حصد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ص-د5 sîga, 57 mücavir kök, 6 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خلطحَصَدْتُمْموهالْحَصِيدِوَحَصِيدٌحصدزرعأكلحَصَادِهِخمدحببدأب

KökSîga 5Ayet 6Sure 6Mücavir 57

▶ Ağı aç (3B)

حصد

ح - ص - د

KÖK
  • 6 geçiş
  • 6 ayet
  • 5 sîga
  • 13 sözlük

Hasad: Biçilen ekin demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hasad: Biçilen ekin demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.187 harf
باب الحاء الصاد والدال معهما ح ص د، ص د ح يستعملان فقط حصد: الحَصْد: جَزُّ البُرِّ ونحوه. وقَتْلُ الناس أيضاً حَصْدٌ. وقول الله تعالى: "فجَعَلْناهُم حَصيداً" أي كالحَصيد المَحصُود. والحَصيدةُ: المَزْرَعة إذا حُصِدَت كُلُّها، والجميع الحَصائد، قال الأعشى: قالوا البقيَّةَ والهِنْديٌّ يحصُدُهُمْ ولا بقيَّة إلاّ الثَأرُ فانكَشَفُـوا نَصَبَ البقيّةَ بفِعْل مُضمَر أي ألقَوا. وقوله تعالى: "وحَبّ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR464 harf
حَصَدْتُ الزَرْعَ وغيرَهُ أَحْصِدُهُ وأحصُدُهُ حَصْداً. والزرع محصودٌ وحَصِيد وحَصدةٌ وحَصَد بالتحريك. وحصائدُ ألسنتهم التي في الحديث، هو ما قيل في الناس باللسان وقُطِعَ به عليهم. والمِحْصَدُ: المِنْجَلُ. وأَحْصَدَ الزرعُ واستحصد: حانَ له أن يُحْصَدَ. وهذا زمن الحَصادِ والحِصاد. وحبل يُحْصَدٌ: أي محكَمٌ مَفْتول، وحَصِدٌ بكسر الصاد. واستحصد الحبلُ، أي استحكم. واسْتَحْصَدَ القومُ، أي اجتمعوا
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.309 harf
ح ص د حصد ، صدح ، دحص استعمل من وجوهها : حصد ، صدح ، دحص . حصد : قال الليث : الحَصْد : جَزُّك البُرّ ونحوه من النَّبات ، وقَتْلُ الناس حَصْدٌ أيضاً ، قال الله جلّ وعزّ : ( حَتَّى ? جَعَلْنَ ? هُمْ حَصِيداً خَ ? مِدِينَ ) ( الأنبيَاء : 15 ) هؤلاء قوم قتلوا رسولا بُعِث إليهم فعاقبهم الله وقتلهم مَلِكٌ من ملوك الأعاجم ، فقال الله جلّ وعزّ : ( حَتَّى ? جَعَلْنَ ? هُمْ حَصِيداً خَ ? مِدِينَ ( أي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.998 harf
(باب الحاء والصاد وما يثلثهما) (حصف) الحاء والصاد والفاء أصلٌ واحد، وهو تشدُّدٌ يكون في الشيءِ وصلابةٌ وقوَّة. فيقال لرَكانة العقْل حصافة، وللعَدْوِ الشديد إحصاف. يقال فرسٌ مِحْصَفٌ وناقة مِحْصافٌ. ويقال كتيبة محصوفةٌ، إذا تَجمَّع أصحابُها وقلّ الخَلَل فيهم. قال الأعشى: تأوِي طوائِفُها إلى مَحْصُوفة *** مكروهةٍ يخشى الكماةُ نِزالَها([1]) ويقال "مخصوفة"، وهذا له قياسٌ آخر وقد ذكر في بابه. ويقال
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR909 harf
- أصل الحصد قطع الزرع، وزمن الحصاد والحصاد، كقولك: زمن الجداد والجداد، وقال تعالى: ﴿وآتوا حقه يوم حصاده﴾ [الأنعام/141]، فهو الحصاد المحمود في إبانه، وقوله عز وجل: ﴿حتى إذا أخذت الأرض زخرفها وازينت وظن أهلها أنهم قادرون عليها أتاها أمرنا ليلا أو نهارا فجعلناها حصيدا كأن لم تغن بالأمس﴾ [يونس/24]، فهو الحصاد في غير إبانه على سبيل الإفساد، ومنه استعير: حصدهم السيف، وقوله عز وجل: ﴿منها قائم وحصيد﴾
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR342 harf
ح ص د حصـد الزرع‏:‏ جره فهو حصيد وجمعه حصائد وهذا زمان الحصاد ‏"‏ وآتوا حقه يوم حصاده ‏"‏ وأخذوا حصاد الشجر أي ثمره‏.‏ وأحصد الزرع واستحصد‏.‏ وأحصد الحبل وأحصفه وحبل محصد محصف وقد استحصد الحبل إذا استحكم فتله‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ حصدهم بالسيف‏:‏ قتلهم ‏"‏ وهل يكب الناس على مناخرهم في النار إلا حصائد ألسنتهم ‏"‏ ومن زرع الشر حصد الندامة‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.095 harf
الحَصْدُ: جزك البر ونحوه من النبات. حَصَدَ الزرع وغيره من النبات يَحْصِدُه ويَحْصُدُه حَصْداً وحَصاداً وحِصاداً؛ عن اللحياني: قطعه بالمِنْجَلِ؛ وحَصَده واحتصده بمعنى واحد. والزرع محصود وحَصِيدٌ وحَصِيدَةٌ وحَصَدٌ، بالتحريك؛ ورجل حاصد من قوم حَصَدةٍ وحُصَّاد. والحَصَاد والحِصاد: أَوانُ الحَصْد. والحَِصَادُ والحَصِيدُ والحَصَد: الزرع والبر المحصود بعدما يحصد؛ وأَنشد: إِلى مُقْعَدات تَطْرَحُ الريحُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR340 harf
* ح ص د * * حَصَدَ * الزرع وغيره أي قطعه وبابه ضرب ونصر فهو * مَحْصُودٌ * و * حَصيدٌ * و * حَصيدةٌ * و * حَصَدٌ * بفتحتين و * حَصَائِدُ * الألسنة الذي في الحديث هو ما قيل في الناس باللسان وقُطع به عليهم و * المِحْصَدُ * المنجل وزنا ومعنى و * أحْصَدَ * الزرع و * اسْتَحْصَدَ * أي حان له أن * يُحْصَد * وهذا زمن * الحِصَاد * بفتح الحاء وكسرها
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.833 harf
حصد الزرع وغيره من النبات يحصده، بالكسر، ويحصده، بالضم، حصدا، بفتح فسكون، وحصادا، بالفتح، وحصادا، بالكسر، عن اللحياني: قطعه بالمنجل. وأصل الحصاد في الزرع، كاحتصده قال الطرماح: إنما نحن مثل خأمة زرع فمتى يأن يأت محتصده وهو حاصد، من قوم حصدة، محركة، وحصاد، بضم فتشديد. والحصاد، بالفتح: أوانه، ويكسر. والحصاد: نبت ينبت في البراق على نبتة الخافور يخبط الغنم، وفي بعض
Maddenin bağlantısı

