جرز

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ر-ز2 sîga, 12 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جعلجُرُزًاأكلجرزصعدرأيزرعنفسالْجُرُزِموهبصرأرض

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 12

▶ Ağı aç (3B)

جرز

ج - ر - ز

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Cüruz otu kurumuş toprak demektir. Bitkisiz, kuru topraktır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cüruz otu kurumuş toprak demektir. Bitkisiz, kuru topraktır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.602 harf
باب الجيم والزاي والراء معهما ز ج ر، ج ز ر، ز ر ج، ج ر ز، ر ج ز مستعملات زجر: زَجَرتُه فانزَجَرَ أي نهيته، وهو في الإبل، تقول: زَجَرته وازدجرتُه ما وقد ازدَجَرَ بمعنى انزَجَرَ. وقوله تعالى: "وازدُجِر فدعا رَبَّه" أي زُجِرَ وأذعنَ أي يدعُوهم إلى الله". وزَجرُ الطَّير أن يقول الإنسان إذا رأى طائراً أو ظبياً أو نحوه: ينبغي أن يكون كذا، فعند ذلك يقال: يزجرُ الطَّيرَ فَيرى في زَجرِها كذا. وإنّما
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR866 harf
أبو زيد: أرضٌ جُرُزٌ: لا نبات بها، كأنه انقطع عنها، أو انقطع عنها المطر. وفيها أربع لغات: جُرْزٌ وجُرُزٌ، وجَرْزٌ وجَرَزٌ. وجمع الجُرْزِ جِرَزَةٌ. وجمع الجَرَزِ أَجْرازٌ. تقول منه: أَجْرَزَ القومُ، كما تقول: أيبسوا. وأرض مَجْروزةٌ: أُكِلَ نباتُها. والجُرُزُ: السنة المُجْدِبَةُ. وقولهم: إنّه لذُ جَرَزٍ أيضاً بالتحريك، أي غِلَظٍ. والجُرْزُ: عمود من حديدٍ. وثَلاثَةُ جِرَزَةٍ. وجَرَزُهُ يَجْرُزُهُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.019 harf
ج ز ر جزر ، جرز ، زجر ، زرج ، رجز : مستعملة . زجر : قال الليث : زَجَرْتُ البعيرَ حتى ثارَ ومضى أزجُرُهُ زَجْراً ، وزَجَرْتُ فلاناً عن السُّوء فانزَجَرَ ، وهو كالرَّدع للإنسان ، وأما للبعير فهو كالحَثِّ بلفظٍ يكون زجْراً له . قال الزجاج : الزَّجْرُ : النهي ، والزَّجْرُ للطير وغيرها : التَّيَمُّنُ بِسُنُوحِهَا ، أو التَّشَاؤُمُ بِبِرُوحِهَا وإنما سُمِّي الكاهنُ زاجراً لأنه إذا رأى ما يظن أنه يتشاءم
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.455 harf
(باب الجيم والراء وما يثلثهما) (جرز) الجيم والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو القطْع. يقال جَرَزْتُ الشيءَ قطعتُه. وسيفٌ جُرَاز أي قَطّاع. وأرضٌ جُرُزٌ لا نَبْت بها. كأنَّه قُطِع عنها. قال الكسائي* والأصمعيّ : أرضٌ مجروزة من الجرز، وهي التي لم يُصِبْها المطر، ويقال هي التي أُكل نباتُها. والجَرُوزُ: الرّجُل الذي إذا أكل لم يترُكْ على المائدةِ شيئاً، وكذلك المرأةُ الجَرُوزُ، والنّاقةُ. قال: * تَرَى
