خطط

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: خ-ط-ط1 sîga, 7 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كتبقبلخططبطلتَخُطُّهُريبيمنكون

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 7

▶ Ağı aç (3B)

خطط

خ - ط - ط

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Hatt çizgi demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hatt çizgi demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.183 harf
باب الخاء والطاء خ ط، ط خ مستعملان خط: الخَطُّ أرضٌ تُنْسَبُ إليها الرَّماحُ، يُقال: رماحٌ خَطِّيّة، فإذا جَعلْتَ النسبة اسما لازما قلت: خِّطِّيّة. والخُطَّة من الخَطِّ كالنُّقطة من النَّقْط. والخَطُوط: من بقر الوحش الذي يَخُطُّ الأرض بأظلافه، وكل دابة تَخُطُّ الأرض بأظلافها فكذاك. والتَّخْطِيطُ كالتسطير، تقول: خَطَّطْتُ عليه ذنوبه، أي: سَطَّرتها. وخطَّ وَجْهُهُ واختطَّ: صارت فيه خطوط. وخَطَطْتُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR987 harf
الخَطُّ: واحدُ الخُطوطِ. والخَطُّ: خَطُّ الزاجرِ، وهو أن يَخُطَّ بإصبعه في الرمل ويَزْجُرَ. وخَطَّ بالقلم، أي كتَب. وكساءٌ مُخَطَّطٌ: فيه خُطوطٌ. والخَطوطُ، بفتح الخاء: البقرُ الوحشيُّ الذي يَخُطُّ الأرض بأطراف أظلافه. والخِطَّةُ بالكسر: الأرضُ يَخْتَطُّها الرجلُ لنفسه، وهو أن يُعْلِم عليها علامةً بالخَطِّ ليُعْلَمَ أنَّه قد اختارها ليبنيَها داراً. واخْتَطَّ الغلامُ، أي نبتَ عِذارُهُ. والمِخَطُّ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR927 harf
خ ط ط خطّ الكتاب يخطه‏.‏ ‏"‏ ولا تخطه بيمينك ‏"‏ وكتاب مخطوط‏.‏ واختط لنفسه داراً إذا ضرب لها حـدوداً ليعلـم أنهـا لـه‏.‏ وهـذه خطّـه بنـي فلـان وخططهـم‏.‏ وجـاء فلـان وفـي رأسه خطة‏.‏ وإن فلاناً ليكلفني خطة من الخسف‏.‏ وتلك خطة ليست من بالي‏.‏ وعلـى ظهـر الحمـار خطتـان أي جدّتـان‏.‏ والخطـة من الخط كالنقطة من النقط‏.‏ وطعنه بالخطية‏.‏ وتطاعنوا برماح الخط‏.‏ والقنا الخطي‏.‏ ومن
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.753 harf
الخَطُّ: الطريقةُ المُسْتَطِيلةُ في الشيء، والجمع خُطُوطٌ؛ وقد جمعه العجّاج على أَخْطاطٍ فقال: وشِمْنَ في الغُبارِ كالأَخْطاطِ ويقال: الكَلأُ خُطوطٌ في الأَرض أَي طَرائقُ لم يَعُمَّ الغَيْثُ البلادَ كُلَّها. وفي حديث عبد اللّه بن عَمرو في صفة الأَرض الخامسةِ: فيها حيّاتٌ كسلاسِلِ الرَّمْلِ وكالخطائط بين الشَّقائِق؛ واحدتها خَطِيطةٌ، وهي طرائقُ تُفارِقُ الشَّقائق في غِلَظِها ولِينِها. والخَطُّ:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR479 harf
* خ ط ط * * الخَطُّ * واحد * الخُطُوطِ * و * الخَطُّ * أيضا موضع باليمامة وهو خط هجر تنسب إليه الرماح الخطية لأنها تحمل من بلاد الهند فتقوم به و * خَطَّ * بالقلم كتب وبابه نصر وكساء * مُخَطَّطٌ * فيه خطوط و * الخِطّةُ * بالكسر الأرض التي يختطها الرجل لنفسه وهو أن يعلم عليها علامة بالخط ليعلم أنه قد احتازها ليبنيها دارا ومنه * خِطَطُ * الكوفة والبصرة و * اخْتطّ * الغلام نبت عذاره و * الخُطَةُ *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.809 harf
الخط: الطريقة المستطيلة في الشيء وقيل: هو الطريق الخفيف في السهل. وقد أعاده المصنف ثلاث مرات، وهو إياه، وهو غريب، ج: خطوط، وقد جمعه العجاج على أخطاط فقال: وشمن في الغبار كالأخطاط والخط: الكتب بالقلم، خط الشيء يخطه خطا: كتبه بقلم، أو غيره، قال امرؤ القيس: لمن طلل أبصرته فشجـانـي كخط الزبور في عسيب يمان وأما قول الشاعر: فأصبحت بعد خط بهجتها
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.230 harf
خَطَّ خَطَّ U ( n. ac. خَطّ 1 ) a. [ 'Ala ], Lined, marked; traced, ruled, drew. b. [ Bi ], Traced characters, wrote with ( pen ). c. [ acc. & La ], Marked ( for himself ). خَطَّطَ خَطَّطَ II , a. see I (a) . اِخْتَطَطَ اِخْتَطَطَ VIII , a. Marked; marked out, for his own ( ground ). b. Traced the plan of, founded ( town ). c. Showed the first down ( youth ). خَطّ خَطّ 1 , ( pl.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok28.634 harf
خطط خَطَّ - يَخُطُّ خَطَّ - يَخُطُّ + كائن + شيئاً + بـِ شيء: يكتبه رمزاً على شكل خطوط باستخدام الشيء: يستعمل أداة ليكتب أو يرسم بها على ورق أو لوح تسجيل أثراً له عرض قليل، وله طول كبير نسبة لعرضه، وذلك ليبني منها رمزاً لصورة أو كلمة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الكتابة والرسم بأنواعها المختلفة"، وهي: خَط َّ - يَخُطُّ، سَطَرَ - يَسْطُرُ،
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler7 mücavir (11 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بطل

