خطف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: خ-ط-ف7 sîga, 52 mücavir kök, 6 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حنفرزقخَطِفَخطفيَخْطَفُوَيُتَخَطَّفُمكنثقبالْخَطْفَةَشهبأيدفَتَخْطَفُهُخرر

KökSîga 7Ayet 6Sure 6Mücavir 52

▶ Ağı aç (3B)

خطف

خ - ط - ف

KÖK
  • 7 geçiş
  • 6 ayet
  • 7 sîga
  • 13 sözlük

Hatfe daldan yapılmış, yaya bağlanan ip ile kuşu birden yakalayan tuzak demektir. Hatfe (hı, tı), “Haytef” yürüyüşü çabuk olan devedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hatfe daldan yapılmış, yaya bağlanan ip ile kuşu birden yakalayan tuzak demektir. Hatfe (hı, tı), “Haytef” yürüyüşü çabuk olan devedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.114 harf
باب الخاء والطاء والفاء معهما خ ط ف، ط خ ف يستعملان فقط خطف: الخطف: الأخذ في الاستلاب. وسيف يخطَف الرأس، ونار مُخطَّف الضريبة قال: يُخَطَّفُ خزان الشربة بالضحى وبرق خاطف: يَخْطَف نورَ الأبصار. والشياطينُ تخطَفُ السمع أي تسترق. والخُطّافُ: اللص. وخَطّفَ يخطِفُ، وخَطِفَ يخطَف. والخِطْفةُ مثل الخلسة: هو كل ما اختطَفْتَ. وبه خُطُفٌ أي شبه جُنون. والمُخطِف: الذي يرفع الشراع في البحر. والخَيْطَفُ:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.042 harf
الخَطْفُ: الاستلابُ. وقد خَطِفَهُ بالكسر يَخْطَفُهُ خَطفاً وهي اللغة الجيدة. وفيه لغة أخرى حكاها الأخفش: خَطَفَ بالفتح يَخْطِفُ، وهي قليلة رديئة لا تكاد تُعْرَف. واخْتَطَفهُ وتَخَطَّفَهُ بمعنىً. والخُطّافُ: طائرٌ. والخُطّافُ: حديدةٌ حَجْناءُ تكون في جانبي البكرة فيها المحور. وكلُّ حديدةٍ جحناءَ خُطّافٌ. ومَخاليبُ السباعِ: خَطاطيفُها. قال الشاعر: إذا عَلِقِتْ قرْناً خَطاطيفُ كَـفِّـهِرأى الموتَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.506 harf
خ ط ف خطف ، طخف استعمل من وجوهه : خطف ، طخف . خطف : قال الله عزّ وجلّ : ( يكاد البرق يخطف أبصارهم ( [ البَقَرَة : 20 ] . وقال الله جلّ وعزّ : في سورة أخرى _ : ) إلا من خطف الخطفة فأتبعه شهاب ثاقب ( [ الصَّافات : 10 ] . ويقال : خَطِفْتُ الشيءَ ، واخْتَطَفْتُهُ _ إذا اجتَذَبْتُه بسرعة . وأكثر القُرّاء قَرَءُوا : ) ( يَخْطَفُ ) من ) ( خَطِفَ يَخْطَفُ ) ( وهي القِرَاءةُ الجيِّدةُ ، التي اجتمعَ عليها
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.765 harf
(باب الخاء والطاء وما يثلثهما) (خطف) الخاء والطاء والفاء أصلٌ واحدٌ مطّرِد منقاس، وهو استلابٌ في خفّة. فالخَطْف الاستلاب. تقول. خَطِفْتُه أخْطَفُه، وخَطَفْتُه أخطِفُه. وبَرْقٌ خاطفٌ لنور الأبْصار. قال الله تعالى: ﴿يَكَادُ البَرْقُ يَخْطَِفُ أَبْصَارَهُم([1])﴾ [البقرة 20]، والشيطان يخطَِف السَّمع، إذا استرق. قال الله تعالى: ﴿إلاَّ مَنْ خَطِفَ الخَطْفَة﴾ [الصافات 10]. ويقال للشيطان: "الخَطّاف"،
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR697 harf
- الخطف والاختطاف: الاختلاس بالسرعة، يقال: خطف: خطف يخطف، وخطف يخطف (راجع: الأفعال 1/438 و 468) وقرئ بهما جميعا قال: ﴿إلا من خطف الخطفة﴾ (سورة الصافات: آية 10، وقراءة (خطف) شاذة)، وذلك وصف للشياطين المسترقة للسمع، قال تعالى: ﴿فتخطفه الطير أو تهوي به الريح﴾ [الحج/31]، ﴿يكاد البرق يخطف أبصارهم﴾ [البقرة/20]، وقال: ﴿ويتخطف الناس من حولهم﴾ [العنكبوت/67]، أي: يقتلون ويسلبون، والخطاف: للطائر الذي كأنه
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR673 harf
