سطر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ط-ر7 sîga, 52 mücavir kök, 16 ayet, 14 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.غيثوعدكتبمَسْطُورًابِمُسَيْطِرٍسطرمَسْطُورٍأولأَسَاطِيرُتلومليصغريَسْطُرُونَأففقلمبكر

KökSîga 7Ayet 16Sure 14Mücavir 52

▶ Ağı aç (3B)

سطر

س - ط - ر

KÖK
  • 16 geçiş
  • 16 ayet
  • 7 sîga
  • 13 sözlük

Et satırıdır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Et satırıdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.720 harf
باب السين والطاء والراء معهما ط ر س، س ط ر، س ر ط مستعملات طرس: الطِّرْس: الكتاب يُمحَى ثمّ يُعاد فيه، وفِعلُه التَّطريس. سطر: السَّطْرُ سَطْرٌ من كُتُبٍ، وسَطْر من شَجَرٍ مَغُروس ونحوه، قال: إنيّ، وأَسطارٌ سُطِرْن سَطرا، لَقائلٌ يا نَصْرُ نَصْراً نصَـرا يستغيث به: يا نَصْرُ انصُرْني. ويقال: سَطَّرَ فلانٌ علينا تسطيراً اذا جاء بأحاديثَ تُشبهِ الباطِلَ. والواحد من الأساطير إِسطارةٌ وأُسطورةُ،
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR825 harf
السَطْرُ: الصَفُّ من الشيء. يقال: بَنى سَطْراً، وغَرَسَ سَطْراً. والسَطْرُ: الخَطُّ والكتابة، وهو في الأصل مصدرٌ. والسَطَرُ بالتحريك مثله. قال جرير: مَنْ شاءَ بايَعْتُهُ مالي وخُِلْعَـتَـهُما تُكْمِلُ التَيمُ في ديوانهم سَطَرا والجمع أَسْطارٌ. قال رؤبة: إنِّ وأَسْطارٍ سُطِرْنَ سَطْراً لَقائِلٌ يا نَصْرُ نَصْراً نَصْراً ثم يجمع على أساطيرَ. وجمع السَطْرِ أَسْطُرٌ وسُطورٌ. والأَساطيرُ:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR7.090 harf
س ط ر سطر ، سرط ، طرس ، وسط ، رطس . أمّا رَسَط ورَطَس : فإن ابن المظفَّر أهمَلهما . رسط : وأهلُ الشام يسمُّون الخمرَ : الرَّساطون ، وسائرُ العرب لا يعرفونه . وأراها روميّة دخلتْ في كلام مَن جاوَرَهم من أهلِ الشام . ومنهم من يقلب السين شيئاً ، فيقول : الرشاطون . رطس : قال ابن دُرَيد : الرَّطَسُ : الضَّرْبُ بَبَطْن الكفّ ، يقال : رطسَه رَطْساً ، قلت : ولا أحفظ الرّطس لغيره . طرس : قال شمر فيما
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.022 harf
(باب السين والطاء وما يثلثهما) (سطع) السين والطاء والعين أصلٌ يدلُّ على طول الشيء وارتفاعِهِ في الهواء. فمن ذلك السَّطع، وهو طول العنق. ويقال ظليم أسطَعُ، ونَعامة سَطْعاء. ومن الباب السِّطاع، وهو عمود من عُمُد البيت. قال القطاميّ: أليسُوا بالأُولى قَسَطوا جميعاً *** على النُّعمانِ وابتدروا السِّطاعا([1])ويقال سَطَع الغبارُ* وسطعت الرائحة، إذا ارتفعت. والسَّطْع: ارتفاع صوت الشيء إذا ضربتَ عليه
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.380 harf
- السطر والسطر: الصف من الكتابة، ومن الشجر المغروس، ومن القوم الوقوف، وسطر فلان كذا: كتب سطرا سطرا، قال تعالى: ﴿ن والقلم وما يسطرون﴾ [القلم/1]، وقال تعالى: ﴿والطور *** وكتاب مسطور﴾ [الطور/1 - 2]، وقال: ﴿كان ذلك في الكتاب مسطورا﴾ [الإسراء/58]، أي: مثبتا محفوظا، وجمع السطر أسطر، وسطور، وأسطار، قال الشاعر: *إني وأسطار سطرن سطرا* (هذا شطر بيت، وعجزه: *لقائل يا نصر نصر نصرا* وهو لذي الرمة، وقيل لرؤبة
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR436 harf
