رقم
ر - ق - م
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 2 sîga
- 13 sözlük
Rakam Herhangi bir manayı taşıyan işarettir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Rakam Herhangi bir manayı taşıyan işarettir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.647 harfالقاف والراء والميم معهما
ق ر م، ق م ر، م ق ر، م ر ق، ر ق م، ر م ق كلهن مستعملات قرم: القَرْمُ الفحل المصعب.
وأَقْرِمَ أي ترك حتى استَقْرَمَ أي صار مُقْرَماً فهو أقْرَمُ، وهو المُكَرَّم، ويترك للفحلة لا يحمل عليه.
والقَرْمُ: تناول الحمل والجدي الحشيش، وأول ما يقرِمُ أطراف الشجر شيئاً، وهو راضع بعد.
والقَرْمُ: أن يُقَرَمَ من أنف البعير جليدة للسمة أي تقطع قطيعة فيبقى أثرها. فتلك السمة القرمة
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR811 harfالرَقْمُ: الكتابة والخَتْمُ. قال تعالى: "كتابٌ مَرْقومٌ". وقولهم: هو يَرْقُمُ الماء، أي بلغ من حِذْقِهِ بالأمور أن يَرْقُمَ حيثُ لا يثبت الرَقْمُ. ورَقْمُ الثوب: كتابُهُ. وهو في الأصل مصدر. يقال: رَقَمْتُ الثوب. ورَقَّمْتُهُ تَرْقيماً مثله. والرَقْمُ أيضاً: ضربٌ من البرود. والرَقْمَةُ: جانب الوادي، وقد يقال الروضة. قال زهير:
ودارٌ لها بالرَقْمَتَيْنِ كـأنـهـا مَراجِعُ وَشْمٍ في نَواشِرِ
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR13.009 harfق ر م
قمر ، قرم ، رقم ، رمق ، مرق ، مقر : مستعملات .
قرم : الحرّاني عن ابن السكيت يقال : قَرَم يَقرِم قَرْماً : إذا أكل أكلاً ضعيفاً . ويقال : هو يتقرَّم تقرُّمَ البهمة .
أبو عبيد عن أبي زيد يقال للصبيّ أول ما يأكل : قد قَرَم يقرِم قَرْماً وقُروماً .
ثعلب عن ابن الأعرابي : قَرِمتُ إلى اللحم أقرَم قَرَماً . وقَرَمت البَهْمةُ : إذا تناوَلتْ .
وقال الفرّاء : السَّخْلة تقرِم قَرْماً : إذا تعلمت
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR6.458 harf(باب الراء والقاف وما يثلثهما)
(رقل) الراء والقاف واللام أصلان: أحدهما طولٌ في شيءٍ، والآخر ضرب من المشي.
فأمّا الأوَّل فالرَّقْلُ: النَّخْل الطُِّوال، واحدتها رَقْلة؛ وتجمع في القِلّة رَقلات. والرَّاقُول: حَبْلٌ تُصعَد به النّخلة.
والأصل الثاني: أرْقَلَت النَّاقةُ، وهو ضربٌ من المشْي، وهي مُرْقِلٌ، ولا يكون إلاَّ بسرعة. وهاشم بن عُتْبة المِرْقالُ([1])، لإرقاله كان في الحروب. قال الرَّاجز،
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.567 harf- الرقم: الخط الغليظ، وقيل: هو تعجيم الكتاب. وقوله تعالى: ﴿كتاب مرقوم﴾ [المطففين/9]، حمل على الوجهين، وفلان يرقم في في الماء (قال الزمخشري: ومن المجاز: وهو يرقم في الماء، ويرقم حيث لا يثبت الرقم، مثل في الذي يعمل ما لا يعمله أحد لحذقه ورفقه. انظر: أساس البلاغة ص 174؛ والمجمل 2/393)، يضرب مثلا للحذق في الأمور، وأصحاب الرقيم (هم الذين قال الله فيهم: {أم حسبت أن أصحاب الكهف والرقيم كانوا من آياتنا
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR801 harfر ق م
فلان يلبس الرقم وهو الوشي.
وفي الحديث " وما أنا والدنيا والرقم " ورقم الثوب وغيره: وشاه.
ورقم الكتاب: بين حروفه ونقطه ورقمه وكتاب مرقوم ومرقم.
والتاجر يرقم الثياب ويرقمها: يعلمها وثياب مرقومة ومرقمة.
وللحمار رقمتان في يديه: نقطتان سوداوان كالدرهمين.
وكأن عيونهم عيون الأراقم وهي الحيات الرقش وكأنه أرقم يتلمظ.