خ ط ف خطف الشيء واختطفه وتخطفه‏.‏ ولص خطّاف‏.‏ وباز مخطف‏.‏ وأخطفه المرض‏:‏ خف عليه فلم يضطجع له‏.‏ قال‏:‏ وما الدهر إلا صرف يوم وليلة فمخطفة تنمي ومقصعة تصمي واختطفت عنه الحمى‏:‏ أقلعت‏.‏ وما من مـرض إلا ولـه خطفـة أي خفـة‏.‏ وأخطـف الرامـي‏:‏ أخفق‏.‏ وأخطف السهم‏:‏ أشوى‏.‏ وسهام خواطف‏:‏ خواطيء‏.‏ قال‏:‏ وريطـة فتيـان كخاطـف ظله جعلت لهـم منهـا خبـاء ممـدّدا وهـو طائـر يحسـب ظله صيداً
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.255 harf
الخَطْفُ: الاسْتِلابُ، وقيل: الخَطْفُ الأَخْذُ في سُرْعةٍ واسْتِلابٍ. خَطِفَه، بالكسر، يَخْطَفُه خَطْفاً، بالفتح، وهي اللغة الجيّدة، وفيه لغة أُخرى حكاها الأَخفش: خَطَفَ، بالفتح، يَخْطِفُ، بالكسر، وهي قليلة رَديئة لا تكاد تعرف: اجْتَذَبَه بسُرْعة، وقرأَ بها يونس في قوله تعالى: يَخْطِفُ أَبصارَهم، وأَكثر القُرّاء قرأُوا: يَخْطَف، من خَطِف يَخْطَف، قال الأَزهري: وهي القراءة الجيّدة. ورُوي عن الحسن
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR367 harf
* خ ط ف * * الخَطْفُ * الاستلاب وقد * خَطِفَهُ * من باب فهِم وهي الغة الجيدة وقيه لغة أخرى من باب ضرب وهي قليلة رديئة لا تكاد تعرف و * اخْتَطَفَهُ * و * تَخَطَّفَهُ * بمعنى و * الخُطَّافُ * طائر والخطاف أيضا حديدة حجناء تكون في جانبي البكرة فيها المحور وكل حديدة حجناء خُطَّاف والخَطَّاف الذي في الحديث بالفتح هو الشيطان يخطف السمع يسترقه وبرق * خاطِفٌ * لنور الأبصار
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.711 harf
خطف الشيء، كسمع، يخطفه، خطفا، وهي اللغة الجيدة، كما في الصحاح، وفي التهذيب، وهي القراءة الجيدة، وفيه لغة أخرى حكاها الأخفش، وهي: خطف، يخطف، من حد ضرب، أو هذه قليلة، أو رديئة لا تكاد تعرف، كما في الصحاح قال: وقد قرأ بها يونس، في قوله تعالى: يخطف أبصارهم . قلت: وأبو رجاء، ويحيى بن وثاب، كما في العباب، ومجاهد، كما في شرح شيخنا: استلبه، وقيل: أخذه في سرعة واستلاب، ونقل شيخنا عن أقانيم التعليم
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR13.638 harf
خَطِفَهُ 1 خَطِفَهُ خطف خطفه خطفة , aor. خَطَفَ , (S, Mgh, Msb, K,) inf. n. خَطْفٌ; (S, TA;) this is the approved form of the verb; (T, S;) and خَطَفَهُ, aor. خَطِفَ , (S, Msb, K,) inf. n. as above; (Msb;) a form of the verb mentioned by Akh, (S,) but this is rare, (S, K,) or (K) bad, (S, K,) scarcely, or not at all, known; (S;) and ↓ اختطفهُ, (S, Mgh, Msb, TA,) and ↓ تخطّفهُ; (S Msb, TA;) He
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR757 harf
خَطِفَ خَطِفَ A ( n. ac. خَطْف 1 ), a. Seized, snatched, carried off, stole. b. ( n. ac. خَطَفَاْن 36 ), Sped along. خَطَّفَ خَطَّفَ II , a. Carried off by violence, by force. أَخْطَفَ أَخْطَفَ IV , a. Left, quitted ( fever ). b. Missed. تَخَطَّفَ تَخَطَّفَ V , a. see I (a) . اِنْخَطَفَ اِنْخَطَفَ VII , a. Was enraptured; fell into ecstasy. اِخْتَطَفَ اِخْتَطَفَ VIII , a. see I (a)
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR27.110 harf
خطف خَطِفَ - يَخْطَفُ- خَطْفَة - تَخَطَّفَ - يَتَخَطَّفُ، تُخُطِّفَ - يُتَخَطَّفُ خَطِفَ - يَخْطَفُ + كائن أو شيء + كائناً أو شيئاً: يأخذ شيئاً من مكمنه أو من مجمعه بشكل سريع ومباغت ثم يحمله بعيداً خَطْفَة - الْخَطْفَةَ: على وزن " فـَعـْلـَة: اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " خَطِفَ - يَخْطَفُ ": ما يأخذه الذي يقوم بفعل خطف من مكمنه بسرعة
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler52 mücavir (70 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مكن

