خيط

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: خ-ي-ط3 sîga, 42 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.تممولجفجرخيطالْخِيَاطِرفثسممالْخَيْطُعكفخونحدد

KökSîga 3Ayet 2Sure 2Mücavir 42

▶ Ağı aç (3B)

خيط

خ - ي - ط

KÖK
  • 3 geçiş
  • 2 ayet
  • 3 sîga
  • 12 sözlük

Hayt iplik demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hayt iplik demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.141 harf
باب الخاء والطاء وو ا ي ء معهما خ ط و، خ ط أ، خ و ط، و خ ط، خ ي ط، ط ي خ، ط خ ي مستعملات خطو: خَطَوْتُ خَطْوةً واحدةً، والاسمُ الخُطْوةُ، وجَمعُها خُطَّى. وقوله تعالى: "لا تَتَّبِعوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ". ومن خفف قال: خُطْوات أي: آثار الشيطان، أي: لا تقتدوا به. ومن هَمَزَ جَعَلَ الواحدةً خُطْأة من الخَطيئة أي: مَأثَماً. خطأ: خَطيءَ الرجلُ خِطْئاً فهو خاطِيءٌ. والخَطيئة: أرض يُخْطِئُها المطر
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR752 harf
الخَيْطُ: السِلكُ، وجمعه خُيوطٌ وخُيوطَةٌ. والمِخْيَط: الإبرةُ، وكذلك الخِياط. ومنه قوله تعالى: "حَتَّى يَلِجَ الجملُ في سَمِّ الخِياطِ" والخَيْطُ الأسودُ: الفجرُ المستطيلُ. ويقال: سوادُ الليل. والخَيْطُ الأبيضُ: الفجرُ المعترضُ. قال أبو دُواد الإياديّ: فلمَّا أضاءت لـنـا سُـدْفَةٌولاح من الصبح خَيْطٌ أَنارا وخَيْطُ الرقبةِ: نُخاعُها. يقال: جاحَشَ فلانٌ عن خَيطِ رقبته، أي دافع عن دمه.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.518 harf
باب الخاء والطّاء خطا ، خطىء ، وخط ، خاط ، خيط ، طاخ ، طخا : مستعملة . خطا : قال الليثُ : خَطَوْتُ خَطْوَةً واحدةً ، والاسْمُ الخُطْوَةُ ، والجميعُ : الْخُطَا . قال الله جلّ وعزّ : ( ولا تتبعوا خطوات الشيطان ( [ البَقَرَة : 168 ] . وأخبرني المُنْذِرِيُّ _ عن الحرّانِيِّ عن ابن السِّكِّيت _ قال : الْخُطْوَةُ ما بين القدمَيْن _ والْخَطْوَةُ الفِعْلُ . قال المنذريُّ : وسمعت أبا العبَّاس يقول في قوله
Maddenin bağlantısı