وتقلو: فلان ومـن المجـاز: " هـو يرقـم فـي
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.957 harfالرَّقْمُ والتَّرقيمُ: تَعْجيمُ الكتاب. ورَقَمَ الكتاب
يَرْقُمُهُ رَقْماً: أَعجمه وبيَّنه. وكتاب مَرْقُوم أي قد بُيِّنتْ حروفه بعلاماتها من التنقيط. وقوله عز وجل: كتاب مَرْقُومٌ؛ كتاب مكتوب؛ وأنشد:سأَرْقُم في الماء القَراحِ إليكُم،
عل بُعْدِكُمْ، إن كان للماء راقِمُ
أَي سأَكتب. وقولهم: هو يَرْقُمُ في الماء أي بلغ من حِذْقه بالأُمور أن يَرْقُمَ حيث لا يثبت الرَّقْمُ؛ وأما المؤمن فإن كتابه يجعل في
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR481 harf* ر ق م * * الرَّقْمُ * الكتابة قال الله تعالى ﴿كتاب مرقوم﴾ وقولهم هو يرقم الماء أي بلغ من حذقه بالأمور أن يرقم حيث لا يثبت الرقم و * رَقْمُ * الثوب كتابة وهو في الأصل مصدر وقد * رَقَم * الثوب والكتاب من باب نصر و * رقَّمَهُ * أيضا * ترقيما * و * الرَّقْمةُ * جانب الوادي وقيل الروضة و * الأرْقَمُ * الحية التي فيها سواد وبياض و * الرَّقِيمُ * الكتاب وقوله تعالى ﴿أن أصحاب الكهف والرقيم﴾ قيل هو
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR11.695 harf| | ( رَقَم ) يرقُم رَقْماً : ( كَتَبَ ) ، نقله | الجَوْهَرِيّ . ( و ) رَقَم ( الكِتابَ : | أعجَمَه وبَيَّنَه ) أي : نَقَّطه وبيّن | حُروفَه . وكتاب مَرْقُوم : قد بُيِّنت | حُروفُه بِعَلاماتِها من التَّنْقِيط . وقوله | تعالى : ! 2 < كتاب مرقوم > 2 ! أي : | مكتوب . | | ( و ) رَقَم ( الثُّوبَ ) رَقْماً : وَشَّاه | و ( خَطَّطَه ) وعَلَّمَه ، ( كَرَقَّمه ) تَرْقِيماً | فِيهِما . يُقال : كتاب مَرْقومٌ
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR13.947 harfرَقَمَ
1 رَقَمَ ذ , (Msb, K,) aor. رَقُمَ , (Msb, TA,) inf. n. رَقْمٌ, (S, Msb, TA,) He wrote (S, Msb, K) a writing, book, or letter. (Msb.) And He sealed, stamped, imprinted, or impressed. (S, TA.) And رَقَمَ الِكتَابَ, (K,) inf. n. as above, (JK,) He marked the writing with the dots, or points, (JK, K, TA,) and made its letters distinct, or plain. (K, * TA.) One says, هُوَ يَرْقُمُ المَآءَ,
رَقَمَ 1 رَقَمَ ذ , (Msb, K,) aor. رَقُمَ , (Msb, TA,) inf. n. رَقْمٌ, (S, Msb, TA,) He wrote (S, Msb, K) a writing, book, or letter. (Msb.) And He sealed, stamped, imprinted, or impressed. (S, TA.) And رَقَمَ الِكتَابَ, (K,) inf. n. as above, (JK,) He marked the writing with the dots, or points, (JK, K, TA,) and made its letters distinct, or plain. (K, * TA.) One says, هُوَ يَرْقُمُ المَآءَ, (S,) or هُوَ يَرْقُمُ فِى المَآءِ, (JK, TA,) [He writes, &c., upon the water,] a prov., applied to the skilful and intelligent, (JK, * TA,) meaning he is so skilful that he writes, &c., (يَرْقُمُ) where the writing, &c., (الرَّقْمُ,) will not remain fixed. (JK, S, TA.) And one says of a skilful workwoman, clever in sewing skins and the like, هِىَ تَرْقُمُ المَآءَ and تَرْقُمُ فِى المَآءِ. (TA.) ― -b2- And رَقَمَ الثَّوْبَ, (S, Mgh, Msb, K,) aor. as above, (JK, Msb,) and so the inf. n.; (Msb, TA;) and ↓ رقّمهُ, (S, K,) inf. n. تَرْقِيمٌ; (S, TA;) He figured, variegated, or decorated, the garment, or piece of cloth; (Mgh, Msb, TA;) and (TA) made it striped, or marked it with stripes: (K, TA:) or, accord. to IF, he figured it, variegated it, or decorated it, with a certain, or known, figuring or variegation or decoration, such as became a mark [thereof]. (Msb.) Also the former phrase, (JK, Mgh, TA,) and ↓ the latter likewise, (TA,) said of a trader, or dealer, (JK, Mgh,) He marked, or put a mark on, the garment, or piece of cloth, (JK, Mgh, TA,) specifying its price; he put a price-mark upon it: (Mgh:) whence, لَا يَجُوزُ بَيْعُ الشَّىْءِ بِرَقْمِهِ [The sale of the thing by the putting a price-mark upon it shall not be allowable, because the express consent of the seller as well as that of the purchaser is necessary to the ratification of the sale]: (Mgh:) [or] رَقَمْتُ الشَّىْءَ signifies I marked the thing so as to distinguish it from other things, as, for instance, by writing and the like: and hence, لَا يُبَاعُ الثَّوْبُ بِرَقْمِهِ وَلَا بِلَمْسِهِ [The garment, or piece of cloth, shall not be sold by the putting a price-mark upon it, for the reason explained above, nor by the feeling it, or touching it: see 3 in art. لمس]. (Msb.) ― -b3- [Hence,] هُوَ يَزِيدُ فِى الرَّقْمِ is a phrase used by the relaters of traditions as meaning (assumed tropical:) He adds to his tradition, and lies: from الرَّقْمُ signifying the writing upon a garment, or piece of cloth. (TA.) ― -b4- You say also, رَقَمَ البَعِيرَ (assumed tropical:) He cauterized the camel. (TA.) [And رَقَمَ الفَرَسَ (assumed tropical:) He (a farrier) marked the horse, making lines upon him, with a hot iron: see مَرْقُومٌ, and see also جَاعِرَةٌ.]