    1 ortak ayet · Batn ve zehr sırt ve karın (daha çok hayvanlar için)…

  2. ريب

    1 ortak ayet · “Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli…

  3. تلو

    1 ortak ayet · Tilvi toklu demektir

  4. يمن

    1 ortak ayet · Sağ yandır

  5. كتب

    1 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  6. قبل

    1 ortak ayet · Önce

  7. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَمَا كُنْتَ تَتْلُو مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتَابٍ وَلَا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذًا لَارْتَابَ الْمُبْطِلُونَ

    Onu yazarsınDaha önce sen hiç bir kitab okur değildin. Sağ elinle de onu yazmıyordun. Öyle olsaydı; batılda olanlar şüpheye düşerlerdi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökخطط
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerكتب, سطر, رسم, زبر
Zıt Kökمحو
Çekirdek Özet 1Bir yüzeyi yararak veya kazıyarak doğrusal iz bırakmak, sınır çekmek ve şerit halinde hat oluşturmak
Çekirdek Özet 2Vahyin beşerî bir çizme, kurgulama veya metin kopyalama eylemi olmadığını belgeleyen kurucu sınır
Çekirdek Özet 3Bir zemini parsellere ayırma, planlama ve hukuki veya ontolojik mülkiyet sınırını somutlaştırma ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca kaligrafik bir yazı sanatına indirgeyerek zemin üzerinde sınır belirleme ve inşa etme boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خطBir yüzey üzerinde doğrusal biçimde ilerlemek, mesafe katetmek veya yüzeyi kazıyarak hızlı ve keskin bir iz bırakmak; nitekim خطأ doğruluk çizgisinden sapmayı, خطب hedefe yönelen doğrusal hitap ve talebi, خطف çizgi gibi bir hızla kapıp çekmeyi, خطو ise adımlarla mesafe aşmayı ifade eder.طAynı sesin yinelenmesiyle çizme ve kazıma eylemi süreklilik, kalıcılık ve derinlik kazanmış; yüzeyde belirgin bir sınır, plan veya yazılı kayıt oluşturan somut bir hatta dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit ve duvar imgesinin ses yoğunlaşmasıYüzeyi yarma, geçişi sınırlama veya dış ortamdan yalıtarak bir hat çekme hareketidir (türetme imge).
طSepet ve çarkKuşatma, içine alma, bir alanı çevreleyerek sınırları belirleme hareketidir.
طSepet ve çarkKuşatma ve sınırlandırma hareketinin yinelenerek kalıcı, pekişmiş bir çerçevenin kurulmasıdır.
خططÇit ve çark imgelerinin birleşimiBir zemin üzerinde kazıyarak veya boydan boya çekerek belirgin bir sınır kurmak, alanı parsellere ve satırlara bölerek tescil etmektir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYaban sığırının veya bineklerin toynaklarıyla toprağı boydan boya yarması, yere çubukla düz çizgi çekilmesi ve yağmurun yalnızca dar bir şerit halinde düştüğü kurak arazilerin sınırlarını belirlemesidir.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem çöl tasvirlerinde terkedilmiş konak yerlerinin silik kalıntıları, kuma kalemle çekilmiş çizgilere ve yazılara benzetilir: فأَصْبَحَتْ بَعْدَ، خَطَّ، بَهْجَتِها / كأَنَّ، قَفْراً، رُسُومَها، قَلَما
Erken Arapça kullanımEbû Sahr el-Hüzelî yolu belirgin bir hat olarak niteler: صُدُود القِلاصِ الأُدْمِ في ليلةِ الدُّجَى / عن الخَطِّ لم يَسْرُبْ لها الخَطِّ سارِبُ; ayrıca el-Accâc toynakların tozda bıraktığı çizgileri tarif eder: وشِمْنَ في الغُبارِ كالأَخْطاطِ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Asāsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Arapça خطط kökü, Sami dil ailesinde sert bir nesneyle yüzeyi kazıma, çizik atma, çentik açma ve oymacılık yoluyla desen oluşturma semantik matrisine dayanır. İbranice חטט (h-t-t: oymak, yontmak, tahta veya kumaşı çizgilerle bezemek) ve חֲטֻבוֹת (oymalı, desenli dokuma) formları, kökün ilksel somut çekirdeğinin bir yüzeyde derin oyuk veya iz bırakmak olduğunu gösterir. Süryanice ܚܛ (h-t: kazımak, dikmek, iğneyle