حصد الزرع وغيره من النبات يحصده، بالكسر، ويحصده، بالضم، حصدا، بفتح فسكون، وحصادا، بالفتح، وحصادا، بالكسر، عن اللحياني: قطعه بالمنجل. وأصل الحصاد في الزرع، كاحتصده قال الطرماح: إنما نحن مثل خأمة زرع فمتى يأن يأت محتصده وهو حاصد، من قوم حصدة، محركة، وحصاد، بضم فتشديد. والحصاد، بالفتح: أوانه، ويكسر. والحصاد: نبت ينبت في البراق على نبتة الخافور يخبط الغنم، وفي بعض النسخ: يخبط للغنم. وقال أبو حنيفة: الحصاد يشبه السبط. وروي عن الأصمعي: الحصاد: نبت له قصب ينبسط في الأرض، وريقه على طرف قصبه. وفي الصحاح: الحصاد كالنصي. والحصاد: الزرع المحصود، كالحصد، محركة، والحصيد، كأمير، والحصيدة، بزيادة الهاء، وأنشد: إلى مقعدات تطرح الريح بالضحى عليهن رفضا من حصاد القلاقـل أراد بحصاد القلاقل: ما تنأثر منه بعد هيجه. وأحصد البر والزرع: حان أن يحصد ، كاستحصد، قاله ابن الأعرابي. وقيل استحصد: دعأ إلى ذلك من نفسه. وأحصد الحبل: فتله فتلا محكما.