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR373 harf
- قال عز وجل: ﴿صعيدا جرزا﴾ [الكهف/8]، أي: منقطع النبات من أصله، وأرض مجروزة: أكل ما عليها، والجروز: الذي يأكل ما على الخوان، وفي المثل: لا ترضى شانئة إلا بجرزة (أأي: من شدة بغضها لا ترضى للذين تبغضهم إلا بالاستئصال، انظر: المجمل 1/182؛ ومجمع الأمثال 2/212)، أي: باستئصال، والجارز: الشديد من السعال، تصور منه معنى الجرز، والجرز: قطع بالسيف، وسيف جراز (جراز كغراب، أي: قطاع).
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR550 harf
ج ر ز جرزه الزمان‏:‏ اجتاحه‏.‏ قال تبع‏:‏ لا تسقنـي بيديـك إن لـم ألقهـا جرزاً كأن أشاءها مجروز وأرض مجـروزة وقـد جـرزت‏:‏ قطـع نباتها‏.‏ وأرض جرز وأرضون أجراز وسنون أجراز‏:‏ جدبة‏.‏ ومفازة مجراز‏.‏ قال الراعي‏:‏ وغبراء مجراز يبيت دليلها مشيحـاً عليهـا للفراقـد راعيـاً وسيف جراز‏.‏ و ‏"‏ لن ترضى شانئة إلا بجرزة ‏"‏ مثل فـي العـداوة وأن المبغـض لا يرضـى إلا باستئصال من ببغضه‏.‏ وضربه بالجرز
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.771 harf
جَرَزَ يَجْرُزُ جَرْزاً: أَكل أَكلاً وَحِيًّا. والجَرُوزُ: الأَكُولُ،وقيل: السريع الأَكل، وإِن كان قسا (* كذا بالأصل مع بياض) ... وكذلك هو من الإِبل، والأُنثى جَرُوزٌ أَيضاً. وقد جَرُزَ جَرَازَةً. ويقال: امرأَة جَرُوزٌ إِذا كانت أَكولاً. الأَصمعي: ناقة جَرُوزٌ إِذا كانت أَكولاً تأْكل شيء. وإِنسان جَرُوزٌ إِذا كان أَكولاً. والجَرُوزُ: الذي إِذا أَكل لم يترك على المائدة شيئاً، وكذلك المرأَة. ويقال
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR98 harf
* ج ر ز * أرض * جُرُزٌ * وجرز كعسر وعسر لا نبات بها و * جَزْرٌ * و * جَزَرٌ * كنهر ونَهر كله بمعنى
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.987 harf
جرز يجرز جرزا: أكل أكلا وحيا، أي بسرعة. جرز: قتل، يجرزه جرزا، قال رؤبة: حتى وقمنا كيده بالرجـز والصقع من قاذفة وجرز فإنه أراد بالجرز القتل. قال الصاغاني: وروى أبو عمرو رجز رؤبة هكذا: بالمشرفيات وطعن وخـز والصقع من قاذفة وجرز قال: ويروى: والصقب. والقاذفة: المنجنيق. جرز: نخس يجرزه جرزا. وبه فسر ابن سيده بيت الشماخ الآتي ذكره قريبا.
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.535 harf
جَرَزَهُ 1 جَرَزَهُ جرز جرزه جرزة , (S, K, * TA,) aor. جَرُزَ , inf. n. جَرْزٌ, (S, Mgh, TA,) He cut it; or cut it off. (S, K, Mgh, TA.) You say also, جُرِزَتِ الأَرْضُ, meaning, The land had its herbage cut, or cut off: (A:) or became without herbage; its herbage having been consumed by the locusts or the sheep or goats or the camels or the like: (Fr, TA:) and جَرِزَتِ الأَرْضُ, aor. جَرَزَ ,
Maddenin bağlantısı

