خطف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: خ-ط-ف7 sîga, 52 mücavir kök, 6 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حنفرزقخَطِفَخطفيَخْطَفُوَيُتَخَطَّفُمكنثقبالْخَطْفَةَشهبأيدفَتَخْطَفُهُخرر

KökSîga 7Ayet 6Sure 6Mücavir 52

▶ Ağı aç (3B)

خطف

خ - ط - ف

KÖK
  • 7 geçiş
  • 6 ayet
  • 7 sîga
  • 13 sözlük

Hatfe daldan yapılmış, yaya bağlanan ip ile kuşu birden yakalayan tuzak demektir. Hatfe (hı, tı), “Haytef” yürüyüşü çabuk olan devedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hatfe daldan yapılmış, yaya bağlanan ip ile kuşu birden yakalayan tuzak demektir. Hatfe (hı, tı), “Haytef” yürüyüşü çabuk olan devedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.114 harf
باب الخاء والطاء والفاء معهما خ ط ف، ط خ ف يستعملان فقط خطف: الخطف: الأخذ في الاستلاب. وسيف يخطَف الرأس، ونار مُخطَّف الضريبة قال: يُخَطَّفُ خزان الشربة بالضحى وبرق خاطف: يَخْطَف نورَ الأبصار. والشياطينُ تخطَفُ السمع أي تسترق. والخُطّافُ: اللص. وخَطّفَ يخطِفُ، وخَطِفَ يخطَف. والخِطْفةُ مثل الخلسة: هو كل ما اختطَفْتَ. وبه خُطُفٌ أي شبه جُنون. والمُخطِف: الذي يرفع الشراع في البحر. والخَيْطَفُ:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.042 harf
الخَطْفُ: الاستلابُ. وقد خَطِفَهُ بالكسر يَخْطَفُهُ خَطفاً وهي اللغة الجيدة. وفيه لغة أخرى حكاها الأخفش: خَطَفَ بالفتح يَخْطِفُ، وهي قليلة رديئة لا تكاد تُعْرَف. واخْتَطَفهُ وتَخَطَّفَهُ بمعنىً. والخُطّافُ: طائرٌ. والخُطّافُ: حديدةٌ حَجْناءُ تكون في جانبي البكرة فيها المحور. وكلُّ حديدةٍ جحناءَ خُطّافٌ. ومَخاليبُ السباعِ: خَطاطيفُها. قال الشاعر: إذا عَلِقِتْ قرْناً خَطاطيفُ كَـفِّـهِرأى الموتَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.506 harf
خ ط ف خطف ، طخف استعمل من وجوهه : خطف ، طخف . خطف : قال الله عزّ وجلّ : ( يكاد البرق يخطف أبصارهم ( [ البَقَرَة : 20 ] . وقال الله جلّ وعزّ : في سورة أخرى _ : ) إلا من خطف الخطفة فأتبعه شهاب ثاقب ( [ الصَّافات : 10 ] . ويقال : خَطِفْتُ الشيءَ ، واخْتَطَفْتُهُ _ إذا اجتَذَبْتُه بسرعة . وأكثر القُرّاء قَرَءُوا : ) ( يَخْطَفُ ) من ) ( خَطِفَ يَخْطَفُ ) ( وهي القِرَاءةُ الجيِّدةُ ، التي اجتمعَ عليها
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.765 harf
(باب الخاء والطاء وما يثلثهما) (خطف) الخاء والطاء والفاء أصلٌ واحدٌ مطّرِد منقاس، وهو استلابٌ في خفّة. فالخَطْف الاستلاب. تقول. خَطِفْتُه أخْطَفُه، وخَطَفْتُه أخطِفُه. وبَرْقٌ خاطفٌ لنور الأبْصار. قال الله تعالى: ﴿يَكَادُ البَرْقُ يَخْطَِفُ أَبْصَارَهُم([1])﴾ [البقرة 20]، والشيطان يخطَِف السَّمع، إذا استرق. قال الله تعالى: ﴿إلاَّ مَنْ خَطِفَ الخَطْفَة﴾ [الصافات 10]. ويقال للشيطان: "الخَطّاف"،
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR697 harf
- الخطف والاختطاف: الاختلاس بالسرعة، يقال: خطف: خطف يخطف، وخطف يخطف (راجع: الأفعال 1/438 و 468) وقرئ بهما جميعا قال: ﴿إلا من خطف الخطفة﴾ (سورة الصافات: آية 10، وقراءة (خطف) شاذة)، وذلك وصف للشياطين المسترقة للسمع، قال تعالى: ﴿فتخطفه الطير أو تهوي به الريح﴾ [الحج/31]، ﴿يكاد البرق يخطف أبصارهم﴾ [البقرة/20]، وقال: ﴿ويتخطف الناس من حولهم﴾ [العنكبوت/67]، أي: يقتلون ويسلبون، والخطاف: للطائر الذي كأنه
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR673 harf
خ ط ف خطف الشيء واختطفه وتخطفه‏.‏ ولص خطّاف‏.‏ وباز مخطف‏.‏ وأخطفه المرض‏:‏ خف عليه فلم يضطجع له‏.‏ قال‏:‏ وما الدهر إلا صرف يوم وليلة فمخطفة تنمي ومقصعة تصمي واختطفت عنه الحمى‏:‏ أقلعت‏.‏ وما من مـرض إلا ولـه خطفـة أي خفـة‏.‏ وأخطـف الرامـي‏:‏ أخفق‏.‏ وأخطف السهم‏:‏ أشوى‏.‏ وسهام خواطف‏:‏ خواطيء‏.‏ قال‏:‏ وريطـة فتيـان كخاطـف ظله جعلت لهـم منهـا خبـاء ممـدّدا وهـو طائـر يحسـب ظله صيداً
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.255 harf
الخَطْفُ: الاسْتِلابُ، وقيل: الخَطْفُ الأَخْذُ في سُرْعةٍ واسْتِلابٍ. خَطِفَه، بالكسر، يَخْطَفُه خَطْفاً، بالفتح، وهي اللغة الجيّدة، وفيه لغة أُخرى حكاها الأَخفش: خَطَفَ، بالفتح، يَخْطِفُ، بالكسر، وهي قليلة رَديئة لا تكاد تعرف: اجْتَذَبَه بسُرْعة، وقرأَ بها يونس في قوله تعالى: يَخْطِفُ أَبصارَهم، وأَكثر القُرّاء قرأُوا: يَخْطَف، من خَطِف يَخْطَف، قال الأَزهري: وهي القراءة الجيّدة. ورُوي عن الحسن
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR367 harf
* خ ط ف * * الخَطْفُ * الاستلاب وقد * خَطِفَهُ * من باب فهِم وهي الغة الجيدة وقيه لغة أخرى من باب ضرب وهي قليلة رديئة لا تكاد تعرف و * اخْتَطَفَهُ * و * تَخَطَّفَهُ * بمعنى و * الخُطَّافُ * طائر والخطاف أيضا حديدة حجناء تكون في جانبي البكرة فيها المحور وكل حديدة حجناء خُطَّاف والخَطَّاف الذي في الحديث بالفتح هو الشيطان يخطف السمع يسترقه وبرق * خاطِفٌ * لنور الأبصار
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.711 harf
خطف الشيء، كسمع، يخطفه، خطفا، وهي اللغة الجيدة، كما في الصحاح، وفي التهذيب، وهي القراءة الجيدة، وفيه لغة أخرى حكاها الأخفش، وهي: خطف، يخطف، من حد ضرب، أو هذه قليلة، أو رديئة لا تكاد تعرف، كما في الصحاح قال: وقد قرأ بها يونس، في قوله تعالى: يخطف أبصارهم . قلت: وأبو رجاء، ويحيى بن وثاب، كما في العباب، ومجاهد، كما في شرح شيخنا: استلبه، وقيل: أخذه في سرعة واستلاب، ونقل شيخنا عن أقانيم التعليم
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR13.638 harf
خَطِفَهُ 1 خَطِفَهُ خطف خطفه خطفة , aor. خَطَفَ , (S, Mgh, Msb, K,) inf. n. خَطْفٌ; (S, TA;) this is the approved form of the verb; (T, S;) and خَطَفَهُ, aor. خَطِفَ , (S, Msb, K,) inf. n. as above; (Msb;) a form of the verb mentioned by Akh, (S,) but this is rare, (S, K,) or (K) bad, (S, K,) scarcely, or not at all, known; (S;) and ↓ اختطفهُ, (S, Mgh, Msb, TA,) and ↓ تخطّفهُ; (S Msb, TA;) He
Maddenin bağlantısı