2 رَقَّمَ see above, in two places. تَرْقِيمٌ signifies [also] The drawing, and the writing, of a line [or lines]. (KL.)
رَقْمٌ رَقْمٌ ذ is originally an inf. n. [of 1, q. v.]: and hence رَقْمُ الثَّوْبِ The writing [or price-mark, &c.,] upon the garment, or piece of cloth. (S.) [Hence also الرَّقْمُ الهِنْدِىُّ The Indian notation of numerals; adopted by the Arabs; whence is formed the notation which we term “ the Arabic. ”] ― -b2- Also A sort of [the kind of garments called] بُرُود: (S:) or a striped sort of [the kind of garments, or cloth, termed] وَشْى; or of [the kind of cloth termed] خَزّ; or of [the kind of garments called] بُرُود: (K:) or a garment, or piece of cloth, figured with round forms: (Har p. 416:) or بُرُودُ الرَّقْمِ signifies a sort of figured, or variegated, or decorated, [garments of the kind called] برود: (Mgh:) or رَقْمٌ signifies [cloth of the kind termed] خَزّ figured, variegated, or decorated; (JK, Msb;) so accord. to El-Fلrلbee: (Mgh:) but accord. to IF, ↓ رَقِيمٌ signifies any garment, or piece of cloth, figured, variegated, or decorated, with a certain, or known, figuring or variegation or decoration, such as is a mark [thereof]; and you say بُرْدٌ رَقْمٌ and بُرُودٌ رَقْمٌ [a garment of the kind called برد, and garments of the kind called برود, thus figured, &c.; using the latter word as sing. and pl. because it is originally an inf. n.]: (Msb:) and ↓ مَرْقُومٌ (Msb, TA) and ↓ مُرَقَّمٌ (TA) signify a garment, or piece of cloth, figured, variegated, or decorated: (Msb, TA:) and striped, or marked with stripes: and marked, or having a mark [specifying its price] put upon it. (TA.) -A2- See also رَقِمٌ, in two places.
رَقَمٌ رَقَمٌ ذ : see رُقْمَةٌ: -A2- and see also the paragraph here next following. -A3- يَوْمُ الرَّقَمِ The day of Er-Rakam was one of the days [of conflict] of the Arabs, (S,) well known. (K.)
رَقِمٌ رَقِمٌ ذ A calamity, or misfortune; (JK, S, K;) as also ↓ رَقَمٌ and ↓ رَقْمٌ; (K;) all mean thus, and a thing that one cannot accomplish, or manage; (TA;) and ↓ رُقْمَةٌ signifies the same as رَقِمٌ. (JK.) One says, وَقَعَ فِى الرَّقِمِ, (TA,) and وَقَعَ فِى الرَّقِمِ ↓ الرَّقْمَآءِ, (S,) meaning He fell [into calamity or misfortune, and he fell into great calamity or misfortune, or] into that which he could not accomplish, or manage. (S, TA.) And جَآءَ فُلَانٌ ↓ بِالرَّقِمِ الرَّقْمَآءِ Such a one brought to pass that which was a great calamity or misfortune. (As, TA.) And بنْتُ الرَّقِمِ signifies the same as الرَّقِمُ, That which is a calamity or misfortune. (S, TA.) ― -b2- One says also, جَآءَ بِالرَّقِمِ and ↓ بِالرَّقْمِ meaning [He brought, or did,] much. (K.)