س ط ر سطر واستطر‏:‏ كتب‏.‏ وكتب سطراً من كتابه وسطراً وأسطرا وسطـورا وأسطـاراً وهـذه أسطـورة مـن أساطير الأولين‏:‏ مما سطّروا من أعاجيب أحاديثهم وسطر علينا فلان‏:‏ قص علينا من أساطيرهم‏.‏ وهو مسيطر علينا ومتسيطر‏:‏ متسلط ومالك سيطرت علينا وتسيطرت وما هذه السيطرة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ بنى سطراً من بنائه‏.‏ وغرس سطراً من وديّه‏:‏ صفاً‏.‏ وقال ابن مقبل‏:‏ لهم ظعن سطر تخال زهاءها إذا ما حزاها الآل
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.279 harf
السَّطْرُ والسَّطَرُ: الصَّفُّ من الكتاب والشجر والنخل ونحوها؛ قال جرير: مَنْ شاءَ بايَعْتُه مالي وخُلْعَتَه، ما يَكْمُلُ التِّيمُ في ديوانِهمْ سَطَرا والجمعُ من كل ذلك أَسْطُرٌ وأَسْطارٌ وأَساطِيرُ؛ عن اللحياني، وسُطورٌ. ويقال: بَنى سَطْراً وغَرَسَ سَطْراً. والسَّطْرُ: الخَطُّ والكتابة، وهو في الأَصل مصدر. الليث: يقال سَطْرٌ من كُتُبٍ وسَطْرٌ من شجر معزولين ونحو ذلك؛ وأَنشد: إِني وأَسْطارٍ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR535 harf
* س ط ر * * السَّطْرُ * الصف من الشيء يقال بنى سطرا وغرس سطرا و * السَّطْرُ * أيضا الخط والكتابة وهو في الأصل مصدر وبابه نصر و * سَطَراً * أيضا بفتحتين والجمع * أسْطارٌ * كسبب وأسباب وجمع الجمع * أسَاطِيرُ * وجمع السطر * أسْطُرٌ * و * سُطُورٌ * كأفلس وفلوس و * الأسَاطِيرُ * الأباطيل الواحد * أُسْطُورَةٌ * بالضم و * إسْطَارةٌ * بالكسر و * اسْتَطَرَ * كتب مثل سطر و * المُسَيْطِرُ * والمصيطر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.207 harf
السطر: الصف من الشيئ، كالكتاب والشجر والنخل وغيره، أي ما ذكر، وكان الظاهر: وغيرها، كما في الأصول ج أسطر وسطور وأسطار قال شيخنا: ظاهره أن أسطارا جمع سطر المفتوح، وليس كذلك، لما قررناه غير مرة أن فعلا بالفتح لا يجمع على أفعال في غير الألفاظ الثلاثة التي ذكرناها غير مرة،بل هو جمع لسطر المحرك، كأسباب وسبب، فالأولى تأخيره. قلت: أو تقديم قوله: ويحرك، قبل ذكر الجموع، كما فعله صاحب المحكم. وحج، أي جمع
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.334 harf
سَطَرَ 1 سَطَرَ ذ , (S, M, Msb, &c.,) aor. سَطُرَ , (S, M, Msb;) inf. n. سَطْرٌ; (S, M, Msb, K; *) and ↓ سطّر; (M;) and ↓ استطر; (S, M, A, Msb, K;) He wrote (S, M, * A, Msb, K) a writing or book. (M, Msb.) ― -b2- [And سَطَرَ He ruled a book. (See مِسْطَرَةٌ.)] ― -b3- Also سَطَرَ, (TA,) inf. n. as above, (K, TA,) (tropical:) He cut another man with a sword. (K, * TA.) ― -b4- And سَطَرَهُ He
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR956 harf
سَطَرَ سَطَرَ U ( n. ac. سَطْر 1 ), a. Wrote. b. Cut, slashed, wounded. c. Threw down. سَطَّرَ سَطَّرَ II , a. Wrote; composed ( book ). b. Drew lines, ruled. c. [ 'Ala ], Told falsehoods to. أَسْطَرَ أَسْطَرَ IV , a. Made a mistake in reading. اِسْتَطَرَ اِسْتَطَرَ VIII , a. Wrote a great deal. سَطْر سَطْر 1 , ( pl. أَسْطُر 16 , سُطُوْر 27 , أَسْطَاْر 38 , أَسَاْطِيْرُ 69 ),
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR17.676 harf
سطر سَطَرَ - يَسْطُرُ - مَسْطُوْر - أُسْطُوْرَة - أَسَاطِيْر - اسْتَطَرَ - يَسْتَطِرُ - مُسْتَطَر سَطَرَ - يَسْطُرُ + كائن + شيئاً: يستخدم أداة (مثل القلم) لترك أثر، كسطر أو كتابة، وذلك على شكل رمز لمعلومة، على ورق أو لوح أو ما شابه مَسْطوْر: اسم مفعول صفة مشبهة من " سَطَرَ - يَسْطُرُ " أُسْطُوْرَة: على وزن " أفعولة": مصغر "فـُعلة" اسم فعل
Tamamını oku