خَطِفَهُ 1 خَطِفَهُ خطف خطفه خطفة , aor. خَطَفَ , (S, Mgh, Msb, K,) inf. n. خَطْفٌ; (S, TA;) this is the approved form of the verb; (T, S;) and خَطَفَهُ, aor. خَطِفَ , (S, Msb, K,) inf. n. as above; (Msb;) a form of the verb mentioned by Akh, (S,) but this is rare, (S, K,) or (K) bad, (S, K,) scarcely, or not at all, known; (S;) and ↓ اختطفهُ, (S, Mgh, Msb, TA,) and ↓ تخطّفهُ; (S Msb, TA;) He seized it; or took it, or carried it off, by force: (S, K:) or he did so quickly; snatched it away: (Mgh, Msb, TA:) and ↓ خطّف has been said to imply repetition of the action [unless it be a variation of اختطف as in a case mentioned below]; but this is strange, and not known on any other authority than that of the “ Akلneem et-Taaleem ” by El-Khuweiyee, a disciple of El-Fakhr Er-Rلzee. (MF, TA.) Hence, in the Kur [xxix. 67], النَّاسُ ↓ وَيُتَخَطَّفُ مِنْ حَوْلِهِمْ [And men are carried off by force from around them]. (TA.) ― -b2- [And hence,] هٰذَا سَيْفٌ يَخْطَفُ الرَّأْسَ (tropical:) [This is a sword that will strike off the head]. (TA.) ― -b3- And خَطِفَ البَصَرَ and خَطَفَهُ, said of lightning, (K,) and of a ray of light, and of a [glistening] sword, and of any polished body, (TA,) (tropical:) It took away the sight: (K, TA:) and ↓اُخْتُطِفَ بَصَرُهُ (tropical:) His sight was suddenly taken away. (M and K in art. ملس.) It is said in the Kur [ii. 19], يَكَادُ البَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصَارَهُمْ (tropical:) [The lightning almost taketh away their sight, lit. sights]: (TA:) Yoo read يَخْطِفُ ابصارهم; (S, TA;) and so did Aboo-Rejà and Mujلhid: and some read ↓يِخِطِّفُ, and ↓يَخَطِّفُ, originally يَخْتَطِفُ, accord. to the opinion of the Basrees, disputed by Fr, but confirmed by Zj. (TA.) ― -b4- And خَطِفَ السَّمْعَ, (K,) aor. خَطَفَ , (S,) said of a devil, (tropical:) He stole [an opportunity of] hearing [the speech of the angels, from the confines of the lowest Heaven; or snatched it]; (S, K, TA;) as also ↓اختطفهُ: (K:) the two verbs being like نَزَعَهُ and اِنْتَزَعَهُ. (Sb, TA.) Hence, in the Kur [xxxvii. 10], ↓اـِلَّا مَنْ خَطِفَ الخَطْفَةَ (tropical:) Except him who steals the [opportunity of] hearing: (TA:) or who snatches unawares and by stealth, (Bd,) or hears and snatches, (Jel,) the speech of the angels: (Bd, Jel:) EL-Hasan read الّا من الخطفة ↓خَطَّفَ, originally اخْتَطَفَ: (S, TA:) and another reading, ascribed to him and others, is ↓خِطِّفَ; but this is very weak. (TA.) ― -b5- خَطِفَ, aor. خَطَفَ ; and خَطَفَ, aor. خَطِفَ ; inf. n. خَطَفَانٌ; (K;) thus in all the copies of the K, but correctly خَطْفٌ, as in the L; (TA;) said of a camel, (assumed tropical:) He went along quickly. (K, TA.) And مَرَّ يَخْطَفُ خَطْفًا مُنْكَرًا (assumed tropical:) He went along at a quick rate [such as was deemed strange, or disapproved]. (TA.) And خَطِفَتِ السَّفِينَةُ, and خَطَفَت, (assumed tropical:) The ship sailed, or voyaged: you say, خَطِفَتِ اليَوْمَ مِنْ عُمَانَ (assumed tropical:) She sailed,. or voyaged, to-day, from 'Omلn. (TA.)