جَرَزَهُ 1 جَرَزَهُ جرز جرزه جرزة , (S, K, * TA,) aor. جَرُزَ , inf. n. جَرْزٌ, (S, Mgh, TA,) He cut it; or cut it off. (S, K, Mgh, TA.) You say also, جُرِزَتِ الأَرْضُ, meaning, The land had its herbage cut, or cut off: (A:) or became without herbage; its herbage having been consumed by the locusts or the sheep or goats or the camels or the like: (Fr, TA:) and جَرِزَتِ الأَرْضُ, aor. جَرَزَ , signifies [the same, or] the land became what is termed جُرُز; as also ↓ أَجْرَزَت. (TA.) ― -b2- It (time, or fortune, الزَّمَانُ,) destroyed, exterminated, or extirpated, him or it. (A, TA.) ― -b3- Also, (K,) aor. and inf. n. as above, (TA,) He slew him. (K, * TA.) -A2- Also جَرَزَ (K,) aor. and inf. n. as above, (TA,) He ate quickly. (K, * TA.) ― -b2- And جَرُزَ, (K,) inf. n. جَرَازَةٌ, (TA,) He ate much; was a great eater; (K, TA;) not leaving anything upon the table: (TA:) or (K and TA, but in the CK “ and ”) he ate quickly; was a quick eater. (K, TA.)