    2 ortak ayet · Kevn tepe demektir

  2. ثقب

    1 ortak ayet · Delik demektir

  3. حرم

    2 ortak ayet · Hiram keçe demektir

  4. شهب

    1 ortak ayet · Gök taşı demektir

  5. رزق

    2 ortak ayet · Üzüm demektir

  6. ضوأ

    1 ortak ayet · Aydınlattı

  7. أيد

    1 ortak ayet · Yed el veya kol demektir

  8. برق

    1 ortak ayet · Berg parlak taş demektir

  9. تبع

    2 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  10. جبي

    1 ortak ayet · Onu seçti

  11. حنف

    1 ortak ayet · Hanif eğildiği zaman kırılmayan yaş çalıdır

  12. خرر

    1 ortak ayet · Sel suyunun yardığı hendek demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. إِلَّا مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ ثَاقِبٌ

    İvmeAncak çalıp çırpan olursa; onu da hemen delip geçen yakıcı bir alev takib eder.

Sîga sayfası: فَتَخْطَفُهُ
Sîga sayfası: وَيُتَخَطَّفُ
Sîga sayfası: يَتَخَطَّفَكُمُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökخطف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسلب, نهب, خلب, خلس
Zıt Kökترك
Çekirdek Özet 1Bir şeyi hızla, aniden, hissettirmeden veya direnç göstermesine fırsat vermeden kapıp çekip almak
Çekirdek Özet 2İdrak, güvenlik veya irade zeminini ansızın sarsarak bireyi veya nesneyi bulunduğu kararlı durumdan koparıp götürmek
Çekirdek Özet 3Ani çekilme ve yoksunlaşma karşısında koruyucu bir merkeze, köke veya vahye tutunma zorunluluğu
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel bir hırsızlık ya da avlanma hareketine indirgenmesi; zihinsel kamaşma, güvenlik kaybı ve manevi savrulma boyutlarının gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خطÇizgi çekmek, bir yöne doğru hızlıca uzanmak, adım atmak veya iz bırakarak ilerlemek; bu hareket doğrusal bir yöneliş ve sınır aşma içerir; nitekim خطط, خطو, خطأ, خطب köklerinde de bir hat boyunca yönelme esastır.فSon harf olan ف harfinin sağladığı açıklık, ayrılma ve fırlama etkisiyle çekirdeğin doğrusal uzanma hareketi, bir nesneyi bulunduğu yerden aniden koparıp fırlatırcasına çekip alma eylemine dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit veya duvar imgesinin ses farkıyla yoğunlaşması (türetme imge); set çekme, gizlenme veya delip geçme hareketi.Nesnenin korunduğu veya gizlendiği sınırın yarılması, içeriye ani ve sezilmez bir sızma yapılması.
طSepet veya çark; sarma, kuşatma, çevirme ve içine alma.Hedeflenen nesnenin aniden kavranması, kuşatılması ve tutulması.
فAğız; açıklık, nefes fırlatışı, dışarı çekiş ve serbest kalma.Kavranan şeyin anında bulunduğu düzlemden dışarıya, hızla koparılıp götürülmesi.
خطفBir sınıra gizlice veya aniden yönelip hedefi yakalayarak hızla bulunduğu ortamdan koparıp alma hareketi.Üç imgenin birleşimiyle kök; direnci aşarak bir varlığı veya duyuyu ansızın bulunduğu güvenli alandan koparıp çekme hareketini betimler.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYırtıcı bir kuşun veya avcının avını süratle kapıp kaçması; şimşeğin gözün ışığını birden çekip alması; devenin ayaklarını yerden hızla keserek koşması (el-haytef).
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi el-A‘şâ’ya nispet edilen kullanımda ve erken deve tasvirlerinde, hızlı yürüyüşü esnasında ayakları yeri kaparcasına basıp kaldıran deve için kök türevleri kullanılmıştır: وعنقاً بعد الرسيم خَيْطَفا
