سكر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ك-ر6 sîga, 54 mücavir kök, 6 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عنبسُكِّرَتْبِسُكَارَىلمسسَكْرَتِهِمْسكرحيدسَكْرَةُذهلسُكَارَىغسلعمهسفر

KökSîga 6Ayet 6Sure 5Mücavir 54

▶ Ağı aç (3B)

سكر

س - ك - ر

KÖK
  • 7 geçiş
  • 6 ayet
  • 6 sîga
  • 13 sözlük

Sükker seyrek taneli üzüm salkımı demektir. Ondan içki yapılır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sükker seyrek taneli üzüm salkımı demektir. Ondan içki yapılır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.706 harf
الكاف والسين والراء معهما ك س ر، ك ر س، س ك ر، ر ك س مستعملات كسر: كَسَرْته فانكسر. وكل شيء يفترُ عن أمر يعجز عنه، يقال فيه: انكسر، حتى يقال: كَسَرْتُ من برد الماء فانكسر. الكَسْرُ والكِسْرُ، لغتان: الشُّقّةُ السفلى من الخباء ومن كل قبة، وغشاء يرفع أحياناً ويرخى. ويقال لناحيتي الصحراء: كسراها، قال يصف القطاة: أقامت عزيزاً بين كِسْرَيْ تنوفة وقال الأخطل: وقد غبر العجلان حيناً إذا بكى على الزاد
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.089 harf
السَكْرانُ: خلافُ الصاحي، والجمع سَكْرى وَسَكارى. والمرأةُ سَكْرى. ولغةٌ في بني أسد: سَكْرانَةٌ. وقد سَكِرَ يَسْكَرُ سَكَراً. والاسم السُكْرُ بالضم. وأَسْكَرَهُ الشرابُ. والمِسْكيرُ: الكثير السُكْرِ. والسِكِّيرُ: الدائم السُكْرِ. والتَساكُرُ: أن يُرِيَ من نفسه ذلك وليس به سُكْرٌ. والسَكَرُ بالفتح: نبيذُ التمر. وفي التنزيل: "تَتَّخِذون منه سَكَراً". والسَكَّارُ: النَبَّاذُ. وسَكْرَةُ الموتِ:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR12.051 harf
ك س ر كسر ، كرس ، ركس ، سكر ، سرك : ( مستعملة ) . كسر : قال الليث يقال : كَسَرْتُ الشيءَ أَكْسِرُهُ كَسْراً ، ومُطاوعُهُ : الانكسَارُ ، وكلُّ شيءِ فَتَرَ عن أَمْرٍ يَعْجَزُ عنه يقال فيه : انْكَسَرَ ، حتى يقال . كَسَرْتُ من بَرْدِ الماءِ فانْكَسَرَ . ( أبو عبيد عن الأصمعي ) الكِسْرُ : أَسفلُ الشُّقَّةِ التي تَلي الأرضَ من الخِبَاءِ . قال وقال الأَحمرُ : هو جَارِي مُكاسِرِي ومُؤاصِري أَي كِسْرُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.613 harf
(باب السين والكاف وما يثلثهما) (سكم) السين والكاف والميم ليس بشيء. على أنَّ بعضهم ذكر أن السكم مقَارَبة الخطو. (سكن) السين والكاف والنون أصلٌ واحد مطّرد، يدلُّ على خلاف الاضطراب والحركة. يقال سَكَن الشّيءُ يسكُن سكوناً فهو ساكن. والسَّكْن: الأهل الذين يسكُنون الدّار. وفي الحديث: "حتَّى إنَّ الرُّمّانَة لَتُشْبِعُ السَّكْن". والسَّكَن: النار، في قول القائل: * قد قُوِّمَتْ بسَكَنٍ وأَدْهانْ([1])
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR743 harf
- السكر: حالة تعرض بيت المرء وعقله، وأكثر ما يستعمل ذلك في الشراب، وقد يعتري من الغضب والعشق، ولذلك قال الشاعر: *سكران: سكر هوى، وسكر مدامة* (هذا شطر بيت، وعجزه: *أنى يفيق فتى به سكران* وهو في البصائر 3/233؛ والدر المصون 3/689؛ وعمدة الحفاظ: سكر، وتاج العروس: سكر، دون نسبة في الجميع، وهو للخليع الدمشقي من أبيات له في يتيمة الدهر 1/333. وانظر الإكسير في صناعة التفسير ص 328) ومنه: سكرات الموت، قال
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.278 harf
س ك ر سكر من الشراب سكراً وسكرا بوه سكرة شديدة وأسكره الشراب وتساكر‏.‏ أنشد سيبويه‏:‏ أسكران كان ابن المراغة إذا هجا تميماً بجوف الشـأم أم متساكـر ورجل سكران وسكر وسكير وقوم سكرى وسكارى وامرأة سكرى وشرب السكر وهـو النبيـذ‏.‏ وقيـل‏:‏ شـراب يتخـذ مـن التمـر والكسـب والـآس وهـو أمـر شـراب في الدنيا‏.‏ وفلان يشرب السكـر والسكركـة وهـي نبيذ الحبش‏.‏ وبثقوا الماء وسكروه‏:‏ فجروه وسدوه والبثق
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.690 harf
السَّكْرَانُ: خلاف الصاحي. والسُّكْرُ: نقيض الصَّحْوِ. والسُّكْرُ ثلاثة: سُكْرُ الشَّبابِ وسُكْرُ المالِ وسُكْرُ السُّلطانِ؛ سَكِرَ يَسْكَرُ سُكْراً وسُكُراً وسَكْراً وسَكَراً وسَكَرَاناً، فهو سَكِرٌ؛ عن سيبويه، وسَكْرانُ، والأُنثى سَكِرَةٌ وسَكْرَى وسَكْرَانَةٌ؛ الأَخيرة عن أَبي علي في التذكرة. قال: ومن قال هذا وجب عليه أَن يصرف سَكْرَانَ في النكرة. الجوهري: لغةُ بني أَسد سَكْرَانَةٌ، والاسم
Maddenin bağlantısı