والحصيدة: أسافل الزرع التي تبقى لا يتمكن منها المنجل. والحصيد: المزرعة، لأنها تحصد. وقال الأزهري: الحصيدة المزرعة إذا حصدت كلها. والجمع الحصائد. والحصيد: الذي حصدته الأيدي. قاله أبو حنيفة. وقيل هو الذي انتزعته الرياح فطارت به. والمحصد، كمجمل: ما جف وهو قائم. والحصد، محركة: نبات، واحدته حصدة، أو شجر، قال الأخطل: تظل فيه بنأت الماء أنـجـية وفي جوانبه الينبوت والحصد والحصد: ما جف من النبات وأحصد، قال النابغة: يمده كل واد متـرع لـجـب فيه حطام من الينبوت والحصد والحصد: اشتدأد الفتل، واستحكام الصناعة في الأوتار والحبال والدروع، يقال: حبل أحصد وحصد، ككتف، ومحصد، كمكرم، ومستحصد على صيغة اسم الفاعل، وقال الليث: الحصد مصدر الشيء الأحصد، وهو المحكم فتله وصنعته، وحبل محصد، أي محكم مفتول، ووتر أحصد: شديد الفتل. ودرع حصداء: ضيقة الحلق محكمة صلبة شديدة. وشجرة حصداء: كثيرة الورق نقلهما الصاغاني. وحصد الرجل: مات، حكاه اللحياني عن أبي طيبة، وقال هي لغتنا، ولغة الأكثر: عصد، بالعين المهملة. واستحصد الرجل غضب، أو اشتد غضبه واستحصد القوم: اجتمعوا وتضافروا. واستحصد الحبل استحكم، وكذلك أمر القوم، كاستحصف. والمحصد كمنبر: المنجل الذي يجز به الزرع. ومن المجاز: رجل محصد الرأي، كمجمل: سديده محكمه، على التشبيه بالحبل المحصد. ورأي مستحصد: محكم. ومما يستدرك عليه: حصاد كل شجرة: ثمرتها. وحصاد كل شجرة: ثمرتها. وحصاد البقول البرية: ما تناثر من حبتها عند هيجها. وحب الحصيد ممأ أضيف إلى نفسه، وقال الليث: أراد حب البر المحصود. ومن المجاز: حصدهم بالسيف يحصدهم حصدا: قتلهم، أو بالغ في قتلهم، واستأصلهم، مأخوذ من حصد الزرع. وفي التهذيب: وحصاد البروق: حبة سوداء، ومنه قول ابن فسوة: كأن حصاد البروق الجعد جائل بذفرى عفرناة خلاف المعذر وحصائد الألسنة: أي ما قالته الألسنة، وهو ما يقتطعونه من الكلام الذي لا خير فيه، واحدتها حصيدة، تشبيها بما يحصد من الزرع إذا جز، وتشبيها للسان وما يقتطعه من لاقول بحد المنجل الذي يحصد به. وحكى ابن جني عن أحمد بن يحيى: حاصود وحواصيد، ولم يفسره. قال ابن سيده: ولا أدري ما هو. ومن المجاز: من زرع الشر حصد الندامة.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.393 harf
حَصَدَ 1 حَصَدَ حصد , (S, A, Mgh, &c.,) aor. حَصُدَ and حَصِدَ , inf. n. حَصْدٌ (S, Mgh, Msb, K) and حَصَادٌ (Lh, Mgh, K) and حِصَادٌ, (Lh, K,) He reaped, or cut (A, Mgh, K) with the مِنْجَل, (K,) seed-produce, (S, A, Mgh, Msb, K,) and plants, or herbage; (S, * K;) originally used in relation to seed-produce; (TA;) as also ↓ احتصد. (K.) ― -b2- [Hence,] حَصَدَهُمْ بِالسَّيْفِ (tropical:) [He
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR886 harf
حَصَدَ حَصَدَ I , U ( n. ac. حَصْد 1 , حَصَاْد 22 , حِصَاْد 23 ), a. Reaped, mowed. حَصِدَ حَصِدَ A ( n. ac. حَصَد 4 ), a. Was firmly twisted, solid, compact. أَحْصَدَ أَحْصَدَ IV , a. Was ripe, ready for reaping. اِحْتَصَدَ اِحْتَصَدَ VIII , a. Reaped, mowed. اِسْتَحْصَدَ اِسْتَحْصَدَ X , a. Banded, leagued together. b. see IV . حَصِد حَصِد 5 , a. Strongly twisted, compact &
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.429 harf
حصد حَصَدَ - يَحْصُدُ (حَصَدَ - يَحْصِدُ) - حَصِيْد - حَصَاد حَصَدَ - يَحْصُدُ (حَصَدَ - يَحْصِدُ) + كائن + شيئاً: يقطع ويجني ثمرته ويفصلها عن أصلها: يقوم بقطع المحصول الناتج من الحب أو النبات، وفصله عن باقي النبات حَصِيْد: على وزن" فـَعيـْل" اسم فاعل مبالغة بمعنى مفعول من " حَصَدَ - يَحْصُدُ ": الثمرة أو الشيء المهم المفصول والمقطوع عن
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler57 mücavir (73 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. زرع