Erken Arapça kullanımOkun hedeften hızla sapıp teğet geçmesi (ahdefe’r-râmî); karın boşluğu çekik ve zayıf yapılı hayvanlar için muhdefe’l-haşâ nitelemesi ve gemi yelkeninin rüzgârla birden yukarı çekilmesi durumlarında kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde خطف kökü, özellikle Güney-Batı Sami ve Arap yarımadası havzasında bir nesneyi süratle, ansızın çekip alma veya kapma semantik çekirdeği etrafında şekillenmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Ârâmîce/Süryanice) benzer ses denkliği gösteren doğrudan bir üçlü kök türevi sınırlı kalmakla birlikte, kökün ilk iki konsonantı olan /ḫ-ṭ/ veya /ḥ-ṭ/ dizilimi ani yakalama, kesme veya yönelme kökleriyle semantik akrabalık taşır (örneğin İbranicede hātaph [חָטַף] "kapmak, hızla yakalamak" fiili doğrudan denk bir ses ve anlam ilişkisi sergiler). Arapçada bu kök, hem yırtıcı kuşun avını kapması gibi somut fiziksel eylemleri hem de şimşeğin görme duyusunu ansızın alması veya kulak hırsızlığı gibi soyut/yarı-fiziksel algı kopuşlarını karşılayacak biçimde genişlemiş ve tam bir kök hüviyeti kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönخطف kökünden türeyen fiil ve isimlerHızlıca çekip alma, sarsıcı bir süratle kapma, zaaf anında yakalama; şimşek, yırtıcı kuş ve şeytanın kulak hırsızlığı fiillerinde asıl anlam korunur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ḥātaph (חָטַף)Hızla çekip almak, kapıp kaçırmak anlamında kullanılan paralel Sami formuyla ortak semantik çekirdek paylaşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kök katmanıHızlı yakalama ve çekme bildiren ikili kök yapılarıyla muhtemel fonosemantik örtüşmeler mevcuttur.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خطفAnlamlıKapmak, süratle çekip almakBir nesneyi hızla, direnç görmeden çekip götürmekHedef kök; Kur'an'da geçer
خفطAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez
طخفAnlamlıKarartı, karanlık, zayıflıkGökyüzünü kaplayan ince bulut veya gözü bürüyen hafif karanlık (et-tahfe)Sözlüklerde müsta'meldir; görme duyusunun örtülmesi bakımından hedef kökle zayıf semantik temas taşır; Kur'an'da geçmez
طفخAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez
فخطAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kullanılmayan diziliş; Kur'an'da geçmez
فطخAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خطفMerkezKapmak, hızla çekip almakHız, anilik ve hazırlıksız yakalama unsurları esastır; nesne fark edilmeden veya karşı konulmadan çekilir.Ani bir hareketle bir şeyi bulunduğu yerden koparıp almak.
سلبKomşuZorla çekip almakسلب kökünde şiddet, soyma ve güce dayalı zorla alma baskındır; anilik zorunlu değildir.Bir şeyin üzerindeki örtüyü veya mülkiyeti zorla çekip çıkarmak.
نهبKomşuYağmalamakنهب açıkça, güpegündüz ve topluca yapılan talanı ifade eder; gizlilik veya anlık kapma içermez.Başkasına ait malı aşikâr bir şekilde cebren ele geçirmek.
خلبKomşuGönlünü çalmak, aldatmakخلب hile, yaldızlı söz ve aldatma yoluyla zihni çelmektir; fiziksel hızdan ziyade kandırma öne çıkar.Suret-i haktan görünerek iradeyi yanıltıp ele geçirmek.
خلسKomşuFırsatını bulup aşırmakخلس kökünde gaflet anını kollayıp göz ucuyla kapmak vardır; hızdan ziyade gözetleme ve aşırma nüansı taşır.Sahibinin dalgınlığından istifadeyle el çabukluğuyla almak.
تركZıtBırakmak, terk etmekAlmak veya koparmak yerine nesneyi bulunduğu halde ve mekânda serbest bırakmaktır.Müdahale etmeksizin kendi konumunda ve halinde bırakmak.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخطفKapmak, süratle çekip almakAni hız, sezdirmeden çekme ve direnci devre dışı bırakma anlam alanını tam karşılar.Kesin