hat çekmek) kökü de benzer biçimde doğrusal bir hareketle iz açma eylemini korur. Arapçada kök, bu fiziksel kazıma ve doğrusal iz açma tabanından ayrılarak hem zemin üzerinde arazi sınırlandırması ve imar planlaması yapma hem de kamış kalemle mürekkebi satır halinde zemin üzerine aktararak yazı kaydetme yönünde kurumsal ve entelektüel bir özelleşme yaşamıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönخط tabanından türeyen katlamalı formToynakların yerde bıraktığı doğrusal yarıktan arazi parsellemeye ve kalemle harf çizmeye doğru anlam genişlemesi gerçekleşmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חטט ve Süryanice ܚܛ paralelleriYüzeyi oymak, desenlemek veya doğrusal dikiş/çizgi izi bırakmak ortak semantik çekirdektir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami kolu dışında doğrudan genetik denkliği kesinleşmiş bir kök tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خططAnlamlıÇizgi çekmek, sınır belirlemek, yazmakHedef köktür; zemini doğrusal biçimde yarmak ve satır oluşturmaktır.Kur'an'da geçer
طخطAnlamlıKaranlık basmak, örtmek, tozutmakطخطخة biçiminde havanın kararması, zihnin veya gözün bulanması demektir.Ortak çekirdeğin zıttı niteliğinde belirsizlik anlatır; Kur'an'da geçmez
ططخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خططMerkezÇizmek, yazmak, sınır çizmekYüzeyde doğrudan doğrusal hat açma ve sınır belirleme eylemidir.Fiziksel hareketin kendisine ve sınır çekmeye odaklanır.
كتبKomşuYazmak, birleştirmek, toplamakParçaları birbirine ekleyip ciltlemek ve anlamlı bütün kurmaktır.Çizginin biçiminden ziyade parçaların derlenip bağlanmasını hedefler.
سطر / سطرKomşuSatır dizmek, sıralamakBirbirini takip eden düzenli dizi ve hizalama oluşturmaktır.Dizilim nizamına ve ardışıklığa vurgu yapar.
رسمKomşuİz bırakmak, resmetmekBelirgin olmayan silik ayak veya zemin izi bırakmaktır.Çizgisel derinlikten ziyade yüzeydeki hafif tesire odaklanır.
زبرKomşuTaş kazımak, tescil etmekSert zemine çekiç ve keskiyle dayanıklı biçimde oymaktır.Ağır, kalıcı ve bağlayıcı levha kayıtlarını ifade eder.
محوZıtSilmek, gidermek, yok etmekZemindeki çizgiyi, yazıyı veya sınırı tamamen ortadan kaldırmaktır.Hattın işaret ettiği tüm belirleyiciliği iptal eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخططÇizmek, yazmak, planlamakDoğrusal iz açma, satır kaydetme ve sınır belirlemeyi birlikte karşılar.Kesin
Latincelineare, scribere, designareÇizgi çekmek, yazmak, tasarlamakLineare doğrusal çekirdeği, designare ise planlama ve sınır çizme yönünü karşılar.Güçlü
İngilizceto draw a line, to write, to delineateÇizgi çekmek, yazmak, sınırlarını belirlemekDelineate kelimesi kökün hem çizme hem planlama boyutunu iyi yansıtır.Güçlü
Almancalinieren, aufzeichnen, entwerfenÇizgi çekmek, kaydetmek, tasarlamakHem mekanik çizimi hem de arazi/düşünce planlamasını kuşatır.Güçlü
Fransızcatracer, aligner, esquisserÇizgi çekmek, hat açmak, taslağını çıkarmakTracer bir yüzeyde iz ve sınır oluşturma yönünü doğrudan karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَخُطُّهُElle yazı yazmak, metin kopyalamak veya satırlara dökmekPeygamber'in vahiy öncesi durumunun ümmîlik vasfıyla belgelendiği ve müşriklerin tahrif iddialarının çürütüldüğü bağlam (Ankebût 29:48).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve vahyin beşerî kaynaktan tenzihiPeygamber'in daha önce kitap okumamış ve eliyle yazı yazmamış (hatt) oluşunun vahyin özgünlüğüne delil kılınması.Yazı bilmeme durumunun zihinsel eksiklik değil, ilahi metnin safiyetini garanti eden tarihsel bir koruma kalkanı olması.
Fıkıhİhtitât ve mülkiyet hukukuSahibsiz arazinin etrafına hat çekilerek (ihya) mülk edinilmesi ve yazılı belgelerin (hatt) hukuki ispat niteliği.Bir alanı çevreleyerek sınır çizme ve yazılı hüccet oluşturma.