    2 ortak ayet · Ekin demektir

  2. أكل

    3 ortak ayet · Ekel pas demektir

  3. نبت

    2 ortak ayet · Bitki

  4. خمد

    1 ortak ayet · Hamud üzeri külle kapatılmış kor demektir

  5. موه

    2 ortak ayet · Su

  6. رمن

    1 ortak ayet · Nar meyvesi veya ağacı demektir

  7. حبب

    2 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  8. زخرف

    1 ortak ayet · Süs, desen demektir

  9. سنبل

    1 ortak ayet · Başaklar

  10. مسي

    1 ortak ayet · Dün

  11. خلط

    1 ortak ayet · Bulanık su demektir

  12. دأب

    1 ortak ayet · De’b (hemze) : Dabbe yürüyen hayvandır

Geçtiği ayetler(6)

  1. … قَادِرُونَ عَلَيْهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ …

    BiçilmişDünya hayatının misali; sadece gökten indirdiğimiz su gibidir. Onunla, insan ve hayvanların yiyerek beslendikleri bitkiler bol bol yetişir; yeryüzü renk renk, çeşit çeşit masullerle süslenir. Ve yerin sahibleri bütün bunlara kadir olduklarını sandıkları sırada; geceleyin veya gündüzün emrimiz geliverirde orayı hiç birşey bitirmemişe çeviririz. Daha dün birşey yokmuş gibi olur. İşte Biz, ayetlerimizi düşünen insanlar için böylece açıklarız.

  2. فَمَا زَالَتْ تِلْكَ دَعْوَاهُمْ حَتَّى جَعَلْنَاهُمْ حَصِيدًا خَامِدِينَ

    BiçilmişBu haykırmaları devam edip dururken Biz; onları, biçilmiş bir ot, sönmüş bir ocak haline getirdik.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحصد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصرم, جذذ, قطع
Zıt Kökزرع
Çekirdek Özet 1Olgunlaşan bitkiyi dipten kesip devirme ve düğümü sıkıca pekiştirme
Çekirdek Özet 2Sürecin nihayete erip semerenin devşirilmesi veya helak ile kökten kesilip yere serilme
Çekirdek Özet 3Amel ve eylemlerin kaçınılmaz ontolojik hasılatı ve döngüsel hesaplaşma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir tarımsal eyleme indirgeyerek ahlaki ve ontolojik sonuç yasasını gözden kaçırma