Latincerapere, corripereZorla ve hızla kapmak, yakalamakHızlı çekip alma hareketini karşılar; ancak Arapçadaki hafiflik ve sezilmezlik nüansından ziyade şiddet boyutu öne çıkar.Güçlü
İngilizceto snatch, to seize abruptlyAnsızın kapmak, çekip almakAni yakalama ve elinden hızla çekme eylemini verir; kökün şimşek kamaşması ve zihinsel kapılma gibi mecazi boyutlarını tek başına taşıyamaz.Güçlü
Almancaerhaschen, wegschnappenÇabucak kapmak, aşırmakFırsatı yakalayıp birden kapma yönünü iyi karşılar; fakat heybetli ve ontolojik bir sarsıntıyı tam hissettirmez.Güçlü
Fransızcahapper, ravirHızla kapıp yakalamak, çekip götürmekHapper fiziki kapmayı, ravir ise hem kapıp götürmeyi hem de aklı baştan almayı karşılayarak kökün iki boyutuna yaklaşır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَخْطَفُDuyuların ansızın işlevsiz kalması, kamaşmaMünafıkların çakan şimşek karşısında görme duyularını kaybetme tehlikesi; idrakin ani şokla sarsılması bağlamı (Bakara 2:20).
يَتَخَطَّفَكُمُ / نُتَخَطَّفْ / يُتَخَطَّفُSosyal güvensizlik, düşman tarafından aniden bastırılıp yok edilme veya esir alınmaZayıf ve azınlıkta olunan dönemde müşriklerin ani saldırı korkusu ya da Harem güvenliğinin inkârı bağlamı (Enfâl 8:26; Kasas 28:57; Ankebût 29:67).
فَتَخْطَفُهُTevhidden sapan kişinin ontolojik boşluğa düşüp anında parçalanmasıŞirke düşenin gökten düşüp yırtıcı kuşlar tarafından kapılması veya rüzgârla savrulması meseli (Hac 22:31).
خَطِفَ الْخَطْفَةَGayb âleminden bilgi aşırma, kulak hırsızlığıŞeytanların melekler meclisinden bir söz kırıntısını gizlice ve hızla kapıp kaçmaya çalışması bağlamı (Sâffât 37:10).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamGayb bilgisi ve nübüvvetin korunmasıŞeytanların gökten haber aşırması (istrâku’s-sem‘) ve şihaplarla engellenmesi meselesinde vahyin safiyeti ve korunmuşluğu tartışılmıştır.Bilginin yetkisizce, yarım ve hırsızlama bir ivmeyle kapılması.
FıkıhHırsızlık (sirkat) ve gasp hükümleriEl çabukluğuyla kapıp kaçanın (el-muhteṭif / el-hâtıf) eyleminin had cezasını gerektiren gizli sirkat mi yoksa ta'zir gerektiren açık kapkaç mı olduğu tartışılmıştır.Aleni fakat ani bir baskınla malı kapıp kaçma eylemi.
TefsirTemsil ve mecaz tahlilleriMünafıkların basiret zaafı (Bakara 2:20) ile müşriğin ontolojik düşüşü (Hac 22:31) ayetlerinde ani yok oluş ve idrak sarsıntısı tahlil edilmiştir.Bir dayanağı kalmayan varlığın dış güçler tarafından anında yutulması.
HadisYağma ve avlanma adabıHadislerde haksız yere kapıp kaçmaktan (en-nuhbe ve’l-huṭfe) nehyedilmiş, avın can çekişirken parçalanarak kapılması yasaklanmıştır.Denetimsiz, kuralsız ve hakka dayanmayan ani el koyma.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve istikamet bağıKökten kopuşun getirdiği savunmasızlıkTevhidi terk eden zihnin bâtıl akımlarca yutulmasıİlahi merkezden kopan irade, dış yıkıcı güçlerin kolay avı haline gelir (Hac 22:31).Kesin
İlmiİdrak ve metodolojiYüzeysel ve sarsıcı enformasyon kapkaççılığıSağlam bilgiye dayanmayan ani algı kamaşmasıDelilsiz ve aceleci malumat derlemesi, basireti körleştirir ve hakikatin bütünlüğünü bozar (Bakara 2:20).Güçlü
SiyasiKamu düzeni ve emniyetKaos ve asayişsizlik ortamıOtoritenin bulunmadığı yerde zayıfların ezilmesiHukuki ve siyasi güvenceden yoksun toplumlar sürekli baskın ve esaret korkusuyla yaşar (Kasas 28:57).Kesin