2 خَطَّفَ see 1, first sentence.

اخطف بِالأَمْرِ 4 اخطف بِالأَمْرِ ذ He said, Seize thou this [thing], O man; or take it, or carry it off, by force; or snatch it away. (Sgh.) -A2- أَخْطَفَ لِى مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا ثُمَّ سَكَتَ, inf. n. اـِخْطَافٌ, (assumed tropical:) He cut short somewhat of his discourse, or narrative, which he had begun to me, on some other thing's occurring to his mind, and was silent. (TA.) ― -b2- أَخْطَفَتْهُ الحُمَّى, (Lh, O, TA,) or أَخْطَفَتْ عَنْهُ, (JK,) or ― -b3- اِخْتَطَفَتْهُ, (K,) (assumed tropical:) The fever left him, or quitted him. (Lh, JK, O, K.) ― -b4- اخطفهُ المَوْتُ (assumed tropical:) [Death missed him by a little;] he escaped death by a little. (JK.) And اخطف الرَّمِيَّةَ (assumed tropical:) He missed the animal at which he shot or cast, (JK, S, K,) nearly hitting it: (JK:) and in like manner, الشَّىْءَ the thing. (Ibn-Buzurj, TA.) And He captured, or caught, the animal at which he shot or cast; expl. by اـِذَا كَانَ يَصِيدُهَا [perhaps a mistranscription for يُصِيبُهَا, and, if so, meaning he hit]. (JK.) And اخطف said of an arrow, (assumed tropical:) [It missed: or it fell upon the ground, and then glided along upon the ground to the butt, or object of aim: (see خَاطِفٌ:) and] it went straight. (TA.) ― -b5- اخطف said of a man, (assumed tropical:) He became affected with a slight sickness, and then speedily recovered. (TA.) ― -b6- أِخْطَافُ الحَشَا i. q. اِنْطِوَآؤُهُ [meaning (assumed tropical:) The state of being lean, or lank, in the belly: see مُخْطَفٌ]. (S, TA.) الأِخْطَافُ in horses is a fault: it is (assumed tropical:) The contr. of الاِنْتِفَاخُ: AHeyth says that it is, in horses, (assumed tropical:) smallness of the جَوْف [here meaning the belly, or abdomen]. (TA.)

5 تَخَطَّفَ see 1, in two places.

تخاطفوا الكُرَةَ بَيْنَهُمْ 6 تخاطفوا الكُرَةَ بَيْنَهُمْ تخاطفوا الكرة بينهم [They contended together in snatching away the ball] with the goffsticks. (K * and TA in art. جحف.)

اختطف 8 اختطف أختطف اختطف ٱختطف ; and its variations خَطَّفَ and خِطِّفَ; and يِخِطِّفُ and يَخِطِّفُ, variations of its aor.: see 1, in seven places. ― -b2- كَأَنَّهُ يَخْتَطِفُ فِى مَشْيِهِ عُنُقَهُ, said of a swift camel, means As though he were straining, or stretching, (يَجْتَذِبُ,) in his going along, his neck. (S.) -A2- See also 4.

خُطْفٌ خُطْفٌ خطف (assumed tropical:) A slight disease; as also ↓ خَطْفَةٌ. (JK.) ― -b2- مَا مِنْ مَرَضٍ اـِلَّا وَلَهُ خُطْفٌ (assumed tropical:) There is no disease but there is for it a cure. (JK, K.) ― -b3- خُطْفٌ and ↓ خُطُفٌ (assumed tropical:) Leanness; or lankness of the belly: and (assumed tropical:) lightness of the flesh of the side. (TA)

خُطُفٌ خُطُفٌ خطف : see what next precedes. ― -b2- بِهِ خُطُفٌ (assumed tropical:) In him (namely, a man, JK) is madness, or diabolical possession; (JK, TA;) as also ↓ خُطَّفٌ: but this latter may be either a pl., like ضُرَّبٌ [pl. of ضَارِبٌ], or a sing. (TA.)