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حصSıkıştırma, kuşatma, ayırma, pay etme ve açığa çıkarma (örnek kökler: حصب, حصر, حصل, حصن, حصحص)دKapı ve kesinti imgesiyle hareketin tamamlanıp ürünün gövdeden kesin biçimde koparılması ve sürecin kapanışı

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarÇevirme, sınır koyma, muhafaza etme ve dış etkilerden ayırma
صOlta, bitkiEğilme, yakalama, topraktan yükselme veya sıkıca tutunma
دKapıGeçiş, hareketin sınırına varma, son bulma ve kapanma
حصدSınırı belirlenmiş bitkinin döngü kapısına ulaşıp kesilmesiÇevrelenip olgunlaşan bitkinin döngüsünün kapıya, yani nihai sınıra dayanarak dipten kesilip devrilmesi ve sürecin tamamlanması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEkinin veya otun orakla dipten kesilip biçilmesi; ipin katlarının çözülmeyecek şekilde sıkıca bükülüp pekiştirilmesi
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ savaşta düşmanın orakla biçilir gibi kılıçtan geçirilmesini şu beyitte ifade eder: قالوا البقيَّةَ والهِنْديٌّ يحصُدُهُمْ / ولا بقيَّة إلاّ الثَأرُ فانكَشَفُـوا
Erken Arapça kullanımZü’r-Rimme çöl bitkilerinin rüzgârla dökülen tohum ve hasadını anlatırken şöyle der: عليهِنَّ رفضاً من حِصاد القُلاقِلِ

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Luğa, Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde حصد kökü, tarımsal üretimin döngüsel evresi olan biçme ve devşirme eylemiyle doğrudan örtüşen kadim bir ortak mirasa dayanır. Batı ve Doğu Sami kollarında düzenli ses ve anlam denklikleri mevcuttur. Klasik Süryanicede ܚܨܕ (ḥṣad) ve Yahudi Babil Aramicesinde חֲצַד (ḥăṣad) fiilleri doğrudan «ekin biçmek, hasat etmek» manasında kullanılır. Arapçadaki kök, bu somut eylemin yanında ipin sıkı bükülmesi (iḥkâm) ve birikimin nihai akıbete varması yönündeki soyut semantik genişlemeyi de muhafaza etmiştir. Süreç tamamlama ve kökten kesme ekseni, Sami muhitinde hem tarımsal hasat hem de mecazi olarak ölüm ve ceza bağlamlarında paralel bir seyir izlemiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Brockelmann Lexicon Syriacum.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBirbirine bağlı iki eksen: Kesip devirme ve sıkıca pekiştirmeEkinin kesilerek derlenmesi fiziksel boyutu, ipin muhkem bükülmesi (ḥablun muḥṣad) ise kuvvet ve tamamlanma boyutunu kurarKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ܚܨܕ (ḥṣad) ve Aramice חֲצַד (ḥăṣad)Kuzeybatı Sami dillerinde ekin biçme, hasat kaldırma fiiliyle ses ve anlam bakımından tam soydaştırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiGüney Arapça ve diğer Afro-Asyatik izlerGüney Arabistan kitabelerinde tarımsal üretim ve vergilendirme terimleriyle paralellik arz ederMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Luğa, HALOT, Payne Smith.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حصدAnlamlıBiçmek, hasat etmek, pekiştirmekEkinin orakla kesilmesi, ipin sağlam bükülmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
حدصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur’an’da geçmez
صحدAnlamlıŞiddetli sıcak olmak, parlamakGüneşin şiddetle yakması, sert ve yalçın taşKur’an’da geçmez
صدحAnlamlıSesini yükseltmek, açıkça haykırmakKuşun veya insanın yüksek ve net ses çıkarmasıKur’an’da geçmez
دحصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur’an’da geçmez
دصحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur’an’da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حصدMerkezBiçme ve semereyi devşirmeEkinin olgunluk evresine ulaştıktan sonra dipten kesilip devrilmesi ve sürecin toplanmasıOlgunlaşma şartı taşır; hem tarımsal mahsul hem nihai helak için kullanılır
صرمKomşuMeyve veya dalı koparıp almaAğacın üzerindeki meyveyi kesip toplama; boyuna kesmeحصد gibi dipten devirme değil, meyveyi daldan ayırma hareketidir
جذذKomşuParçalara ayırarak kırma ve kesmeBir bütünü ufak parçalara ayıracak şiddette kırma veya kesmeحصد gibi düzenli bir devşirme değil, imha ve parçalama odaklıdır
قطعKomşuKesip ayırmaBir şeyin devamlılığını kesintiye uğratma, parçayı bütünden ayırmaGenel bir kesme eylemidir; hasattaki gibi olgunlaşma ve ürün devşirme unsuru içermez
زرعZıtTohumu toprağa saçma, ekmeSürecin başlangıcı; tohumun toprağa gömülüp filizlenmeye bırakılmasıحصد tohumun gelişim döngüsünün nihayete erip kesilmesidir; zıt kutbudur