İktisadiMülkiyet güvenliğiAni gasp, spekülatif servet aktarımıEmeğe dayanmayan haksız el koyma hareketleriPiyasada kuralsız kapkaççılık ve haksız el koymalar servet emniyetini ve istikrarı yok eder.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAni potansiyel düşüşü ve yakalama (Capture / High impulse extraction)Fizikte bir parçacığın yüksek çekim alanına aniden kapılarak yörüngesinden kopması veya elektronun ani bir enerji darbesiyle yörüngeden sökülmesi hadisesi kökün hareket dinamiğiyle özdeştir.Güçlü
Beşeri bilimlerAni travmatik anomi ve güvenlik kaybıSosyoloji ve psikolojide bireyin koruyucu toplumsal kurumlardan ansızın kopması neticesinde dış manipülasyonlara ve saldırılara tamamen açık hale gelmesi durumu.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca sokak düzeyindeki basit bir hırsızlık ya da fiziksel bir kapkaç eylemine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; idrakin kamaşması, basiretin şokla felç olması, tevhidi kaybeden ruhun manevi girdaplarca kapılıp parçalanması ve bir toplumun emniyet örtüsünü kaybetmesi süreçlerini içine alan ontolojik ve epistemolojik bir kopuş durumunu ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki temsilî anlatımların derin psikolojik, itikadi ve ictimai uyarıları göz ardı edilir; şirkin ve nifakın insan zihninde ürettiği ani savrulmalar basit birer fiziki benzetme sanılır.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kök, insanın varoluşsal güvenliğinin ancak ilahi bir merkeze (vahiy, tevhid, emin belde) bağlanmakla mümkün olduğunu; bu merkezden kopulduğu anda insanın hem zihnen hem de maddeten yırtıcı güçlerin avı olacağını somut bir hareketle gösterdiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nifak psikolojisinin ve basiretsizliğin tasvir edildiği ayetlerde (Bakara 2:20), şirkin dehşetini anlatan temsilî ayetlerde (Hac 22:31), ilk müslümanların ve Mekke halkının emniyet durumunu işleyen ictimai ayetlerde (Enfâl 8:26; Kasas 28:57; Ankebût 29:67) ve gaybın korunmasını bildiren ayetlerde (Sâffât 37:10).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın kendi başına tarafsız ve güvenli bir alanda kalabileceği vehmini yıkar; vahiyden ve haktan kopan zihnin nötr kalamayacağını, mutlaka bâtıl ve yıkıcı kuvvetler tarafından kapılıp savrulacağını vazeder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneyi veya avı bulunduğu ortamdan büyük bir süratle, aniden ve direnç göstermesine fırsat tanımadan kapıp çekmek.
  • Soyut anlamBir varlığın koruyucu zeminini, idrak kabiliyetini veya manevi emniyetini ani bir şokla kaybederek dış tesirlere savunmasız şekilde kapılması.
  • Sistematik karşılıkMerkezî emniyet alanından (S) kopan sistem elemanının (x), dış çekim ve parçalama dinamikleri (F) tarafından anlık bir ivmeyle soğurulması ve yutulması.
  • LaTeX modeliΔt→0  ⟹  F⃗ext⋅δ(x)≫R(x)∴x∉S  ⟹  dxdt→∞
  • LaTeX açıklamasıFormülde Δt→0 anlık zaman dilimini, yani kökün kurucu unsuru olan aşırı sürat ve aniliği ifade eder. F⃗ext dışarıdan yönelen ani ve yıkıcı kuvveti, δ(x) bu kuvvetin hedefe odaklandığı dar etki alanını, R(x) ise nesnenin gösterebildiği iç direnci temsil eder; ani darbe anında dış kuvvet direnci tamamen aşar (R(x) etkisiz kalır). İkinci kısımda yer alan x∉S şartı, koruyucu sistemden veya merkezden kopuşu simgeler; bu kopuş gerçekleştiğinde nesnenin konumundaki değişim hızı (dxdt) ani bir savrulmayla sonuçlanır, yani nesne kapılıp götürülür.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: خ