اجرزت الأَرْضُ 4 اجرزت الأَرْضُ ذ : see 1. ― -b2- اجرز القَوْمُ, from أَرْضٌ جُرُزٌ, (S,) is a phrase similar to جُرُز, (S, TA,) and signifies The people journeyed in a land such as is termed جُرُز: (TA in art. يبس:) also (TA) they were, or became, afflicted with dearth, scarcity, drought, sterility, or barrenness. (K, TA.) ― -b3- [And hence, app.,] اجرزت النَّاقَةُ The she-camel became lean, or emaciated. (K.)

جَرْزٌ جَرْزٌ جرز جرزة : see جُرُزٌ; the former, in two places.

جُرْزٌ جُرْزٌ جرز جرزة : see جُرُزٌ; the former, in two places.

جَرَزٌ جَرَزٌ جرز جرزة : see جُرُزٌ. ― -b2- Also سَنَةٌ جَرَزٌ A year of dearth, scarcity, drought, or sterility: (S, * K, * TA:) pl. أَجْرَازٌ. (S, TA.)

أَرْضٌ جُرُزٌ أَرْضٌ جُرُزٌ ذ , (S, Mgh, Msb, K,) and ↓ جُرْزٌ, and ↓ جَرَزٌ, and ↓ جَرْزٌ, (S, K,) and ↓ مَجْرُوزَةٌ, (K,) Land in which is no herbage; (Fr, S, Mgh;) as though the herbage or the rain were cut off from it: (S:) or from which the water is cut off, so that it is dried up and without herbage: (Msb, in explanation of the first:) or dried up, producing no herbage: (Jel in xviii. 7, in explanation of the first:) or of which the herbage has been cut: (Bd ibid., in explanation of the first; and A in explanation of the last:) or that produces no herbage: (K:) or of which the herbage has been eaten: (K: or this is the signification of the last [only] according to the S:) or not rained upon: (K:) or, accord. to some of the expositions of the Kur, by the first is meant the land of El-Yemen: and by the second, accord. to El-'Otbee, [land] that takes, or receives, much water, and does not dry it up: and as to ↓ جَرْزٌ, it may be an inf. n. used as an epithet, as though meaning ذَاتُ جَرْزٍ, i. e., of which the herbage has been eaten: also ↓ أَرْضٌ مَجْرُوزَةٌ is explained as signifying land of which the herbage has been consumed by the locusts or the sheep or goats or the camels or the like: (TA:) and ↓ مَفَازَةٌ مِجْرَازٌ a barren desert: (A, * K:) [see also جَارِزٌ:] the pl. of جُرْزٌ is جِرَزَةٌ, like as جِحَرَةٌ is pl. of جُحْرٌ; and that of جَرَزٌ is أَجْرَازٌ, like as أَسْبَابٌ is pl. of سَبَبٌ: (S:) and one says also أَرْضٌ أَجْرَازٌ, (K, TA,) as well as أَرَضُونَ أَجْرَازٌ. (TA.)

جَرْزَةٌ جَرْزَةٌ جرز جرزه جرزة , (S, A,) or ↓ جَرَزَةٌ, with fet-h to the ر, (K, TA,) Extirpation: (S, A:) or destruction. (K, TA.) Hence the saying, لَنْ تَرْضَى شَانِئَةٌ اـِلَّا بِجَرْزَةٍ A female that hates, by reason of the vehemence of her hatred, will not be content save with extirpation [of the object of her hatred]: (S:) or لَمْ يَرْضَ شَانِئُهُ اـِلَّا بِجَرْزَةٍ, (A,) or ↓ بَجَرَزَةٍ, (TA,) His hater was not content save with extirpation of him whom he hated. (A, TA.) You say also, ↓ رَمَاهُ اللّٰهُ بِشَرَزَةٍ وجَرَزَةٍ, [or بِشَرْزَةٍ وَجَرْزَةٍ, thus, only, the former word is written in the K and TA in art. شرز, and I think that the latter is correctly written in like manner, as in the S and A,] God smote him with destruction [and extirpation]. (TA.)

جُرْزَةٌ جُرْزَةٌ جرز جرزه جرزة A bundle of [the kind of trefoil called] قَتّ (A, Mgh, Msb, K) or the like: (Mgh, Msb, K:) or a handful thereof: (Mgh, Msb:) pl. جُرَزٌ. (A, * Mgh, Msb.)

جَرَزَةٌ جَرَزَةٌ جرز جرزه جرزة : see جَرْزَةٌ, in three places.

جُرَازٌ جُرَازٌ جراز , applied to a sword, (S, K,) Cutting, or sharp: (K:) or cutting much, or very sharp: (S:) or penetrating: or that cuts off utterly, or entirely. (TA.) ― -b2- Hence you say of a she-camel, likening her to such a sword, اـِنَّهَا لَجُرَازٌ لِلشَّجَرِ (assumed tropical:) Verily she is one that eats and breaks the trees. (TA.) See also جَرُوزٌ.

جَرُوزٌ جَرُوزٌ جروز (tropical:) That eats much; (A, K;) [when applied to a man,] that leaves nothing upon the table when he eats: (S, A:) or that eats quickly: (K:) applied to a man, and to a camel; (TA;) and to a woman; and to a she-camel, as also ↓ جُرَازٌ; (S;) or [any] female: (TA:) or, applied to a she-camel, that eats everything. (As, TA.)

جَارِزٌ جَارِزٌ جارز , applied [to land, and hence,] to (tropical:) a woman, Barren: (S, A, K:) the woman is likened to land that produces no herbage. (TA.) [See also جُرُزٌ.] ― -b2- أَرْضٌ جَارِزَةٌ Dry and rugged land encompassed by sands or by a [level tract such as is called] قَاع: (S, K:) pl. جَوَارِزُ: (S, TA:) mostly applied to islands of the sea. (TA.)

مُجْرِزَةٌ مُجْرِزَةٌ مجرزه مجرزة , applied to a she-camel, Lean, or emaciated. (K.)

مِجْرَازٌ مِجْرَازٌ مجراز : see جُرُزٌ; the latter, in two places.