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحصدEkin biçmek, süreci kesip devşirmekEkinin dipten kesilmesi, amellerin sonucuna ulaşması ve helak olmaKesin
Latincemetere, messisEkin biçmek, hasatEkinin toplanmasını karşılar; helak ve pekiştirme mecazlarını tam kapsamazGüçlü
İngilizcereap, harvestHasat etmek, biçmek, sonucunu almakTarımsal faaliyeti ve mecazi amellerin karşılığını karşılar; kökten imha anlamı bağlama bağlıdırKesin
Almancaernten, mähenBiçmek, hasat kaldırmakBiçme eylemini ve meyveleri toplamayı verir; helak nüansı dışarıda kalırGüçlü
Fransızcamoissonner, récolterHasat etmek, devşirmekÜrünün toplanması ve karşılığın görülmesi manasını taşır; dipten söküp yok etme tonu zayıftırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حَصَادِهِMeşru tarımsal hasat ve ürün toplama zamanıNimetin olgunlaşıp devşirildiği gün yoksulun hakkının verilmesini emreden bağlam (En'âm 6:141)
حَصَدْتُمْGeleceğe yönelik iktisadi tedbir ve biçilen ürünKıtlık yıllarına hazırlık amacıyla biçilen ekinin başağında bırakılmasını öğütleyen kıssa bağlamı (Yûsuf 12:47)
الْحَصِيدِBiçilen, devşirilen tahıl ve hububatGökten inen bereketli su ile bitirilen biçilmeye hazır taneler (Kâf 50:9)
حَصِيدًاKökünden kesilip yere serilmiş, helak edilmiş kavimİlahi azap ile yeryüzünden kazınan, ayakta hiçbir şeyi kalmayan toplumlar (Enbiyâ 21:15, Yûnus 10:24)
وَحَصِيدٌTarih sahnesinden silinmiş, izi kalmamış medeniyetHelak edilen şehirlerin kalıntılarından bahseden, bir kısmı ayakta bir kısmı biçilmiş ekin gibi yok olmuş bağlam (Hûd 11:100)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet ve cezaToplumların helakinin sebepsiz değil, kendi ektiklerinin hasadı olduğu vurgusuNedensellik ve amellerin ontolojik sonucu
FıkıhZekât ve öşür hukukuÖşrün tahakkuk vakti olarak hasat gününün (yevme hasâdihî) belirlenmesiMülkiyetin kemale ermesi ve mali mükellefiyetin doğumu
TefsirTemsil ve teşbih tahliliYeryüzü hayatının cazibesi ve ansızın biçilmiş ekine dönmesi metaforuDünyanın geçiciliği ve sürecin kaçınılmaz sonu
HadisDil ve ahlak terbiyesiİnsanı cehenneme sürükleyen amillerin dillerin hasadı (hasâidü elsinetihim) olduğu tespitiSözlerin birikip sahibini helake götüren meyveye dönüşmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi hesap ve ahlaki mukadderatAmel-karşılık dengesiSürecin nihai muhasebesini yapmaİnsan ne ekerse onu biçer ilkesi gereğince dünyevi eylemlerin uhrevi meyvesine ulaşmasıdırKesin
İlmiDöngüsel süreçler ve entropiTermal veya biyolojik döngü sonuSistemin çıktısını toplamaBüyüme ve olgunlaşma eğrisinin tepe noktasına varıp durması ve ürünün ayrıştırılmasıdırGüçlü
SiyasiHukuki düzen ve devletlerin çöküşüTarihsel tasfiyeYozlaşan iktidarın sahneden çekilmesiZulümde haddi aşan toplumsal yapıların kökten kesilerek tarih sahnesinden silinmesidirKesin
İktisadiTarımsal üretim ve kriz yönetimiKatma değerin toplanması ve stokGelir dağılımı ve rezerv oluşturmaÜrünün toplanarak hakkının ödenmesi ve kıtlık dönemlerine karşı başağında muhafaza edilmesidirKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonun integrali veya akümülasyonun sınır değeriZaman boyunca biriken sürekli fonksiyon değerlerinin belirli bir sınırda toplanarak nihai bir yekûna ulaşmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojik doyum ve medeniyet tasfiyesiBir medeniyetin kültürel ve kurumsal potansiyelini tüketip olgunlaştıktan sonra çözülüş ve tasfiye evresine girmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca mekanik tarımsal bir işleme indirgeyerek ahlaki ve ontolojik hesap boyutundan koparmak
Kur'an içi daha geniş anlamحصد sadece buğday biçmek değil; amellerin, tarihin, sözlerin ve medeniyetlerin kaçınılmaz akıbetine ulaşıp kökten devrilmesidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki helak tasvirlerini tesadüfi bir felaket sanmak; oysa Kur'an helaki, toplumun kendi ektiği kötülüğün doğal hasadı olarak gösterir