السَّكْرَانُ: خلاف الصاحي. والسُّكْرُ: نقيض الصَّحْوِ. والسُّكْرُ ثلاثة: سُكْرُ الشَّبابِ وسُكْرُ المالِ وسُكْرُ السُّلطانِ؛ سَكِرَ يَسْكَرُ سُكْراً وسُكُراً وسَكْراً وسَكَراً وسَكَرَاناً، فهو سَكِرٌ؛ عن سيبويه، وسَكْرانُ، والأُنثى سَكِرَةٌ وسَكْرَى وسَكْرَانَةٌ؛ الأَخيرة عن أَبي علي في التذكرة. قال: ومن قال هذا وجب عليه أَن يصرف سَكْرَانَ في النكرة. الجوهري: لغةُ بني أَسد سَكْرَانَةٌ، والاسم السُّكْرُ، بالضم، وأَسْكَرَهُ الشَّرَابُ، والجمع سُكَارَى وسَكَارَى وسَكْرَى، وقوله تعالى: وترى الناسَ سُكَارَى وما هم بِسُكَارَى؛ وقرئ: سَكْرَى وما هم بِسَكْرَى؛ التفسير أَنك تراهم سُكَارَى من العذاب والخوف وما هم بِسُكَارَى من الشراب، يدل عليه قوله تعالى: ولكنَّ عذاب الله شديد، ولم يقرأْ أَحد من القراء سَكَارَى، بفتح السين، وهي لغة ولا تجوز القراءة بها لأَن القراءة سنَّة. قال أَبو الهيثم: النعت الذي على فَعْلاَنَ يجمع على فُعَالى وفَعَالى مثل أَشْرَان وأُشَارى وأَشَارى، وغَيْرَانَ وقوم غُيَارَى وغَيَارَى، وإِنما قالوا سَكْرَى وفَعْلى أَكثر ما تجيء جمعاً لفَعِيل بمعنى مفعول مثل قتيل وقَتْلى وجريح وجَرْحَى وصريع وصَرْعَى، لأَنه شبه بالنَّوْكَى والحَمْقَى والهَلْكَى لزوال عقل السَّكْرَانِ، وأَما النَّشْوَانُ فلا يقال في جمعه غير النَّشَاوَى، وقال الفرّاء: لو قيل سَكْرَى على أَن الجمع يقع عليه التأْنيث فيكون كالواحدة كان وجهاً؛ وأَنشد بعضهم: أَضْحَتْ بنو عامرٍ غَضْبَى أُنُوفُهُمُ، إِنِّي عَفَوْتُ، فَلا عارٌ ولا باسُ وقوله تعالى: لا تَقْرَبُوا الصلاة وأَنتم سُكارَى؛ قال ثعلب: إِنما قيل هذا قبل أَن ينزل تحريم الخمر، وقال غيره: إِنما عنى هنا سُكْرَ النَّوْمِ، يقول: لا تقربوا الصلاة رَوْبَى. ورَجُلٌ سِكِّيرٌ: دائم السُّكر. ومِسْكِيرٌ وسَكِرٌ وسَكُورٌ: كثير السُّكْرِ؛ الأَخيرة عن ابن الأَعرابي، وأَنشد لعمرو ابن قميئة: يا رُبَّ مَنْ أَسْفاهُ أَحلامُه أَن قِيلَ يوماً: إِنَّ عَمْراً سَكُورْ وجمع السَّكِر سُكَارَى كجمع سَكرْان لاعتقاب فَعِلٍ وفَعْلان كثيراً على الكلمة الواحدة. ورجل سِكِّيرٌ: لا يزال سكرانَ، وقد أَسكره الشراب. وتساكَرَ الرجلُ: أَظهر السُّكْرَ واستعمله؛ قال الفرزدق: أَسَكْرَان كانَ ابن المَرَاغَةِ إِذا هجا تَمِيماً، بِجَوْفِ الشَّامِ،أَم مُتَساكِرُ؟ تقديره: أَكان سكران ابن المراغة فحذف الفعل الرافع وفسره بالثاني فقال: كان ابن المراغة؛ قال سيبويه: فهذا إِنشاد بعضهم وأَكثرهم ينصب السكران ويرفع الآخر على قطع وابتداء، يريد أَن بعض العرب يجعل اسم كان سكران ومتساكر وخبرها ابن المراغة؛ وقوله: وأَكثرهم ينصب السكران ويرفع الآخر على قطع وابتداء يريد أَن سكران خبر كان مضمرة تفسيرها هذه المظهرة، كأَنه قال: أَكان سكران ابن المراغة، كان سكران ويرفع متساكر على أَنه خبر ابتداء مضمر، كأَنه قال: أَم هو متساكر. وقولهم: ذهب بين الصَّحْوَة والسَّكْرَةِ إِنما هو بين أَن يعقل ولا يعقل. والمُسَكَّرُ: المخمور؛ قال الفرزدق: أَبا حاضِرٍ، مَنْ يَزْنِ يُعْرَفْ زِناؤُهُ، ومَنْ يَشرَبِ الخُرْطُومَ، يُصْبِحْ مُسَكَّرا وسَكْرَةُ الموت: شِدَّتُهُ. وقوله تعالى: وجاءت سَكْرَةُ الموت بالحق؛ سكرة الميت غَشْيَتُه التي تدل الإِنسان على أَنه ميت. وقوله