamış, süpürülüp çıplak bırakılmış toprak; doymak bilmeyen obur.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
جزرAnlamlıKesmek, boğazlamak, suyun çekilmesiAğacı veya hayvanı kesip parçalamak; denizin çekilerek kıyı zeminini çıplak bırakması.Ortak çekirdek; Kur'an'da geçmez.
رجزAnlamlıSarsılmak, azap, kirlilikSarsıntılı ve istikrarsız hareket; insana musallat olan ruhi ve bedeni pislik veya ilahi ceza.Kur'an'da geçer; zıt yönde sarsıcı dinamizm.
رزجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde müsta‘mel kaydı bulunsa da yerleşik semantik alanı yoktur; Kur'an'da geçmez.
زجرAnlamlıHaykırarak menetmek, engellemekŞiddetli ses ve baskı ile birini yolundan çevirmek veya harekete geçirmek.Kur'an'da geçer; kesme ve durdurma bağı.
زرجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kayıtlı olmakla birlikte bağımsız kök anlamı teşekkül etmemiştir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جرزMerkezBitkisizleşme, kökten kesilmeÜzerindeki her türlü canlı örtünün tamamen kazınarak çıplak kalmasıTüketilerek veya kesilerek sıfır noktasına indirilen arazi hali.
جردKomşuSoyunma, kabuğundan sıyrılmaYüzeydeki dış örtünün çıkarılıp atılmasıجرز kökündeki tüketici kesme yerine جرد daha çok kabuk veya örtünün soyulup açığa çıkmasıdır.
حصدKomşuBiçme, mahsulü toplamaBelirli bir olgunluk sonrasında ekinin hasat edilmesiحصد planlı ve faydalı bir hasat eylemi iken, جرز ardında hiçbir iz bırakmayan mutlak bir tasfiyedir.
جذذKomşuUfalama, kırma, parçalamaBir bütünü küçük parçalara ayırarak yok etmeجذذ nesneyi ufalamaya ve kırmaya odaklanır; جرز ise yüzeyi pürüzsüzce sıyırıp almayı hedefler.
عقرKomşuKökünden kesme, kısırlıkCanlılığı sağlayan hayat damarını kesip verimsiz kılmaعقر doğurganlığın ve verimin içten bozulmasıdır; جرز ise dışsal yüzeyin bütünüyle temizlenmesidir.
نبتZıtFilizlenme, bitme, yeşermeTopraktan canın ve bitkinin fışkırması, yüzeyin örtülmesiجرز durumundaki mutlak çıplaklığın karşıtı olarak toprağın örtüye ve canlılığa kavuşması.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجرزKökünden kesilmiş, bitkisizYüzeyindeki nebatat bütünüyle tüketilmiş veya kesilmiş kurak zemin.Kesin
Latincearidus, vastatus, desolatusKurak, çorak, tahrip edilmişFiziksel çıplaklığı ve çoraklığı verir; ancak kökteki oburca yenip tükenme dinamizmini dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizcebarren, desolate, stripped bareÇorak, kökünden kazınmış, kupkuruÜzerindeki örtüsü alınmış olmayı iyi karşılar; su ile yeniden canlanma potansiyelini ise bağlam dışı bırakır.Güçlü
Almancakahl, unfruchtbar, ödÇıplak, verimsiz, metrukYüzeyin bitkisizliğini ve ıssızlığını karşılar; tüketim sonucu oluşan arınmışlık nüansı eksiktir.Güçlü
Fransızcaaride, dénudé, dévastéKurak, çıplak bırakılmış, soyulmuşÖrtüsüz kalma ve sıyrılma halini belirtir; kökteki kesilip sıfırlanma hareketini kısmen karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صَعِيدًا جُرُزًاKozmik tasfiye ve dünya hayatının süsünün yok edilmesiKıyamet sürecinde yeryüzündeki tüm ziynet, bağ, bahçe ve binaların düzlenip üzerindeki her türlü bitki ve varlığın kökünden kazınması bağlamı (Kehf 18:8).
الْأَرْضِ الْجُرُزِYeniden diriliş için hazırlanan çıplak ve kupkuru araziHiçbir yeşilliği kalmamış, görünüşte ölü toprağa su sevkedilerek ekinlerin ve rızıkların çıkarılması, diriliş delili bağlamı (Secde 32:27).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBa‘s ve haşir (yeniden diriliş) deliliÖlü ve bitkisiz toprağın canlanması üzerinden cismani dirilişin aklen ve fiilen ispatıSıfır noktasındaki bir varlığın ilahi kudretle yeniden inşa edilmesi.
FıkıhZiraat, ihya ve ölü arazinin imarıÜzerinde hiçbir mülkiyet ve ziraat eseri bulunmayan sahipsiz çorak arazinin (mevât) tespiti ve mülkiyetiZirai potansiyeli uykuda olan, üzerinde fiili ürün bulunmayan toprak.