مَجْرُوزَةٌ مَجْرُوزَةٌ مجروزه مجروزة : see جُرُزٌ; the latter, in two places.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR658 harf
جَرَزَ جَرَزَ U ( n. ac. جَرْز 1 ), a. Cut off; devoured, consumed. b. Killed. c. Satirized. جَاْرَزَ جَاْرَزَ III , a. Joked, rallied, quizzed. أَجْرَزَ أَجْرَزَ IV , a. Was barren, waste. تَجَاْرَزَ تَجَاْرَزَ VI , a. Abused, inveighed against each other. جَرْز جَرْز 1 , ( pl. أَجْرَاْز 38 ), a. Barren; waste. جَرْزَة جَرْزَة 1t , a. Extermination, annihilation. جُرْز جُرْز 3 ,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.285 harf
جرز جَرَزَ - يَجْرُزُ - جُرُز جَرَزَ - يَجْرُزُ + كائن + شيئاً أو نبتاً: يقصه ويجزه ويحلقه فيجعله أجرد: يقطع ويحلق ويقص كل ما على سطح الشيء، كالأرض مثلاً من نبات، ويترك أصله لينبت بدلاً منه، كما في قطع الحشيش والبقدونس جُرُز: على وزن" فـُعـُل" اسم فعل بمعنى مفعول من " جَرَزَ - يَجْرُزُ ": الشيء الذي استأصل وقطع منه كل ما على سطحه وترك
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler12 mücavir (20 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صعد

    1 ortak ayet · Bayır, yokuş yer demektir

  2. زرع

    1 ortak ayet · Ekin demektir

  3. سوق

    1 ortak ayet · Sevk bacak demektir

  4. موه

    1 ortak ayet · Su

  5. أكل

    1 ortak ayet · Ekel pas demektir

  6. نعم

    1 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır

  7. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  8. خرج

    1 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  9. نفس

    1 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  10. رأي

    1 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  11. جعل

    1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  12. أرض

    1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

Geçtiği ayetler(2)

  1. أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَسُوقُ الْمَاءَ إِلَى الْأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعَامُهُمْ وَأَنْفُسُهُمْ أَفَلَا يُبْصِرُونَ

    Bitkisiz toprakGörmezler mi ki; Biz, kuru yerlere suyu gönderiyor, onunla hayvanlarının ve kendilerinin yedikleri ekinleri çıkarıyoruz. Hala da görmeyecekler mi?

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجرز
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجرد, حصد, جذذ, عقر
Zıt Kökنبت
Çekirdek Özet 1Üzerindeki bitki örtüsü tamamen kesilip biçilmiş, yenilip tüketilmiş çıplak ve kurak zemin
Çekirdek Özet 2Dünya hayatının geçici süsünün bütünüyle kazınarak sıfırlanması ve ölü toprağın su ile yeniden diriltilmeye hazır mutlak çıplaklık hali
Çekirdek Özet 3Varlığın maddî tezahürlerinin sıfır noktasına çekilmesi, tam tasfiye ve yeniden inşa öncesi radikal arınma hali
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca doğal bir çöl veya kumul arazisi sanarak kökündeki kesilme, kökten kazınma ve tasfiye eylemini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جرÇekmek, sürümek, sıyırmak ve yüzeyi kazıyarak taşımak anlamını taşır; nitekim جرد kökünde soymak, جرف kökünde süpürüp götürmek, جرح kökünde deriyi yırtıp açmak ve جرم kökünde meyveyi ağaçtan kesip koparmak eylemleri bu çekirdeğe dayanır.زZâ harfinin kattığı keskinlik, koparma ve sonlandırma etkisiyle çekme eylemi kökten kesme, biçme ve üzerinde hiçbir kalıntı bırakmayacak şekilde tüketip bitirme anlamına daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir yüzey boyunca kütlesel ilerleme, temas ve toplama hareketi.
رİnsan başı; baş, ilk, üstBir nesnenin veya mekânın en üst katmanı, tepe noktası ve yüzeyi.
زKesici alet; kesme, ayırma, biçmeKeskin bir müdahaleyle dilimleme, ayırma, koparıp ortadan kaldırma eylemi.
جرزYüzey boyunca ilerleyerek üst katmanı kesip bütünüyle temizleyen, ardında hiçbir çıkıntı ve örtü bırakmayan süpürücü ve kökten kesici hareket.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKesici bir aletle kökünden biçmek; çekirgelerin veya hayvanların otlağı tamamen yiyip toprağı çıplak bırakması; sofrada hiçbir kırıntı bırakmayan aşırı obur yiyici.
Cahiliye şiiri kullanımıŞammâh b. Dırâr'ın beytinde boğazı ve genzi yırtarcasına kesen şiddetli kuru öksürük için kullanımı: لها بالرغامى والخياشيم جارز
Erken Arapça kullanımTubba‘ın beytinde üzerindeki ağaç ve bitkilerin kökten kesilip tasfiye edildiği çorak arazi tasviri: لا تسقني بيدك إن لم ألقها / جرزا كأن أشاءها مجروز ; ayrıca obur kadın tasviri için meşhur kullanım: ترى العجوز خبة جروزا