Sîgalar(7)

Mücavir kökler52 mücavir (85 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أول

    10 ortak ayet · Alet kaldıraç demektir

  2. تلو

    3 ortak ayet · Tilvi toklu demektir

  3. وعد

    3 ortak ayet · “Va’id” yağmur bulutu demektir

  4. أفف

    1 ortak ayet · Öf ses taklidinden oluşmuş bir kelimedir

  5. كتب

    4 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  6. قبل

    4 ortak ayet · Önce

  7. قلم

    1 ortak ayet · Koparılmış daldır

  8. غيث

    1 ortak ayet · Ğays (p.se), Yağmur suyu ile yetişen bitki demektir

  9. ملي

    1 ortak ayet · Süreyi uzattım

  10. وقر

    1 ortak ayet · Kayadaki çukur demektir

  11. أصل

    1 ortak ayet · Bitki kökü demektir

  12. بكر

    1 ortak ayet · Bekr genç deve demektir

Geçtiği ayetler(16)

  1. … جَاءُوكَ يُجَادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    Masallarİçlerinden seni dinleyenler vardır. Halbuki Biz, onu anlarlar diye, kalblerine örtüler, kulaklarına da ağrılık koyduk. Onlar her ayeti görseler de yine inanmazlar. Hatta sana geldiklerinde, seninle çekişirler. O küfredenler derler ki; Bu, eskilerin masallarından başka birşey değildir.

  2. وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا قَالُوا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هَذَا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    MasallarAyetlerimiz onlara okunduğu zaman; işittik, istersek biz de bunun benzerini söyleriz. Bu, eskilerin masallarından başka bir şey değildir, demişlerdi.

  3. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    MasallarOnlara: Size Rabbınız ne indirdi? denildiği zaman; geçmişlerin masallarını, derler.

  4. لَقَدْ وُعِدْنَا نَحْنُ وَآبَاؤُنَا هَذَا مِنْ قَبْلُ إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    MasallarAndolsun ki biz, ve daha önce de atalarımız bununla tehdit edilmişti. Bu eskilerin masallarından başka bir şey değildir.

  5. وَقَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلَى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا

    MasallarVe dediler ki: Öncekilerin masallarıdır. Başkalarına yazdırıp sabah akşam kendisine okunmaktadır.

  6. لَقَدْ وُعِدْنَا هَذَا نَحْنُ وَآبَاؤُنَا مِنْ قَبْلُ إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    MasallarAndolsun ki; bununla biz ve daha önce babalarımız tehdid edilmişlerdi. Bu, öncekilerin masallarından başka bir şey değildir.

  7. … إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَيَقُولُ مَا هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    MasallarAnne ve babasına: Of sizden, benden önce nice nesiller gelip geçmişken beni mi tekrar dirilmekle tehdit ediyorsunuz? diyen kimseye, anne ve babası Allah’a sığınarak: Yazıklar olsun sana. İman et, muhakkak ki Allah’ın vaadi haktır dedikleri halde; bu, eskilerin masallarından başka bir şey değildir, der.

  8. إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    MasallarAyetlerimiz ona okunduğu zaman; öncekilerin masalları, der.

  9. إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    MasallarOna ayetlerimiz okunduğunda; öncekilerin masalları, der.