بالحق أَي بالموت الحق. قال ابن الأَعرابي: السَّكْرَةُ الغَضْبَةُ. والسَّكْرَةُ: غلبة اللذة على الشباب. والسَّكَرُ: الخمر نفسها. والسَّكَرُ: شراب يتخذ من التمر والكَشُوثِ والآسِ، وهو محرّم كتحريم الخمر. وقال أَبو حنيفة: السَّكَرُ يتخذ من التمر والكُشُوث يطرحان سافاً سافاً ويصب عليه الماء. قال: وزعم زاعم أَنه ربما خلط به الآس فزاده شدّة. وقال المفسرون في السَّكَرِ الذي في التنزيل: إِنه الخَلُّ وهذا شيء لا يعرفه أَهل اللغة. الفراء في قوله: تتخذون منه سَكَراً ورزقاً حسناً، قال: هو الخمر قبل أَن يحرم والرزق الحسن الزبيب والتمر وما أَشبهها. وقال أَبو عبيد: السَّكَرُ نقيع التمر الذي لم تمسه النار، وكان إِبراهيم والشعبي وأَبو رزين يقولون: السَّكَرُ خَمْرٌ. وروي عن ابن عمر أَنه قال: السَّكَرُ من التمر، وقال أَبو عبيدة وحده: السَّكَرُ الطعام؛ يقول الشاعر: جَعَلْتَ أَعْرَاضَ الكِرامِ سَكَرا أَي جعلتَ ذَمَّهم طُعْماً لك. وقال الزجاج: هذا بالخمر أَشبه منه بالطعام؛ المعنى: جعلت تتخمر بأَعراض الكرام، وهو أَبين مما يقال للذي يَبْتَرِكُ في أَعراض الناس. وروى الأَزهري عن ابن عباس في هذه الآية قال: السَّكَرُ ما حُرِّمَ من ثَمَرَتها، والرزق ما أُحِلَّ من ثمرتها. ابن الأَعرابي: السَّكَرُ الغَضَبُ؛ والسَّكَرُ الامتلاء، والسَّكَرُ الخمر، والسَّكَرُ النبيذ؛ وقال جرير: إِذا رَوِينَ على الخِنْزِيرِ مِن سَكَرٍ نادَيْنَ: يا أَعْظَمَ القِسِّينَ جُرْدَانَا وفي الحديث: حرمت الخمرُ بعينها والسَّكَرُ من كل شراب؛ السَّكَر، بفتح السين والكاف: الخمر المُعْتَصَرُ من العنب؛ قال ابن الأَثير: هكذا رواه الأَثبات، ومنهم من يرويه بضم السين وسكون الكاف، يريد حالة السَّكْرَانِ فيجعلون التحريم للسُّكْرِ لا لنفس المُسْكِرِ فيبيحون قليله الذي لا يسكر، والمشهور الأَول، وقيل: السكر، بالتحريك، الطعام؛ وأَنكر أَهل اللغة هذا والعرب لا تعرفه. وفي حديث أَبي وائل: أَن رجلاً أَصابه الصَّقَرُ فَبُعِثَ له السَّكَرُ فقال: إِن الله لم يجعل شفاءكم فيما حرم عليكم. والسَّكَّار: النَّبَّاذُ. وسَكْرَةُ الموت: غَشْيَتُه، وكذلك سَكْرَةُ الهَمِّ والنوم ونحوهما؛ وقوله: فجاؤونا بِهِمْ، سُكُرٌ علينا، فَأَجْلَى اليومُ، والسَّكْرَانُ صاحي أَراد سُكْرٌ فأَتبع الضم الضم ليسلم الجزء من العصب، ورواه يعقوب سَكَرٌ. وقال اللحياني: ومن قال سَكَرٌ علينا فمعناه غيظ وغضب. ابن الأَعرابي: سَكِرَ من الشراب يَسْكَرُ سُكْراً، وسَكِرَ من الغضب يَسْكَرُ سَكَراً إِذا غضب، وأَنشد البيت. وسُكِّرَ بَصَرُه: غُشِيَ عليه. وفي التنزيل العزيز: لقالوا إِنما سُكِّرَتْ أَبصارُنا؛ أَي حُبِسَتْ عن النظر وحُيِّرَتْ. وقال أَبو عمرو بن العلاء: معناها غُطِّيَتْ وغُشِّيَتْ، وقرأَها الحسن مخففة وفسرها: سُحِرَتْ. التهذيب: قرئ سُكِرت وسُكِّرت، بالتخفيف والتشديد، ومعناهما أُغشيت وسُدّت بالسِّحْرِ فيتخايل بأَبصارنا غير ما نرى. وقال مجاهد: سُكِّرَتْ أَبصارنا أَي سُدَّت؛ قال أَبو عبيد: يذهب مجاهد إِلى أَن الأَبصار غشيها ما منعها من النظر كما يمنع السَّكْرُ الماء من الجري، فقال أَبو عبيدة: سُكِّرَتْ أَبصار القوم إِذا دِيرَ بِهِم وغَشِيَهُم كالسَّمادِيرِ فلم يُبْصِرُوا؛ وقال أَبو عمرو بن العلاء: سُكِّرَتْ أَبصارُنا مأْخوذ من