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Afro-Asyatik ve Sami dillerinde جرز kökü, özellikle baltayla veya kesici bir aletle kökünden kesme, biçme ve ayırma eylemlerini ifade eden ilksel bir ses-anlam öbeğine dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede g-r-z (גָּרַז) kökü baltayla kesmek, doğramak ve kökünden koparmak anlamına gelir; nitekim İbranicede gerzen (balta) kelimesi doğrudan bu kökten türemiş kesici alet adıdır. Arapçada kök bir yandan keskin kılıç için sıfatlaşırken (سيف جراز), diğer yandan üzerindeki bütün bitki örtüsü adeta baltayla biçilmiş veya obur bir canlı tarafından tamamen tüketilip sıfırlanmış çorak arazi (أرض جرز) anlamını kazanmıştır. Arapça, kökün taşıdığı fiziksel kesme eylemini hem tüketici oburluğa hem de mutlak bitkisizliğe doğru genişleterek soyutlamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجرزKökünden kesmek, koparmak, sofradaki her şeyi yiyip bitirmek; bitkisi kesilmiş veya tüketilmiş kuru arazi.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice g-r-z (גָּרַז), gerzenBaltayla veya kesici aletle kökten kesmek; balta ismi türetimi.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ses denkliğiyle kanıtlanmış ortak kök tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جرزAnlamlıKökünden kesmek, tüketilmiş zeminÜzerinde canlı bitki kalmamış, süpürülüp çıplak bırakılmış toprak; doymak bilmeyen obur.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
جزرAnlamlıKesmek, boğazlamak, suyun çekilmesiAğacı veya hayvanı kesip parçalamak; denizin çekilerek kıyı zeminini çıplak bırakması.Ortak çekirdek; Kur'an'da geçmez.
رجزAnlamlıSarsılmak, azap, kirlilikSarsıntılı ve istikrarsız hareket; insana musallat olan ruhi ve bedeni pislik veya ilahi ceza.Kur'an'da geçer; zıt yönde sarsıcı dinamizm.
رزجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde müsta‘mel kaydı bulunsa da yerleşik semantik alanı yoktur; Kur'an'da geçmez.
زجرAnlamlıHaykırarak menetmek, engellemekŞiddetli ses ve baskı ile birini yolundan çevirmek veya harekete geçirmek.Kur'an'da geçer; kesme ve durdurma bağı.
زرجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kayıtlı olmakla birlikte bağımsız kök anlamı teşekkül etmemiştir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جرزMerkezBitkisizleşme, kökten kesilmeÜzerindeki her türlü canlı örtünün tamamen kazınarak çıplak kalmasıTüketilerek veya kesilerek sıfır noktasına indirilen arazi hali.
جردKomşuSoyunma, kabuğundan sıyrılmaYüzeydeki dış örtünün çıkarılıp atılmasıجرز kökündeki tüketici kesme yerine جرد daha çok kabuk veya örtünün soyulup açığa çıkmasıdır.
حصدKomşuBiçme, mahsulü toplamaBelirli bir olgunluk sonrasında ekinin hasat edilmesiحصد planlı ve faydalı bir hasat eylemi iken, جرز ardında hiçbir iz bırakmayan mutlak bir tasfiyedir.
جذذKomşuUfalama, kırma, parçalamaBir bütünü küçük parçalara ayırarak yok etmeجذذ nesneyi ufalamaya ve kırmaya odaklanır; جرز ise yüzeyi pürüzsüzce sıyırıp almayı hedefler.
عقرKomşuKökünden kesme, kısırlıkCanlılığı sağlayan hayat damarını kesip verimsiz kılmaعقر doğurganlığın ve verimin içten bozulmasıdır; جرز ise dışsal yüzeyin bütünüyle temizlenmesidir.
نبتZıtFilizlenme, bitme, yeşermeTopraktan canın ve bitkinin fışkırması, yüzeyin örtülmesiجرز durumundaki mutlak çıplaklığın karşıtı olarak toprağın örtüye ve canlılığa kavuşması.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجرزKökünden kesilmiş, bitkisizYüzeyindeki nebatat bütünüyle tüketilmiş veya kesilmiş kurak zemin.Kesin
Latincearidus, vastatus, desolatusKurak, çorak, tahrip edilmişFiziksel çıplaklığı ve çoraklığı verir; ancak kökteki oburca yenip tükenme dinamizmini dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizcebarren, desolate, stripped bareÇorak, kökünden kazınmış, kupkuruÜzerindeki örtüsü alınmış olmayı iyi karşılar; su ile yeniden canlanma potansiyelini ise bağlam dışı bırakır.Güçlü
Almancakahl, unfruchtbar, ödÇıplak, verimsiz, metrukYüzeyin bitkisizliğini ve ıssızlığını karşılar; tüketim sonucu oluşan arınmışlık nüansı eksiktir.Güçlü
Fransızcaaride, dénudé, dévastéKurak, çıplak bırakılmış, soyulmuşÖrtüsüz kalma ve sıyrılma halini belirtir; kökteki kesilip sıfırlanma hareketini kısmen karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صَعِيدًا جُرُزًاKozmik tasfiye ve dünya hayatının süsünün yok edilmesiKıyamet sürecinde yeryüzündeki tüm ziynet, bağ, bahçe ve binaların düzlenip üzerindeki her türlü bitki ve varlığın kökünden kazınması bağlamı (Kehf 18:8).