رَقْمَةٌ رَقْمَةٌ ذ (assumed tropical:) Any one of several small marks of cauterization upon the shanks of a beast. (JK, T, TA.) ― -b2- (assumed tropical:) One of what are termed الرَّقْمَتَانِ: (TA:) this signifies two [horny] things resembling two nails (JK, S, K, TA) in the legs of a beast (JK, K, TA) or in the legs of a sheep or goat, (S,) opposite each other: (JK, S, TA:) and of the ass and horse, two marks in the inner sides of the two arms: (S:) or the جَاعِرَتَانِ; (K, TA;) which are two black spots [or marks made by cauterization] upon the rump of the ass: (TA:) or what borders upon the جَاعِرَتَانِ of the ass, of the mark made by cauterization: or two portions of [callous] flesh next to the inner side of each of the arms of the horse, having no hair upon them. (K, TA.) Agreeably with all of these renderings has been explained the trad., مَا أَنْتُمْ مِنَ الأُمَمِ اـِلَّا كَالرَّقْمَةِ مِنْ ذِرَاعِ الدَّابَّةِ (assumed tropical:) [Ye are no more, of the nations in general, than such as is the رقمة of the arm of the beast]. (TA.) ― -b3- (assumed tropical:) A small quantity of herbage; as in the saying, مَا وَجَدْتُ اـِلَّا رَقْمَةً مِنْ كَلَأٍ (assumed tropical:) [I found not save a small quantity of herbage]. (TA.) ― -b4- A herb, or leguminous plant, of those termed أَحْرَار [pl. of حُرٌّ, q. v.]: (S:) a certain plant; said to be a herb, or leguminous plant, inclining to bitterness, and having a small red flower; (JK;) as some say, (JK, TA,) the خُبَّازَى [or mallow]. (JK, K, TA.) ― -b5- A meadow (رَوْضَةٌ, S, K) is sometimes thus termed. (S.) ― -b6- Also The side of a valley: (S, K:) or the place where its water collects; (K;) the part, of a valley, in which is the water. (Fr, JK, TA.)
رُقْمَةٌ رُقْمَةٌ ذ The colour of the serpent termed أَرْقَم; (JK, TA;) as also ↓ رَقَمٌ. (TA.) ― -b2- See also رَقِمٌ.
رَقَمَةٌ رَقَمَةٌ ذ A certain plant, (K, TA,) resembling the كرش [i. e. كَرِش or كِرْش, a plant little known, said to be so called because its leaves resemble the villous coat of the stomach of a ruminant animal]: so says Az: and in one place he says, it is a herb that grows مشحطا [app. a mistranscription for مُسَطَّحًا, a term often used in descriptions of plants, meaning expanded], juicy, or sappy, and scarcely ever, or never, eaten by the camels, or cattle, except from want: AHn describes the رقمة [perhaps meaning the رَقْمَة, q. v.,] only as a herb, or leguminous plant, of those termed أَحْرَار, of which the particular characteristics were not known to him. (TA.) [Forskهl, in his Flora Aegypt. Arab. p. cviii., mentions a plant seen by him in El-Yemen, previously unknown to him, which he calls “ rokama prostrata, ” of the class pentandria; writing its Arabic name رقمه, and the pronunciation “ Rَkama. ”]
رَقَمِيَّاتٌ رَقَمِيَّاتٌ ذ Certain arrows, so called in relation to a place in El-Medeeneh, (S, K,) named الرَّقَمُ; (K;) or in relation to a place thus named in the way to El-Medeeneh; (JK;) or, accord. to Nasr, in relation to a water thus named, where they were made, by certain mountains of the same name. (TA.)
رَقُومٌ رَقُومٌ ذ , used as a fem. epithet, Remaining, staying, dwelling, or abiding; and remaining fixed. (JK.)
رَقِيمٌ رَقِيمٌ ذ : see مَرْقُومٌ: and رَقْمٌ. It occurs in a trad. of 'Alee, describing the sky, as meaning Figured, or decorated, with the stars. (TA.) ― -b2- Also A book, or writing. (S.) As used in the Kur xviii. 8, الرَّقِيمُ is said to mean A tablet (JK, S, K *) of lead, (K,) whereon were inscribed, (JK, * S,) or engraved, (K,) the names of the People of the Cave [commonly called the Seven Sleepers], (JK, S, K,) and their ancestry, (JK, K,) and their story, (S,) and their religion, and what it was from which they fled: (K:) so says Suh, on the authority of Fr: (TA:) or a mass of stone; (Suh, JK, K;) [i. e.] a stone tablet on which were inscribed their names, and which was put upon the entrance of the cave: (Bd:) or the town, or village, from which they came forth: (JK, K:) or their mountain (Zj, K) in which was the cave: (Zj:) or the valley (AO, JK, K) in which was the cave: (AO, JK:) or their dog: (El-Hasلn, R, K:) or [in the JK and CK “ and ”] the receptacle for ink: (JK, K, TA:) mentioned by IDrd, but with the expression of uncertainty as to its correctness; (TA;) and said to be of the language of the Greeks: (JK, * TA:) and the tablet: (K:) thus, also, explained as used in the verse of the Kur-لn: (TA:) but I'Ab is related by 'Ikrimeh to have said, I know not what is الرَّقِيمُ; whether a book or writing, or a building: (S, TA:) it is [said to be] of the measure فَعِيل in the sense of the measure مَفْعُول. (TA.) ― -b3- رَقِيمَةٌ, applied to a woman, (tropical:) Intelligent; such as is termed بَرْزَةٌ [fem. of بَرْزٌ q. v.]. (Fr, K, TA.) ― -b4- دَاهِيَةٌ رَقِيمٌ (assumed tropical:) A great calamity or misfortune. (JK.)
أَرْقَمُ أَرْقَمُ ذ (assumed tropical:) A certain serpent: (JK:) a serpent in which are blackness and whiteness: (S, M, K:) or a serpent [begotten] between two serpents [app. of different varieties], marked with redness and blackness and duskiness and [the colour termed] بُغْثَة [q. v.]: (ISh:) or a serpent upon which are white specks: (Ham p. 784:) or the most malignant of serpents, and the most wont to pursue mankind: (Ibn-Habeeb, K:) or a serpent like the جَانّ in respect of the fear that men have of killing it, though it is one of the weakest and the least irascible of serpents; for one fears, in killing the ارقم and the جانّ, the punishment of the جِنّ to them who kill them: (Sh:) or, applied to a serpent, i. q. أَرْقَشُ [q. v.] : (Mgh:) or the male serpent: (K:) the female is not so called, nor is she called رَقْمَآءُ; (TA;) but she is called رَقْشَآءُ: (K, TA:) when you use the epithet, you say أَرْقَشُ; but أَرْقَمُ is [used as] a subst: (Ibn- Habeeb:) the pl. is أَرَاقِمُ, (JK, ISd,) a pl. proper to substs., because the quality of a subst. is predominant in it. (ISd, TA.) ― -b2- See also مِرْقَمٌ. ― -b3- For the fem., رَقْمَآءُ, see رَقِمٌ, in two places.
تَرْقِيمٌ تَرْقِيمٌ ذ inf. n. of 2 [q. v.]. ― -b2- Also, [as a subst.,] A certain sign, or mark, of the keepers of the register of the [tax, or tribute, termed] خَرَاج, (K, TA,) conventionally used by them, (TA,) put upon [the notes, or billets, or petitions, termed] رِقَاع [pl. of رُقْعَةٌ, q. v.], and upon [the writings termed] تَوْقِيعَات [pl. of تَوْقِيعٌ, q. v.], and upon accounts, or reckonings, lest it should be imagined that a blank has been left [to be afterwards filled up], in order that no account be put down therein; as also تَرْقِينٌ. (K.)
مِرْقَمٌ مِرْقَمٌ ذ A writing-reed; (K) because it is an instrument for الرَّقْم, i. e. writing: (TA:) also called ↓ أَرْقَمُ [app. because partly blackened with ink]. (Z, TA.) One says to him who is vehemently angry, (K, TA,) extravagantly, or immoderately, so, (TA,) طَغَا مِرْقَمُكَ, (assumed tropical:) [signifying Thy pen has exceeded its due limit], (K, TA,) in some of the lexicons طَمَا, (TA,) and جَاشَ مرقمك, (K,) and عَلَا, or غَلَا, accord. to different copies of the K, and فَاضَ, (TA,) and طَفَحَ, and اِرْتَفَعَ, and قَذَفَ مرقمك: (K, TA:) all [virtually] meaning the same. (TA.) ― -b2- Also A thing with which bread is marked (يُنْقَشُ); (TA;) like مِنْسَغَةٌ; in Pers. called پَرِ نَانْ [i. e. a feather, or bundle of feathers, with which bread is pricked by the maker]: pl. مَرَاقِمُ. (MA.)
مُرَقَّمٌ مُرَقَّمٌ ذ : see مَرْقُومٌ: ― -b2- and رَقْمٌ.
مُرَقِّمٌ مُرَقِّمٌ ذ A writer; as also مُرَقِّنٌ.
مَرْقُومٌ مَرْقُومٌ ذ Written; (S, Msb, TA;) as also ↓ رَقِيمٌ: (Msb:) and sealed, stamped, imprinted, or impressed: (S:) and a writing marked with the dots, or points, (JK, TA,) and having its letters made distinct, or plain: [i. e. distinctly written:] and ↓ مُرَقَّمٌ signifies the same: (TA:) the first occurs in the Kur [lxxxiii. 9 and 20], in the phrase كِتَابٌ مَرْقُومٌ, (S, TA,) meaning, in both instances, [as some say, a writing] sealed, or stamped. (Jel.) ― -b2- See also رَقْمٌ. ― -b3- Also (assumed tropical:) A beast having small marks of cauterization upon his shanks; every one of which is termed رَقْمَةٌ: (JK, T, TA:) or دَابَّةٌ مَرْقُومَةٌ means (assumed tropical:) a beast having lines of cauterization upon its legs. (K.) It is also applied as an epithet to a wild ass, because of a blackness upon his legs: (TA:) or مَرْقُومُ القَوَائِمِ, so applied, and applied to a [wild] bull, means (tropical:) Having lines of black upon his legs. (K, TA.) ― -b4- And مَرْقُومَةٌ (tropical:) Land (أَرْضٌ) in which is little herbage: (Fr, S, K, TA:) or in which is the plant called رَقْمَة. (JK.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR845 harfرَقَمَ
رَقَمَ U ( n. ac. رَقْم 1 ),
a. Wrote; pointed ( writing ); marked, figured; embroidered.
رَقَّمَ
رَقَّمَ II ,
a. see I .
رَقْم
رَقْم 1 , ( pl. رُقُوْم 27 , أَرْقَاْم 38 ),
a. Writing.
b. Figure, number.
c. see 5 .
رَقْمَة
رَقْمَة 1t ,
a. Flower-garden.
b. Meadow.
c. Side ( of a valley ).
رُقْمَة
رُقْمَة 3t , رَقَم 4 ,
a. see 5 .
رَقِم
رَقِم 5 ,
a. Misfortune,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok21.801 harfرقم
رَقَمَ - يَرْقُمُ - رَقـِيْم - مَرْقُوْم
رَقَمَ - يَرْقُمُ + كائن + شيئاً: يثبت على الشيء هويته: يخط أو يحفر على الشيء أو على لوح ملحق به رمزاً يدل على المعلومات الهامة عن الشيء: يخط أو يحفر في لوح (أو ما يشبهه) رمزاً يدل على اسم الشيء وتاريخ وجوده وهويته: يصنع الدمغة أو الايتكيت اللاصق الدال على الماركة أو الصانع أو لوحة البلاك التي تحفر
Mücavir kökler7 mücavir (10 toplam)
- كهف
1 ortak ayet · Kovuk
- كتب
2 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
- عجب
1 ortak ayet · “Acem” yabancı, dil bilmeyen demektir
- صحب
1 ortak ayet · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…
- حسب
1 ortak ayet · Hisbe okun nişangah kısmına denir
- أيي
1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir
- كون
1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir
Geçtiği ayetler(3)
كِتَابٌ مَرْقُومٌ
RakamlanmışYazılmış bir kitabtır.
كِتَابٌ مَرْقُومٌ
RakamlanmışYazılmış bir kitabdır.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رقم |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | كتب, سطر, نقش |
| Zıt Kök | محو |
| Çekirdek Özet 1 | Bir yüzey üzerine belirgin, silinmez, noktalı veya çizgili işaret koyma; kumaşı nakışla bezeme |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi kayıtların kesinleşmiş, şüphe götürmez biçimde tescil edilmesi ve silinmez kitabe haline gelmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Varlık ve amel sahasındaki fiillerin silinmez birer bilgi koduna ve hukuki delile dönüşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca modern matematikteki sayı basamağı (rakam) anlamıyla sınırlanıp tescil, nakış ve yazıt boyutunun göz ardı edilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رق | İncelik, şeffaflık, yüzey yayılımı ve gözetleme; nitekim رقق kökünde incelik ve deri levha, رقب kökünde dikkatle izleme ve bekleme, رقد kökünde hareketsiz yüzeye uzanma, رقي kökünde ise basamak basamak yukarı çıkma anlamı esastır | م | Toplama, tutma ve derinlik bildiren mim harfinin eklenmesiyle ince yüzey üzerine kalıcı, belirgin ve toparlayıcı işaretler kazıma, nakış ve yazı tescili anlamı oluşmuştur |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı | Başlangıç, bilinçli yönelim, tepe noktası ve iradi eylem |
| ق | Ufuktaki güneş veya iğne deliği | Odaklanma, sınır çekme, döngüsel yoğunlaşma ve kesin hat |
| م | Su dalgası | Akışkan yüzey, toplanma, yayılma ve derinlik |
| رقم | Bilinçli bir iradenin odaklanarak yaygın bir zemin üzerine silinmez izler ve biçimler bırakması | Zihindeki bilginin veya iradenin yüzey üzerinde sınırları belirli çizgiler, noktalar ve nakışlar halinde tespit edilmesi hareketidir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kumaşın desen ve nakışla işlenmesi (el-vaşy), hayvanın bacaklarındaki belirgin benek ve çizgiler, yazının noktalanıp açık hale getirilmesi (ta‘cîmü’l-kitâb) ve bir nesneye ayırt edici damga vurulması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruü’l-Kays ve çağdaşı şairlerin anlatımlarında çizgili ve nakışlı Yemen kumaşları için kullanılan bu kök, paketteki şahitte ise imkânsız bir hüneri nitelemek üzere şöyle geçmektedir: سَأرْقُم في الماءِ القَراحِ إليكُم / على نَأْيِكُمْ إن كان في الماءِ راقمُ |
| Erken Arapça kullanım | Ticaret mallarının üzerine fiyat veya alamet konulması, develerin ve atların belirgin izlerle damgalanması; hadis rivayetinde nakışlı elbiseden uzak durmayı anlatan ibare: وَمَا أَنَا وَالدُّنْيَا وَالرَّقْمَ |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça رقم kökü, Sami dillerinin genelinde nakış işleme, renkli veya çizgili desenler yapma, taş veya levha üzerine yazı kazıma ve kayıt tutma anlam katmanıyla güçlü bir ortaklık sergiler. İbranicede nakışlı kumaş ve alacalı desen anlamındaki רקם (rāqam / riqmāh) kökü doğrudan kumaşın iplikle bezenmesini ve çok renkli dokumayı karşılar. Süryanicede ܪܩܡ kökü aynı şekilde nakışlama, alacalı kılma ve işaretleme işlevine sahiptir. Kökün en ilksel somut matrisi, tekdüze bir yüzeyi zıt renkli çizgiler, noktalar veya kabartmalarla ayırt edici kılmaktır. Arapçada bu somut nakış anlamı, harflerin noktalanması (ta‘cîm) ve yazı levhalarının tescili yönünde semantik bir gelişme göstermiş; oradan da sayı işaretlerine ve hukuki sicillere ad olmuştur.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Kumaş nakşından yazı ve işarete geçiş | Tekdüze kumaş üzerine desen vurma eylemi, düz parşömen veya taş üzerine harf ve işaret koyma işlemine aktarılmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice soydaşlar | İbranice rāqam ve Süryanice rqam biçimleri renkli nakış, çok renkli dokuma ve belirgin iz bırakma anlamında tam denktir | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Akdeniz havzası dokuma ve kayıt kültürü | Erken Afro-Asyatik dokuma ve yazı terimleriyle semantik kesişim taşır; ancak kesin ödünçleme bağına dair yeterli veri yoktur | Muhtemel |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رقم | Anlamlı | Çizmek, yazmak, nakşetmek | Yüzeye belirgin işaret koyma ve tescil etme | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| رمق | Anlamlı | Göz ucuyla bakmak, can çekişmek | Hayatın son kalıntısına veya çok zayıf bir bakışa işaret eder | Hedef kökle zayıf iz ve hat bağı muhtemeldir; Kur'an'da geçmez |
| قرم | Anlamlı | Kemirmek, dişlemek, önder deve | Bir şeyin ucundan yemek veya sürüye baş olmak | Kalb ilişkisi yoktur, müstakil köktür; Kur'an'da geçmez |
| قمر | Anlamlı | Beyazlık, ay, parlamak | Geceyi aydınlatan ay ve parlak beyaz renk | Işık ve belirginleşme yönüyle uzaktan temas taşır; Kur'an'da geçer |
| مرق | Anlamlı | Okun yaydan hızla fırlayıp çıkması | Bir şeyin içinden delip süratle ayrılmak | Kök olarak ters yönde bir dağılma ve çıkış bildirir; Kur'an'da geçmez |
| مقر | Anlamlı | Ekşimek, acılaşmak, suya batırmak | Tat bakımından keskinlik ve sıvıyı emme | Anlamsal ortaklık zayıftır; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رقم | Merkez | Kayıt ve tescil | Çizgi, nokta ve işaretle kalıcı, silinmez ve açık hale getirme | Nakış, damga ve tescilli yazı |
| كتب | Komşu | Yazı ve hüküm | Parçaları bir araya getirip dikme ve toplama yoluyla kaydetme | رقم işaretin belirginliğine, كتب parçaların bütünlenmesine odaklanır |
| سطر | Komşu | Dizi ve sıra | Nesneleri veya harfleri düzgün bir çizgi boyunca dizme | رقم tek tek ayırt edici işaretleri, سطر ise sıralı düzeni vurgular |
| نقش | Komşu | Oymacılık ve bezeme | Yüzeyi kazıyarak veya boyayarak ince desen çıkarma | نقş estetik ve biçimsel inceliğe, رقم resmi ve kalıcı tescile kayar |
| محو | Zıt | Silme ve yok etme | Yüzeydeki irtibatı ve izi bütünüyle ortadan kaldırma | Varlıktaki işaretin iptali ve belirsizleştirilmesidir |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رقم | İşaret koyma, nakşetme, tescil | Yüzeyde açık, silinmez, noktalanmış iz bırakma | Kesin |
| Latince | Inscribere, notare | Kazımak, yazıt haline getirmek, işaretlemek | Taş veya sert zemin üzerine kalıcı kayıt düşmeyi karşılar, kumaş nakşını dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | To inscribe, record, embroider | Yazıt yapmak, kaydetmek, işlemek | Hem tescil hem de desen boyutunu ayrı ayrı karşılar, tek kökte birleştiremez | Güçlü |
| Almanca | Einmeißeln, aufzeichnen, sticken | Kazımak, kaydetmek, nakış işlemek | Hukuki tescil ve estetik iz bırakma işlevlerini farklı kelimelerle verir | Güçlü |
| Fransızca | Inscrire, broder, consigner | Kaydetmek, işlemek, emaneten tescillemek | Resmi kayıt altına alma ve dokuma üzerine desen verme yönlerini paylaşır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| مَرْقُومٌ | Amellerin kesinleşmiş, mühürlenmiş ve silinmez tescil sicili | Ahiret bağlamında iyilerin ve kötülerin amellerinin yazıldığı şüphe götürmez kitap; el-Mutaffifîn 83:9, el-Mutaffifîn 83:20 |