سُكْرِ الشراب كأَن العين لحقها ما يلحق شارب المُسكِرِ إِذا سكِرَ؛ وقال الفراء: معناه حبست ومنعت من النظر. الزجاج: يقال سَكَرَتْ عَيْنُه تَسْكُرُ إِذا تحيرت وسَكنت عن النظر، وسكَرَ الحَرُّ يَسْكُرُ؛ وأَنشد: جاء الشِّتاءُ واجْثَأَلَّ القُبَّرُ، وجَعَلَتْ عينُ الحَرُورِ تَسْكُرُ قال أَبو بكر: اجْثَأَلَّ معناه اجتمع وتقبَّض. والتَّسْكِيرُ للحاجة: اختلاط الرأْي فيها قبل أَن يعزم عليها فإِذا عزم عليها ذهب اسم التكسير، وقد سُكِرَ. وسَكِرَ النَّهْرَ يَسْكُرُه سَكْراً: سَدَّفاه. وكُلُّ شَقٍّ سُدَّ، فقد سُكِرَ، والسِّكْرُ ما سُدَّ بِهِ. والسَّكْرُ: سَدُّ الشق ومُنْفَجِرِ الماء، والسِّكْرُ: اسم ذلك السِّدادِ الذي يجعل سَدّاً للشق ونحوه. وفي الحديث أَنه قال للمستحاضة لما شكت إليه كثرة الدم: اسْكُرِيه، أَي سُدِّيه بخرقة وشُدِّيه بعضابة، تشبيهاً بِسَكْر الماء، والسَّكْرُ المصدر. ابن الأَعرابي: سَمَرْتُه ملأته. والسِّكْرُ، بالكسر: العَرِمُ. والسِّكْرُ أَيضاً: المُسَنَّاةُ، والجمع سُكُورٌ. وسَكَرَتِ الريحُ تَسْكُرُ سُكُوراً وسَكَراناً: سكنت بعد الهُبوب. وليلةٌ ساكِرَةٌ: ساكنة لا ريح فيها؛ قال أَوْسُ بن حَجَرٍ: تُزَادْ لَياليَّ في طُولِها، فَلَيْسَتُ بِطَلْقٍ ولا ساكِرَهْ وفي التهذيب قال أَوس: جَذَلْتُ على ليلة ساهِرَهْ، فَلَيْسَتْ بِطَلْقٍ ولا ساكرهْ أَبو زيد: الماء السَّاكِرُ السَّاكِنُ الذي لا يجري؛ وقد سَكَر سُكُوراً. وسُكِرَ البَحْرُ: رَكَدَ؛ أَنشد ابن الأَعرابي في صفة بحر: يَقِيءُ زَعْبَ الحَرِّ حِينَ يُسْكَرُ كذا أَنشده يسكر على صيغة فعل المفعول، وفسره بيركد على صيغة فعل الفاعل.والسُّكَّرُ من الحَلْوَاءِ: فارسي معرَّب؛ قال: يكونُ بَعْدَ الحَسْوِ والتَّمَزُّرِ في فَمِهِ، مِثْلَ عصير السُّكَّرِ والسُّكَّرَةُ: الواحدة من السُّكَّرِ. وقول أَبي زياد الكلابي في صفة العُشَرِ: وهو مُرُّ لا يأْكله شيء ومَغافِيرهِ سُكَّرٌ؛ إِنما أَراد مثل السُّكَّرِ في الحلاوةِ. وقال أَبو حنيفة: والسُّكَّرُ عِنَبٌ يصيبه المَرَقُ فينتثر فلا يبقى في العُنْقُودِ إِلاَّ أَقله، وعناقِيدُه أَوْساطٌ، هو أَبيض رَطْبٌ صادق الحلاوة عَذْبٌ من طرائف العنب، ويُزَبَّبُ أَيضاً. والسَّكْرُ: بَقْلَةٌ من الأَحرار؛ عن أَبي حنيفة. قال: ولم يَبْلُغْنِي لها حِلْيَةٌ. والسَّكَرَةُ: المُرَيْرَاءُ التي تكون في الحنطة. والسَّكْرَانُ: موضع؛ قال كُثيِّر يصف سحاباً: وعَرَّسَ بالسَّكْرَانِ يَوْمَيْنِ، وارْتَكَى يجرُّ كما جَرَّ المَكِيثَ المُسافِرُ والسَّيْكَرَانُ: نَبْتٌ؛ قال: وشَفْشَفَ حَرُّ الشَّمْسِ كُلَّ بَقِيَّةٍ من النَّبْتِ، إِلاَّ سَيْكَراناً وحُلَّبَا قال أَبو حنيفة: السَّيْكَرانُ مما تدوم خُضْرَتُه القَيْظَ كُلَّهُ قال: وسأَلت شيخاً من الأَعراب عن السَّيْكَرانِ فقال: هو السُّخَّرُ ونحن نأْكله رَطْباً أَيَّ أَكْلٍ، قال: وله حَبٌّ أَخْضَرُ كحب الرازيانج. ويقال للشيء الحارّ إِذا خَبَا حَرُّه وسَكَنَ فَوْرُه: قد سَكَرَ يَسْكُرُ. وسَكَّرَهُ تَسْكِيراً: خَنَقَه؛ والبعيرُ يُسَكِّرُ آخر بذراعه حتى يكاد يقتله. التهذيب: روي عن أَبي موسى الأَشعري أَنه قال: السُّكُرْكَةُ خمر الحبشة؛ قال أَبو عبيد: وهي من الذرة؛ قال الأَزهري: وليست بعربية، وقيده شمر بخطه: السُّكْرُكَةُ، الجزم على الكاف والراء مضمومة. وفي الحديث: أَنه سئل عن الغُبَيْراء فقال: لا خير فيها، ونهى عنها؛ قال مالك: فسأَلت زيد بن أَسلم: ما الغبيراء؟ فقال: هي السكركة، بضم السين والكاف وسكون الراء، نوع من الخمور تتخذ من الذرة، وهي لفظة حبشية قد عرّبت، وقيل: السُّقُرْقَع. وفي الحديث: لا آكل في سُكُرُّجَة؛ هي، بضم السين والكاف والراء والتشديد، إِناء صغير يؤكل فيه الشيء القليل من الأُدْمِ، وهي فارسية، وأَكثر ما يوضع فيها الكوامخ ونحوها.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR633 harf
* س ك ر * * السَّكْرانُ * ضد الصاحي والجمع * سَكْرَى * و * َسُكَارَى * بفتح السين وضمها والمرأة * سَكْرَى * ولغة في بني أسد * سَكْرَانةٌ * و * سَكِرَ * من باب طرب والاسم * السُّكْرُ * بالضم و * أسْكَرَهُ * الشراب و * المِسْكيرُ * كثير السكر و * السِّكَّيرُ * بالتشديد الدائم السكر و * التَّسَاكُرُ * أن يري من نفسه ذلك وليس به و * السَّكَرُ * بفتحتين نبيذ التمر وفي التنزيل ﴿وتتخذون منه سكرا﴾ و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR13.089 harf
سكر، كفرح، سكرا، بالضم، وسكرا، بضمتين، وسكرا، بالفتح وسكرا، محركة، وهو المنصوص عليه في الأمهات، وسكرانا، بالتحريك أيضا: نقيض صحا، ومثله في الصحاح والأساس والمصباح. والذي في المفردات للراغب ،وتبعه المصنف في البصا ئر: أن السكر: حالة تعترض بين المرء وعقله، وأكثر ما يستعمل ذلك في الشراب المسكر، وقد يكون من غضب وعشق، ولذلك قال الشاعر: سكران سكر هوى وسكر مدامة أني يفيق
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR13.437 harf
سَكِرَ 1 سَكِرَ ذ , aor. سَكَرَ , inf. n. سَكَرٌ (S, Mgh, Msb, K) and سُكْرٌ, (A, Mgh, K,) or this is a simple subst., (S, Msb,) and سُكُرٌ and سَكْرٌ (K) and سِكَرٌ (Msb) and سَكَرَانٌ, (K,) He was, or became, intoxicated, inebriated, or drunken; (MA, KL, &c.;) contr. of صَحَا. (S, A, K.) [See also سُكْرٌ, below.] ― -b2- [Hence,] سَكِرَ عَلَىَّفُلَانٌ, (A,) inf. n. سَكَرٌ, (K,) (tropical:) Such
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.284 harf
سَكَرَ سَكَرَ U ( n. ac. سَكْر 1 ), a. Filled. b. Stopped up; dammed up ( river ). c. ( n. ac. سُكُوْر 27 , سَكَرَاْن 36 ), Became still; dropped, fell ( wind ). سَكِرَ سَكِرَ A ( n. ac. سَكَر 4 ), a. Was, became full. b. [ 'Ala ], Was enraged at, with. c. ( n. ac. سَكْر 1 , سُكْر 3 , سَكَر 4 , سِكَر 7 , سُكُر 10 , سَكَرَاْن 36 ) [ Min ], Was intoxicated, inebriated, drunk with;
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR62.425 harf
سكر Bab 4 سَكِرَ - يَسْكَرُ - سَكْرَة - سَكَر - سَكِر - سَكْرَان - سُكَارَى سَكِرَ - يَسْكَرُ + الكائن: أصابه السكر: يتشوش وعيه كما لو أغلقت المنافذ إليه: تنسد وتنغلق و"تتسكر" الطرق الواردة بالإحساسات إلى وعيه: أصابته حالة من تشوش قدرة الإدراك الحواسي (البصري والسمعي) والجسمي (المشية والتوازن) بسبب تناول سَكَر (مسكر) أو إصابة عضوية في
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler54 mücavir (72 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حيد

    1 ortak ayet · Hadid demir demektir

  2. ذهل

    1 ortak ayet · Zihin beyin parçası demektir

  3. غوط

    1 ortak ayet · Çukur

  4. غسل

    1 ortak ayet · Su bitkisi

  5. لمس

    1 ortak ayet · Birbirinize dokundunuz

  6. رضع

    1 ortak ayet · Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  7. عمه

    1 ortak ayet · Bocalarlar

  8. صعد

    1 ortak ayet · Bayır, yokuş yer demektir

  9. عبر

    1 ortak ayet · Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar

  10. يمم

    1 ortak ayet · Büyük akarsu

  11. عنب

    1 ortak ayet · E’nab, Üzüm asması demektir

  12. سفر

    1 ortak ayet · “Sufur” süpürgedir

Geçtiği ayetler(6)

  1. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي …

    SarhoşlarEy iman edenler; sarhoşken, ne söylediğinizi bilinceye kadar, bir de cünübken -yolcu olmanız müstesnagusül yapmadıkça namaza yaklaşmayın. Eğer hasta veya yolculukta iseniz, yahut herhangi biriniz heladan gelirse veya kadınlara yaklaşıp da su bulamazsanız, temiz bir toprağa teyemmüm edin, yüzlerinize ve ellerinize sürün. Şüphesiz ki Allah; Afüvv ve Gafur olandır.

  2. يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُمْ بِسُكَارَى وَلَكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ

    SarhoşlarOnu göreceğiniz gün; her emzikli emzirdiğini unutur, her yüklü yükünü düşürür. İnsanları sarhoş gibi görürsün. Oysa sarhoş değildirler, ama Allah’ın azabı pek çetindir.

Sîga sayfası: سَكْرَتِهِمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسكر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerخمر, حير, غفل
Zıt Kökصحو
Çekirdek Özet 1Akışı kesmek, bir menfezi tıkamak, suyun veya rüzgârın hareketini durdurup hapsetmek
Çekirdek Özet 2Aklın, idrakin veya duyu kapılarının geçici bir perde ve tıkanıklıkla işlevsizleşmesi
Çekirdek Özet 3Bilinç ile gerçeklik arasına set çekilmesi sonucu muhakeme ve iradenin kilitlenmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca alkollü içki tüketimine indirgeyerek Kur'an'daki dehşet, ölüm, gaflet ve algı kilitlenmesi bağlamlarını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سكBir akışı, sesi veya hareketi durdurup içeri hapsetme, sakinleştirip bloke etme. Bu çekirdek سكت kökünde sesin kesilmesinde, سكن kökünde hareketin dinip yerleşik hâle gelmesinde, سكب kökünde ise suyun tutulduktan sonra boşaltılmasında görülür.رÇekirdeğin taşıdığı durdurma ve bloke etme eylemini baş, bilinç ve tepe noktasına taşıyarak aklın ve idrakin üzerine set çekilmesi veya duyuların kilitlenmesi boyutuna özelleştirmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaBir direnç noktası oluşturarak akışı veya hareketi bir hatta tutma, engelleme
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaBir nesneyi veya menfezi kavrayıp üzerini kapatma, içeri hapsetme
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin merkezini üst idrak, bilinç ve baş bölgesine yöneltme
سكرEngelin kavrayarak baş bölgesindeki akışı tıkamasıDışarıdan veya içeriden gelen bir bariyerin bilinç ve algı kanallarını bütünüyle kapatıp zihni bloke etmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun önünü set ile kapatmak, akıntıyı kesmek ve bir menfezi tıkamak (es-sekru habsü'l-mâ'). Ayrıca rüzgârın kesilip havanın durgunlaşması (sekreti'r-rîh).
Cahiliye şiiri kullanımıEvs b. Hacer'e ait şu beyitte rüzgârı dinmiş, durgun gece anlamında kullanılmıştır: تَزَادُ لَيَالِيَّ فِي طُولِهَا / فَلَيْسَتْ بِطَلْقٍ وَلَا سَاكِرَهْ
Erken Arapça kullanımAklın idrak fonksiyonunu kapatan maddeler için isimleşmesi ve ölüm baygınlığı hâlinde can boğaza dayandığında nefesin tıkanıp duyuların kilitlenmesi (sekretü'l-mevt).

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânü Evs b. Hacer.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde سكر kökü son derece köklü ve yaygın bir ortak mirası temsil eder. Batı ve Doğu Sami kollarında kökün birincil fiziksel anlamı olan tıkamak, kapamak, hapsetmek ile ikincil olarak fermente içecek ve bu içeceğin doğurduğu zihinsel tıkanıklık anlamları paralel bir gelişim göstermiştir. İbranicede שכר (shakar) fiili sarhoş olmak, doya doya içmek anlamına gelirken, שכר (shekhar) her türlü mayalanmış sert içeceği ifade eder; סכר (sakar) biçimi ise doğrudan kapatmak, bent çekmek, tıkamak fiilidir. Süryanicede ܫܟܪ (škar) hem zihnin bulanması hem de suyun önünün tıkanması anlamlarını muhafaza eder. Akadcada šikāru kelimesi bira veya mayalanmış arpa/hurma içkisini gösterir. Arapçada kök, suyun önünü set ile kapatma (sekere'l-mâ') fiziksel kökünden kopmadan, duyu ve idrak kanallarının kapanması (sükkiret ebsârunâ) ve aklın üzerine çekilen set anlamlarını meczetmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (HALOT), Payne Smith Syriac Dictionary, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir menfezi setle tıkamak ve durdurmakSuyun önünü kesmek için kurulan bent (sikkr) ile aklın ve gözün algı akışını kesen perde (sekr) tek kökte birleşir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שכר / סכר, Süryanice ܫܟܪ, Akadca šikāruMayalanmış içki ve kapama/tıkama anlamları tüm Sami dillerinde düzenli ses denklikleriyle mevcuttur.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiŞeker / Sweet etimolojisiyle temassızlıkTatlı anlamındaki şeker kelimesi Sanskritçe śarkarā kökünden Farsça yoluyla Arapçaya geçmiştir; zihinsel ve fiziksel kapatma kökü olan bu kökle yalnızca lafzi benzerliği vardır.Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, HALOT, CAD, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سكرAnlamlıTıkamak, aklı perdelemekSuyun önünü kesmek, sarhoş olmak, gözün bağlanması.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
سركAnlamlıİnce ipek dokumak, yumuşaklıkSözlüklerde Farsça kökenli kumaş adı veya zayıf kullanımlarda yer alır.Kur'an'da geçmez; Tahdhīb'de müsta'meldir.
كسرAnlamlıParçalamak, kırmakBir bütünün direncini kırıp parçalarına ayırmak, gücünü yok etmek.Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'meldir.
كرسAnlamlıKat kat yığmak, yerleşmekBirbirine eklenip temelleşen yapı, kâideler, zemin.Kur'an'da geçer.
رسكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel).Kitābü'l-ʿAyn ve Tahdhīb kaydıyla mühmeldir.
ركسAnlamlıBaşaşağı çevirmek, geri döndürmekBir şeyi ters yüz etmek, başladığı kötü duruma veya dibe döndürmek.Kur'an'da geçer; zihinsel bozulmada hedef kökle akrabadır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سكرMerkezİdrakin kilitlenmesi, zihne set çekilmesiBilincin bir etkiyle dış gerçekliğe bütünüyle tıkanması ve akışın durması.İçki, ölüm dehşeti veya büyülenme ile aklın tıkanması.
خمرKomşuÖrtmek, gizlemek, aklı kaplamakMaddenin aklı bir örtü gibi sarıp görünmez kılması yönünü öne çıkarır; set çekmekten ziyade örtme baskındır.İçkinin bizzat kendisine ad oluşu örtücülük vasfındandır.
حيرKomşuYönünü kaybetmek, kararsız kalmakİdrak bütünüyle tıkanmaz; nereye yöneleceğini bilemeyip daire çizer.Kararsızlık ve şaşkınlık hâli.
غفلKomşuDikkatsizlik, habersizlikAkıl melekeleri yerindedir ancak dikkat hedeften kasıtlı veya kasıtsız çevrilmiştir.Bilinç kapanması değil yöneliş eksikliğidir.
صحوZıtAyıklık, açıklık, berraklıkZihnin ve havanın her türlü bulanıklıktan, engelden ve perdeden arınması.Aklın tam fonksiyonel işleyişi ve idrakin açılması.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسكرSuyun önünü kapamak, sarhoşlukBir menfezin ötelenemez biçimde bloke edilmesi ve zihnin kilitlenmesi.Kesin
LatinceInebriatio, ObstructioSarhoş etme, tıkamaHem sarhoşluğu hem de fiziksel bir yolun tıkanmasını (obstrüksiyon) ayrı kelimelerle karşılar.Güçlü
İngilizceIntoxication, Stupor, DammingSarhoşluk, idrak donukluğu, set çekmeIntoxication toksik etkiyi, stupor bilinç kilitlenmesini, damming ise fiziksel bendi verir.Güçlü
AlmancaRausch, VerstopfungEsriklik, tıkanmaRausch sarhoşluk ve coşkun esrikliği, Verstopfung su veya kanal tıkanmasını ifade eder.Güçlü
FransızcaIvresse, BarrageSarhoşluk, baraj/setIvresse zihinsel sarhoşluğu, barrage ise akışın fiziksel olarak engellenmesini anlatır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سُكَارَىMaddi sarhoşluk (aklı örten içki etkisi)Namaza yaklaşmama emrinin verildiği fıkhi-hukuki bağlam (Nisâ 4:43).
سُكَارَى / بِسُكَارَىDehşet ve kıyamet sarsıntısıyla şuurun kilitlenmesiKıyamet depreminin insanlarda sarhoş olmadıkları hâlde doğurduğu dehşet tablosu (Hac 22:2).
سَكَرًاİçecek / mayalanarak aklı örten maddeHurma ve üzüm ürünlerinden elde edilen nimetler ile fermente sıvı karşılaştırması (Nahl 16:67).
سَكْرَةُÖlüm anındaki can çekişme ve şuur kapanmasıÖlümün hakikat olarak gelip can boğaza dayandığında bilincin örtülmesi (Kâf 50:19).
سُكِّرَتْGözlerin bağlanması, algı menfezinin tıkanmasıMucizeleri inkâr edenlerin göğe çıkarılsalar dahi idraklerinin bağlandığını iddia etmeleri (Hicr 15:15).
سَكْرَتِهِمْAzgınlık, şehvet ve gaflet sarhoşluğuLût kavminin helak öncesinde şehvet ve sapkınlık içinde şuursuzca bocalayışı (Hicr 15:72).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTeklifin şartı olarak akıl ve ehliyetSarhoşluk hâlindeki kişinin hitaba muhatap olup olamayacağı ve idrak kilitlenmesinde sorumluluğun durumu.İdrakin irade dışı veya iradi biçimde askıya alınması.
FıkıhTahrim, had cezaları ve tasarrufların geçerliliğiSekr sınırının tespiti; sarhoşun boşaması, satımı, cinayeti ve necis/haram sayılan maddeler.Neyi söylediğini bilemeyecek ölçüde aklın örtülmesi kriteri.
TefsirAşamalı haram kılınış ve temsilî sarhoşluklarNahl 16:67 ile içki yasakları arasındaki nesh/tedric ilişkisi; Hac 22:2 ve Hicr 15:72'deki mecazi zihinsel tıkanmalar.Kelimenin fiziki içkiden ontolojik ve ahlaki gaflet körlüğüne genişlemesi.
HadisBütün sarhoş edicilerin hükmüÇoğu sarhoş edenin azının da haram kılınması prensibi (küllü müskirin hamrun).Sarhoş edici vasfın (iskâr) hükmün illeti olarak genelleştirilmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve bilinç bütünlüğüİdrak perdelenmesiHitabı idrak etmeyi engelleyen bilinç kilitlenmesiNe söylediğini bilmeyecek derecede zihni kapanan kişinin ibadet yapısının bozulması.Kesin
İlmiEpistemoloji ve duyu güvenilirliğiBilişsel tıkanıklıkDoğru veri akışını kesen algı blokajıGözlerin ve aklın üzerine set çekildiğinde deneysel ve rasyonel verinin tahrif olması.Güçlü
SiyasiToplumsal kriz ve dehşet yönetimiKolektif panik ve histeriToplumun rasyonel karar alma mekanizmasının kilitlenmesiBüyük musibet ve felaket anlarında kitlelerin sarhoş gibi kontrolsüz savrulması.Güçlü
İktisadiÜretim ve tüketim ahlakıVerimsiz ve yıkıcı tüketimSermayenin ve aklın atıl/zararlı alanlara yönelmesiFaydalı rızkın aksine aklı ve üretkenliği felç eden tüketim kalıplarının doğması.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkışkanlar mekaniğinde tıkanma ve barajlanmaBir iletim hattına kurulan setin (sikkr) debiyi sıfırlaması veya veri iletim kanallarında gürültü / blokaj sebebiyle sinyal akışının tamamen kesilmesi.Kesin
Beşeri bilimlerBilişsel kilitlenme ve histeriBireyin aşırı korku, madde etkisi veya fanatizm altında rasyonel muhakeme sürecinin çökmesi ve refleksif hezeyanlara teslim olması.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını sadece alkollü içecek tüketimi ve kimyasal sarhoşluk ile sınırlandırmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; suyun önüne çekilen setten hareketle, ölüm baygınlığını, kıyamet dehşetini, göz bağlayan büyülenmeyi ve Lût kavminin ahlaki hezeyanını kapsayan genel bir idrak kapanmasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHac 22:2, Hicr 15:72 ve Kâf 50:19 ayetlerindeki zihinsel, psikolojik ve ontolojik tıkanma sahnelerini kavrayamamak; Kur'an'ın sarhoşluk tasvirini salt ahlaki bir içki kınamasına indirgemek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insanın en temel sermayesi olan akıl, şuur ve algı melekelerinin hangi etkenlerle (içki, dehşet, şehvet, ölüm) devre dışı kaldığını ve bu devreden çıkışın doğurduğu felaketleri gösteren anahtar bir kavram olmasıdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hüküm koyucu fıkhi ayetlerde (Nisâ 4:43), nimet-rızık ayrımının yapıldığı tabiat ayetlerinde (Nahl 16:67), kıyamet sahnelerinde (Hac 22:2) ve helak olan kavimlerin psikolojisinde (Hicr 15:72).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sarhoşluğun sadece kimyasal bir madde alımıyla değil; kontrolsüz arzular, ölüm anındaki beden kilitlenmesi veya dehşet anındaki korku ile de zihne set çekilerek meydana geldiğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSuyun, rüzgârın veya bir menfezin önüne set çekilerek akışın tamamen durdurulması ve hapsedilmesi.
  • Soyut anlamDuyu ve akıl kanallarına harici veya dahili bir bariyer inmesi sonucu bilincin gerçeklikle bağının kopması ve idrakin kilitlenmesi.
  • Sistematik karşılıkİletişim, algı ve muhakeme hattına engel koyarak bireyi zihinsel ve iradi ehliyetten yoksun bırakan ontolojik/bilişsel blokaj.
  • LaTeX modeliB(t)=I(t)⋅[1−H(S−θ)]
  • LaTeX açıklamasıModelde I(t) bireyin zamana bağlı saf idrak ve algı akışını, S bilinç üzerine binen etkiyi (madde, korku, ölüm veya şehvet baskısı), θ zihnin dayanma eşiğini, H ise birim basamak fonksiyonunu (Heaviside step function) temsil eder. Etki eşik değerini aştığında (S≥θ), set çekilme fonksiyonu devreye girer, parantez içi sıfıra eşitlenir ve net bilinç çıktısı B(t)=0 seviyesine inerek idrak kanalı bütünüyle tıkanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س