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın determinist ve ahlaki nedensellik yasasını (eylem-sonuç ilişkisini) en somut tarımsal metaforla açıklayan anahtar köktür
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Dünya hayatının faniliğini anlatan temsillerde, helak kıssalarında, yusuf kıssasındaki iktisadi modelde ve öşür ahkâmında belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İlahi cezanın keyfi olduğu algısını yıkar; cezanın, bireyin ve toplumun kendi fiillerinin olgunlaşmış hasılatı olduğunu gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBitkinin veya ekinin olgunluk evresinde orak ile kökünden kesilip yere yatırılması ve ipin sağlamca bükülüp sağlamlaştırılması.
  • Soyut anlamBir sürecin kemale ererek birikimini tüketmesi, eylemlerin kaçınılmaz sonucuna ulaşması ve sistemin nihai muhasebe ile tasfiye edilmesi.
  • Sistematik karşılıkDini planda amellerin karşılığı, iktisadi planda hasat ve rezerv dengesi, siyasi planda ise vadesi dolmuş medeniyetlerin ilahi yasa gereği tasfiyesidir.
  • LaTeX modeliH(t)=δ(t−T)∫0TA(τ) dτ
  • LaTeX açıklamasıModelde A(τ), zaman içinde ekilen amel, eylem veya biyolojik büyüme fonksiyonunu temsil eder. ∫0TA(τ) dτ ifadesi, 0 anından kemal vakti olan T hasat anına kadar biriken toplam potansiyeli ve mahsulü gösterir. δ(t−T) ise hasadın ancak ekinin olgunlaştığı veya toplumun vadesinin dolduğu tam T vaktinde devreye giren ani, kesici ve nihai sonlandırıcı müdahaleyi simgeler; bu iki unsurun çarpımı olan H(t), biçilme ve tasfiye eylemini (H) matematiksel olarak modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح