سفن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ف-ن3 sîga, 24 mücavir kök, 3 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.صحبطلقملكسفنعيبنجوسَفِينَةٍغصبسكنالسَّفِينَةِركبأمروريأهل

KökSîga 3Ayet 3Sure 2Mücavir 24

▶ Ağı aç (3B)

سفن

س - ف - ن

KÖK
  • 4 geçiş
  • 3 ayet
  • 3 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Gemi

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.366 harf
باب السين والنون الفاء معهما س ن ف، س ف ن، ن س ف، ن ف س مستعملات سنف: السِّنافُ للبعير بمنزلة اللَّبَب للدّابّة. للدابة. بعيرٌ مِسنافٌ، إذا كان يُؤَخِّر الرَّحْل، والجميعُ: مَسانيف. وأَسنَفْته: شَدَدْته بسِنافٍ وأَسنَفوا أَمْرَهم، أي: أحكموه. وصار الإسنافُ مَثَلاً في رَجُلٍ قد دُهِشَ فلم يدر أين يُشَدُّ السِّناف: قد عَيَّ فُلانٌ بالإسناف، قال عمرو: إذا ما عَيَّ بالإسْنافِ حـيٌّ من الأمر
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR533 harf
السَفَنُ: ما ينحت به الشيء. والمِسْفَنُ مثله. والسَفَنُ أيضاً: جلدٌ أخشنُ كجلود التماسيح يُجعَل على قوائم السُيوف. وسَفَنْتُ الشيء سَفْناً: قشرته. قال امرؤ القيس: فجاء خَفِيَّاً يَسْفِنُ الأرضَ بَطْنُـهُتَرى التُرْبَ منه لازِقاً كلَّ مَلْزَقِ وإنَّما جاء متلبِّداً على الأرض لئلا يراه الصيدُ فيَنْفر منه. وسَفَنَتِ الريحُ الترابَ على وجه الأرض. والسَوافِنُ: الرياحُ، الواحدة سافِنَةٌ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.334 harf
باب السين والنون مع الفاء سنف ، سفن ، نفس ، نسف ، فنس : ( مستعملة ) . سنف : أبو عُبَيد عن أبي عمرو : السِّنْف : الوَرَقة ، قال ابن مُقبِل : تُقَلْقِل عن فأْسِ اللِّجامِ لِسانَه تَقَلْقُلَ سَنْفِ المَرْخ في جَعْبةٍ صِفْرِ وقال شمر : يقال لأَكَمة الباقلاّء واللُّوبيَاء والعَدَس وما أشبَهَها : سُنُوف ، واحدها سِنْف . ثعلب عن ابن الأعرابي : السِّنْفُ : العُود المجرّد من الوَرَق ، والسِّنْف : الوَرَقة
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.788 harf
(باب السين والفاء وما يثلثهما) (سفق) السين والفاء والقاف أصَيلٌ يدلُّ على خلاف السخافة. فالسَّفيق لغة في الصفيق، وهو خلاف السخيف. ومنه سَفَقْتُ الباب فانْسَفَقَ، إذا أغلقته. وهو يرجع إلى ذاك القياس. ومنه رجل سَفيق الوجه، إذا كان قليل الحياء. ومن الباب: سفَقْت وجهَه، لطمتَه. (سفك) السين والفاء والكاف كلمة واحدة. يقال سَفَكَ دمَه يسفِكه سفْكاً ، إذا أساله، وكذلك الدّمع. (سفل) السين والفاء واللام
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR451 harf
- السفن: نحت ظاهر الشيء، كسفن العود، والجلد، وسفن الريح التراب عن الأرض، قال الشاعر: *فجاء خفيا يسفن الأرض صدره* (هذا شطر بيت، وعجزه: *ترى الترب منه لاصقا كل ملصق* وهو لامرئ القيس في ديوانه ص 138؛ والبصائر 3/228؛ والمجمل 2/463؛ والفرق بين الحروف الخمسة ص 446) والسفن نحو النقض لما يسفن، وخص السفن بجلدة قائم السيف، وبالحديدة التي يسفن بها، وباعتبار السفن سميت السفينة. قال الله تعالى: ﴿أما السفينة﴾
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR515 harf
س ف ن سفنت الريح التراب عن وجه الأرض‏.‏ وسفن العود‏:‏ قشره‏.‏ قال امرؤ القيس‏:‏ فجاء خفياً يسفن الأرض صدره ترى الترب منه لاصقاً كل ملصق وبرى العود بالسفن وهو مبراة السهام‏.‏ قال الأعشى‏:‏ وفـي كـل عـام لـه غـزوة تحك الدوابر حك السفن ومنه السفينة لأنها تسفن الماء كما تمخره والجمع سفين وسفن وسفائن‏.‏ وقائم سيفه مغشّى بالسفن وهو جلد سمك أخشن يسفن به الخشب فيلين‏.‏ و ‏"‏ أجود من أبي سفانة ‏"‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.567 harf
السَّفْنُ: القَشْر. سَفَن الشيءَ يَسْفِنه سَفْناً: قشره؛ قال امرؤُ القيس: فجاءَ خَفِيَّاً يَسْفِنُ الأَرضَ بَطْنُه، تَرى التُّرْبَ منه لاصقاً كلَّ مَلْصَق. وإنما جاء متلبداً على الأَرض لئلا يراه الصيد فينفر منه. والسَّفِينة: الفُلْك لأَنها تَسْفِن وجه الماء أَي تقشره، فَعِيلة بمعنى فاعلة، وقيل لها سفينة لأَنها تَسْفِنُ الرمل إذا قَلَّ الماء، قال: ويكون مأْخوذاً من السفن، وهو الفأْس التي يَنْحَت
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR155 harf
* س ف ن * * السَّفِينةُ * الفُلْك و * السَّفَّانُ * صاحبها و * السَّفِينُ * جمع سفينة قال بن دريد سفينة فعيلة بمعنى فاعلة كأنها * تَسْفِنُ * الماء أي تقشره
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.926 harf
: ( سَفَنَهُ يَسْفِنُه ) سَفْناً : ( قَشَرَهُ ) ؛ كما في الصِّحاحِ . وقالَ الرَّاغبُ : السَّفْنُ : نَحْتُ ظاهِرِ الشيءِ كسَفْنِ الجلْدِ والعُودِ ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ لامرِىءِ القَيْسِ : فجاءَ قَفِيّاً يَسْفِنُ الأَرضَ بَطْنُهتَرى التُّرْبَ منه لاصِقاً كلَّ مُلْصَقوإِنَّما جاءَ مُتَلَبِّداً على الأَرضِ لئلاَّ يَراهُ الصَّيْد فيفرَّ منه ، هكذا في نسخِ الصِّحاحِ ويقالُ المحفوظ فجاءَ خَفِيّاً
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.751 harf
سَفَنَهُ 1 سَفَنَهُ ذ , (S, M, L, K,) aor. سَفِنَ , (M, L, K,) inf. n. سَفْنٌ, (S, M, L,) i. q. قَشَرَهُ [i. e. He divested or stripped it of, or he stripped off, scraped off, rubbed off, abraded, or otherwise removed, its outer covering or integument, or superficial part; he pared it, peeled it, &c.: and he, or it, pared, peeled, stripped, or rubbed, it off; namely, anything superficial and
Maddenin bağlantısı

سَفَنَهُ 1 سَفَنَهُ ذ , (S, M, L, K,) aor. سَفِنَ , (M, L, K,) inf. n. سَفْنٌ, (S, M, L,) i. q. قَشَرَهُ [i. e. He divested or stripped it of, or he stripped off, scraped off, rubbed off, abraded, or otherwise removed, its outer covering or integument, or superficial part; he pared it, peeled it, &c.: and he, or it, pared, peeled, stripped, or rubbed, it off; namely, anything superficial and generally a thing adhering to the surface of another thing]. (S, M, L, K.) Imra-el-Keys says, فَجَاءَ خَفِيًّا يَسْفِنُ الأَرْضَ بَطْنُهُ تَرَىالتُّرْبَ مِنْهُ لَاصِقًا كُلَّ مَلْصَقِ [And he came clandestinely, his belly paring the ground, thou seeing the dust sticking to him with the utmost sticking]; (S, M, L; but in the S, لَازِقًا and مَلْزَقِ;) meaning that he came cleaving to the ground in order that the objects of the chase might not see him and flee from him. (S, L.) ― -b2- And He pared and smoothed it; as also ↓ سفّنهُ [but app. in an intensive sense, or used in relation to several objects]. (M, L.) ― -b3- And سَفَنَتِ الرِيحُ التُّرَابَ, (M, L,) aor. as above, (L,) and so the inf. n., (M, L,) The wind reduced the dust to a fine powder: (M, L:) or سَفَنَت ِالرِيحُ التُّرَابَ عَنْ وَجْهِ الأرْضِ [The wind pared off the dust from the surface of the earth]. (S, L.) ― -b4- And سَفَنَتِ الرِّيحُ, aor. سَفُنَ , (Lh, M, L, K,) inf. n. سُفُونٌ, (Lh, M, L,) The wind blew upon the surface of the earth [app. removing the dust]; as also سَفِنَتِ, (Lh, M, L, K,) aor. سَفَنَ . (K.) ― -b5- And السَّفِينَةُ تَسْفِنُ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ The ship, or boat, sticks upon the ground. (L.)

2 سَفَّنَ see the preceding paragraph.

سَفَنٌ سَفَنٌ ذ A carpenter's adz, or axe, (L,) or a large adz or axe, (M, L,) or a thing (S, L, K) of any kind, (K,) with which one hews, or shapes out, or pares, a thing; as also ↓ مِسْفَنٌ: (S, L, K:) or an adz with which palm-trunks are pared; as also سَفَرٌ and شَفَرٌ. (ISk, L.) ― -b2- Also Rough skin, (S, M, L, K,) thick, or coarse, (M,) such as the skins of crocodiles, (S, L,) which is put upon the hilts of swords: (S, M, L:) or the skin of the fish called أَطُوم, which is a rough skin, wherewith whips and arrows are rubbed [to smooth them], and which is upon the hilts of swords: (Mgh, L: *) accord. to AHn, (M, L,) a rough piece of the skin of the [lizard called] ضَبّ, or of the skin of a fish, with which the arrow is rubbed so as to remove from it the marks of the paring-knife: (M, L, K:) or, as some say, (M, L,) a stone with which one shapes out, or pares, and smooths: (M, L, K:) sometimes, accord. to Lth, an iron implement with which one rubs wood so as to smooth it: (L:) accord. to AHeyth, a cane which is hollowed, and has some notches cut in it, through which an arrow is put and repeatedly drawn [to smooth it]; also called طَرِيدَةٌ. (L in art. طرد.) See an ex. in a verse cited in art. خوف, conj. 5.

سَفُونٌ سَفُونٌ ذ A wind that blows upon the surface of the earth [app. removing the dust]; (M, K;) as also ↓ سَافِنَةٌ: (K:) or the former, a wind always blowing: (L:) and ↓ the latter signifies a wind as though wiping the surface of the earth; (A 'Obeyd, L;) or paring it; (L;) or [simply] a wind; (S;) and its pl. is سَوَافِنُ. (A 'Obeyd, S, L, K.)

سَفِينٌ سَفِينٌ ذ : see سَفِينَةٌ, in two places.

سِفَانَةٌ سِفَانَةٌ ذ The craft, or occupation, of constructing, (M, L, K,) and of navigating, (M, L,) ships or boats. (M, L, K.)

سَفِينَةٌ سَفِينَةٌ ذ A ship, or boat; (M, L;) of the measure فَعيلَةٌ in the sense of the measure فَاعِلَةٌ; (IDrd, S, M, L, Msb;) as though it pared the surface of the water; (IDrd, S, L, Msb;) or so called because it pares [meaning skims] the surface of the water; (M, L;) or because it pares the sands [by running aground] when the water is little [in depth]; or because [in that case] it sticks upon the ground; or it may be from سَفَنٌ meaning “ a carpenter's adz or axe with which he hews &c., ” and, if so, having the meaning of the measure مَفْعُولَةٌ: (L:) the pl. is سَفَائِنُ and سُفُنٌ (M, L, Msb, K) and [coll. gen. n.] ↓ سَفِينٌ: (S, M, L, Msb, K:) the first of these is a regular pl.: (Sb, M, L:) the second is pl. of the third, (Msb,) or it is as though it were pl. of the third: (Sb, M, L:) ↓ the third is anomalous, being of a class proper to created things, as in the instances of تَمْرَةٌ and تَمْرٌ, and نَخْلَةٌ and نَخْلٌ, and only heard in a few instances in the cases of things made by art; and some say that it is a dial. var. of سَفِينَةٌ. (Msb.) [Hence,] السَّفِينَةُ (assumed tropical:) [The constellation Argo;] one of the southern constellations, of which the stars are five and forty, the bright great star upon the southern oar being سْهَيْلٌ [i. e. Canopus], accord. to Ptolemy, and it is the most remote star from the سفينة, in the south, and is marked on the astrolabe; but some of the Arabs say that the bright star at the extremity of the second oar [but what star is meant thereby I know not] is called سُهَيْلٌ, without restriction. (Kzw.) ― -b2- [Also An oblong book: and a commonplace book: app. post-classical.]

سَفَّانٌ سَفَّانٌ ذ A constructor, or builder, of ships or boats: (M, L, K:) and a navigator, (M, L,) or a master, (S, Msb,) of a ship or boat. (S, M, L, Msb.)

سَفَّانَهٌ سَفَّانَهٌ ذ A pearl. (K.)

سَافِنَةٌ سَافِنَةٌ ذ ; pl. سَوَافِنُ: see سَفُونٌ, in two places.

السَّافِينُ السَّافِينُ ذ A certain vein in the inner side of the spine, extending lengthwise, with which is united the نِيَاط [q. v.] of the heart. (K.) [Golius and Freytag explain it as meaning the “ Saphوna: ” but this is called الصَّافِنُ.]

سِيفَنَّةٌ سِيفَنَّةٌ ذ A certain bird [found] in Egypt, that does not alight upon a tree without eating all the leaves thereof. (K.)

مسْفَنٌ مسْفَنٌ ذ : see سَفَنٌ.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR630 harf
سَفَنَ سَفَنَ I ( n. ac. سَفْن 1 ), a. Stripped, scraped, peeled; skinned. b. U ( n. ac. سُفُوْن 27 ), Blew ( wind ). سَفِنَ سَفِنَ A ( n. ac. سَفْن 1 ), a. see supra (b) . سَفَن سَفَن 4 , a. see 20 . مِسْفَن مِسْفَن 20 , a. Rough skin, leather, stone &c. used for polishing. b. Adz &c. سِفَاْنَة سِفَاْنَة 23t , a. Navigation. b. Ship-building. سَفِيْن سَفِيْن 25 a. [ coll. ],
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.821 harf
سفن سَفَنَ - يَسْفِنُ - سَفِيْنَة سَفَنَ - يَسْفِنُ + كائن + شيئاً (وخاصة للخشب): ينحته قشراً: ينحت ويقشر الخشب لصنع مصنوعات منه سَفِيْنَة:على وزن " فـَعيلة" : اسم فاعل مرة من " سَفَنَ - يَسْفِنُ ": وهي كذلك اسم آلة: المركب البحري الذي يطفو على سطح الماء ويستعمل لنقل الناس والأمتعة: والذي يقشر وينحت وجه الماء، أو المنحوت من الخشب واللفظ ينتمي
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler24 mücavir (31 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عيب

    1 ortak ayet · Onu kusurlu kılarım

  2. غصب

    1 ortak ayet · Gasp etmek

  3. خرق

    1 ortak ayet · Hırka elbiselik kumaş demektir

  4. ركب

    1 ortak ayet · “Rükbe” diz demektir

  5. طلق

    1 ortak ayet · “Dalk” sansar demektir

  6. غرق

    1 ortak ayet · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir

  7. وري

    1 ortak ayet · Arka

  8. بحر

    1 ortak ayet · Bahr deniz demektir

  9. سكن

    1 ortak ayet · “Sikkin” bıçak demektir

  10. نجو

    1 ortak ayet · Özel konuşmak

  11. صحب

    1 ortak ayet · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…

  12. أهل

    1 ortak ayet · Hilal yeni ay demektir

Geçtiği ayetler(3)

Sîga sayfası: السَّفِينَةِ
  1. فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَهَا قَالَ أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا

    GemiBunun üzerine kalkıp gittiler. Nihayet bir gemiye bindiklerinde; o, bu gemiyi deliverdi. Musa: Gemiyi içindekileri boğmak için mi deldin? Doğrusu şaşılacak bir şey yaptın, dedi.

  2. فَأَنْجَيْنَاهُ وَأَصْحَابَ السَّفِينَةِ وَجَعَلْنَاهَا آيَةً لِلْعَالَمِينَ

    GemiAma Biz; onu da, gemi arkadaşlarını da kurtardık ve bunu alemlere bir ayet yaptık.

Sîga sayfası: السَّفِينَةُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسفن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفلك, جري, ركب
Zıt Kökغرق
Çekirdek Özet 1Bir şeyin dış yüzeyini, kabuğunu veya üst tabakasını kazıyıp sıyırma, yontarak düzeltme
Çekirdek Özet 2Su yüzeyini sıyırarak ve yararak ilerleyen deniz taşıtı; emekle işletilen veya kurtuluşa vesile kılınan tekne
Çekirdek Özet 3Yıkıcı bir tehdit veya akış karşısında yüzeyle temas halinde kalarak varlığı ve taşıdıklarını selametle yürütme mekanizması
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca genel bir taşıt adı sanılması; su yüzeyini sıyırma, zanaatla inşa edilme ve hasar alabilir somut emek teknesi olma vasfının göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سفYüzey teması, dökülme, sıyrılma ve aşağı seviyeye doğru yönelme (örneğin سفح dökmek/eteğe inmek, سفر yüzeyi açmak/sıyırmak, سفك akıtmak, سفل aşağıda olmak)نن harfinin getirdiği süreklilik ve akış niteliğiyle, yüzeyin boylu boyunca sıyrılarak kazınması, rendelenmesi veya suyun üst katmanını yararak kesintisiz ilerleme eylemine dönüşmesi

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekBir yüzeye temas etme, tutunma, sürtünme veya sıyırıcı bir kenarla direnç gösterme
فAğız, açıklıkYüzeyde bir yarık açma, kabuğu veya üst tabakayı ayırarak dışa çıkarma
نCanlılık, akışkanlık, süreklilikSıyırma ve yarılma hareketinin kesintisiz, akıcı bir doğrultuda devam etmesi
سفنDestekli/sert bir kenarın yüzeyi sürekli biçimde yararak ve sıyırarak akışkan bir hat boyunca ilerlemesiAhşabın kabuğunu soyan rende veya suyun yüzeyini sıyırıp yararak yol alan tekne hareketini üretir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir ağacın kabuğunu veya tahtanın pürüzünü kazıyıp düzeltmek; rüzgârın yerin üstündeki tozu sıyırıp süpürmesi; pürüzlü kalkan balığı derisiyle ahşabı zımparalama işi
Cahiliye şiiri kullanımıİmrüülkays bir beytinde avına gizlice yaklaşan canlının karnını yere sürterek sıyırmasını şöyle anlatır: فجاء خفيا يسفن الأرض بطنه / ترى الترب منه لاصقا غير ملصق
Erken Arapça kullanımA'şâ beytinde savaş atlarının tırnaklarının aşınmasını marangoz rendesine benzeterek şöyle der: وفي كل عام له غزوة / تحك الدوابر حك السفن

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü'l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça سفن kökü, Batı ve Kuzeybatı Sami dillerinde yapısal ve anlamsal açıdan yerleşik bir geçmişe sahiptir. İbranicede sāp̄an (סָפַן) fiili "üzerini tahtayla kaplamak, tavan yapmak, güverte döşemek" anlamına gelirken, buradan türeyen seppīnāh (סְפִינָה) kelimesi Yunus kitabında (1:5) "güverteli gemi, örtülü tekne" anlamında kullanılmıştır. Süryanice ve Aramicede səp̄īntā (ܣܦܝܢܬܐ) aynı şekilde gemi ve tekneyi karşılar. Doğu Sami kolunda yer alan Akadcada šapānu(m) fiili ise "yere sermek, düzleştirmek, süpürüp geçmek, silip süpürmek" manalarını taşır ki bu durum Arapçadaki "rüzgârın tozu süpürmesi" ve "rendenin yüzeyi düzleştirmesi" şeklindeki ilksel fiziksel eylemle tam bir semantik matris uyumu gösterir. Dolayısıyla kökün çekirdeğinde "yüzeyi kaplayan pürüzü sıyırıp düzlemek" ve "tahtaları birbirine çatarak su üstünde yüzen güverteli gövde oluşturmak" çift yönlü olarak gelişmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAhşabı rendelemek, suyun yüzeyini sıyırmakKökün aslı olan "kabuk soyma ve sıyırma" fiilinden hareketle suyun yüzeyini yaran araca ad olmuşturKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice seppīnāh, Süryanice səp̄īntā, Akadca šapānuGüverteli ve tahtadan çatılmış gemi ile düzleştirme/süpürme anlamı Sami dillerinde ortaktırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAkdeniz havzası denizcilik terimleriyle temasAramice ve Fenike denizcilik terim havzasından Arapçaya ve diğer dillere yayılmış erken denizcilik terimiGüçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سفنAnlamlıYüzeyi sıyırmak, gemiKabuğu soymak, suyun yüzünü yalayarak ilerlemekHedef kök; Kur'an'da geçer
سنفAnlamlıİleri geçmek, koşum takımıDevenin göğüs kayışını bağlamak, öne atılmakKur'an'da geçmez
فسنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim terk edilmiştirMühmel
فنسAnlamlıBasıklık, geri çekilmeBurnun basık ve kalkık olması, yüzün düzleşmesiKur'an'da geçmez
نسفAnlamlıSavurmak, kökünden sökmekRüzgârın veya patlamanın bir yapıyı un ufak edip savurmasıKur'an'da geçer; sıyırmanın zıddı olarak bütünüyle dağıtma
نفسAnlamlıSoluk almak, can, genişlikİçten dışa hava akışı, ferahlama, can ve benlikKur'an'da geçer; hacimsel genişleme ve hayat bulma

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سفنMerkezSu yüzeyini sıyıran tekneMaddi yapısı, tahtaları, delinip onarılabilirliği ve suyun yüzünü yarması ön plandadırEmekçilerin mülkü olan somut tekne
فلكKomşuYörüngesinde dönen deniz veya gök taşıtıKozmik düzen içindeki dairesel akışa, taşıma kapasitesine ve ilahi ayete işaret ederDaha kuşatıcı ve ilahi seyrüsefer vasıtası
جريKomşuAkıp gitmek, seyretmekAracın fiziki gövdesinden ziyade su üstündeki akıcı ve dinamik hareketine odaklanırAkışkan ortamdaki hız ve intikal
ركبKomşuBinilen araç, sırtına binmekTaşınan varlığın araç üzerindeki konumu ve araca binme eylemi merkezdedirTaşıyan-taşınan ilişkisi
غرقZıtSuya gömülmek, batmakYüzeyde kalarak suyu yarmak yerine suyun altına inip yok oluşa sürüklenmektirSefinenin temsil ettiği yüzey selametinin tam zıddı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaسفن / سَفِينَةYüzeyi sıyırarak yüzen tekneSuyun üst katmanını yararak ilerleyen, tahtadan mamul güverteli deniz aracıKesin
LatinceNavis, linterGemi, oyma tekneNavis genel gemiyi, linter ise yüzeyi yalayarak geçen sığ ve hafif tekneyi karşılarGüçlü
İngilizceVessel, bark, skiffTekne, sıyırarak geçen tekneSkiff ve bark su yüzeyinde kayan hafif ahşap tekneyi, vessel ise genel tekneyi ifade ederGüçlü
AlmancaSchiff, KahnGemi, sığ su teknesiKahn özellikle sığ sularda tabanı düz ve yüzeyi sıyıran küçük tekneyi iyi yansıtırGüçlü
FransızcaNavire, esquifGemi, hafif tekneEsquif suyun yüzeyinde hafifçe kayan kabuk yapılı tekneyi belirtirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
السَّفِينَةِ / سَفِينَةٍEmekçilerin geçim vasıtası olan somut mülk tekneMusa ile Hızır kıssasında, zalim melikin gasbından kurtarılmak üzere bilerek kusurlu hale getirilen gemi (Kehf 18:71, 18:79)
السَّفِينَةِTufan helakinden kurtulanların sığındığı ilahi necat vasıtasıNuh kıssasında helak dalgaları arasında canları taşıyan ve sonrakilere ibret kılınan gemi (Ankebût 29:15)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamŞer problemi ve ilahi hikmetGeminin delinmesi gibi zahiren şer ve hasar olan bir fiilin, ardındaki mutlak hayır ve koruma gayesiyle açıklanmasıZahir-batın dengesi ve ilahi takdirin gayesi
FıkıhZaruret hali ve mülkiyete müdahaleBüyük bir zararı (geminin bütünüyle gasbı) önlemek için küçük bir zararın (tahtasının sökülmesi) irtikâp edilmesi ilkesiEhven-i şerreyn kaidesi ve mülkiyetin korunması
Tefsirسفينة ile فلك lafızlarının ayrımıKehf suresinde fakirlerin teknesine sefine denirken genel ilahi nizamda fülk denilmesinin edebi ve fiili gerekçeleriBeşeri emeğin, ahşap yapının ve kırılganlığın vurgulanması
HadisEhl-i Beyt teşbihi ve deniz ahkamıEhl-i Beyt'in Nuh'un gemisine benzetilerek ona binenin kurtulacağının, uzak duranın boğulacağının ifade edilmesiDalgalı fitne ortamında yegane sığınak

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNecat ve hidayetKurtuluş gemisiHelak tufanında hakikate tutunanları muhafaza etmeBatılın boğucu akıntısı karşısında ilahi vahye sığınan topluluğun selametiGüçlü
İlmiYüzey fiziği ve zanaatHidrodinamik araçAkışkan direnci yararak yol alma tekniğiDoğal kanunlara uygun araç tasarlayarak kaotik ortamı aşma bilgisiGüçlü
SiyasiMülkiyetin zalim iktidardan korunmasıTaktik kusur stratejisiOtoriter müsadereye karşı mülkün cazibesini düşürmeZorba yönetimlerin el koyma iştahını yapısal bir deformasyonla kırmaKesin
İktisadiÜretim aracı ve emekYoksul denizcilerin sermayesiGeçim ve taşımacılık vasıtasıSermaye tekelleri karşısında zayıfların ortaklaşa işlettiği temel üretim aracıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKayma gerilmesi ve sınır tabaka (boundary layer)Akışkanlar mekaniğinde bir katı yüzeyin akışkan tabakayı sıyırarak geçerken oluşturduğu hız gradyanı ve sürtünme dengesiGüçlü
Beşeri bilimlerFeda stratejisi (taktik taviz ile stratejik kurtuluş)Çatışma teorisi ve kriz yönetiminde, varlığın tamamını kurtarmak amacıyla ikincil bir unsurdan kontrollü vazgeçme davranışıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin yalnızca modern bir "vapur, gemi, ticari kargo gemisi" şeklinde teknik bir araca indirgenerek tercüme edilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamSefine, zayıf ve yoksul insanların el emeğiyle işlettiği, ahşaptan çakılmış, doğrudan suyla ve insan bedeniyle temas halinde olan, delinip onarılabilen canlı bir geçim ve sığınak vasıtasıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataفلك kelimesindeki kozmik intizam ve ilahi seyrüsefer boyutu ile سفينة kelimesindeki beşeri zaaf, emek, marangozluk ve kırılganlık farkı kaybolur; Hızır'ın eylemindeki sosyo-ekonomik hikmet kavranamaz

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da eş anlamlı gibi görünen kavramların zihinsel ve fiili ayrımını öğretir; ilahi yardımın gökten bağımsız inmek yerine bazen suyun üstünü sıyıran kırılgan bir ahşap tekneyle tecelli ettiğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kehf suresindeki Musa-Hızır kıssasında (18:71, 18:79) ve Ankebût suresindeki Nuh tufanı anlatımında (29:15) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bir mala veya cana gelen geçici zararın mutlak şer zannedilmesini düzeltir; bazen görünürdeki bir noksanlığın, bütünü yok edecek bir gasptan koruyan en büyük lütuf olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAhşabın kabuğunu ve pürüzünü aletle rendeleyip soymak; suyun veya yerin yüzeyini temas ederek boylu boyunca sıyırmak.
  • Soyut anlamKaotik ve tehlikeli bir akışkan ortamın yüzeyinde kalarak, gerektiğinde kısmi bir hasarı göze alıp varlığın özünü muhafaza etme eylemi.
  • Sistematik karşılıkGaspçı iktidara karşı zayıf sınıfların üretim aracını koruyan kriz fıkhı ve helak tufanından sağ çıkaran ilahi sığınak nizamı.
  • LaTeX modeliS=V∩∂ΩRc  ⟹  ΔChasar≺ΔCgasp
  • LaTeX açıklamasıModelde S sefineyi (kurtarıcı yüzey aracını), V korunmak istenen varlığı ve topluluğu, ∂Ω suyun veya kriz ortamının sınır yüzeyini, Rc ise akışkan direncin sıyırma katsayısını temsil eder. Bağıntının ikinci kısmı ise kriz anında göze alınan kısmi hasarın maliyetinin (ΔChasar), sistemin tamamen gasbedilip yok olması maliyetinden (ΔCgasp) kesin olarak küçük olduğunu ve sefinenin bu optimizasyonla varlığını sürdürdüğünü formüle eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س