باب الخاء والطّاء خطا ، خطىء ، وخط ، خاط ، خيط ، طاخ ، طخا : مستعملة . خطا : قال الليثُ : خَطَوْتُ خَطْوَةً واحدةً ، والاسْمُ الخُطْوَةُ ، والجميعُ : الْخُطَا . قال الله جلّ وعزّ : ( ولا تتبعوا خطوات الشيطان ( [ البَقَرَة : 168 ] . وأخبرني المُنْذِرِيُّ _ عن الحرّانِيِّ عن ابن السِّكِّيت _ قال : الْخُطْوَةُ ما بين القدمَيْن _ والْخَطْوَةُ الفِعْلُ . قال المنذريُّ : وسمعت أبا العبَّاس يقول في قوله تعالى : ) وَلاَ تَتِّبَعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ) : أي : في الشَّرِّ يُثَقَّلُ . قال : واختارُوا التَّثْقِيلَ لما فيه منَ الإشْبَاعِ وخَفّفَ بعضُهم . قال : وإنما تَرَكَ التثْقِيلُ مَنْ تَرَكه اسْتِثْقالاً . للضمَّة مع الواو . يَذهبون إلَى أَنّ الوَاوَ أَجْزَتْهُمْ من الضَّمَّة . وقال الفرّاءُ : العربُ تَجْمَعُ ) ( فُعْلَةً ) ( من الأسماءِ على ) ( فُعُلاَتٍ ) ( _ مِثلُ ) ( حُجْرَةٍ وحُجُراتٍ ) ( _ فَرْقًا بَيْنَ الاسم والنّعت . النَّعْتُ : يُخَفَّفُ ، مِثلُ ) ( حُلْوَةٍ وحُلْوَاتٍ ) ( فلذلك صار التُّثقِيلُ الاختيارَ . وربما خُفِّفَ الاسمُ ، وربَّما فُتح ثانِيه فقيل : ) ( حُجَرَاتٌ ) ( . وقال الزّجَّاجُ : مَعْنَى ) ( خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ) ( : طُرُقُه وآثارُه . وقال الفرّاءُ : معناه : لا تَتِّبِعُوا آَثارَه فإنّ اتّباعه مَعْصِيَةٌ ) إنه لكم عدو مبين ( [ البَقَرَة : 168 ] . وقال الليثُ : معناه : لا تَقْتَدُوا به . قال : وقرأ بعضهُم : ) ( خُطُؤَاتِ الشَّيطانِ ) ( من الْخَطِيئَةِ : الْمَأْثَمِ . قلتُ : ما عَلِمْتُ أَحداً من قُرَّاءِ الأمْصار قرَأَ بالهمْزِ . . ولا مَعنى له . أبو زَيدٍ _ يقال : ناقتُكَ هذه من المتَخَطِّيَات الجِيَفَ _ أيْ : ناقةٌ قويَّة جَلْدَةٌ ، تمضِي وتُخَلِّفُ التي قد سَقَطَتْ . خطأ : قال الليثُ : خَطِىءَ الرجُلُ خِطْئاً فهو خاطىءٌ وأَخطأَ _ إذا لمْ يُصِبِ الصوابَ . الحرّانيُّ _ عن ابن السِّكيت _ : يقول الرجلُ لصاحبه : إنْ أَخْطأْتُ فَخَطِّئْنِي ، وإنْ أَصَبتُ فَصَوِّبْنِي ، وإِنْ أَسَأْتُ فَسَوَّىء عَلَيَّ _ أيْ : قُلْ لِي : قد أَسَأتَ . قال : وتقُولُ : لأَنْ تُخْطِيءَ في العلْم أيسَرُ مِن أَنْ تُخطىءَ في الدِّين . ويقال : قد خَطِئْتُ _ إذا أَثِمْتُ فأَنَا أَخْطَأُ خِطْئَا . . وأنا خاطِيءٌ . قال الله جلّ وعزّ : ( إِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْئًا كَبِيراً ( [ الإسراء : 31 ] . وقال _ أيضاً _ : ( إنا كنا خاطئين ( [ يُوسُف : 97 ] ، أيْ : آثِمينَ . قال : وقال أبو عُبَيدة . يقال : أَخْطَأَ ، وخَطِىءَ لُغتان . وقال امْرُؤُ القَيْسِ : يا لَهْفَ هِنْدٍ إذْ خَطِئْنَ كاهِلا القَاتِلِينَ الملكَ الْحُلاَحِلاَ أرادَ أَخطأْنَ ) ( كاهِلاً ) ( . وهم حَيٌّ مِن بَني أَسَدٍ . ويقال في مَثَلٍ : ) ( مَعَ الخَواطىءِ سَهْمٌ صائبٌ ) ( . يُضْرَبُ للَّذِي يُكثِرُ الخطأَ ويأتي الأحيانَ بالصَّوَاب . وسمعتُ المُنْذِرِيَّ يقولُ : سمعتُ أَبا الهيثم يقول : ) ( خَطِئْتُ ) ( : لما صنعه عمْداً وهو الذَّنْبُ . . و ) ( أخطأتُ ) ( : لمَا صنَعه خَطأ غير عَمْدٍ . قال : والْخَطَأُ _ مَهْمُوزٌ مَقْصُورٌ _ : اسمٌ مِن ) ( أَخْطَأْتُ خَطَأً وإخْطَاءً ) ( . قال : وخَطِئْتُ خِطْئاً _ بكسر الخَاء . . مقصورٌ _ إذا أَثِمْتُ . وأنشَد : عِبَادُكَ يَخْطَأُونَ وَأنتَ رَبٌّ كَرِيمٌ لا تَلِيقُ بكَ الذُّمُومُ قال : وَ الخَطِيئَةُ : الذَّنْبُ عَلَى عَمْدٍ . قال : وأمَّا قولُه : . . . إذْ خَطِئْنَ كاهِلاً فإنَّ وَجْهَ الكلامِ فيه كان ) ( أَخْطَأْنَ ) ( بالألِفِ ، فردّه إلى