الْأَرْضِ الْجُرُزِYeniden diriliş için hazırlanan çıplak ve kupkuru araziHiçbir yeşilliği kalmamış, görünüşte ölü toprağa su sevkedilerek ekinlerin ve rızıkların çıkarılması, diriliş delili bağlamı (Secde 32:27).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBa‘s ve haşir (yeniden diriliş) deliliÖlü ve bitkisiz toprağın canlanması üzerinden cismani dirilişin aklen ve fiilen ispatıSıfır noktasındaki bir varlığın ilahi kudretle yeniden inşa edilmesi.
FıkıhZiraat, ihya ve ölü arazinin imarıÜzerinde hiçbir mülkiyet ve ziraat eseri bulunmayan sahipsiz çorak arazinin (mevât) tespiti ve mülkiyetiZirai potansiyeli uykuda olan, üzerinde fiili ürün bulunmayan toprak.
TefsirKozmik tasfiye ve dünya hayatının hakikatiKehf 18:8'deki ifadenin dünya hayatının aldatıcı süslerinin sıfırlanacağını bildirmesiZahiri debdebenin geçiciliği ve mutlak ontolojik çıplaklık hali.
HadisKıyamet ahvali ve arazi tasvirleriKıyamet günü yerin üzerinde hiçbir işaret ve tümsek kalmaksızın dümdüz ve çıplak kılınması rivayetleriÜzerindeki bütün insan yapımı ve tabii örtülerin süpürülmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret ve diriliş tasavvuruOntolojik sıfırlanma noktasıKulun dünyevi aldanıştan arınmasını ve dirilişin tek failini görmesini sağlamaYeryüzü süsünün silinmesi tevhidin mutlak egemenliğini aşikâr kılar.Kesin
İlmiJeoloji ve ekolojiÇölleşme ve kuraklık fazıEkosistemde biyokütlenin sıfırlanması ve su döngüsüyle canlanma eşiğiKurak arazinin su ile teması sonucu biyolojik üretimin tetiklenmesi döngüsü.Güçlü
SiyasiToplumsal kriz ve güç tasfiyesiRadikal güç ve mülk arınmasıGüç ve iktidar vehminin kökünden kazınmasıBâtıl veya mütekebbir yapıların dünya üzerindeki hakimiyet iddialarının hükümsüz kılınması.Muhtemel
İktisadiÜretim ve sermaye döngüsüSıfır sermaye veya atıl rezervÜretim faktörlerinin tamamen durduğu, yeni bir girdi (su/sermaye) bekleyen saf potansiyel haliKatma değerin tamamen yok olduğu kriz anından sonraki yeniden yapılanma zemini.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonun sıfırlanması veya boş kümeBir sistemdeki tüm dinamik değişkenlerin sıfır değerine çekilerek taban çizgisine dönmesi hali.Güçlü
Beşeri bilimlerBoş levha veya radikal mülksüzleşmeToplumsal veya psikolojik yapıdaki tüm birikmiş yapıların tasfiye edilip saf, yalın başlangıç durumuna dönülmesi.Muhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece coğrafi bir çöl kumu veya baştan beri verimsiz olan taşlık bir araziye indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün kesilme, kökünden biçilme ve tüketilme dinamiğini barındırması; yani arazinin aslında bitki verme kabiliyeti olan fakat üzerindeki örtünün bütünüyle sıyrılmış ve yeni bir su girdisi bekleyen dinamik bir geçiş fazı olması.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKehf 18:8'deki kozmik tasfiyenin dehşetini kavrayamamak; Secde 32:27'deki diriliş mucizesini ise zaten hiçbir şey bitmeyen taşlık sanarak toprağın uykudaki canlılık potansiyelini gözden kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın dünya hayatı tasavvuru ile ahiret ve diriliş mekanizması arasındaki bağı kurar; varlığın dış süsünün geçiciliğini ve ilahi müdahaleyle her an sıfırlanıp yeniden inşa edilebilirliğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Dünyanın faniliğini ve süslerin zevalini anlatan eskatolojik ayetlerde (Kehf 18:8) ve ölü tabiatın su ile diriltilişini ba‘s delili kılan kozmik ayetlerde (Secde 32:27).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeryüzündeki mülkiyetin ve medeniyetin kalıcı olduğu zannını yıkar; ölümün bir yok oluş değil, dirilişe hazırlanan mutlak bir temizlenme ve arınma zemini olduğunu fark ettirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÜzerindeki ekin ve nebatat bütünüyle kesilip biçilmiş, yenilip tüketilmiş kupkuru, çıplak toprak.
  • Soyut anlamVarlığın tüm harici tezahürlerinden, süs ve yapay eklentilerinden soyutlanarak saf potansiyel ve sıfır noktasına indirgenmesi.
  • Sistematik karşılıkYıkım ile yeniden diriliş arasındaki ara kesit; ilahi girdinin (su/vahiy) yeniden hayat vermesi için zorunlu olan mutlak arınma ve zemin tasfiyesi.
  • LaTeX modeliS0=S∖B→WS′
  • LaTeX açıklamasıBurada S, yeryüzünü ve üzerindeki tüm unsurları ifade eder. B, yüzeydeki bütün bitki, süs ve canlılık katmanını gösterir. S∖B işlemiyle bu katmandan bütünüyle arındırılan taban, çıplak ve kesilmiş zemin olan S0 yani جرز durumunu simgeler. Dışsal bir fail veya girdi olan W (su veya ilahi emir) sisteme dahil olduğunda, sıfırlanmış zemin S′ biçiminde yeni bir diriliş ve canlılık fazına evrilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج