درأ
د - ر - أ
KÖK- 5 geçiş
- 5 ayet
- 4 sîga
- 12 sözlük
Dür inci demektir. Deree inci gibi parlayan şey demektir. Der etmek parlatmak demektir. Yola düşen kaya parçası, engellemek demektir.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: درء
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Dür inci demektir. Deree inci gibi parlayan şey demektir. Der etmek parlatmak demektir. Yola düşen kaya parçası, engellemek demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR9.717 harfباب الدال والراء و و ا ي معهما
د و ر، د ي ر، د ر ي، د ر أ، ر أ د، ر ي د، أ ر د، ر و د، و ر د، ر د أ، ر د ي مستعملات
دور:
الدَوّاريُّ: الدهرُ الدَوّار بالناس، قال العجاج:
والدهر بالاِنسانِ دَواريُّ
ويقال: دارَ دَورةً واحدة، وهي المرَّةُ الواحدة يَدورُها.
والدَّور قد يكون مصدراً في الشعر، ويكون لوثاً واحداً من دَوْر العِمامة، ودَوْرُ الحَبْلِ بالشيء، ويكون لوثاً واحداً من والدُوارُ: أن يأخُذَ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.610 harfالدرْء: الدفع. وفي الحديث: "ادرءوا الحدود ما استطعتم". ودرأ علينا فلان يردأ دروءاً، واندرأ، أي طلع مفاجأة، ومنه كوكب دِرِّيءٌ على فِعِّيلٍ مثل: سِكِّيرٍ وخِمِّيرٍ؛ لشدة توقده وتلألئه. وقد درأ الكوكب دُرُوءاً. قال الفراء: والعرب تسمي الكواكبَ العظامَ التي لا تعرف أسماءها: الدراريّ. وتقول: تَدَرَّأَ علينا فلان، أي تطاول. قال الشاعر:
لقيتم من تَدَرُّئِكُمْ عـلـينـاوقَتْلِ سَراتِنا ذاتَ العَراقي
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR yok25.668 harfد ر ( وايء )
دور ، دير ، درى ، أدر ، درأ ، ردى ، ورد ، ودر ، ردأ ، رود ، ريد ، رأد : ( مستعملة ) .
( دور دير ) : قال الليث : الدَوَّارِيُّ : الدَّهر الدَّوَّارُ بالإنسان .
قال العجاج : والدهرُ بالإنسان دَوّارِيُّ .
ويقال : دَارَ دَوْرَةً واحدة ، وهي المرَّة الواحدةُ يَدُورها ، والدَّوْرُ قد يكون مَصدراً في الشعر ، ويكون دَوْراً واحداً من دَوْرِ العمامة . ودَوْرِ الخَيْل وغيره ، عامٌ في الأشياء
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.604 harf- الدرء: الميل إلى أحد الجانبين، يقال: قومت درأه ودرأت عنه: دفعت عن جانبه، وفلان ذو تدرئ، أي: قوي على دفع أعدائه، ودارأته: دافعته. قال تعالى: ﴿ويدرؤون بالحسنة السيئة﴾ [الرعد/22]، وقال: ﴿ويدرأ عنها العذاب﴾ [النور/8]، وفي الحديث: (ادرءوا الحدود بالشبهات) (الحديث أخرجه الحارثي في مسند أبي حنيفة له عن ابن عباس مرفوعا، وأبو سعد السمعاني في ذيل تاريخ بغداد، وفي سنده من لا يعرف.
وعند الترمذي عن عائشة
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR527 harfد ر أ
درأ عنـه البـلاء ودرأ العـدوّ: دفعـه.
ودرأ الزمـام لناقتـه.
وفلـان ذو تدرإٍ: قويّ على دفع أعدائه.
ودخل عر رضي الله عنه المسجد فدرأ الحصى درأة ثم ألقى عليه رداءه أي دفعه مسوّياً له.
ودارأه: دافعه.
وتدارؤا: تدافعوا.
وتدارؤا في الخصومة وادّارؤا.
واتخذ دريئـة للصيد وهي الذريعة.
واتخذوا دريئة للطّعن وهي حلقة يتعلمون عليها الطعن.
ومـن المجـاز: درأ الكوكـب:
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR11.779 harfالدَّرْءُ: الدَّفْع. دَرَأَهُ يَدْرَؤُهُ دَرْءاً ودَرْأَةً: دَفَعَهُ. وتَدارَأَ القومُ: تَدافَعوا في الخُصومة ونحوها واخْتَلَفوا. ودارأْتُ، بالهمز: دافَعْتُ. وكلُّ مَن دَفَعْتَه عنك فقد دَرَأْتَه. قال أَبو زبيد: كانَ عَنِّي يَرُدُّ دَرْؤُكَ، بَعْدَ * اللّهِ، شَغْبَ الـمُسْتَصْعِبِ، المِرِّيد يعني كان دَفْعُكَ.
وفي التنزيل العزيز: «فادّارَأْتُم فيها». وتقول: تَدارأْتم، أَي اخْتَلَفْتُم
الدَّرْءُ: الدَّفْع. دَرَأَهُ يَدْرَؤُهُ دَرْءاً ودَرْأَةً: دَفَعَهُ. وتَدارَأَ القومُ: تَدافَعوا في الخُصومة ونحوها واخْتَلَفوا. ودارأْتُ، بالهمز: دافَعْتُ. وكلُّ مَن دَفَعْتَه عنك فقد دَرَأْتَه. قال أَبو زبيد: كانَ عَنِّي يَرُدُّ دَرْؤُكَ، بَعْدَ * اللّهِ، شَغْبَ الـمُسْتَصْعِبِ، المِرِّيد يعني كان دَفْعُكَ. وفي التنزيل العزيز: «فادّارَأْتُم فيها». وتقول: تَدارأْتم، أَي اخْتَلَفْتُم وتَدَافَعْتُم. وكذلك ادّارَأْتُمْ، وأَصله تَدارَأْتُمْ، فأُدْغِمت التاءُ في الدال واجتُلِبت الأَلف ليصح الابتداءُ بها؛ وفي الحديث: إِذا تَدارَأْتُمْ في الطَّرِيق أَي تَدافَعْتم واخْتَلَفْتُمْ. والـمُدارَأَةُ: الـمُخالفةُ والـمُدافَعَةُ. يقال: فلان لا يُدارِئُ ولا يُمارِي؛ وفي الحديث: كان لا يُدارِي ولا يُمارِي أَي لا يُشاغِبُ ولا يُخالِفُ، وهو مهموز، وروي في الحديث غير مهموز ليُزاوِجَ يُمارِي. وأَما الـمُدارأَة في حُسْنِ الخُلُق والـمُعاشَرة فإِن ابن الأَحمر يقول فيه: انه يهمز ولا يهمز. يقال: دارَأْتُه مدارأَةً ودارَيْتُه إِذا اتَّقيتَه ولايَنْتَه. قال أَبو منصور: من همز، فمعناه الاتّقاءُ لشَرِّه، ومن لم يهمز جعله من دَرَيْتُ بمعنى خَتَلْتُ؛ وفي حديث قيس بن السائب قال: كان النبي، صلى اللّه عليه وسلم، شَرِيكي، فكانَ خَيْرَ شَرِيكٍ لا يُدارِئُ ولا يُمارِي. قال أَبو عبيد: الـمُدارأَةُ ههنا مهموزة من دارَأْتُ، وهي الـمُشاغَبةُ والـمُخالَفةُ على صاحبك ومنه قوله تعالى: فادَّارَأْتُم فيها، يعني اختلافَهم في القَتِيل؛ وقال الزجاج: معنى فادَّارَأْتُم: فتَدارأْتُم، أَي تَدافَعْتُم، أَي أَلقَى بعضُكم إِلى بعضٍ، يقال: دارَأْتُ فلاناً أَي دافَعْتُه. ومن ذلك حديث الشعبي في المختلعةِ إِذا كان الدَّرْءُ من قِبَلِها، فلا بأْس أَن يأْخذ منها؛ يعني بالدَّرْءِ النُّشوزَ والاعْوِجاجَ والاختِلافَ.وقال بعض الحكماء: لا تَتعلَّموا العِلْم لثلاث ولا تَتْرُكوه لِثلاثٍ: لا تَتعلَّموه للتَّدارِي ولا للتَّمارِي ولا للتَّباهِي، ولا تَدَعُوه رَغبْةً عنه ولا رِضاً بالجَهْلِ، ولا اسْتِحْياءً من الفِعل له. ودارَأْتُ الرَّجُل: إِذا دافَعْته، بالهمز. والأَصل في التَّدارِي التَّدارُؤُ، فتُرِكَ الهَمز ونُقِلَ الحرف إِلى التشبيه بالتَّقاضِي والتَّداعِي. <ص:72> وإِنه لَذُو تُدْرَإِ أَي حِفاظٍ ومَنَعةٍ وقُوَّةٍ على أَعـْدائه ومُدافَعةٍ، يكون ذلك في الحَرْب والخُصومة، وهو اسم موضوع للدَّفْع، تاؤهُ زائدة، لأَنه من دَرَأْتُ ولأَنه ليس في الكلام مثل جُعْفَرٍ. ودرأْتُ عنه الحَدَّ وغيرَه، أَدْرَؤُهُ دَرْءاً إِذا أَخَّرْته عنه. ودَرَأْتُه عني أَدْرَؤُه دَرْءاً: دَفَعْته. وتقول: اللهم إِني أَدْرأُ بك في نَحْرِ عَدُوِّي لِتَكْفِيَنِي شَرَّه. وفي الحديث: ادْرَؤُوا الحُدود بالشُّبُهاتِ أَي ادْفَعُوا؛ وفي الحديث: اللهم إِني أَدْرَأُ بِك في نُحورهم أَي أَدْفَع بك لتَكْفِيَنِي أَمرَهم، وانما خصَّ النُّحور لأَنه أَسْرَعُ وأَقْوَى في الدَّفْع والتمكُّنِ من المدفوعِ. وفي الحديث: أَنّ رسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، كان يُصَلِّي فجاءَت بَهْمةٌ تَمُرُّ بين يديه فما زال يُدارِئُها أَي يُدافِعُها؛ ورُوِي بغير همز من الـمُداراة؛ قال الخطابي: وليس منها. وقولهم: السُّلطان ذُو تُدْرَإِ، بضم التاءِ أَي ذُو عُدّةٍ وقُوّةٍ على دَفْعِ أَعْدائه عن نفسه، وهو اسم موضوع للدفع، والتاء زائدة كما زيدت في تَرْتُبٍ وتَنْضُبٍ وتَتْفُلٍ؛ قال ابن الأَثير: ذُو تُدْرَإِ أَي ذُو هُجومٍ لا يَتَوَقَّى ولا يَهابُ، ففيه قوَّةٌ على دَفْع أَعدائه؛ ومنه حديث العباس بن مِرْداس، رضي اللّه عنه: وقد كنتُ، في القَوْم ذا تُدْرَإِ، * فلَمْ أُعْطَ شيئاً، ولَمْ أُمْنَعِ وانْدَرَأْتُ عليه انْدِراءً، والعامة تقول انْدَرَيْتُ. ويقال: دَرَأَ علينا فلان دُرُوءاً إِذا خرج مُفاجَأَةً. وجاءَ السيل دَرْءاً: ظَهْراً. ودَرَأَ فلان علينا، وطَرَأَ إِذا طَلَعَ من حيث لا نَدْرِي. غيرُه: وانْدَرَأَ علينا بِشَرٍّ وتَدَرَّأَ: انْدَفَع. ودَرَأَ السَّيْلُ وانْدَرَأَ: انْدَفَع. وجاءَ السيلُ دَرءاً وَدُرْءاً إِذا انْدَرَأَ من مكان لا يُعْلَمُ به فيه؛ وقيل: جاءَ الوادِي دُرْءاً، بالضم، إِذا سالَ بمطر وادٍ آخر؛ وقيل: جاءَ دَرْءاً أَي من بلد بعيد، فان سالَ بمطَر نَفْسِه قيل: سال ظَهْراً، حكاه ابن الأَعرابي؛ واستعار بعض الرُّجَّازِ الدَّرْءَ لسيلان الماءِ من أَفْواهِ الإِبل في أَجْوافِها لأَن الماءَ انما يَسِيل هنالك غريباً أَيضاً إِذْ أَجْوافُ الإِبِل ليست من مَنابِعِ الماءِ، ولا من مَناقِعه، فقال: جابَ لَها لُقْمانُ، في قِلاتِها، * ماءً نَقُوعاً لِصَدى هاماتِها تَلْهَمُه لَهْماً بِجَحْفَلاتِها، * يَسِيلُ دُرْءاً بَيْنَ جانِحاتِها فاستعار للإِبل جَحافِلَ، وانما هي لذوات الحوافِر، وسنذكره في موضعه. ودَرَأَ الوادِي بالسَّيْلِ: دَفَعَ؛ وفي حديث أَبي بكر، رضي اللّه عنه: صادَفَ دَرْءُ السَّيْلِ دَرْءاً يَدْفَعُه يقال للسيل إِذا أَتاك من حيث لا تَحْتَسِبه: سيلٌ دَرْءٌ أَي يَدْفَع هذا ذاكَ وذاكَ هذا. وقولُ العَلاءِ بن مِنْهالٍ الغَنَوِيِّ في شَرِيك بن عبداللّه النَّخَعِي: ليتَ أَبا شَرِيكٍ كان حَيّاً، * فَيُقْصِرَ حين يُبْصِرُه شَرِيكْ ويَتْرُكَ مِن تَدَرِّيهِ عَلَيْنا، * إِذا قُلْنا له: هذا أَبُوكْ قال ابن سيده: إِنما اراد من تَدَرُّئِه، فأَبدل الهمزة <ص:73> إِبدالاً صحيحاً حتى جعلها كأَن موضوعها الياء وكسر الراءَ لمجاورة هذه الياءِ المبدلة كما كان يكسرها لو أَنها في مَوْضُوعِها حرفُ عِلة كقولك تَقَضِّيها وتَخَلِّيها، ولو قال من تَدَرُّئِه لكان صحيحاً، لأَن قوله تَدَرُّئه مُفاعَلتن؛ قال: ولا أَدري لِمَ فعل العَلاءُ هذا مع تمام الوزن وخلوص تَدَرُّئِه من هذا البدل الذي لا يجوز مثلُه الا في الشعر، اللهم الا أَن يكون العَلاءُ هذا لغته البدل. ودَرَأَ الرجلُ يَدْرَأُ دَرْءاً ودُرُوءاً: مثل طَرَأَ. وهم الدُّرَّاءُ والدُّرَآءُ. ودَرَأَ عليهم دَرْءاً ودُرُوءاً: خرج، وقيل خَرج فَجْأَةً، وأَنشد ابن الأَعرابي: أُحَسُّ لِيَرْبُوعٍ، وأَحْمِي ذِمارَها، * وأَدْفَعُ عنها مِنْ دُرُوءِ القَبائِل أَي من خُروجِها وحَمْلِها. وكذلك انْدَرَأَ وتَدَرَّأَ. ابن الأَعرابي: الدَّارِئُ: العدوُّ الـمُبادِئُ؛ والدَّارِئُ: الغريبُ. يقال: نحنُ فُقَراءُ دُرَآءُ. والدَّرْءُ: الـمَيْلُ. وانْدَرَأَ الحَرِيقُ: انْتَشَرَ. وكَوْكَبٌ دُرّيءٌ على فُعِّيلٍ: مُندفعٌ في مُضِيِّهِ مَن الـمَشْرِق إِلى الـمَغْرِب من ذلك، والجمع دَرارِيءُ على وزن دَرارِيعَ. وقد دَرَأَ الكَوْكَبُ دُرُوءاً. قال أَبو عمرو بن العلاءِ: سأَلت رجلاً مِن سعْد بن بَكر من أَهل ذاتِ عِرْقٍ فقلت: هذا الكوكبُ الضَّخْمُ ما تُسمُّونه؟ قال: الدِّرِّيءُ، وكان من أَفصح الناس. قال أَبو عبيد: إِن ضَمَمْتَ الدَّال، فقلت دُرِّيٌّ، يكون منسوباً إِلى الدُّرِّ، على فُعْلِيٍّ، ولم تهمزه، لأَنه ليس في كلام العرب فُعِّيلٌ. قال الشيخ أَبو محمد ابن بري: في هذا المكان قد حكى سيبويه أَنه يدخل في الكلام فُعِّيلٌ، وهو قولهم للعُصْفُر: مُرِّيقٌ، وكَوْكبٌ دُرِّيءٌ، ومن همزه من القُرّاء، فانما أَراد فُعُّولاً مثل سُبُّوحٍ، فاستثقل الضمّ، فرَدَّ بعضَه إِلى الكسر. وحكى الأَخفش عن بعضهم: دَرِّيءٌ، من دَرَأْتُه، وهمزها وجعلها على فَعِّيل مَفتوحةَ الأَوَّل؛ قال: وذلك من تَلأْلُئِه. قال الفرّاءُ: والعرب تسمي الكواكِبَ العِظامَ التي لا تُعرف أَسْماؤُها: الدَّرارِيَّ. التهذيب: وقوله تعالى: كأَنها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ، روي عن عاصم أَنه قرأَها دُرِّيٌّ، فضم الدال، وأَنكره النحويون أَجمعون، وقالوا: دِرِّيءٌ، بالكسر والهمز، جيِّد، على بناء فِعِّيلٍ، يكون من النجوم الدَّرَارِئِ التي تَدْرَأُ أَي تَنحَطُّ وتَسِير؛ قال الفرّاءُ: الدِّرِّيءُ من الكَواكِب: الناصِعة؛ وهو من قولك: دَرَأَ الكَوْكَبُ كأَنه رُجِمَ به الشيطانُ فَدَفَعَه. قال ابن الأَعرابي: دَرَأَ فلان علينا أَي هَجَم. قال والدِّرِّيءُ: الكَوْكَبُ الـمُنْقَضُّ يُدْرَأُ على الشيطان، وأَنشد لأَوْس بن حَجَر يصف ثَوْراً وحْشِيّاً: فانْقَضَّ، كالدِّرِّيءِ، يَتْبَعُه * نَقْعٌ يَثُوبُ، تخالُه طُنُبَا قوله: تَخالُه طُنُبا: يريد تَخاله فُسْطاطاً مضروباً. وقال شمر: يقال دَرأَتِ النارُ إِذا أَضاءَت. وروى المنذري عن خالد بن يزيد قال: يقال دَرَأَ علينا فلان وطَرأَ إِذا طَلَعَ فَجْأَة. ودَرأَ الكَوْكَبُ دُرُوءاً، من ذلك. قال، وقال نصر الرازي: دُرُوءُ الكَوْكب: طُلُوعُه. يقال: دَرَأَ علينا. وفي حديث عمر رضي اللّه عنه أَنه صَلَّى الـمَغْرِبَ، <ص:74> فلما انْصَرَفَ دَرَأَ جُمْعةً من حَصَى المسجد، وأَلْقَى عَلَيْها رَِداءَهُ، واسْتَلْقَى أَي سَوَّاها بيدِه وبَسَطَها؛ ومنه قولهم: يا جارِيةُ ادْرَئِي إِلَيَّ الوِسادَةَ أَي ابْسُطِي. وتقولُ: تَدَرَّأَ علينا فلان أَي تَطَاول. قال عَوفُ ابن الأَحْوصِ: لَقِينا، مِنْ تَدَرُّئِكم عَلَيْنا * وقَتْلِ سَراتِنا، ذاتَ العَراقِي أَراد بقوله ذات العَراقِي أَي ذاتَ الدَّواهِي، مأْخوذ من عَراقِي الإِكام، وهي التي لا تُرْتَقَى إِلاَّ بِمَشَقَّةٍ. والدَّرِيئة: الحَلْقةُ التي يَتَعَلَّم الرَّامي الطَّعْنَ والرَّمْيَ عليها. قال عمرو بن معديكرب: ظَلِلْتُ كأَنِّي للرِّماح دَرِيئةٌ، * أُقاتِلُ عَنْ أَبْناءِ جَرْمٍ، وفَرَّتِ قال الأَصمعي: هو مهموز. وفي حديث دُرَيْد بن الصِّمة في غَزْوة حُنَيْن: دَرِيئَةٌ أَمامَ الخَيْلِ. الدَّرِيئةُ: حَلْقةٌ يُتَعَلَّم عَليْها الطَّعْنُ؛ وقال أَبو زيد: الدَّرِيئةُ، مهموز: البَعِير أَو غيرُه الذي يَسْتَتِرُ به الصائد من الوَحْشِ، يَخْتِل حتَّى إِذا أَمْكَنَ رَمْيُه رَمَى؛ وأَنشد بيت عَمْرو أَيضاً، وأَنشد غيره في همزه أَيضاً: إِذا ادَّرَؤُوا منْهُمْ بِقِرْدٍ رَمَيْتُه * بَمُوهِيةٍ، تُوهِي عِظامَ الحَواجِب غيره: الدَّرِيئَةُ: كُّل ما اسْتُتِرُ به من الصِّيْد ليُخْتَلَ من بَعِير أَو غيره هو مهموز لأَنها تُدْرَأُ نحو الصَّيْدِ أَي تُدْفَع، والجمع الدَّرايا والدَّرائِئُ، بهمزتين، كلاهما نادر. ودَرَأَ الدَّرِيئَةَ للصيد يَدرَؤُها دَرْءاً: ساقَها واسْتَتَرَ بها، فإِذا أَمْكَنه الصيدُ رَمَى. وتَدَرَّأَ القومُ: اسْتَتَرُوا عن الشيءِ ليَخْتِلُوه. وادَّرَأْتُ للصيْدِ، على افْتَعَلْتُ: إِذا اتَّخَذْت له دَرِيئةً. قال ابن الأَثير: الدّريَّة، بغير همز: حيوان يَسْتَتِر به الصائدُ، فَيَتْرُكُه يَرْعَى مع الوَحْش، حتى إِذا أَنِسَتْ به وأَمكَنَتْ من طالِبها، رَماها. وقيل على العَكْسِ منهما في الهمز وتَرْكِه. الأَصمعي: إِذا كان مع الغُدّة، وهي طاعونُ الإِبل، ورَمٌ في ضَرْعها فهو دارِئٌ. ابن الأَعرابي: إِذا دَرَأَ البعيرُ من غُدَّته رَجَوْا أَن يَسْلَم؛ قال: ودَرَأَ إِذا وَرِمَ نَحْرُه. ودَرَأَ البعيرُ يَدْرَأُ دُرُوءاً فهو دارِئٌ: أَغَدَّ ووَرِمَ ظَهْرُه، فهو دارِئٌ، وكذلك الأُنثى دارئٌ، بغير هاءٍ. قال ابن السكيت: ناقةٌ دارِيٌ إِذا أَخَذَتْها الغُدَّةُ من مراقِها، واسْتَبانَ حَجْمُها. قال: ويسمى الحَجْمُ دَرْءاً بالفتح؛ وحَجْمُها نُتوؤُها، والـمَراقُ بتخفيف القاف: مَجرى الماءِ من حَلْقِها، واستعاره رؤْبة للـمُنْتَفِخِ الـمُتَغَضِّب، فقال: يا أَيـُّها الدّارِئُ كَالمنْكُوفِ، * والـمُتَشَكِّي مَغْلةَ الـمَحْجُوفِ جعل حِقْده الذي نفخه بمنزلة الورم الذي في ظهر البعير، والـمَنْكُوفُ: الذي يَشْتَكي نَكَفَتَه، وهي أَصل اللِّهْزِمة. وأَدْرَأَتِ الناقةُ بضَرْعِها، وهي مُدْرِئ إِذا اسْتَرْخَى ضَرْعُها؛ وقيل: هو إِذا أَنزلت اللبن عندَالنِّتاجِ. <ص:75> والدَّرْءُ، بالفتح: العَوَجُ في القناة والعَصا ونحوها مـما تَصْلُبُ وتَصْعُبُ إِقامتُه، والجمع: دُروءٌ. قال الشاعر: إِنَّ قَناتي من صَلِيباتِ القَنا، * على العِداةِ أَن يُقِيموا دَرْأَنا وفي الصحاح: الدَّرْءُ، بالفتح: العَوَجُ، فأَطْلَق. يقال: أَقمتُ دَرْءَ فلان أَي اعْوِجاجَه وشَعْبَه؛ قال المتلمس: وكُنَّا، إِذا الجَبّارُ صَعَّرَ خَدَّهُ، * أَقَمْنا لَه مِن دَرْئِهِ، فَتَقَوَّما ومن الناس مَن يظن هذا البيت للفرزدق، وليس له، وبيت الفرزدق هو: وكنَّا، إِذا الجبَّار صعَّر خدَّه، * ضَرَبْناه تَحْتَ الأُنْثَيَيْنِ على الكَرْدِ وكنى بالأُنثيين عن الأُذُنَينِ. ومنه قولهم: بِئر ذاتُ دَرْءٍ، وهو الحَيْدُ. ودُرُوءُ الطريقِ: كُسُورُه وأَخاقِيقُه، وطرِيقٌ ذُو دُروءٍ، على فُعُولٍ: أَي ذُو كُسورٍ وحَدَبٍ وجِرفَةٍ. والدَّرْءُ: نادِرٌ. يَنْدُرُ من الجبلِ، وجمعه دُروءٌ. ودرأَ الشيءَ بالشيءِ(1) (1 قوله «ودرأ الشيء بالشيء إلخ» سهو من وجهين الأول: أَن قوله وأَردأَه اعانه ليس من هذه المادة. الثاني: ان قوله ودرأَ الشيء إلخ صوابه وردأَ كما هو نص المحكم وسيأتي في ردأَ ولمجاورة ردأَ لدرأ. فيه سبقة النظر إليه وكتبه المؤلف هنا سهواً.): جعله له رِدْءاً. وأَرْدَأَهُ: أَعانه. ويقال: دَرَأْتُ له وِسادَةً إِذا بَسَطْتَها. ودَرَأْتُ وضِينَ البعيرِ إِذا بَسَطْتَه على الأَرضِ ثم أَبْرَكْته عليه لِتَشُدَّه به، وقد دَرَأْتُ فلاناً الوَضينَ(2) (2 وقوله «وقد درأت فلاناً الوضين» كذا في النسخ والتهذيب.) على البعير ودارَيْتُه، ومنه قول الـمُثَقِّبِ العَبْدِي: تقُول، إِذا دَرأْتُ لها وَضِينِي: * أَهذا دِينُه أَبَداً ودِيني؟ قال شمر: دَرَأْتُ عن البعير الحَقَبَ: دَفَعْتُه أَي أَخَّرْته عنه؛ قال أَبو منصور: والصواب فيه ما ذكرناه من بَسَطْتُه على الأَرض وأَنَخْتُها عليه. وتَدَرَّأَ القومُ: تعاوَنُوا(3) (3 قوله «وتدرأ القوم إلخ» الذي في المحكم في مادة ردأَ ترادأَ القوم تعاونوا وردأَ الحائط ببناء أَلزقه به وردأَه بحجر رماه كرداه فطغا قلمه لمجاورة ردأَ لدرأ فسبحان من لا يسهو ولا يغتر بمن قلد اللسان.). ودَرَأَ الحائطَ ببناءٍ: أَلزَقَه به. ودَرَأَه بججر: رماه، كرَدَأَه؛ وقول الهذلي: وبالتَّرْك قَدْ دَمَّها نَيُّها، * وذاتُ الـمُدارَأَةِ العائطُ الـمَدْمُومةُ: الـمَطْلِيّةُ، كأَنها طُلِيَتْ بشَحْمٍ. وذاتُ الـمُدارَأَةِ: هي الشَّدِيدةُ النفس، فهي تَدْرَأُ. ويروى: وذاتُ الـمُداراةِ والعائطُ قال: وهذا يدل على أَن الهمز وترك الهمز جائز.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR360 harf* د ر أ * * الدَّرْءُ * الدفع وبابه قطع و * دَرَأ * طلع مفاجأة وبابه خضع ومنه كوكب دريء كسكيت لشدة توقده ولألؤه و * دُرِّيُّ * بالضم منسوب إلى الدر وقُرئ * دُرِّيُّ * بالضم والهمز و * دَرَيءٌ * بالفتح والهمز و * تَدَارَأْتُمْ * و * ادَّارَأْتُمُ * تدافعتم واختلفتم و * المُدَارَاةُ * في حسن الخلق فتُهمز واُلّين يقال * دَارَأَهُ * و * دارَاهُ * أي لاينه واتقاه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR6.593 harfدرأه كجعل يدرؤه درأ بفتح فسكون ودرأة، ودرأه إذا دفعه ومنه الحديث ادرءوا الحدود بالشبهات ودرأ السيل درءا: اندفع، كاندرأ وهو مجاز، ودرأ الوادي بالسيل: دفع، وفي حديث أبي بكر:
صادف درء السيل سيل يدفعه
يهضبه طورا وطورا يمنعه ودرأ الرجل دروءا: طرأ وهم الدراء والدرآء، يقال: نحن فقراء ودرآء ودرأ عليهم درء ودروءا: خرج فجاءة كاندرأ وتدرأ، وأنشد ابن الأعرابي:
أحس ليربوع
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR14.720 harfدَرَأَهُ
1 دَرَأَهُ ذ , aor. دَرَاَ , (M, Msb, K,) inf. n. دَرْءٌ (S, M, Mgh, Msb, K) and دَرْأَةٌ; (K;) and ↓ درّأهُ; (M, TA; [or this latter has probably an intensive signification;]) He pushed it, or thrust it; or pushed it, or thrust it, away, or back; repelled it; or averted it; syn. دَفَعَهُ; (S, * M, Mgh, * Msb, K;) namely, a thing. (Msb.) Hence, كَانَ بَيْنَ عُمَرَ وَمُعَاذِ بْنِ
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.126 harfMadde başı: درءدَرَأَ
دَرَأَ A ( n. ac. دَرْء 1 , دَرْءَة 1t ),
a. Drove, thrust away, back, along; repelled.
b. Spread out ( upon the ground ).
c. [ 'Ala ], Came upon unexpectedly.
d. see VII (a) .
e. ( n. ac. دُرُوْء [ دُرُوْء 27 ]), Shone brightly, gleamed.
دَاْرَأَ
دَاْرَأَ III ,
a. Repelled.
b. Flattered, cajoled.
تَدَرَّأَ
تَدَرَّأَ V ,
a. Lay in ambush ( hunter ).
b. [ 'Ala ], Regarded
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok29.425 harfMadde başı: درءدرء
دَرَأَ - يَدْرَأُ - تَدارأَ - يَتَدارأُ
دَرَأَ - يَدْرَأُ + كائن + عن كائن + شيئاً: يشكل له درعاً واقياً من أذى وشيك: يرد ويدفع ويصد عنه ويوقيه أذى وشيكاً وخطيراً: يقوم بدفع الأذى والضرر المحتمل عن كائن أو يمنع وقوعه
دَرَأَ - يَدْرَأُ + كائن + عن كائن + شيئاً + بـِ شيء: يرده ويدفعه ويصده عنه ويوقيه أذاه باستعمال الشيء
تَدارأَ - يَتَدارأُ:
Mücavir kökler32 mücavir (43 toplam)
- نفق
2 ortak ayet · İki yüzlüler
- صبر
2 ortak ayet · Granit taş demektir
- رزق
2 ortak ayet · Üzüm demektir
- قتل
2 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
- سوأ
2 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
- حسن
2 ortak ayet · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
- علن
1 ortak ayet · “A’ren” mahallenin orta yeri, evler arası avlu demektir
- كتم
1 ortak ayet · Su sızdırmayan sağlam tulumdur
- ربع
1 ortak ayet · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir
- نفس
2 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
- قعد
1 ortak ayet · Temel demektir
- مرر
1 ortak ayet · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir
Geçtiği ayetler(5)
… رَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُولَئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ
Ve savuştururlarVe onlar ki; Rabblarının rızasını dileyerek sabrederler, namazı kılarlar, kendilerine verdiğimiz rızıktan, gizlice ve açıkça infak ederler. Kötülüğü iyilik yaparak ortadan kaldırırlar. İşte onlara bu dünyanın karşılığı;
أُولَئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوا وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ
Savuştururlarİşte onlara sabrettiklerinden ötürü ecirleri iki defa verilir. Kötülüğü iyilikle savar onlar. Ve kendilerine verdiğimiz rızıktan da infak ederler.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | درأ |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Mahmûz (hemzeli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | دفع, ردد, كفف, منع |
| Zıt Kök | جلب |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi kuvvetle itmek, önünden savuşturmak ve bertaraf etmek |
| Çekirdek Özet 2 | Kötülüğü, cezayı, töhmeti veya tehlikeyi zıddıyla ya da delille savuşturma |
| Çekirdek Özet 3 | Çatışma ve zararın pasif dirençle değil aktif ve yapıcı hamleyle etkisiz kılınması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca pasif kaçınma veya basit inkâr sayıp aktif savuşturma ve bertaraf etme gücünü gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| در | Sürekli ve kuvvetli akış, peş peşe dökülme, fışkırarak ortaya çıkma; درر, درس, درك, درج köklerinde olduğu gibi bir hareketin kesintisizce ileri atılması | أ | Çekirdekteki akışkan ve taşan hareket, ani ve sert bir yönelim kazanarak bir hedefe çarpma, karşıdakini şiddetle savurma ve önünü keserek defetme anlamına özelleşmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| د | kapı; giriş, geçiş, hareket | Harekete geçiş, sınır eşiği ve yönelim |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Öne atılma, öncelik alma ve baskın irade sergileme |
| أ | öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Yalın kuvvet, ani baskı ve doğrudan itme gücü |
| درأ | Kapıdan öne atılan yalın kuvvet | Eşikte durmayıp doğrudan ve güçlü bir yönelişle karşıdaki unsuru geriye itme, engeli yarma ve tehdidi savuşturma hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi, saldırganı veya eğriliği şiddetle itip bir kenara savurmak; selin önüne kattığı çer çöpü yarması veya yoldaki çıkıntının savrulması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Zübeyd el-Âlî bir beytinde düşmanın serkeşliğini ve fitnesini savuşturmayı bu kökle ifade etmiştir: كانَ عَنِّي يَرُدُّ دَرْؤُكَ، بَعْدَ اللّهِ، شَغْبَ الـمُسْتَصْعِبِ، المِرِّيد / Beyitte kök, bir saldırıyı veya husumeti kalkan olup defetmek anlamındadır. |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Ömer mescide girdiğinde yerdeki çakılları eliyle sertçe itip düzeltmiş ve üzerlerine ridasını sermiştir; bu fiil rivayette şöyle geçer: فدرأ الحصى درأة ثم ألقى عليه رداءه أي دفعه مسوّياً له |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Tahdhīb al-Lugha.
Sami etimolojik katman
Kök Sami dilleri ailesinde öncelikle dışa doğru itme, savurma, bir engeli bertaraf etme veya ansızın ortaya çıkıp püskürtme semantik dairesiyle ilişkilidir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kökün hemzeli formu doğrudan defetme yerine daha çok parıldama, ileri doğru atılma veya dönme/dağılma çağrışımları barındıran akraba fonetik biçimlerle kesişir. Arapçada درأ formu, hemzenin getirdiği patlamalı ses değeriyle birlikte fiziksel bir nesneyi ya da tehlikeyi doğrudan ve kuvvetli bir temasla savuşturma fiilinde yoğunlaşmıştır. Klasik leksikografide selin ani baskınına da yıldızın karanlığı yırtarak doğmasına da bu fiilin verilmesi, kökün özünde taşıdığı engeli yararak savurma dinamizmini doğrular.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir nesneyi veya hasmı şiddetle itip defetmek; selin veya yıldızın ansızın belirmesi | Fiil hem bir şeyi savuşturmayı hem de ansızın hücum edip öne çıkmayı ifade eden iki yönlü somut dinamizme sahiptir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanicede akraba fonetik köklerde fırlatma, öne atılma ve parıldama izleri | Arapçadaki itme ve savuşturma vurgusu, kökün Sami dillerindeki ortak itilim ve yönelim çekirdeğinden gelişmiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katmanda ani itme ve basınç uygulama kökleri | Geniş Afro-Asyatik alanda belirgin morfolojik soydaşlık sınırlıdır. | Muhtemel |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| درأ | Anlamlı | İtmek ve savuşturmak | Karşıdan gelen bir gücü, kötülüğü veya engeli kuvvetle geri püskürtmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| دأر | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bağımsız anlam kökü olarak işlenmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| ردأ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Müstakil üçlü kök olarak değil, hemzesiz veya türev formlarda zayıflık bildiren kullanımlarla anılır | Kur'an'da bu tertipte geçmez |
| رأد | Anlamlı | Taze ve narin olmak | Gençlik tazeliği, salınarak yürüme ve günün yükselmesi anlamındadır | Zıtlaşma veya savurma içermez; Kur'an'da geçmez |
| أدر | Anlamlı | Şişmek ve büyümek | Kasık fıtığı veya bir uzvun su toplayıp şişmesi anlamındadır | Fiziksel kabarma ve şişme; Kur'an'da geçmez |
| أرد | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde bu dizilişte kök anlamı kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| درأ | Merkez | Savuşturmak, itmek | Yaklaşan veya vuku bulan bir tehlikeyi etkin bir kuvvetle geriye itip uzaklaştırmak | Şiddetli, aktif ve bertaraf edici bir defetme hareketidir |
| دفع | Komşu | İtmek, savmak | Bir şeyi genel anlamda bir yerden başka bir yere itelemek | دفع nötr itmeyi de kapsar; درأ ise doğrudan tehlikeyi ve zararı bertaraf etmeye odaklıdır |
| ردد | Komşu | Geri çevirmek | Gelen şeyi geldiği yöne veya kaynağına döndürmek | ردد geliş yönüne geri iadeyi vurgular; درأ ise engeli kırıp savuşturmayı hedefler |
| كفف | Komşu | Menetmek, durdurmak | Bir hareketi sınır çekerek durdurmak, el çekmek | كفف engelleme ve durdurma eylemidir; درأ ise aktif hamleyle geriletmektir |
| منع | Komşu | Engel olmak | Bir şeyin gerçekleşmesine baştan mani olmak | منع erişimi ve geçişi keser; درأ yaklaşmış veya temas etmiş olanı savurur |
| جلب | Zıt | Çekmek, getirmek | Bir şeyi dışarıdan içeriye, kendine doğru çekip celbetmek | درأ varlığı dışarı itip uzaklaştırırken جلب içeriye ve kendine çeker |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | درأ | İtmek, savuşturmak, bertaraf etmek | Bir zararı, töhmeti veya cezayı aktif bir hamleyle defetme dinamizmidir. | Kesin |
| Latince | repellere, avertere | Geri püskürtmek, uzaklaştırmak | Tehlikeyi geriye itmeyi karşılar; Arapçadaki hasmın üzerine hücum ederek savma nüansını tam yansıtmaz. | Güçlü |
| İngilizce | ward off, avert, repel | Savuşturmak, önlemek, püskürtmek | Kötülüğün savuşturulmasını iyi verir; kökün içindeki çekişme ve itişme tonunu eksik bırakır. | Kesin |
| Almanca | abwehren, abwenden | Defetmek, savuşturmak, bertaraf etmek | Savunmacı püskürtmeyi çok iyi karşılar; türevlerdeki parlama ve anilik çağrışımını dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Fransızca | repousser, écarter | Geri itmek, savuşturmak | Fiziksel ve mecazi uzaklaştırmayı karşılar; kökteki zıt özellikle mukabele etme vurgusunu taşımaz. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| ادّارَأْتُمْ | Bir suç veya sorumlulukta ihtilafa düşüp suçu birbirine atmak, çekişmek | Katilin kimliği konusunda karşılıklı ithamda bulunma bağlamı: Bakara 2:72 |
| يَدْرَءُونَ | Kötülüğü iyilikle savuşturmak, zararı hayırla bertaraf etmek | Müminlerin ve olgun şahsiyetlerin ahlaki tavrı: Ra'd 13:22, Kasas 28:54 |
| يَدْرَأُ | Cezayı veya azabı delil ve yeminle düşürmek, savmak | İffete iftira ve lian sürecinde kadının cezayı savuşturması: Nûr 24:8 |
| فَادْرَءُوا | Ölümü ve helaki kendinden savmaya meydan okuma | Münafıkların iddialarına karşı ilahi meydan okuma: Âl-i İmrân 3:168 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi takdir, ecel ve irade ilişkisi | Ecelin veya takdir edilen helakin kulun tedbiriyle savuşturulup savuşturulamayacağı tartışması | İnsanın ilahi takdir karşısındaki mutlak acziyeti ve takdiri savuşturma iddiasının hükümsüzlüğü |
| Fıkıh | Ceza hukuku ve hadlerin düşürülmesi | Şüphelerin cezayı düşürüp düşürmeyeceği ilkesi | Şüphe durumunda haddin tatbik edilmeyip düşürülmesi ve askıya alınması |
| Tefsir | Ahlaki mücadele ve toplumsal ilişkiler | Kötülüğe misliyle değil, onu yok edecek bir iyilik hamlesiyle karşılık verilmesi | Pasif sabır yerine kötülüğü izale eden aktif ve dönüştürücü iyilik |
| Hadis | Yargılama usulü ve ihtilafların çözümü | ادرؤوا الحدود بالشبهات kaidesi ve yollarda ihtilaf etmekten sakınma | Hatanın ve cezanın bertaraf edilmesi, ihtilafın defedilmesi |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kötülüğün arındırılması | Aktif arınma ve iyilik kalkanı | Kötülüğü iyilikle yok etme | Dini hayatta kötülük pasif kalarak değil, karşı bir hayır hamlesiyle bertaraf edilir. | Kesin |
| İlmi | Yöntem ve delil hiyerarşisi | Şüphe kuralı ve eleştirel eleme | Asılsız iddiaların çürütülmesi | Hukuki ve ilmi usulde kesin olmayan unsurlar, şüphe ilkesiyle hükümsüz kılınır. | Güçlü |
| Siyasi | Kriz yönetimi ve diplomasi | Tehdidi bertaraf etme ve caydırıcılık | Toplumsal çatışmayı yatıştırma | Fitne ve iftira ortamında tarafların suçu birbirine atmasını engelleyip adaleti kurma. | Güçlü |
| İktisadi | Risk yönetimi ve piyasa dengesi | Zararı defetme ve kriz savma | Krizin yapıcı yatırımla aşılması | Ekonomik bozulmayı daralma yerine verimli ve yapıcı mali araçlarla dengeleme. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Zıt fazlı dalga sönümlemesi (destructive interference) | İki zıt kuvvetin birbirini nötrleyerek zararlı dalgayı yok etmesi gibi, kötülüğün iyilik vektörüyle sönümlenmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Masumiyet karinesi ve onarıcı adalet | Şüphenin sanık lehine yorumlanarak cezanın düşürülmesi ve çatışmanın dönüştürücü eylemle çözülmesi | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece basit bir savunma, geri çekilme veya kötülüğü görmezden gelme biçiminde pasif bir tepki olarak anlamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kötülüğün, töhmetin veya cezanın üzerine daha baskın, yapıcı ve dönüştürücü bir eylemle (iyilik, yemin, kesin delil) gidilerek onun büsbütün bertaraf edilmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Âyetlerde emredilen dönüştürücü ahlaki mücadeleyi etkisiz bir pasifliğe indirgemek ve fıkıhtaki şüpheyle ceza savma ilkesini keyfi af mekanizması sanmak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem ahlak felsefesinde (kötülüğü iyilikle savma) hem de ceza usulünde (itham ve cezayı delille düşürme) benimsediği aktif bertaraf etme yöntemini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Mümin şahsiyetin vasıflarını anlatan ahlak ayetlerinde, lian ve ceza usulünü bildiren ahkam ayetlerinde ve ecel karşısında insanın acziyetini vurgulayan meydan okuma ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kötülüğe karşı sabretmenin pasif bir boyun eğiş olmadığını, aksine kötülüğü yerinden sökecek bir iyilik hamlesi üretmek anlamına geldiğini ortaya koyarak hatalı tevekkül anlayışını düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir nesneyi, engeli veya tehlikeyi kuvvetle itip savuşturmak, sel gibi öne atılarak yolu açmak.
- Soyut anlamBir kötülüğü, suçu, ithamı veya cezayı karşıt ve daha güçlü bir meşru vasıtayla etkisiz kılıp ortadan kaldırmak.
- Sistematik karşılıkBozucu bir etkenin (), ona zıt yönde uygulanan yapıcı bir etkenle () sönümlenerek sistemden dışlanması ().
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde sisteme yönelen negatif etkiyi veya kötülüğü, bu etkiye karşı devreye sokulan aktif yapıcı hamleyi (iyilik, yemin, delil) temsil eder. ifadesi yapıcı hamlenin negatif etkiden daha baskın olduğunu gösterir. bağıntısı ise bu baskın zıt hamle neticesinde negatif etkinin tamamen savuşturulup bertaraf edildiğini () simgeler.