TefsirAnkebût 29:48 ayetinin lafzî tahlili"Sağ elinle onu yazmıyordun" ifadesindeki kinaye ve fiilin somut bedensel tasdiki.Yazma eyleminin bizzat eliyle satır çizme raddesine kadar nefyedilmesi.
HadisTemsilî anlatım ve kehanet nehyiKum üzerine geometrik hatlar çizilerek ecel ve emelin anlatılması ile fal amaçlı çizgi çekmenin (hattu'r-reml) yasaklanması.Zemine çekilen çizgisel sınır ve şematik öğretim aracı.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin menşei ve korunmasıBeşerî kurgudan tenzihVahyin insan eliyle çizilmiş satırlardan ibaret olmadığını teminat altına almaPeygamber'in yazma fiilinden berî olması, metnin gökten indiğini tescil eder.Kesin
İlmiBilginin kaydı ve aktarımıMetinleştirme ve şematizasyonSoyut tasavvurları somut satırlar haline getirerek tescil etmeDüşüncenin satırlara dökülmesi (tedvin) bilginin korunmasını sağlar.Güçlü
SiyasiEgemenlik ve sınır tayiniHudut belirleme (tahdîd)Hükümranlık alanını fiziki veya hukuki çizgilerle ayırmaBir yönetimin nüfuz sahası çekilen hatlar ve belirlenen sınırlar ile kurulur.Güçlü
İktisadiMülkiyet ve imar düzeniParselleme ve kadastroHam araziyi iktisadi dolaşıma sokmak üzere hisselere ayırmaİhtitât, sahipsiz toprağın çevrilerek üretken mülk haline getirilmesi zeminidir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGeometrik doğru ve vektörİki nokta arasında çekilen tek boyutlu uzanım, yönlü büyüklük ve kartezyen eksen çizgisi mantığıdır.Güçlü
Beşeri bilimlerKadastro ve sınırlandırmaSosyolojide ve hukukta belirsiz bir mekânı hukuki haklar, yasaklar ve mülkiyet sınırlarıyla ayıran çizgi çekme işlemidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca estetik bir yazı türü olan hüsn-i hata veya sıradan bir okuma-yazma becerisine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamBir varlık veya zemin üzerinde kurucu bir hat açmak, sınırları birbirinden ayırmak ve bir iddiayı satırlara dökerek tescil etmek.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAnkebût 29:48'deki nefyin gayesini anlamayıp, ümmîliği zihinsel bir cehalet gibi değerlendirmek ve vahyin beşerî telif şüphesini iptal eden stratejik boyutunu kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin önceki kutsal kitaplardan elle yazılıp derlenmiş beşerî bir metin olmadığını, doğrudan ilahi inzal olduğunu en somut fiille ortaya koyduğu için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nübüvvetin ispatı, vahyin kaynağı, ehl-i kitabın şüphelerinin reddi ve peygamberin tarihsel durumunu bildiren ayet grubunda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın Hz. Peygamber tarafından önceki yazılı kaynaklardan kopya edildiği veya bir beşer tarafından dikte ettirildiği yönündeki tarihsel ve modern iddiaları kökten çürütür.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüzeyi kazıyarak, yararak veya mürekkeple işaretleyerek doğrusal bir iz ve sınır çizgisi oluşturmak.
  • Soyut anlamBir alanı veya düşünceyi tescil etmek, sınırlarını belirleyerek diğerlerinden ayrıştırmak ve metinleştirmek.
  • Sistematik karşılıkBelirsiz bir düzlem üzerinde kurucu sınırlar ve çizgiler çekerek mülkiyet, bilgi ve ontolojik aidiyet alanları inşa etme mekanizması.
  • LaTeX modeliL={x∈S∣f(x)=0}  ⟹  S=S1∪L∪S2(S1∩S2=∅)
  • LaTeX açıklamasıModelde S tanımlanmamış, belirsiz geniş yüzeyi veya zemini; L yüzey üzerinde belirli bir fonksiyonla çekilen doğrusal hattı (çizgiyi); S1 ve S2 ise bu hat vasıtasıyla birbirinden kesin olarak ayrılan, arakesiti boş iki bağımsız alt alanı (örneğin mülkiyet sınırlarını veya vahiy ile beşerî kurgu arasındaki uzlaşmaz ayrımı) temsil eder. Çizgi çekme eylemi, bütünü parçalara ayırarak tescil eden kurucu sınırdır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: خ