خَطْفَةٌ خَطْفَةٌ خطف خطفه خطفة A single act of seizing; or, of taking, or carrying off, by force: (TA:) or, of doing so quickly; of snatching away. (Mgh, Msb, TA.) Hence, [in a trad.,] accord. to one reading, نَهَى عَنْ كُلِّ ذِى خَطْفَةٍ, meaning He prohibited the prey of whatever snatches away the prey, and goes away with it, not withholding it for its owner: or, as some say, what snatches away with its talon, or claw: but the reading commonly known is, نَهَى عَنِ الخَطْفَةِ: (Mgh:) and الخَطْفَةُ signifies what the wolf, (Mgh, Msb, TA,) or the like, (Msb,) snatches away, (Mgh, Msb, TA,) of the limbs, or members, of a living sheep or goat, (Mgh, TA,) or of a living animal; (Msb;) or what the dog snatches away from the limbs, or members, of the animal of the chase, of flesh &c., while the animal is alive: (Mgh, TA:) or the limb, or member, which the beast or bird of prey seizes, or carries off by force, or which a man cuts off, from the beast that is alive: (K, TA:) for whatever is separated from the living animal, (Mgh, TA,) of flesh or fat, (TA,) is carrion, (Mgh, TA,) unlawful to be eaten: the prohibition originated from the Prophet's finding, when he came to El-Medeeneh, that the people loved and ate the humps of camels and the tails of sheep: (TA:) the reading الخَطَفَة, of the measure فَعَلَة, with fet-h to the medial radical letter, as pl. of خَاطِفٌ, is a mistake. (Mgh.) ― -b2- Also (assumed tropical:) A single suck of a small quantity of milk quickly taken by a child from the breast. (TA.) ― -b3- For its meaning in the Kur xxxvii. 10, see 1. ― -b4- See also خُطْفٌ.

خَطَفَى خَطَفَى خطف خطفى خطفي (assumed tropical:) Quickness in pace or going, (S, K,) of a camel, as though he were straining, or stretching, his neck, in going along; (S; [see 8;]) as also ↓ خَيْطَفَى, (K,) and ↓ خَيْطَفٌ. (JK, TA.) ― -b2- See also the last of these words below.

خَطِيفٌ خَطِيفٌ خطيف : see خَيْطَفٌ.

خَطِيفَةٌ خَطِيفَةٌ خطيف خطيفه خطيفة The act of seizing, or carrying off by force; or, of snatching away at unawares. (TA.) -A2- Flour sprinkled upon milk, (S,) or flour upon which milk is sprinkled, (JK, K,) then cooked, (JK, S, K,) and licked, or eaten with the finger, (S, K,) and snatched up with spoons: (K:) IAar says that it is [what is called] جَبُولَآءُ [a word I have not found in any other instance]: (S:) or, with the Arabs, it is a food made with milk (لَبَنِيَّةٌ), which is heated, then flour is sprinkled upon it, and then it is cooked, and people lick it, or eat it with the finger, snatching it up hastily. (Az, TA.)

خُطَّفٌ خُطَّفٌ خطف : see خُطُفٌ.

الخَطَّافُ الخَطَّافُ الخطاف خطاف [lit. He that is wont to seize, &c.: and particularly (assumed tropical:) he that is wont to snatch, or steal, opportunities of hearing the speech of the angels, from the confines of the lowest Heaven: and hence.] applied in a trad. to (assumed tropical:) the Devil, or Satan: (S, TA:) or, as some say, it is in this instance ↓ الخُطَّافُ, as pl. of خَاطِفٌ, [and therefore meaning (assumed tropical:) the devils,] or as being likened to the hooked iron called خُطَّاف. (TA.) ― -b2- أَبُو الخَطَّافِ a surname of The حِدَأَة [or kite]. (TA in art. حدأ.)

خُطَّافٌ خُطَّافٌ خطاف [The swallow; thus called in the present day;] a certain bird, (JK, S, Mgh,) well known; (JK, Mgh;) a certain black bird; (K;) the عُصْفُور [or passerine bird] which the common people call عُصْفُورُ الجَنَّةِ [the عصفور of Paradise]: pl. خَطَاطِيفُ. (ISd, TA.) [See also خُشَّافٌ.] ― -b2- The bent, or crooked, piece of iron which is on each side of the sheave of a pulley, and in which is the pin whereon the sheave turns: (As, * JK, S, K:) it confines the sheave on each side: (TA:) that which is of wood is termed قَعْوٌ. (As, TA.) Also (S [in the K “ or ”]) Any crooked, or hooked, iron: (S, K, TA:) pl. as above. (TA.) [An iron hook: a grapple: a grapnel: and the like.] The خُطَّافَانِ of a bit are The two bent pieces of iron in the مِسْحَل and the شَكِيمَة, on the right and left. (IDrd in his “ Book on the Saddle and Bridle. ”) And خَطَاطِيفُ signifies (tropical:) The claws, or talons, of a beast or bird of prey; (S, TA;) as being likened to a hooked iron. (TA.) ― -b3- (assumed tropical:) A wicked thief: so in the saying of Abu-nNejm, وَاسْتَصْحَبُوا كُلَّ عِمٍ أُمِّىِّ مِنْ كُلِّ خُطَّافٍ وَأَعْرَابِىِّ (assumed tropical:) [And they took as companions every blind illiterate man, of every wicked thief and Arab of the desert]. (TA.) يَا ابْنَ خُطَّافٍ [app. meaning (assumed tropical:) O son of a wicked thief] was said by a woman to Jereer, in derision. (TA.) ― -b4- See also the paragraph next preceding this. ― -b5- (assumed tropical:) A mark made with a hot iron upon a camel, like the خُطَّاف of the sheave of a pulley. (JK, L, K. *) ― -b6- (assumed tropical:) The part, of a horse, which is the place of the heel of the rider. (JK.) -A2- Also pl. of خَاطِفٌ. (TA. See الخَطَّافُ.)