| وَالرَّقِيمِ | Üzerinde isimlerin veya hadisenin kazılı bulunduğu kitabe, yazıt | Mağara ehlinin hatırasını veya kimliklerini sabitleyen yazılı taş levha; el-Kehf 18:9 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Amel defterleri ve kader yazgısı | İnsan fiillerinin tescil keyfiyeti, meleklerin yazımı ve bu sicilin inkar edilemez bir kanıt oluşu | Değiştirilemez ve silinemez ilahi tescil |
| Fıkıh | Eşya hukuku ve ibadet mahalli | Resimli, nakışlı kumaşların kullanımı, satışı ve ticaret mallarının fiyat veya mülkiyet alametiyle işaretlenmesi | Damga, tescil işareti ve nakış hükmü |
| Tefsir | Ashâb-ı Kehf ve sicill-i a‘mâl | er-Rakīm ifadesinin bir yazıt mı yoksa yer adı mı olduğu ve kitâbün merkūm tamlamasının noktalı/mühürlü yazı niteliği | Aşikar kılınmış, tescillenmiş yazıt |
| Hadis | Giysi adabı ve ev tefrişatı | Üzerinde nakış ve suret bulunan perdelerin veya elbiselerin hükmü ve ticarî damgalama uygulamaları | Kumaş üzerindeki renkli desen ve nakış |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uhrevi hesap ve adalet | Değişmez sicil | Amellerin zayi olmaksızın korunması | İnsanın tüm eylemlerinin açık ve tartışmasız bir metin halinde ön plana çıkarılması | Kesin |
| İlmi | Bilgi felsefesi ve tescil | Kodlama ve indeksleme | Bilginin kaybolmasını önleme | Verinin semboller, noktalar ve harfler yoluyla kalıcı bir dizgeye dönüştürülmesi | Güçlü |
| Siyasi | Devlet arşivi ve anayasa | Kamusal kitabe ve ferman | Hukuki bağlayıcılığı sabitleme | Toplumsal hafızayı ve kanunları herkesin göreceği açık yazıtlar halinde duyurma | Güçlü |
| İktisadi | Ticaret hukuku ve mülkiyet | Damga, barkod ve fiyat tescili | Malın vasfını ve değerini belirleme | Emtianın kime ait olduğunu, niteliğini ve değerini gösteren resmi işaret | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sayısal kodlama, veri damgalama ve kriptografik özet (hash) | Sürekli ve belirsiz bir verinin sonlu, açık ve doğrulanabilir sembolik bir çıktıyla mühürlenmesi ve doğrulanması işlemidir | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuki tescil, anıt yazıtlar ve ticarî alametifarika | Toplumsal sözleşmelerin veya tarihsel hafızanın taş ve parşömen üzerine kazınarak inkarı imkânsız delil seviyesine yükseltilmesidir | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca Hint-Arap menşeli matematiksel rakamlar yani sayı basamakları olarak görüp asıl çekirdeğindeki nakış, kitabe ve tescil boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bu kök sayı saymak için değil, inkar edilemez şekilde noktalanmış, apaçık kılınmış ve taş/levha üzerine kazınmış ilahi-tarihsel kayıtları ifade etmek için kullanılır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İlgili ayetlerdeki kitâbün merkūm ifadesini kuru bir sayısal istatistik tablosu sanarak tescilin getirdiği hukuki kesinliği, açıklığı ve bağlayıcılığı gözden kaçırmak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kayıt, adalet ve tarih anlayışını somutlaştırır; amellerin rastgele değil, açıkça okunabilir, noktalanmış ve silinmez bir tescille korunduğunu gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ashâb-ı Kehf kıssasının geçtiği el-Kehf 18:9 ayetinde ve amellerin kaydedilmesini anlatan el-Mutaffifîn 83:9 ve 83:20 ayetlerinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ahiretteki hesaplaşmanın soyut ve belirsiz bir zan üzere yürütüleceği fikrini yıkarak her eylemin açık ve itiraz edilemez bir kitabe olarak sunulacağını kanıtlar |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamYüzey üzerine iğne, boya veya kalemle nakış işlemek, ayırt edici noktalar koymak ve silinmez işaretler bırakmak.
- Soyut anlamEylemlerin, bilgilerin ve tarihsel olayların kuşkuya yer bırakmayacak açıklıkta mühürlenmesi, tescil edilmesi ve silinmez birer belgeye dönüşmesi.
- Sistematik karşılıkDağınık ve akışkan süreçlerin, herkesçe tanınabilir sabit bir kodlama ve tescil sistemiyle hukuki ve ilmi güvenceye kavuşturulması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde gösterge yüzeyini veya zeminini, iradi işaretleme ve tescil eylemini temsil eder. fonksiyonu, zemin üzerindeki belirsiz noktaları ayırt edici bir işaretle birleştirerek silinmez kayıt kümesi olan çıktısını üretir; buradaki şartı, ilgili noktanın açıkça noktalanmış, tescil edilmiş ve inkar edilemez kılınmış olduğunu sembolize eder.