Sîga sayfası: الْمُسَيْطِرُونَ
Sîga sayfası: بِمُسَيْطِرٍ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسطر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكتب, رقم, زبر, صفف
Zıt Kökمحو
Çekirdek Özet 1Ağaçların, binaların veya harflerin düz bir çizgi halinde yan yana dizilmesi ve hizalanması
Çekirdek Özet 2İlahi bilginin, kaderin ve amellerin silinmez biçimde sıralı ve düzenli olarak tescil edilmesi
Çekirdek Özet 3Kayıt altına alma, denetleme ve düzen kurma gücünün mutlak olarak Allah’a ait olması
Kritik Hata RiskiKökten türeyen esâtîr kelimesini sadece gerçek dışı masal sayıp onun kadim yazılı belge ve tescil edilmiş metin niteliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سطYüzey üzerinde yayılma, uzanma, düz bir hat veya zemin oluşturma (سطح, سطو)رYayılma ve uzanma hareketini ardışık, kesintisiz ve tek bir çizgi boyunca dizilmiş sıralı bir hat haline dönüştürür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaDizinin dağılmadan belirli bir dayanak ve nizam üzerinde durmasını sağlar.
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaHarflerin veya unsurların bir araya toplanarak bir çerçeve içine alınmasını temsil eder.
رİnsan başı; baş, ilk, üstBaşlangıçtan sona doğru yönelen bilinçli, tertipli ve önder bir çizgi hareketini ifade eder.
سطرDüzenli bir hat boyunca unsurların sıralanıp birbiri ardınca tescil edilmesiParçaların rastgele değil, belirli bir sıra, nizam ve otorite altında kesintisiz bir çizgi oluşturacak biçimde dizilmesidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDikilen ağaçların veya hurma fidanlarının düz bir sıra halinde dizilmesi, binaların taşlarının bir hat boyunca üst üste konulması ve peş peşe dizilen satırlar.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Ru‘be b. el-Accâc yemin bağlamında satır satır yazılmış metinleri zikreder: إني وأسطار سطرن سطرا / لقائل يا نصر نصر نصرا
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Cerîr divan kayıtlarındaki asker ve vergi sıralarını bu kökle tasvir eder: من شاء بايعته مالي وخلعته / ما يكمل التيم في ديوانهم سطرا

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânu Ru‘be.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde سطر kökü, hem fiziksel dizilimi hem de resmi yazı, tescil ve idari gözetim faaliyetlerini ifade eden ortak bir kök olarak köklü bir yere sahiptir. Akatçada şatāru biçiminde yazmak, metin kaydetmek ve kitabe kazımak anlamıyla kurumsal devlet kayıtlarının temel fiilidir. İbranicede şoter kelimesi kolluk kuvveti, gözetmen, tescil memuru ve idareci işlevini görürken; Ârâmîce ve Süryanicede setar / sıtrā sözcükleri yazı, senet, hukuki vesika ve çizgi anlamını korumuştur. Arapçada kök bir yandan ağaç ve bina sırası gibi saf somut fiziksel dizilimi sürdürmüş, diğer yandan yazmak, kaydetmek ve bu kayıtlar üzerinden denetim kurmak (musaytır / museytır) anlamlarını sistemleştirmiştir. Excel notundaki et satırı benzetmesi kökün doğrudan aslı olmayıp, Türkçede kesme aletine verilen adla olan sesteşlikten veya dizilim benzerliğinden kaynaklanan ikincil bir çağrışımdır; kökün ilksel ve kurucu anlamı çizgisel dizilim ve yazıdır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD), Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇizgi, dizi ve yazı bağıAğaçların bir hat üzerine dizilmesi ile harflerin bir hat üzerine tescil edilmesi arasındaki çizgisel nizam ilişkisidir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkatça şatāru, İbranice şoter, Süryanice şetārāYazı yazmak, vesika düzenlemek, resmi memuriyet ve idari gözetim anlamlarıyla tam bir fonetik ve semantik süreklilik mevcuttur.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiGrekçe historia ile olası temasEsâtîr kelimesinin Grekçe soruşturma, tarih ve hikâye anlamına gelen kelimeyle teması tartışılmışsa da kök doğrudan Sami tescil katmanına aittir.Muhtemel

Kaynak HALOT, Payne Smith, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Arthur Jeffery The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سطرAnlamlıÇizgisel dizilim ve tescilAğaçları veya yazıyı bir hat boyunca sıralamakHedef kök; Kur'an'da geçer
سرطAnlamlıYutmak, içine çekmekLokmayı hızla ve takılmadan boğazdan aşağı indirmekHedef kökle ortak yönü kesintisiz bir hat üzerinde kayma hareketidir
طسرAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada kullanılmayan terkip
طرسAnlamlıYazısı silinip yeniden yazılan sahifeÜzerindeki yazı silindikten sonra tekrar yazmaya elverişli hale getirilen deri veya parşömenYazı ve kayıt alanında hedef kökle doğrudan semantik ilişkilidir
رسطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kayıtlı değildir
رطسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kayıtlı değildir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سطرMerkezÇizgisel dizilim ve tescilUnsurları düz bir hat üzerinde kesintisiz sıralayarak kaydetmekHem fiziksel hizalanmayı hem de yazı ve denetimi kapsar
كتبKomşuBir araya getirme ve bağlamaParçaları dikerek veya harfleri bağlayarak bütünlük oluşturmakسطر kökündeki hat ve sıra vurgusu yerine akit ve bağ vurgusu ön plandadır
رقمKomşuNoktalama ve nakışlamaİşaret koymak, harekelemek, kumaşa desen işlemekMetnin açıkça seçilir ve silinmez bir işaret haline getirilmesini bildirir
زبرKomşuKazıma ve sağlamlaştırmaSert bir zemine taş veya maden kazar gibi kalıcı metin işlemekسطر köküne göre daha meşakkatli, kadim ve hikmetli yazıyı ifade eder
صففKomşuYan yana durmaİnsanların veya nesnelerin bir hat üzerinde omuz omuza dizilmesiYazı anlamı içermez, sadece saf tutma ve fiziksel hizalanmayı bildirir
محوZıtSilme ve izini yok etmeYazılmış veya çizilmiş bir hattı ortadan kaldırarak izini silmekTescilin ve çizginin bütünüyle bozulması ve sıfırlanmasıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسطرÇizgi, sıra, yazılmış hat, denetimNesnelerin veya harflerin bir hizada dizilmesi ve tescil edilmesiKesin
LatinceLineare, registrare, ordinareÇizgi çekmek, deftere kaydetmek, nizama sokmakÇizgi çekme ve resmi kayıt altına alma anlamlarını karşılar, kadim hikaye nüansını kısmen dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceTo write in lines, record, register, overseerSatır satır yazmak, tescil etmek, denetlemekÇizgisel dizilim ve kontrol boyutu örtüşür, esâtîr formundaki mitolojik arka planı tek başına veremezGüçlü
AlmancaZeile, aufzeichnen, kontrollierenSatır, sıraya dizerek kaydetmek, denetlemekDüzenli hat ve resmi tutanak yönünü tam karşılarGüçlü
FransızcaLigne, consigner, régenterSatır, kayda geçirmek, hükmetmekYazılı hat ve vesika üzerindeki otorite yönünü karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَسَاطِيرُÖncekilerin yazılı metinleri, masal sayılıp reddedilen kadim tahrifatlarMüşriklerin vahyi geçmiş milletlerin yazılı efsaneleri sayarak reddettiği bağlamlar (En‘âm 6:25, Mü’minûn 23:83, Neml 27:68, Mutaffifîn 83:13)
مَسْطُورًا / مَسْطُورٍİlahî hüküm olarak kesinleşmiş, Levh-i Mahfûz’da veya kitapta tescil edilmişDeğişmez evrensel kanunlar ve helak fermanlarının yazılı tescili bağlamı (İsrâ 17:58, Ahzâb 33:6, Tûr 52:2)
مُسْتَطَرٌAmellerin en ince ayrıntısına kadar satır satır deftere geçirilmiş haliKıyamet günü amellerin şaşmaz şekilde kayıt altında olduğunun bildirilmesi (Kamer 54:53)
يَسْطُرُونَKalem ehlinin veya meleklerin satır satır yazmasıKaleme ve üretilen satırlara yemin edilen vahiy ve tescil bağlamı (Kalem 68:1)
بِمُسَيْطِرٍ / الْمُسَيْطِرُونَZorla boyun eğdiren, mutlak denetleyici ve tescil edici otoritePeygamberin vazifesinin zorbalık değil hatırlatma olduğu ve mutlak tasarrufun Allah'a ait olduğu bağlam (Tûr 52:37, Gāşiye 88:22)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKader, Levh-i Mahfûz ve ilahi ilimHer şeyin önceden مسطور ve مستطر olması kulun iradesini zorunlu kılar mı tartışmasıİlahi ilmin eşyayı şaşmaz bir sıra ve nizam ile ezelde tescil etmiş olması
FıkıhHukuki tescil, sicil ve vesikalarMahkeme kararlarının ve şahitliklerin yazılı satırlar (defter ve sicil) haline getirilmesinin delil değeriBelgenin tescil edilerek hukuki bağlayıcılık ve denetim kazanması
TefsirEsâtîrü'l-evvelîn tabirinin tahliliİbarenin salt asılsız masal mı yoksa yazılı eski kitaplar anlamına mı geldiğinin tahliliVahyin geçmişin beşeri tahrifat ve mitolojilerinden arılığı
HadisYazının kaydı ve rızıkların tesciliKader kalemlerinin yazdığı satırların kuruduğuna dair rivayetlerKaderin değişmez kesinliği ve meleklerin amelleri eksiksiz kaydetmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi kader ve vahiyTescil edilmiş nizamVarlık düzenini ve amel sorumluluğunu ilahi tescille korumaEvrenin ve insan fiillerinin başıboş olmadığını, ilahi bir satır düzeni içinde korunduğunu gösterir.Kesin
İlmiYazı ve metodolojik bilgiİlimlerin satırlara dökülmesiDağınık bilginin çizgisel ve dizgesel nizamla aktarımıBilginin hafızadan çıkarılıp satır satır kodlanarak kurumsallaşması ve korunmasıdır.Güçlü
SiyasiOtorite ve teftiş mekanizmasıİdari denetim (müseykır)Toplumsal düzeni zorbalıkla değil hukuk tesciliyle sağlamaYöneticinin keyfi bir mütehakkim (musaytır) olamayacağı, tebliğin zorlamaya dayanamayacağı ilkesidir.Güçlü
İktisadiMuhasebe ve kayıt düzeniDivan ve tescil defteriİktisadi borç ve hakların satır satır kayda geçirilmesiMal ve borç ilişkilerinin unutulma ve inkar riskine karşı satırlara dökülerek tescil edilmesidir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoğrusal dizi (vektör/matris satırı) ve sıralı kayıt algoritmasıVerilerin tek boyutlu veya çok boyutlu uzayda sıralı indeksler halinde saklanması, disk üzerine ardışık sektörler halinde yazılmasıGüçlü
Beşeri bilimlerBürokrasi, arşivleme ve hukuki kodifikasyonToplumsal kuralların ve bireysel fiillerin resmi sicillere dökülerek kurumsal denetim ve meşruiyet üretmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEsâtîr kelimesini sadece kurgusal masal veya hurafe olarak anlamak, kökün çizgi, yazı ve yazılı belge boyutunu dışarıda bırakmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün yazılı bir nizamı, kaydı, meleklerin tescilini, Levh-i Mahfûz’daki kader planını ve mutlak idari gözetimi (musaytır) kapsayan geniş tescil alanı.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMüşriklerin itirazının vahyedilen hakikate karşı geçmişin yazılı metinlerini ve tescil edilmiş iddialarını ileri sürmek olduğunu anlamayıp, olayı basit bir masal dinleme tartışmasına indirgemek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin yazıya geçirilişini, kaderin şaşmaz bir kayıt nizamı olduğunu, amellerin eksiksiz arşivlendiğini ve peygamberin tebliğ metodunun bir zorbalık ve tahakküm değil uyarı olduğunu tek bir kavramsal hat üzerinden temellendirir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kalem ve yazıya yemin edilen ayetlerde (Kalem 68:1), ilahi kader ve mahkeme defterlerinin zikredildiği yerlerde (İsrâ 17:58, Kamer 54:53) ve tebliğin sınırlarını çizen ayetlerde (Gāşiye 88:22) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Amellerin kaybolup gideceği zannını yıkarak en küçük ve en büyük her fiilin tescilli (müstetar) olduğunu bildirir; ayrıca peygamberlik misyonunun insan iradesini zorla ele geçiren bir mütehakkimlik (musaytır) olmadığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğaçların, nesnelerin veya harflerin bir hat boyunca düzgün bir sıra oluşturacak biçimde dizilmesi.
  • Soyut anlamEşyanın, bilginin, kaderin ve insan fiillerinin silinmez biçimde sıralı kayıt, nizam ve denetim altına alınması.
  • Sistematik karşılıkDağınıklığı ve rastlantısallığı engelleyen, bilgi ve eylemi doğrusal bir tescil ve meşruiyet çizgisine bağlayan arşivsel nizam.
  • LaTeX modeliS=∑i=1n(xi→li)→τR
  • LaTeX açıklamasıFormülde ayrık ve dağınık durumdaki her bir veri ya da fiil xi, sıralı bir dizilim fonksiyonu aracılığıyla doğrusal bir satır hattına li yerleştirilir. Bu ardışık sıralanma işlemi, τ tescil ve denetim operatörü vasıtasıyla kalıcı, silinmez ve üzerinde hak iddia edilemez bir arşivsel kayıt durumuna R dönüştürülür.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س