خَاطِفٌ خَاطِفٌ خاطف [act. part. n. of 1, Seizing, &c.]: pl. خُطَّافٌ. (TA.) ― -b2- الخَاطِفُ The wolf; (JK, S, K;) because he seizes, or carries off by force, his prey. (TA.) ― -b3- خَاطِفُ ظِلِّهِ A certain bird, (JK, S, K,) said by Ibn-Selemeh to be called الرَّفْرَافُ; (S, [so in three copies, not رَقْرَاق as in Freytag's Lex.,] TA;) that sees its shadow, and thinks it to be a bird; (JK;) or when it sees its shadow in the water, it advances to it to seize it, (S, L, K,) thinking it to be a prey: (L, TA:) [see خَيَالٌ:] it is one of the birds of the deserts, and is [said to be] thus called because of the swiftness with which it pounces down; it is green, or of a dark, or an ashy, dust-colour, (أَخْضَرُ,) in the back; white in the belly; long in the wings, and short in the neck: (Msb in art. لعب:) also called مُلَاعِبُ ظِلِّهِ. (S and Msb in that art.) ― -b4- بَرْقٌ خَاطِفٌ (tropical:) Lightning that takes away the sight. (JK, S, * TA. *) ― -b5- سَهْمٌ خَاطِفٌ (assumed tropical:) An arrow that falls upon the ground, and then glides along upon the ground to the butt, or object of aim; as though snatching something from the ground: pl. خَوَاطِفُ: (Ham p. 573:) or خَوَاطِفُ signifies arrows that miss; for مُخْطِفَاتٌ. (TA.)

خَيْطَفٌ خَيْطَفٌ خيطف , (K,) or ↓ خَطِيفٌ, (S, [so in my copies,]) (assumed tropical:) A quick, or swift, camel; (S, K, TA;) as though he strained, or stretched, his neck, in going along: (S: [see 8:]) and the former, (assumed tropical:) a camel of the [excellent and swift] kind called مَهَارِىّ: pl. خَيَاطِفُ. (TA.) ― -b2- خَيْطَفٌ, (TA,) or ↓ خَطَفَى, (JK,) [as meaning (assumed tropical:) Quick,] is also applied to [the pace termed] عَنَقٌ; (JK, TA;) and so ↓ خَيْطَفَى. (JK.) ― -b3- See also خَطَفَى.

خَيْطَفَى خَيْطَفَى خيطفى خيطفي : see خَطَفَى: ― -b2- and see also خَيْطَفٌ.

خَاطُوفٌ خَاطُوفٌ خاطوف A thing like a reaping-hook, which is tied to a snare, and by which the gazelle is caught. (JK, O, L, K.)

أَخْطَفُ الحَشَا أَخْطَفُ الحَشَا ذ : see what next follows.

مُخْطَفُ الحَشَا مُخْطَفُ الحَشَا ذ , applied to a horse, (assumed tropical:) Lean, or lank, in the part of the belly that is behind the place of the girth: (S:) and مُخْطَفٌ [alone] is applied to a man [in a similar sense]; as also ↓ مَخْطُوفٌ: (TA:) and مُخْطَفُ البَطْنِ (assumed tropical:) lean, or lank, in the belly; syn. مُنْطَوِيهِ; (Lth, K;) applied to a camel, and to an ass: (Lth, TA:) and الحَشَا ↓ أَخْطَفُ and ↓ مَخْطُوفُهُ, applied to a man, [signify the same,] (tropical:) i. q. ضَامِرُهُ. (TA.)

مِخْطَفٌ مِخْطَفٌ مخطف (tropical:) A sword that takes away the sight by its glistening. (TA.)

مَخْطُوفٌ مَخْطُوفٌ مخطوف : see مُخْطَفُ الحَشَا, in two places. -A2- Also (assumed tropical:) A camel branded with a mark like the خُطَّاف of the sheave of a pulley. (JK, L, K.)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR757 harf
خَطِفَ خَطِفَ A ( n. ac. خَطْف 1 ), a. Seized, snatched, carried off, stole. b. ( n. ac. خَطَفَاْن 36 ), Sped along. خَطَّفَ خَطَّفَ II , a. Carried off by violence, by force. أَخْطَفَ أَخْطَفَ IV , a. Left, quitted ( fever ). b. Missed. تَخَطَّفَ تَخَطَّفَ V , a. see I (a) . اِنْخَطَفَ اِنْخَطَفَ VII , a. Was enraptured; fell into ecstasy. اِخْتَطَفَ اِخْتَطَفَ VIII , a. see I (a)
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR27.110 harf
خطف خَطِفَ - يَخْطَفُ- خَطْفَة - تَخَطَّفَ - يَتَخَطَّفُ، تُخُطِّفَ - يُتَخَطَّفُ خَطِفَ - يَخْطَفُ + كائن أو شيء + كائناً أو شيئاً: يأخذ شيئاً من مكمنه أو من مجمعه بشكل سريع ومباغت ثم يحمله بعيداً خَطْفَة - الْخَطْفَةَ: على وزن " فـَعـْلـَة: اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " خَطِفَ - يَخْطَفُ ": ما يأخذه الذي يقوم بفعل خطف من مكمنه بسرعة
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler52 mücavir (70 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مكن

    2 ortak ayet · Kevn tepe demektir

  2. ثقب

    1 ortak ayet · Delik demektir

  3. حرم

    2 ortak ayet · Hiram keçe demektir

  4. شهب

    1 ortak ayet · Gök taşı demektir

  5. رزق

    2 ortak ayet · Üzüm demektir

  6. ضوأ

    1 ortak ayet · Aydınlattı

  7. أيد

    1 ortak ayet · Yed el veya kol demektir

  8. برق

    1 ortak ayet · Berg parlak taş demektir

  9. تبع

    2 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  10. جبي

    1 ortak ayet · Onu seçti

  11. حنف

    1 ortak ayet · Hanif eğildiği zaman kırılmayan yaş çalıdır

  12. خرر

    1 ortak ayet · Sel suyunun yardığı hendek demektir

Geçtiği ayetler(6)

  1. إِلَّا مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ ثَاقِبٌ

    İvmeAncak çalıp çırpan olursa; onu da hemen delip geçen yakıcı bir alev takib eder.

Sîga sayfası: فَتَخْطَفُهُ
Sîga sayfası: وَيُتَخَطَّفُ
Sîga sayfası: يَتَخَطَّفَكُمُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökخطف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسلب, نهب, خلب, خلس
Zıt Kökترك
Çekirdek Özet 1Bir şeyi hızla, aniden, hissettirmeden veya direnç göstermesine fırsat vermeden kapıp çekip almak
Çekirdek Özet 2İdrak, güvenlik veya irade zeminini ansızın sarsarak bireyi veya nesneyi bulunduğu kararlı durumdan koparıp götürmek
Çekirdek Özet 3Ani çekilme ve yoksunlaşma karşısında koruyucu bir merkeze, köke veya vahye tutunma zorunluluğu
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel bir hırsızlık ya da avlanma hareketine indirgenmesi; zihinsel kamaşma, güvenlik kaybı ve manevi savrulma boyutlarının gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خطÇizgi çekmek, bir yöne doğru hızlıca uzanmak, adım atmak veya iz bırakarak ilerlemek; bu hareket doğrusal bir yöneliş ve sınır aşma içerir; nitekim خطط, خطو, خطأ, خطب köklerinde de bir hat boyunca yönelme esastır.فSon harf olan ف harfinin sağladığı açıklık, ayrılma ve fırlama etkisiyle çekirdeğin doğrusal uzanma hareketi, bir nesneyi bulunduğu yerden aniden koparıp fırlatırcasına çekip alma eylemine dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit veya duvar imgesinin ses farkıyla yoğunlaşması (türetme imge); set çekme, gizlenme veya delip geçme hareketi.Nesnenin korunduğu veya gizlendiği sınırın yarılması, içeriye ani ve sezilmez bir sızma yapılması.
طSepet veya çark; sarma, kuşatma, çevirme ve içine alma.Hedeflenen nesnenin aniden kavranması, kuşatılması ve tutulması.
فAğız; açıklık, nefes fırlatışı, dışarı çekiş ve serbest kalma.Kavranan şeyin anında bulunduğu düzlemden dışarıya, hızla koparılıp götürülmesi.
خطفBir sınıra gizlice veya aniden yönelip hedefi yakalayarak hızla bulunduğu ortamdan koparıp alma hareketi.Üç imgenin birleşimiyle kök; direnci aşarak bir varlığı veya duyuyu ansızın bulunduğu güvenli alandan koparıp çekme hareketini betimler.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYırtıcı bir kuşun veya avcının avını süratle kapıp kaçması; şimşeğin gözün ışığını birden çekip alması; devenin ayaklarını yerden hızla keserek koşması (el-haytef).
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi el-A‘şâ’ya nispet edilen kullanımda ve erken deve tasvirlerinde, hızlı yürüyüşü esnasında ayakları yeri kaparcasına basıp kaldıran deve için kök türevleri kullanılmıştır: وعنقاً بعد الرسيم خَيْطَفا
Erken Arapça kullanımOkun hedeften hızla sapıp teğet geçmesi (ahdefe’r-râmî); karın boşluğu çekik ve zayıf yapılı hayvanlar için muhdefe’l-haşâ nitelemesi ve gemi yelkeninin rüzgârla birden yukarı çekilmesi durumlarında kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde خطف kökü, özellikle Güney-Batı Sami ve Arap yarımadası havzasında bir nesneyi süratle, ansızın çekip alma veya kapma semantik çekirdeği etrafında şekillenmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Ârâmîce/Süryanice) benzer ses denkliği gösteren doğrudan bir üçlü kök türevi sınırlı kalmakla birlikte, kökün ilk iki konsonantı olan /ḫ-ṭ/ veya /ḥ-ṭ/ dizilimi ani yakalama, kesme veya yönelme kökleriyle semantik akrabalık taşır (örneğin İbranicede hātaph [חָטַף] "kapmak, hızla yakalamak" fiili doğrudan denk bir ses ve anlam ilişkisi sergiler). Arapçada bu kök, hem yırtıcı kuşun avını kapması gibi somut fiziksel eylemleri hem de şimşeğin görme duyusunu ansızın alması veya kulak hırsızlığı gibi soyut/yarı-fiziksel algı kopuşlarını karşılayacak biçimde genişlemiş ve tam bir kök hüviyeti kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönخطف kökünden türeyen fiil ve isimlerHızlıca çekip alma, sarsıcı bir süratle kapma, zaaf anında yakalama; şimşek, yırtıcı kuş ve şeytanın kulak hırsızlığı fiillerinde asıl anlam korunur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ḥātaph (חָטַף)Hızla çekip almak, kapıp kaçırmak anlamında kullanılan paralel Sami formuyla ortak semantik çekirdek paylaşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kök katmanıHızlı yakalama ve çekme bildiren ikili kök yapılarıyla muhtemel fonosemantik örtüşmeler mevcuttur.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خطفAnlamlıKapmak, süratle çekip almakBir nesneyi hızla, direnç görmeden çekip götürmekHedef kök; Kur'an'da geçer
خفطAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez
طخفAnlamlıKarartı, karanlık, zayıflıkGökyüzünü kaplayan ince bulut veya gözü bürüyen hafif karanlık (et-tahfe)Sözlüklerde müsta'meldir; görme duyusunun örtülmesi bakımından hedef kökle zayıf semantik temas taşır; Kur'an'da geçmez
طفخAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez
فخطAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kullanılmayan diziliş; Kur'an'da geçmez
فطخAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خطفMerkezKapmak, hızla çekip almakHız, anilik ve hazırlıksız yakalama unsurları esastır; nesne fark edilmeden veya karşı konulmadan çekilir.Ani bir hareketle bir şeyi bulunduğu yerden koparıp almak.
سلبKomşuZorla çekip almakسلب kökünde şiddet, soyma ve güce dayalı zorla alma baskındır; anilik zorunlu değildir.Bir şeyin üzerindeki örtüyü veya mülkiyeti zorla çekip çıkarmak.
نهبKomşuYağmalamakنهب açıkça, güpegündüz ve topluca yapılan talanı ifade eder; gizlilik veya anlık kapma içermez.Başkasına ait malı aşikâr bir şekilde cebren ele geçirmek.
خلبKomşuGönlünü çalmak, aldatmakخلب hile, yaldızlı söz ve aldatma yoluyla zihni çelmektir; fiziksel hızdan ziyade kandırma öne çıkar.Suret-i haktan görünerek iradeyi yanıltıp ele geçirmek.
خلسKomşuFırsatını bulup aşırmakخلس kökünde gaflet anını kollayıp göz ucuyla kapmak vardır; hızdan ziyade gözetleme ve aşırma nüansı taşır.Sahibinin dalgınlığından istifadeyle el çabukluğuyla almak.
تركZıtBırakmak, terk etmekAlmak veya koparmak yerine nesneyi bulunduğu halde ve mekânda serbest bırakmaktır.Müdahale etmeksizin kendi konumunda ve halinde bırakmak.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخطفKapmak, süratle çekip almakAni hız, sezdirmeden çekme ve direnci devre dışı bırakma anlam alanını tam karşılar.Kesin
Latincerapere, corripereZorla ve hızla kapmak, yakalamakHızlı çekip alma hareketini karşılar; ancak Arapçadaki hafiflik ve sezilmezlik nüansından ziyade şiddet boyutu öne çıkar.Güçlü
İngilizceto snatch, to seize abruptlyAnsızın kapmak, çekip almakAni yakalama ve elinden hızla çekme eylemini verir; kökün şimşek kamaşması ve zihinsel kapılma gibi mecazi boyutlarını tek başına taşıyamaz.Güçlü
Almancaerhaschen, wegschnappenÇabucak kapmak, aşırmakFırsatı yakalayıp birden kapma yönünü iyi karşılar; fakat heybetli ve ontolojik bir sarsıntıyı tam hissettirmez.Güçlü
Fransızcahapper, ravirHızla kapıp yakalamak, çekip götürmekHapper fiziki kapmayı, ravir ise hem kapıp götürmeyi hem de aklı baştan almayı karşılayarak kökün iki boyutuna yaklaşır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَخْطَفُDuyuların ansızın işlevsiz kalması, kamaşmaMünafıkların çakan şimşek karşısında görme duyularını kaybetme tehlikesi; idrakin ani şokla sarsılması bağlamı (Bakara 2:20).
يَتَخَطَّفَكُمُ / نُتَخَطَّفْ / يُتَخَطَّفُSosyal güvensizlik, düşman tarafından aniden bastırılıp yok edilme veya esir alınmaZayıf ve azınlıkta olunan dönemde müşriklerin ani saldırı korkusu ya da Harem güvenliğinin inkârı bağlamı (Enfâl 8:26; Kasas 28:57; Ankebût 29:67).
فَتَخْطَفُهُTevhidden sapan kişinin ontolojik boşluğa düşüp anında parçalanmasıŞirke düşenin gökten düşüp yırtıcı kuşlar tarafından kapılması veya rüzgârla savrulması meseli (Hac 22:31).
خَطِفَ الْخَطْفَةَGayb âleminden bilgi aşırma, kulak hırsızlığıŞeytanların melekler meclisinden bir söz kırıntısını gizlice ve hızla kapıp kaçmaya çalışması bağlamı (Sâffât 37:10).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamGayb bilgisi ve nübüvvetin korunmasıŞeytanların gökten haber aşırması (istrâku’s-sem‘) ve şihaplarla engellenmesi meselesinde vahyin safiyeti ve korunmuşluğu tartışılmıştır.Bilginin yetkisizce, yarım ve hırsızlama bir ivmeyle kapılması.
FıkıhHırsızlık (sirkat) ve gasp hükümleriEl çabukluğuyla kapıp kaçanın (el-muhteṭif / el-hâtıf) eyleminin had cezasını gerektiren gizli sirkat mi yoksa ta'zir gerektiren açık kapkaç mı olduğu tartışılmıştır.Aleni fakat ani bir baskınla malı kapıp kaçma eylemi.
TefsirTemsil ve mecaz tahlilleriMünafıkların basiret zaafı (Bakara 2:20) ile müşriğin ontolojik düşüşü (Hac 22:31) ayetlerinde ani yok oluş ve idrak sarsıntısı tahlil edilmiştir.Bir dayanağı kalmayan varlığın dış güçler tarafından anında yutulması.
HadisYağma ve avlanma adabıHadislerde haksız yere kapıp kaçmaktan (en-nuhbe ve’l-huṭfe) nehyedilmiş, avın can çekişirken parçalanarak kapılması yasaklanmıştır.Denetimsiz, kuralsız ve hakka dayanmayan ani el koyma.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve istikamet bağıKökten kopuşun getirdiği savunmasızlıkTevhidi terk eden zihnin bâtıl akımlarca yutulmasıİlahi merkezden kopan irade, dış yıkıcı güçlerin kolay avı haline gelir (Hac 22:31).Kesin
İlmiİdrak ve metodolojiYüzeysel ve sarsıcı enformasyon kapkaççılığıSağlam bilgiye dayanmayan ani algı kamaşmasıDelilsiz ve aceleci malumat derlemesi, basireti körleştirir ve hakikatin bütünlüğünü bozar (Bakara 2:20).Güçlü
SiyasiKamu düzeni ve emniyetKaos ve asayişsizlik ortamıOtoritenin bulunmadığı yerde zayıfların ezilmesiHukuki ve siyasi güvenceden yoksun toplumlar sürekli baskın ve esaret korkusuyla yaşar (Kasas 28:57).Kesin
İktisadiMülkiyet güvenliğiAni gasp, spekülatif servet aktarımıEmeğe dayanmayan haksız el koyma hareketleriPiyasada kuralsız kapkaççılık ve haksız el koymalar servet emniyetini ve istikrarı yok eder.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAni potansiyel düşüşü ve yakalama (Capture / High impulse extraction)Fizikte bir parçacığın yüksek çekim alanına aniden kapılarak yörüngesinden kopması veya elektronun ani bir enerji darbesiyle yörüngeden sökülmesi hadisesi kökün hareket dinamiğiyle özdeştir.Güçlü
Beşeri bilimlerAni travmatik anomi ve güvenlik kaybıSosyoloji ve psikolojide bireyin koruyucu toplumsal kurumlardan ansızın kopması neticesinde dış manipülasyonlara ve saldırılara tamamen açık hale gelmesi durumu.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca sokak düzeyindeki basit bir hırsızlık ya da fiziksel bir kapkaç eylemine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; idrakin kamaşması, basiretin şokla felç olması, tevhidi kaybeden ruhun manevi girdaplarca kapılıp parçalanması ve bir toplumun emniyet örtüsünü kaybetmesi süreçlerini içine alan ontolojik ve epistemolojik bir kopuş durumunu ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki temsilî anlatımların derin psikolojik, itikadi ve ictimai uyarıları göz ardı edilir; şirkin ve nifakın insan zihninde ürettiği ani savrulmalar basit birer fiziki benzetme sanılır.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kök, insanın varoluşsal güvenliğinin ancak ilahi bir merkeze (vahiy, tevhid, emin belde) bağlanmakla mümkün olduğunu; bu merkezden kopulduğu anda insanın hem zihnen hem de maddeten yırtıcı güçlerin avı olacağını somut bir hareketle gösterdiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nifak psikolojisinin ve basiretsizliğin tasvir edildiği ayetlerde (Bakara 2:20), şirkin dehşetini anlatan temsilî ayetlerde (Hac 22:31), ilk müslümanların ve Mekke halkının emniyet durumunu işleyen ictimai ayetlerde (Enfâl 8:26; Kasas 28:57; Ankebût 29:67) ve gaybın korunmasını bildiren ayetlerde (Sâffât 37:10).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın kendi başına tarafsız ve güvenli bir alanda kalabileceği vehmini yıkar; vahiyden ve haktan kopan zihnin nötr kalamayacağını, mutlaka bâtıl ve yıkıcı kuvvetler tarafından kapılıp savrulacağını vazeder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneyi veya avı bulunduğu ortamdan büyük bir süratle, aniden ve direnç göstermesine fırsat tanımadan kapıp çekmek.
  • Soyut anlamBir varlığın koruyucu zeminini, idrak kabiliyetini veya manevi emniyetini ani bir şokla kaybederek dış tesirlere savunmasız şekilde kapılması.
  • Sistematik karşılıkMerkezî emniyet alanından (S) kopan sistem elemanının (x), dış çekim ve parçalama dinamikleri (F) tarafından anlık bir ivmeyle soğurulması ve yutulması.
  • LaTeX modeliΔt→0  ⟹  F⃗ext⋅δ(x)≫R(x)∴x∉S  ⟹  dxdt→∞
  • LaTeX açıklamasıFormülde Δt→0 anlık zaman dilimini, yani kökün kurucu unsuru olan aşırı sürat ve aniliği ifade eder. F⃗ext dışarıdan yönelen ani ve yıkıcı kuvveti, δ(x) bu kuvvetin hedefe odaklandığı dar etki alanını, R(x) ise nesnenin gösterebildiği iç direnci temsil eder; ani darbe anında dış kuvvet direnci tamamen aşar (R(x) etkisiz kalır). İkinci kısımda yer alan x∉S şartı, koruyucu sistemden veya merkezden kopuşu simgeler; bu kopuş gerçekleştiğinde nesnenin konumundaki değişim hızı (dxdt) ani bir savrulmayla sonuçlanır, yani nesne kapılıp götürülür.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: خ