اَلثُّلاثِيِّ ، لأنّهُ الأصْل . فجعَل ) ( خَطِئْنَ ) بمعنى ) ( أَخْطَأْنَ ) ( . وقال الليثُ : الخَطِيئةُ : ) ( فَعِيلةٌ ) ( وجمعُها : كان ينبغي أن يَكُونَ ) ( خَطَائِىءُ ) ( _ بهمزتين _ فاسْتَثقَلوا الْتِقاءَ همزتين . . فخفَّفُوا الآخرةَ منهما ، كما يُخَفَّفُ ) ( جائىءٌ ) ( _ عَلَى هذا القياس _ فكَرِهُوا أن تكونَ عِلّتُه مِثلَ عِلّةِ ) ( جَائِىء ) ( ، لأنّ تلك الهمزة زائدةٌ ، وهي أصليَّةٌ فَفَرُّوا ) ( بخطَايا ) ( إلى يَتَامَى ، ووجدوا له في الأسماءِ الصحيحة نَظِيراً . وذلك مِثْلُ ) ( طاهرٍ ، وطاهرةٍ وطهَارَى ) ( . وقال أَبُو إسْحَاقَ النحْوِيُّ _ في قول الله جلّ وعزّ : ( نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَكُمْ ( [ البَقَرَة : 58 ] . قال : الأصْلُ في ) ( خَطَايَا ) ( كان ) ( خَطَاييءُ ) ( فاعْلَمْ . فيجب أن تُبْدَلَ من هذه اليَاءِ همْزَةٌ فتَصِيرُ ) ( خَطَائِىء ) ( مِثْلُ ) ( خَطَاعِعَ ) ( فتجتمعُ همزتَان ؛ فقُلِبَتِ الثانية ياءً ، فتصيرُ ) ( خَطَائِيَ ) ( مِثلُ ) ( خَطَاعِيَ ) ( . ثم يجِبُ أن تُقْلَبَ اليَاء والكَسْرَةُ إلى الفَتْحَةِ والألِفِ فتَصيرُ ) ( خَطَاءَى ) مِثْلُ ) ( خَطاعَى ) ( . فَيَجِبُ أن تبْدَلَ الهمزَةُ ياءً . . لوُقوعها بين أَلِفَيْنِ فتصيرُ ) ( خَطَايَا ) ( . وإنما أُبْدِلَتِ الهمْزَةُ _ حين وقَعَتْ بين أَلِفَيْنِ ) ( _ لأنَّ الهمزَةَ مُجَانِسَةٌ للأَلِفَاتِ فاجتَمَعَتْ ثلاثة أَحْرُفٍ من جِنْسٍ وَاحِدٍ . قال : وهذا الذي ذَكَرْنَا : مَذْهَبُ سِيبَوَيْه . وقال ابن السِّكِّيت : يُقالُ : ) ( خُطِّىءَ عَنْك السُّوءُ ) ( _ إذا دَعَوْا له أَنْ يُدْفَعَ عَنْهُ السُّوءُ . خوط ، خيط : ثعلب _ عن ابن الأعرابيِّ _ يقال : ) ( خُط خُطْ ) ( _ إذا أَمَرْتَهُ أن يَخْتِلَ إنساناً بِرُمحِهِ . وقال الليثُ وغيره : الْخُوطُ : الغُصْنُ النّاعِمُ . وأنشد : سَرَعْرَعاً خُوطاَ كغُصْنٍ نَابِتِ وفي ) ( النَّوَادِرِ ) ( ) ( تَخَوَّطْتُ فلاناً وتَخَوَّتُهُ : تَخَوُّطاً ، وتَخَوُّتاً ) ( _ إذا أَتَيتُهُ الفَيْنَةَ بعد الفَيْنَةِ _ أي : الحينَ بعد الحينِ . وأما ) ( خَاطَ . . يَخيطُ ) ( فإنه يقال : خِطْتُ الثُّوْبَ أَخِيطُهُ ، خَيْطاً . . فهو مَخِيطٌ . والخِيَاطُ : الإبْرَةُ ، ونَحْوُها . . ممَّا يُخَاطُ به _ وهو المِخْيَطُ . ومنه قول الله جلّ وعزّ : ( حتى يلج الجمل في سم الخياط ( [ الأعراف : 40 ] _ أي : في خُرْتِ المِخْيَطِ . ومثلُ ) ( خِياطٍ ومِخْيَطٍ ) ( : ) ( لِحَافٌ ومِلْحَفٌ ) ( و ) ( سِرَادٌ ومِسْرَدٌ ) ( و ) ( إزَارٌ ومِئْزَرٌ ) ( ، ) ( وقِرَامٌ ومِقْرَمٌ . والخِياطَةُ : حِرْفَةُ الخَيَّاطِ . وثوبٌ مَخيطٌ . وكان حَدُّهُ : ) ( مَخْيُوطٌ ) ( . . فَلَيَّنُوا الياءَ _ كما ليُّنُوها في ’ خَاطَ ’ فالتَقَى ساكنانِ : سكونُ الياءِ وسكونُ الواو . فقالوا : ) ( مَخِيطٌ ) ( لالتقاء السَّاكنِين أَلْقَوْا أَحَدَهُما . وكذلك بُرٌّ مَكِيلٌ : الأصْلُ : ) ( مَكْيُولٌ ) ( . وقال ابنُ السِّكيت : إذا قالوا : ) ( مَخِيطٌ ) ( بَنَوْهُ عَلَى النُّقْصانِ . . لنُقْصَانِ الياءِ في ) ( خِطْتُ ) ( . والياءُ في ) ( مَخِيطٍ ) ( هي واو ) ( مَفْعُولٍ ) ( انقلبتْ ياءً لِسكُونها وانكسار ما قبلها ليُعلم أن الساقط ياءٌ . قال . ومن قال : ) ( مَخْيُوطٌ ) ( أَخْرَجه على التَّمام . قلت : وأَحْسَبُهُ حَكَى هذه العِلَّةَ عن الفرَّاء . وقال : أبو إسحاق في قول الله جلّ وعزّ : ) حتى يتبين لكم الخيط الأبيض من الخيط الأسود من الفجر ( [ البَقَرَة : 187 ] : هُما فجرَانِ . أحدهما : يَبْدُو أَسْوَدَ مَعْترضاً _ وهو الخَيْطُ الأسود . والآخرُ يبدو طالعاً مستطيلاً يملأُ الأفُقَ . . فهو الخَيْطُ الأبيضُ . قال : وحَقِيقَتُهُ : حتَّى يَتَبَيَّنَ لكُم الليلُ والنَّهارُ . وقال الفرَّاءُ في قوله جلّ وعزّ : ( حتى يتبين لكم الخيط الأبيض من الخيط الأسود ( : قال رجلٌ للنّبي ( صلى الله عليه وسلم ) : أَهُوَ الخَيْطُ الأبيضُ والخَيْطُ الأسودُ ؟ فقال ( صلى الله عليه وسلم ) : ) ( إِنَّكَ لَعَرِيضُ القَفَا هُوَ اللَّيلُ مِنَ النَّهارِ ) ( . والرجل إذَا عَرُضَ قَفَاهُ قلَّ فهمُهُ . وأخبرني المنذري _ عن أبي طالب _ أنه قال : الخَيْطُ اللَّوْنُ ، واحتجَّ بقول الله عزّ وجلّ . وقال أَبو دُوَادٍ الإيَادِيُّ : فَلَمَّا أضاءَتْ لَنا سُدْفَةٌ وَلاَحَ مِنَ الصُّبْحِ خَيْطٌ أنارَا وقَوْلُهُ : أَضاءتْ لَنا سُدْفَةٌ هي _ ههنا _ الظُّلْمَةُ . وَلاَحَ مِنَ الصُّبْحِ _ أَيْ : بَدَا وَظَهَرَ . وقال غيرُه : الْخَيْطُ : الْقَطِيعُ من النَّعَامِ ، واحِدُها : خَيْطَى . وقال لَبِيدٌ : وَخَيْطاً مِنْ قوَاضِبَ مُؤْلَفَاتٍ كَأَنَّ رِئِالَها وَرَقُ الإفَالِ وقال الليث : نَعَامَةٌ خَيْطَى . . وَخَيْطُهَا : طُولُ قَصَبِهَا وَعُنُقِهَا . ويقال : هو ما فيها . . من اخْتِلاَطِ سَوَادٍ في بَيَاضٍ لاَزِمٍ لها . . . كالْعَيَسِ في الإبلِ الْعِرَابِ . وقال غيرُه : يقالُ لِلْقَطِيع من النَّعَامِ : خِيطٌ وَخَيْطٌ وخَيْطَى . وإنما خَيَّطَهَا أَنَّها تَتَقَاطَرُ ، وتَتَابَعُ كالْخَيْطِ الْمَمْدُودِ . وقال اللَّيْثُ : يقال : خَاطَ فُلانٌ خَيْطَةً واحدةً _ إذا سَارَ سَيْرَةً ، ولم يَقْطَع السَّيْرَ . وَخَاطَ الحَيَّةُ _ إذا انْسَابَ عَلَى الأرْضِ . وأَنشدَ : وَبَيْنَهُمَا مُلْقَى زِمَامٍ كَأَنَّهُ مَخِيطُ شَجَاعٍ آخِرَ اللَّيْلِ ثَائِرِ ومخِيطُ الحَيَّةِ : مَزْحَفُها . وقال غَيْرُهُ : خَاط فلانٌ إلى فُلاَنٍ _ أَيْ : مَرَّ إليْهِ . ويُقَالُ : خَاطَ فلانٌ بعِيراً بِبَعِيرٍ _ إذا قَرَنَ بَيْنَهُمَا . وفي ) ( نوادر الأعْرَاب ) ( : خَاطَ فلانٌ خَيْطاً _ إذا مَضَى سَرِيعاً . وتَخَوَّطَ تَخَوُّطاً . . مِثْلُهُ . وكذلك : مَخَطَ في الأرض مَخْطاً . أبو عبيد _ عن الأصمعيِّ _ خَيَّطَ الشَّيْبُ رَأْسَهُ وفي رأسهِ ولِحْيَتِهِ : صَارَ كَالْخُيُوطِ ، أَوْ ظهَرَ كالْخُيُوطِ _ مِثْلُ وَخَطَ . وتَخَيَّطَ رَأْسُه : كذلك . وقال أَبُو كَبِيرٍ : حَتَّى يُخَيَّطَ بِالْبَيَاضِ قُرُونِي وقال غَيْرُهُ : الْخَيْطَةُ : الْوتِدُ : قال أَبُو ذُؤَيْبٍ الْهُذَلِيُّ : تَدَلَّى عَلَيْهَا بَيْنَ سِبٍّ وَخَيْطَةٍ شَدِيدُ الْوَصَاةِ نَابِلٌ وابْنُ نَابِلِ قال الأصمعي : السِّبُّ : الْحَبْلُ ، والْخَيْطَةُ الْوَتِدُ . وفي الحديث : ) ( أَدُّوا الْخِيَاطَ والْمِخْيَطَ ) ( . أراد بالْخِيَاطِ _ ههنا _ : الْخَيْطَ ، وبالْمِخْيَطِ : الإبْرَةَ . وقال أبو زيْدٍ : يقالُ : هَبْ لي خَيْطاً وخِيَاطاً ونِصَاحاً . كُلُّهُ : الْخَيْطُ الَّذِي يُخَاطُ بهِ . والْخِيَاطُ : الْمِخْيَطُ _ في قولِ الله جلّ وعزّ _ : ( حتى يلج الجمل في سم الخياط ( [ الأعرَاف : 40 ] . وقال ابن شُمَيْلٍ : في الْبَطْنِ مَقَاطُّهُ ومخِيطُهُ . قال : ومَخِيطُهُ : مُجْتَمعُ الصِّفَاقِ _ وهو ظَاهرُ الْبَطْنِ . وخط : قال الليثُ : يقال : وَخَطَهُ بالسَّيْفِ _ أَيْ : تَنَاوَلهُ من بَعِيدٍ . وقد وُخِطَ فلانٌ يُوخَطُ وَخْطاً . وتقولُ : وخَطنِي الشَّيْبُ . . ووُخِطَ فُلاَنٌ _ إذا شاب رأسُه _ فهوَ مَوْخُوطٌ . ويقالُ : وَخَط في السَّيْرِ يَخِطُ _ إذا أَسْرَعَ . وكذلك وَخط الظلِيمُ ونحْوُهُ . أبو عبيدٍ _ عن الأصمعيِّ _ : إذا خَالَطَتِ الطَّعْنَةُ الْجوْفَ ولم تَنْفُذْ . . فَذَلِكَ الْوَخْضُ . . وَ الْوَخْطُ . ووَخَطَهُ بالرُّمحِ . . ووَخَضَهُ . وأنشد : وَخْطاً بِمَاضٍ في الْكُلَى وَخَّاطِ قلتُ : ولم أَسْمَعْ لغير اللَّيْث _ في تَفْسِيرِ ) ( الْوَخْطُ ) ( _ أَنَّهُ الضَّرْبُ بالسَّيْفِ . وأُرَاهُ أراد أَنَّهُ يَتَنَاوَلُهُ بِذُبَابِ السَّيٍ فِ طَعْناً _ لا ضَرْباً . وأَمَّا ) ( الْوَخْط ) ( في السَّيْرِ _ بِمَعْنى السُّرْعَةِ _ : فقد ذكَرَهُ أبو عبيدٍ عن أَصْحَابِهِ وهو صَحِيحٌ . وكذلك ) ( وَخْطُ الشَّيْبِ ) ( : مِثْلُ ) ( الَوَخْزِ ) ( سَوَاءٌ . وقال أبو عمرٍ و : ) ( وَخَطَهُ ) ( بالرُّمْحِ ووَخَضَهُ . قال : والْمِيخَطُ : الدَّاخِلُ ، ووَخَطَ _ أيْ : دَخَلَ . وقال أَبُو تُرَابٍ : سَمِعْتُ الْبَاهِلِيَّ يقولُ : وَخَطَهُ الشَّيْبُ ، ووَخَضَهُ بمعنى واحدٍ . طخا : أبو عبيد _ عن الأصمعِيِّ _ : الطَّخَاءُ والطَّهَاءُ والطَّخَافُ . . كلُّهُ : السَّحَابُ الْمُرْتَفِعُ . وقال اللّيْثُ : الطَّخْيَاءُ ظُلْمَةُ الْغَيمِ . قال : والطَّخَاءةُ والطَّهَاءةُ _ من الْغَيْمِ _ : كلُّ قِطْعَةٍ مُسْتَدِيرَةٍ تَسُدُّ ضوْءَ الْقَمَر . ويقال لها : الطَّخْيَةُ ، وهي ما رَقَّ وانْفَرَدَ . ويُجْمَعُ . . على الطِّخَاءِ والطِّهاءِ . قال : ويقال للأحمَقِ : الطَّخْيَةُ . والجميعُ : الطَّخْيُونَ . وفي الحديث : ) ( إنَّ لِلْقَلبِ طَخْأَةً كَطَخْأَةِ الْقَمَرِ ) ( . _ أي : شيئاً يَغْشَاه كما يُغْشَى القمرُ . وروى أبو عُبَيد في حديثٍ رفَعَه : ) ( إذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ طَخاءً عَلَى قَلبِهِ فَلْيَأْكُلِ السَّفَرْجَلَ ) ( . قال أبو عبيد : والطَّخَاءُ ثِقَلٌ وغِشَاءٌ وغَشْيٌ . يقال : ما في السماء طَخَاءٌ _ أي : سَحَاب وظُلْمَة . قال : والطَّخْيَة : الظُّلْمَةُ الشديدة . وقال النابغَةُ : فَلاَ تَذْهَبْ بِعَقْلِكَ طَاخِيَاتٌ مِنَ الْخُيَلاَءِ لَيْسَ لَهُنّ بَابُ طيخ : أبو زيد : رجلٌ طَيْخَةٌ . . من رجالٍ طَيْخَاتٍ . . ولَطْخَةٌ _ من رجالٍ لَطْخَاتٍ . وهما معاً : الأحْمَقُ الذي لا خير فيه . أبو عبيدٍ _ عن أبي عبيدةَ _ الطَّيْخُ : الْكِبْرُ . ثعلبٌ _ عن ابن الأعرابيِّ _ : المُطَيَّخُ الفَاسِدُ . وأتانا فلانٌ زَمَنَ الطَّيْخَةِ _ أي : زمنَ الْفِتْنَةِ والْحَرْب . وقال اللِّحْيانيُّ : طَاخَ فلانٌ فلاناً يَطُوخُهُ ، ويَطِيخُهُ وطيَّخَهُ _ إذا رَمَاهُ بِقَبيحٍ . . من قوْلٍ أو فِعْل . ورجلٌ طَيَّاخَةٌ _ وهو الذي يَتَطَيَّخُ في المجلِسِ بالخطإ . أبو عُبَيدٍ _ عن الكسائيِّ _ : طَاخَ فلانٌ يَطِيخُ طَيْخاً _ إذا تَلَطَّخَ بقَبِيحٍ . وطِخْتُهُ أنا ، ويقال : طَيَّخْتُهُ . وقال أبو زَيْدٍ : طَيَّخَهُ العذابُ _ أي : أَلَحَّ عليه فأهلَكهُ . وطيَّخَهُ السِّمَنُ _ إذا امْتَلأ سِمَناً . وقال أبومَالِكٍ : يقال : طَيَّخَ أصحابَهُ _ إذا شَتَمَهم فأَلَحَّ عليهم . وقال الليث : الطَّيخُ : حِكَايَةُ الضّحِك . تقول : قال الناسُ : طِيخِ طِيخِ _ أي : قَهْقَهُوا .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.816 harf
(باب الخاء والياء وما يثلثهما) (خيب) الخاء والياء والباء أصلٌ واحد يدلُّ على عدم فائدةٍ وحِرمانٍ. والأصل قولهم للقِدْحِ الذي لا يُورِي: هو خَيّاب. ثمّ قالوا: سَعَى في أمرٍ فخابَ، وذلك إذا حُرِم([1]) فلم يُفِدْ خيْراً. (خير) الخاء والياء والراء أصله العَطْف والميْل، ثمَّ يحمل عليه. فالخَير: خِلافُ الشّرّ؛ لأنَّ كلَّ أحدٍ يَمِيلُ إِليه ويَعطِف على صاحبه. والخِيرَةُ: الخِيار. والخِيرُ:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.123 harf
- الخيط معروف، وجمعه خيوط، وقد خطت الثوب أخيطه خياطة، وخيطته تخييطا. والخياط: الإبرة التي يخاط بها، قال تعالى: ﴿حتى يلج الجمل في سم الخياط﴾ [الأعراف/40]، ﴿حتى يتبين لكم الخيط الأبيض من الخيط الأسود من الفجر﴾ [البقرة/187]، أي: بياض النهار من سواد الليل، والخيطة في قول الشاعر: *تدلى عليها بين سب وخيطة* (هذا شطر بيت، وعجزه: *بجرداء مثل الوكف يكبو غرابها* وهو لأبي ذؤيب الهذلي؛ انظر: ديوان الهذليين
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR979 harf
خ ي ط خاط الثوب وخيّطه وسلك الخيط في الخِياط والمخيط‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أخذ الليل في طيّ الريط وتبين الخيط من الخيط وهو أدق من خيط باطل وهو الهبـاء المنبـث في الشمس وقيل لعاب الشمس وقيل الخيط الخارج من فم العنكبوت الذي يقال له مخاط الشيطان‏.‏ وقال شيخ من دوس لعبد الله ابن الزبير‏:‏ أتطمع أن تحوي الخلافة ساءماً غررت لقد أصبحت في خيط باطل وجاحش فلان عن خيط رقبته وهو النخاع‏.‏ ورأيت خيطاً من
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.716 harf
الخَيْطُ: السِّلْك، والجمع أَخْياطٌ وخُيوطٌ وخُيوطةٌ مثل فَحْلٍ وفُحولٍ وفُحولةٍ، زادوا الهاء لتأْنيث الجمع؛ وأَنشد ابن بري لابن مقبل:قَرِيساً ومَغْشِيّاً عليه، كأَنَّه خُيوطةُ مارِيٍّ لَواهُنَّ فاتِلُهْ وخاطَ الثوبَ يَخِيطُه خَيْطاً وخِياطةً، وهو مَخْيوطٌ ومَخِيطٌ، وكان حدّه مَخْيوطاً فلَيَّنُوا الياء كما لَيَّنُوها في خاطٍ، والتقى ساكنان: سكون الياء وسكون الواو، فقالوا مَخِيط لالتقاء الساكنين،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR335 harf
* خ ي ط * * الخَيْطُ * السلك وجمعه * خُيُوطٌ * و * خُيُوطَةٌ * مثل فحْل وفحول وفحولة و * المِخْيَطُ * بوزن المبضع الإبرة وكذا * الخِيَّاطُ * ومنه قوله تعالى ﴿حتى يلج الجمل في سم الخياط﴾ و * الخَيْطُ * الأسود الفجر المستطيل وقيل سواد الليل والخيط الأبيض الفجر المعترض و * خَاطَ * الثوب يخيطه * خِيَاطةً * فهو * مَخِيطٌ * و * مَخْيُوطٌ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.030 harf
الخيط: السلك ج أخياط وخيوط وخيوطة، الأول نقله ابن بري، والأخيران نقلهما الجوهري، وقال: مثل فحول وفحولة. زاد في اللسان: زادوا الهاء لتأنيث الجمع. وأنشد ابن بري لابن مقبل: فريسا ومغشيا عليه كأنـه خيوطة ماري لواهن فاتله وأنشد الصاغاني للشنفرى: وأطوي على الخمص الحوايا كما انطوت خيوطة مـاري تـغـار وتـفـتــل قلت: ومثل هذا: وقع الحافر على
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.227 harf
خَاطَ 1 خَاطَ خاط , (Msb, TA,) first pers. خِطْتُ, (S,) aor. يَخِيطُ, (Msb,) inf. n. خِيَاطَةٌ, (S, TA,) or this is a simple subst., (Msb, TK,) and the inf. n. is خَيْطٌ, (TK,) which is said in the K to be syn. with خِيَاطَةٌ, but this last is a mistake for خِيَاطٌ as signifying “thread,” (TA,) or “a thread,” (AZ, TA,) though خِيَاطٌ is also syn. with خِيَاطَةٌ, (TA,) He sewed, sewed together, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR991 harf
خَاطَ خَاطَ ( y ) I ( n. ac. خَيْط 1 ), a. Sewed, stitched together. خَيَّطَ خَيَّطَ II a. [ Fī ], Appeared on ( the head: white hair ). تَخَيَّطَ تَخَيَّطَ V , a. Was sewn, stitched together. b. [ Bi ], Was, became covered with ( white hair ). خَيْط خَيْط [ 1 ] , ( pl. خُيُوْط 27 , خُيُوْطَة 27t , خِيْطَاْن 34 , أَخْيَاْط 38 ), a. Thread; string. b. see 2 . خِيْط خِيْط [ 2 ] , (
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler42 mücavir (61 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رفث

    1 ortak ayet · Rft(te) ufalanmak, dağılmak anlamındadır

  2. سمم

    1 ortak ayet · Arı iğnesi demektir

  3. سود

    1 ortak ayet · Kararan

  4. عكف

    1 ortak ayet · Örgülü saç demektir

  5. ولج

    1 ortak ayet · Arı kovanının giriş çıkış deliğidir

  6. جمل

    1 ortak ayet · Erkek deve demektir

  7. خون

    1 ortak ayet · “Hivan(hı)” bol donatılmış sofra demektir

  8. صوم

    1 ortak ayet · “Sume” damga demektir

  9. بيض

    1 ortak ayet · Biid yumurta demektir

  10. أيي

    2 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  11. تمم

    1 ortak ayet · Çiçeklenmiş ağaç demektir

  12. حدد

    1 ortak ayet · Hadid demir demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. … كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا …

    İplikOruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Onlar sizin için, siz de onlar için bir elbisesiniz. Sizin nefislerinize hıyanet eder olduğunuzu Allah bildi de tevbenizi kabul edip, sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın ve Allah’ın hakkınızda yazdığını isteyin. Sizin için şafağın beyaz ipliği, siyah ipliğinden seçilinceye kadar yeyin, için sonra geceye kadar orucu tamamlayın. Mescidlerde i’tikafta bulunduğunuz zaman, kadınlarınıza yaklaşmayın. Bu Allah’ın hudududur. Sakın onlara yaklaşmayın. İşte Allah ayetlerini insanlara, korunsunlar diye böyle açıklar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökخيط
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumEcvef (orta harfi yâ ي)
Bağlamsal Yakın Köklerسلك, حبل, قرن, وصل
Zıt Kökقطع
Çekirdek Özet 1İnce ve doğrusal biçimde uzayan nesne, iplik ve iki parçayı birbirine dikerek bağlama
Çekirdek Özet 2Şafağın ilk ışıma hattı gibi hassas görsel sınır ile imkânsız geçişi simgeleyen iğne deliği
Çekirdek Özet 3Kopuk unsurları ince bir hat boyunca bitiştirme, sınır belirleme ve kısıtlı geçiş kanalı
Kritik Hata RiskiLafzı yalnızca dokuma ipliğine indirgeyerek şafak sınırındaki optik ve zamansal inceliği ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خيBir yöne doğru uzanma, belirme ve zihinde veya mekânda iz bırakma; nitekim خير kökünde üstün yönelim, خيل kökünde hayal ve uzayıp giden tasavvur, خيم kökünde ise örtü ve uzantı bulunurطÇekirdeğin taşıdığı uzama ve belirme anlamını, tığ veya kuşatıcı hat gibi ince, çekilmiş, gergin ve fiziksel bir dikiş çizgisine dönüştürür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit ve bölme (duvar imgesinin hırıltılı varyantı)Bir alanı diğerinden ayıran, sınır çizen ve iki taraf arasında engel kuran ayrım çizgisi.
يEl ve kolİş yapma, tutma, çekme, uzatma ve yönlendirme faaliyeti.
طSepet ve sarımNesneyi çevreleme, sarma, dikişle tutturma ve birleştirme eylemi.
خيطİki alanı ayıran sınırdan el marifetiyle ince bir bağı çekip nesneleri birbirine bitiştirmeAyrık iki kutbu (gece ile gündüzü, iki kumaş parçasını) ince ve doğrusal bir hat üzerinde bir araya getiren ve sınırı belirginleştiren bütüncül hareket.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBükülmüş liflerden elde edilen ince ip veya dikiş ipliği; deve kuşu boynunun veya sürüsünün ip gibi art arda dizilerek ince uzun uzanması; dikiş iğnesi veya dikme işi.
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa deve kuşu sürüsünü ip gibi art arda dizilmiş düzene benzeterek kökü kullanmıştır: وخِيطاً من قواضِبَ مؤلفاتٍ / كأن رِئالَهـا أرق الإفـال
Erken Arapça kullanımİbn Mikbel bir beytinde bükülmüş iplikleri tasvir eder: قَرِيساً ومَغْشِيّاً عليه، كأَنَّه / خُيوطةُ مارِيٍّ لَواهُنَّ فاتِلُهْ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn; Lisānü’l-ʿArab; Maqāyīsü’l-Luğa; Dîvânu Lebîd.

Sami etimolojik katman

Arapça خيط kökü, Sami dillerinde dikiş dikmek, bükülmüş lif ve ince hat anlamlarıyla temsil edilen bir kök ailesine aittir. İbranicede hûṭ (חוּט) iplik ve kordon manasına gelip dokuma ve sınır belirleme bağlamlarında yer alır. Aramice ve Süryanicede ḥyṭ (ܚܝܛ) kökü doğrudan "dikmek" fiilini ve ḥūṭā (ܚܘܛܐ) formu dikiş ipliğini karşılar; nitekim Süryanicede dikiş diken kimseye de ḥayyāṭā denmektedir. Akadcadaki ḫāṭu kökü ise tartmak, gözetlemek ve incelemekle ilişkili olsa da Batı Sami dillerindeki ortak semantik çekirdek dikiş, bağlama ve ince çizgisel uzantı üzerinde yoğunlaşır. Klasik Arapçada bu kök, bükülmüş lif somutluğundan hareketle hem iğne deliğinden geçen dikiş aletini (خياط) hem de ufukta beliren ilk ince aydınlık çizgisini mecazi olarak ifade edecek bir kavrayış derinliği kazanmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs; Payne Smith, Compendious Syriac Dictionary; Lisānü’l-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönخيطBükülmüş ince ip, iğne ile kumaşı tutturma, ufuktaki ince ışık veya karanlık çizgisi.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice hûṭ (חוּט), Süryanice ḥyṭ (ܚܝܛ)Dikiş dikmek, iplik ve kordon anlamlarında düzenli ses ve anlam denkliği gösterir.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak HALOT; Payne Smith; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خيطAnlamlıİplik, dikmek, ince hatİnce bir çizgi boyunca uzamak ve iki şeyi birbirine tutturmak.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
خطيAnlamlıAdım atmak, hata etmekBir noktadan diğerine adım uzatmak veya hedeften sapmak.Hedef kökle doğrusal uzanım paydası vardır; Kur'an'da geçer (خطأ / خطو).
يخطKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapça sözlüklerde mühmel kabul edilir.
يطخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapça sözlüklerde mühmel kabul edilir.
طخيAnlamlıKaranlık, örtünme, bulanıklıkGecenin veya bulutun her tarafı kaplayıp görüşü engellemesi.Hedef kökteki aydınlık-karanlık hattının tersine bütünüyle kararmayı anlatır.
طيخAnlamlıSapma, kibre kapılma, saçmalamaDoğru çizgiden çıkıp taşkınlık ve hafiflik göstermek.Çizgisel intizamın bozulması yönüyle zıt çağrışım taşır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خيطMerkezİnce bağ ve hatİki parçayı birleştiren veya iki alanı birbirinden ayıran en ince doğrusal unsur.Dikiş, iplik, iğne ve ufuktaki ışık çizgisi.
سلكKomşuBir nesneyi diğerinin içine sokmaBir şeyin dar bir kanaldan veya delikten geçirilip ilerletilmesini vurgular.İpliğin iğneye geçirilmesi eylemini öne çıkarır.
حبلKomşuKalın bağ ve ipDayanıklılık, çekme ve tutma gücü taşıyan bükümlü kalın araç.خيط köküne göre çok daha kalın, hacimli ve taşıyıcıdır.
قرنKomşuİki şeyi yan yana bağlamaİki varlığı denk tutarak eşleştirme ve birleştirme.Dikiş yoluyla bitiştirmeyi değil, çift oluşturmayı merkeze alır.
قطعZıtKesme ve ayırmaAradaki bağı ortadan kaldırarak iki unsuru bütünüyle birbirinden koparma.İpliğin sağladığı birleşmenin ve sürekliliğin mutlak karşıtıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaخيطİplik, dikiş bağı, ince sınır çizgisiHem somut lifi hem de ufuktaki ince optik hattı karşılayan kök anlam.Kesin
Latincefilum, suturaİplik, tel, dikiş yeri"Filum" doğrusal inceliği, "sutura" iki parçanın dikilerek birleştirilmesini karşılar; ufuk mecazını doğrudan içermez.Güçlü
İngilizcethread, suture, seamİplik, dikiş, sınır hattı"Thread" ince bağı ve ardışık akışı, "suture" dikişi verir; şafak çizgisi anlamı yan mecazla kurulur.Kesin
AlmancaFaden, Nahtİplik, dikiş çizgisi"Faden" fiziksel ipliği ve mantıksal bağı, "Naht" birleşme hattını karşılar.Güçlü
Fransızcafil, coutureİplik, hat, dikiş"Fil" nesnel ve mecazi ipliği taşır; Arapçadaki iğne aleti türevi dışarıda kalır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Trésor de la Langue Française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ / الْخَيْطُ الْأَسْوَدُGecenin karanlığı ile şafağın ilk aydınlığı arasındaki ince görsel sınırOruç vaktinin başlama sınırını belirleyen optik ve fıkhî bağlam (Bakara 2:187).
سَمِّ الْخِيَاطِDikiş iğnesi ve iğnenin dar geçiş kanalıİnkârcıların cennete girişinin imkânsızlığını vurgulayan darbımesel bağlamı (A'râf 7:40).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi vaad ve tehdidin kesinliğiA'râf 7:40 ayetinde geçen iğne deliği metaforu üzerinden, kâfirlerin ebedî olarak cennete giremeyecekleri ve affedilme imkânsızlığı tartışılmıştır.İmkânsızlık şartının mantıksal kurgusu ve muhal oluş.
Fıkıhİmsak ve iftar sınırlarıFecr-i sâdık vaktinin başlangıcını tespit etmede beyaz ipliğin siyah iplikten ayrılması ölçütü fıkıhta ibadet sınırını belirlemiştir.Zaman sınırının optik olarak kesinleşmesi ve mükellefiyetin başlaması.
TefsirTemsil ve mecaz tahliliBakara 2:187 ayetindeki iplik lafzının somut kumaş bağı mı yoksa ufuktaki ışıma çizgisi mi olduğu mecaz-hakikat dengesi içinde incelenmiştir.Ufuktaki doğrusal ışık yayılımının dille ifadesi.
HadisSahâbenin lafzı anlama süreciAdiy b. Hâtim'in yastığının altına siyah ve beyaz ip koyup bakması üzerine Hz. Peygamber'in bunun gece ve gündüzün aydınlığı olduğunu beyan etmesi.Lafzî lafızcılıktan bağlamsal ve maksatlı anlama geçiş.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet vakti ve had sınırlarıİntikal sınırı (fecr)Ayrıştırma ve tayinGece ile gündüz arasındaki en ince çizginin tespiti, sorumluluğun başladığı fıtrî ve şer'î eşiği belirler.Kesin
İlmiAstronomi ve optik ölçümIşığın kırılma ve yayılma hattıEşik tespitiIşığın atmosferde saçılmaya başladığı ilk ince doğrusal hattın tayini, zaman ve mekân ölçümüne temel oluşturur.Güçlü
SiyasiHukuk düzeni ve meşruiyet çizgisiAyrım hattıSınır güvenliğiHak ile batıl veya meşru ile gayrimeşru arasındaki hassas ayrım, toplumsal düzenin dağılmasını önleyen ince sınırdır.Muhtemel
İktisadiÜretim, tekstil ve zanaatHammaddenin mamule dönüşüm bağıBütünleştirmeAyrık liflerin bir araya getirilip kumaşa dönüştürülmesi gibi, parçalı iktisadi unsurlar sözleşme bağıyla birleşir.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBir boyutlu doğru (geometri) / Eşik frekansı (fizik)Genişliği ihmal edilebilecek kadar dar olan, iki bölgeyi birbirinden ayıran matematiksel çizgi veya sistemin faz değiştirdiği kritik eşik değeri.Güçlü
Beşeri bilimlerNormatif sınır / Sosyolojik geçişkenlik bariyeriİki hukuki veya toplumsal statü arasındaki en ince ayrım çizgisi; bir durumdan diğerine geçişi imkânsız kılan dar eşik kanalı.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca terzilik zanaatı ve basit bir dikiş malzemesi olarak görüp taşıdığı sınır, eşik ve geçiş bariyeri niteliklerini göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamBirbirinden zıt iki durumu (gece-gündüz) ayıran hassas optik hat ve zıtların bir araya gelmesini engelleyen imkânsızlık ölçüsü.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBakara 2:187 ayetini zahirî iplik parçası zanneden tarihsel yanılgıya düşmek veya A'râf 7:40 ayetindeki temsili darbımeseli sıradan bir söz sanatı sanıp ontolojik imkânsızlık vurgusunu hafifletmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın soyut zaman sınırlarını ve ahlaki/ontolojik imkânsızlıkları somut fiziksel imgelerle nasıl zihne nakşettiğini gösteren temel anahtarlardan biridir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadet vakitlerini tanzim eden ahkâm ayetlerinde (Bakara 2:187) ve ahiret hallerine dair kâfirlerin akıbetini bildiren mesel ayetlerinde (A'râf 7:40) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Lafızların yüzeysel ve dar kalıplarla anlaşılmasını engelleyerek Kur'an'ın istiare, temsil ve fıtrî gözlem dengesini doğru kurmayı sağlar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBükülmüş liflerden elde edilen ince dikiş ipi, iğne ve doğrusal biçimde uzayan ince hat.
  • Soyut anlamİki zıt veya ayrık alanı birbirinden ayıran en dar sınır eşiği; iki nesneyi bitiştiren bağ; geçişi kısıtlayan en dar kanal.
  • Sistematik karşılıkZamansal ve fıkhî intikallerde sınır göstergesi; eskatolojik ve ahlaki yargılarda imkânsızlık bariyeri.
  • LaTeX modeliL={x∈R2∣f(x)=c}veyalim⁡d→0+P(A∩B)=0
  • LaTeX açıklamasıBirinci modelde L çizgisi, iki boyutlu uzayda iki farklı bölgeyi (A ve B) birbirinden ayıran sıfır kalınlıklı sınır hattını (ufuktaki aydınlık ve karanlık çizgisini) temsil eder. İkinci modelde ise d kanal çapını (iğne deliğinin genişliğini), P ise devenin veya hacimli bir nesnenin bu dar kanaldan geçme olasılığını gösterir; delik çapı minimum sınıra yaklaştıkça geçiş olasılığı mutlak sıfıra ulaşır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: خ