TefsirKozmik tasfiye ve dünya hayatının hakikatiKehf 18:8'deki ifadenin dünya hayatının aldatıcı süslerinin sıfırlanacağını bildirmesiZahiri debdebenin geçiciliği ve mutlak ontolojik çıplaklık hali.
HadisKıyamet ahvali ve arazi tasvirleriKıyamet günü yerin üzerinde hiçbir işaret ve tümsek kalmaksızın dümdüz ve çıplak kılınması rivayetleriÜzerindeki bütün insan yapımı ve tabii örtülerin süpürülmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret ve diriliş tasavvuruOntolojik sıfırlanma noktasıKulun dünyevi aldanıştan arınmasını ve dirilişin tek failini görmesini sağlamaYeryüzü süsünün silinmesi tevhidin mutlak egemenliğini aşikâr kılar.Kesin
İlmiJeoloji ve ekolojiÇölleşme ve kuraklık fazıEkosistemde biyokütlenin sıfırlanması ve su döngüsüyle canlanma eşiğiKurak arazinin su ile teması sonucu biyolojik üretimin tetiklenmesi döngüsü.Güçlü
SiyasiToplumsal kriz ve güç tasfiyesiRadikal güç ve mülk arınmasıGüç ve iktidar vehminin kökünden kazınmasıBâtıl veya mütekebbir yapıların dünya üzerindeki hakimiyet iddialarının hükümsüz kılınması.Muhtemel
İktisadiÜretim ve sermaye döngüsüSıfır sermaye veya atıl rezervÜretim faktörlerinin tamamen durduğu, yeni bir girdi (su/sermaye) bekleyen saf potansiyel haliKatma değerin tamamen yok olduğu kriz anından sonraki yeniden yapılanma zemini.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonun sıfırlanması veya boş kümeBir sistemdeki tüm dinamik değişkenlerin sıfır değerine çekilerek taban çizgisine dönmesi hali.Güçlü
Beşeri bilimlerBoş levha veya radikal mülksüzleşmeToplumsal veya psikolojik yapıdaki tüm birikmiş yapıların tasfiye edilip saf, yalın başlangıç durumuna dönülmesi.Muhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece coğrafi bir çöl kumu veya baştan beri verimsiz olan taşlık bir araziye indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün kesilme, kökünden biçilme ve tüketilme dinamiğini barındırması; yani arazinin aslında bitki verme kabiliyeti olan fakat üzerindeki örtünün bütünüyle sıyrılmış ve yeni bir su girdisi bekleyen dinamik bir geçiş fazı olması.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKehf 18:8'deki kozmik tasfiyenin dehşetini kavrayamamak; Secde 32:27'deki diriliş mucizesini ise zaten hiçbir şey bitmeyen taşlık sanarak toprağın uykudaki canlılık potansiyelini gözden kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın dünya hayatı tasavvuru ile ahiret ve diriliş mekanizması arasındaki bağı kurar; varlığın dış süsünün geçiciliğini ve ilahi müdahaleyle her an sıfırlanıp yeniden inşa edilebilirliğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Dünyanın faniliğini ve süslerin zevalini anlatan eskatolojik ayetlerde (Kehf 18:8) ve ölü tabiatın su ile diriltilişini ba‘s delili kılan kozmik ayetlerde (Secde 32:27).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeryüzündeki mülkiyetin ve medeniyetin kalıcı olduğu zannını yıkar; ölümün bir yok oluş değil, dirilişe hazırlanan mutlak bir temizlenme ve arınma zemini olduğunu fark ettirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÜzerindeki ekin ve nebatat bütünüyle kesilip biçilmiş, yenilip tüketilmiş kupkuru, çıplak toprak.
  • Soyut anlamVarlığın tüm harici tezahürlerinden, süs ve yapay eklentilerinden soyutlanarak saf potansiyel ve sıfır noktasına indirgenmesi.
  • Sistematik karşılıkYıkım ile yeniden diriliş arasındaki ara kesit; ilahi girdinin (su/vahiy) yeniden hayat vermesi için zorunlu olan mutlak arınma ve zemin tasfiyesi.
  • LaTeX modeliS0=S∖B→WS′
  • LaTeX açıklamasıBurada S, yeryüzünü ve üzerindeki tüm unsurları ifade eder. B, yüzeydeki bütün bitki, süs ve canlılık katmanını gösterir. S∖B işlemiyle bu katmandan bütünüyle arındırılan taban, çıplak ve kesilmiş zemin olan S0 yani جرز durumunu simgeler. Dışsal bir fail veya girdi olan W (su veya ilahi emir) sisteme dahil olduğunda, sıfırlanmış zemin S′ biçiminde yeni bir diriliş ve canlılık fazına evrilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج