سليمان
س - ل - ي
KÖK- 17 geçiş
- 16 ayet
- 5 sîga
- 0 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Süleyman
Notlarım
Sözlükler(0)
Bu kök için sözlük maddesi yok.
Mücavir kökler121 mücavir (154 toplam)
- داود
7 ortak ayet · Davut
- أيوب
2 ortak ayet · Ve Eyüp
- طير
3 ortak ayet · “Tayr” kuş demektir
- يعقوب
2 ortak ayet · Ve Yakup
- بابل
1 ortak ayet · Bâbile
- فهم
1 ortak ayet · Hemen onu anlamasını sağladık
- ماروت
1 ortak ayet · Ve Marut
- هاروت
1 ortak ayet · Harut
- سحق
2 ortak ayet · Suhk : Eskimiş, yıpranmış elbise demektir
- هارون
2 ortak ayet · Harun
- أتي
6 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
- وهب
2 ortak ayet · Ve hibe ettik
Geçtiği ayetler(16)
وَاتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّيَاطِينُ عَلَى مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ …
SüleymanVe onlar şeytanların Süleyman’ın mülkü aleyhine uydurdukları şeylerin ardına düştüler. Halbuki Süleyman asla küfretmedi. Sadece şeytanlar küfrettiler. Onlar, insanlara sihri ve Babil’de ki iki meleğe; Harut ile Marut a indirilenleri öğretiyorlardı. Bu iki melek ise: «Biz ancak imtihan için gönderildik, sakın küfretme. «demedikçe kimseye sihirden bir şey öğretmezlerdi. Onlardan koca ile karısının arasını ayıracak şeyler öğrendiler. Halbuki bunlar, Allah’ın izni olmadıkça o sihirle kimseye zarar verici değillerdi. Onlarsa kendilerine zarar verip fayda vermeyen şeyleri öğreniyorlardı. Andolsun ki, onlar onu satın alan kimse için ahirette hiçbir olmayacağını biliyorlardı. Ne fena birşey karşılığında nefislerini sattılar. Şayet bilmiş olsalardı?
فَفَهَّمْنَاهَا سُلَيْمَانَ وَكُلًّا آتَيْنَا حُكْمًا وَعِلْمًا وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُدَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ وَكُنَّا فَاعِلِينَ
SüleymanBiz bu hükmü hemen Süleyman’a belletmiştik. Her birine hüküm ve ilim verdik. Davud ile birlikte tesbih etsinler diye dağları ve kuşları buyruk altına aldık. Bunları yapanlar Bizdik.
إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمَانَ وَإِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
SüleymanGerçekten o; Süleyman’dandır ve gerçekten o; Rahman, Rahim olan Allah’ın adıyladır.
فَلَمَّا جَاءَ سُلَيْمَانَ قَالَ أَتُمِدُّونَنِ بِمَالٍ فَمَا آتَانِيَ اللَّهُ خَيْرٌ مِمَّا آتَاكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بِهَدِيَّتِكُمْ تَفْرَحُونَ
SüleymanSüleyman’a geldiklerinde dedi ki: Bana mal ile mi yardım etmek istiyorsunuz? Halbuki Allah’ın bana verdiği, size verdiğinden daha hayırlıdır. Belki siz, hediyyenizle sevinirsiniz.
… قَوَارِيرَ قَالَتْ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي وَأَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمَانَ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
SüleymanOna: Köşke gir, dendi. Onu görünce; derin bir su sandı ve iki ayağını açtı. Doğrusu bu, camdan yapılmış düzeltilmiş mücella bir açıklıktır, dedi. O: Rabbım; şüphesiz ben, kendime zulmetmişim. Süleyman’la beraber alemlerin Rabbı olan Allah’a teslim oldum, dedi.
وَوَهَبْنَا لِدَاوُدَ سُلَيْمَانَ نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ
SüleymanDavud’a da Süleyman’ı lutfettik. O ne güzel bir kuldu ve muhakkak ki o, Allah’a yönelirdi.
وَلَقَدْ فَتَنَّا سُلَيْمَانَ وَأَلْقَيْنَا عَلَى كُرْسِيِّهِ جَسَدًا ثُمَّ أَنَابَ
SüleymanAndolsun ki; Biz, Süleyman’ı denemiştik. Tahtının üstüne bir ceset attık. Sonra eski haline döndü.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سليمان |
| Yapı | Özel ad |
| Özel Durum | Gayrimunsarif alem; Sami dilleri kökenli peygamber ve hükümdar adı |
| Bağlamsal Yakın Kökler | دُوۥد, طلوت, ملك |
| Zıt Kök | فرعون |
| Çekirdek Özet 1 | Sami köklerindeki barış, esenlik, bütünlük ve yetkinlik anlam havzasıyla irtibatlı özel ad |
| Çekirdek Özet 2 | Nübüvvet ile meşru siyasi iktidarı, ilahi hikmet ile tabiat güçleri üzerindeki tasarrufu tevhid ekseninde birleştiren hükümdar peygamber |
| Çekirdek Özet 3 | Mülk ve gücün şirke, büyüye veya keyfi tiranlığa sapmadan mutlak teslimiyetle ilahi adalete hasredilişi |
| Kritik Hata Riski | İsmi büyü, okültizm veya seküler bir krallık anlatısına indirgeyerek Kur'an'ın ısrarla vurguladığı nübüvvet, şükür ve şirkten tenzih boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سل | Pürüzsüz çekip çıkarma, sıyrılma, selamet ve akışkan intikal; bu kök سلب, سلخ, سلك, سلل, سلم köklerinde belirgindir | يمان | Özel ad bünyesinde kök türetiminden ziyade Sami dillerindeki şalom / şelomo biçiminin Arapça vezin sistemine tasğîr ve nispet ekiyle uyarlanması sonucu müstakil bir alem isim hüviyeti kazanmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Varlığın dağılmasını önleyen nizam, sağlam bir koruma ve dayanak oluşturma |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Meşru sevk ve idare, otoritenin ilahi terbiye ve hikmet doğrultusunda yönlendirilmesi |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Gücün fiiliyata dökülmesi, icra kabiliyeti, tasarruf ve etkin kudret |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Hükmün ve bereketin kuşatıcılığı, derin anlayış, engin mülk ve nizam |
| ا | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | İlahi kaynağa bağlı birincil kudret, tevhid eksenli liderlik ve irade |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Hükümranlığın ve hikmetin devamlılığı, tevarüs eden canlı dinamizm ve bereket |
| سليمان | Koruyucu nizamın hikmetli bir sevk ve kudret eliyle kuşatıcı bir berekete ve sürekli canlı bir adalete kavuşturulması | Bütün harf imgelerinin birleşimi, ilahi terbiyeye dayanan koruyucu otoritenin tabiat ve toplum üzerinde derin ve süreğen bir adalet nizamı kurmasını tasvir eder |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Özel ad olması sebebiyle fiziksel bir eylemi doğrudan karşılamaz; adın dayandığı Sami kök katmanı esenlik, tamlık, güvenlik ve kusursuz bütünlük zeminindedir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken Arap şiirinde Süleyman ismi, olağanüstü mülk, cinlerin ve rüzgârların itaat ettiği hükümdar ve adalet timsali olarak anılır; Nâbiğa ez-Zübyânî divanında onun mülkünün ve ilahi bağışının emsalsizliğine atıf yapılır |
| Erken Arapça kullanım | İslam öncesi ve erken İslami dönemde İsrailoğulları hükümdar peygamberini niteleyen, hikmet, mülk ve kuş dili gibi mucizelerle anılan gayrimunsarif özel ad olarak kullanılmıştır |
Kaynak Divanu’n-Nâbiğa ez-Zübyânî; Lisânü’l-ʿArab; el-Müfredât fi Garîbi’l-Kur’ân.
Sami etimolojik katman
Arapça bünyesinde yer alan bu isim, Kuzeybatı Sami dilleri ve bilhassa İbranicedeki Šəlōmōh / Šəlomoh biçiminin Arapçalaşmış formudur. İbranicedeki isim barış, selamet, esenlik ve bütünlük bildiren š-l-m kökünden türemiştir ve kökensel olarak barışçıl veya esenlik dolu anlamını taşır. Arapçada kelime morfolojik olarak tasğîr ve zâid elif-nûn kalıbının etkisinde kalarak سليمان biçimini almış, ancak kök anlamındaki esenlik ve nizam bağı büsbütün kaybolmamıştır. Süryaniceye Şlemûn veya Şlîmûn biçiminde geçen kelime, tüm Sami coğrafyasında adaleti, barış dönemini ve hikmetli hâkimiyeti simgeleyen köklü bir alem isimdir.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith Syriac Dictionary; Arthur Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur'an.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سلم kökünden türetilmiş gibi tasğîr vezniyle uyarlanmış gayrimunsarif alem | Arap dilcileri kelimeyi ucmelik ve alemiyet illetleriyle gayrimunsarif saymış, vezinsel olarak selamet köküyle semantik uyumuna dikkat çekmiştir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice Šəlōmōh, Süryanice Şlemûn | İbrani ve Ârâmî Sami dillerindeki barış ve esenlik ifade eden kökten gelen tarihi peygamber hükümdar adı | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Grekçe Salomon / Solomon, Latince Salomon | Sami kökenli ismin Helenistik ve Batı dillerine intikal etmiş biçimleri | Kesin |
Kaynak Arthur Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur'an; Brown-Driver-Briggs; Lisânü’l-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سليمان | Anlamlı | Özel ad; Süleyman peygamber | Barış, hikmet, meşru mülk ve fevkalade tasarruf yetkisiyle donatılmış nebi-melik | Hedef kök; Kur'an'da 17 kez geçer |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سليمان | Merkez | Hikmetli iktidar, şükreden mülk, nübüvvet | Maddi ve manevi tüm güçlerin tevhid doğrultusunda emre verildiği ilahi saltanat | Hükümdar-peygamber şahsiyeti |
| دُوۥد | Komşu | Nübüvvet, meşru hilafet, zikir ve adalet | Süleyman'ın babasıdır; adaletli muhakeme ve demirin yumuşatılmasıyla temsil olunan temel iktidar | Süleyman onun ilmine ve mülküne varis kılınmıştır |
| طلوت | Komşu | İlim ve beden üstünlüğüyle tayin edilen hükümdarlık | Saltanatın soy ve servetle değil liyakat ve ilahi seçimle meşruiyet kazanması | Askeri ve siyasi önderlik boyutu |
| ملك | Komşu | Kudret, sahip olma, nizam ve hükümranlık | Hükmetme eyleminin ve siyasi erkin genel çerçevesi | Süleyman bu mülkün en kusursuz ve adil icracısıdır |
| فرعون | Zıt | Tiranlık, ilahlık iddiası, azgınlaşan seküler mülk | Gücü ve saltanatı tevhidi yok etmek, insanları köleleştirmek için kullanan taşkın iktidar | Süleyman'ın şükreden ve haddini bilen mülkünün antitezidir |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سليمان | Peygamber ve hükümdar adı; esenlik ve hikmet nizamı | Tevhid merkezli adalet ve emsalsiz mülk sahibi nebi | Kesin |
| Latince | Salomon | Solomon, barışçıl hükümdar | Vulgate metinlerinde yer alan peygamber kral adı | Kesin |
| İngilizce | Solomon | Hz. Süleyman; bilgelik ve zenginlik timsali | Batı kültüründe hikmet ve adaletli hüküm kavramlarıyla özdeşleşmiş hükümdar adı | Kesin |
| Almanca | Salomo / Salomon | Hz. Süleyman | Bilgelik ve adil yönetimle anılan tarihsel ve kutsal şahsiyet | Kesin |
| Fransızca | Salomon | Hz. Süleyman | Adaletli karar ve ilahi meşruiyetle anılan nebi kral | Kesin |
Kaynak Oxford English Dictionary; Lewis and Short Latin Dictionary; Brockhaus Enzyklopädie.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سُلَيْمَانَ | İftiralardan arındırma ve tevhidi tenzih | Yahudi ve Babil kökenli büyü rivayetlerine karşı Süleyman'ın kâfir olmadığını ve büyü yapmadığını bildiren bağlam; Bakara 2:102 |
| وَسُلَيْمَانَ | İlim, muhakeme ve hikmetle donatılma | Ekin davasında isabetli hüküm vermesi ve babası Davud ile birlikte ilimle üstün kılınması bağlamı; Enbiyâ 21:78, Neml 27:15 |
| وَلِسُلَيْمَانَ | Tabiat güçlerinin ve görünmeyen orduların emre verilmesi | Fırtınalı rüzgârların, cinlerin ve erimiş bakır madeninin emrine boyun eğdirilmesi bağlamı; Enbiyâ 21:81, Sebe' 34:12 |
| سُلَيْمَانَ | Şükür, sınanma ve tövbe | Kendisine sunulan atlar ve tahtına bırakılan ceset imtihanı sonrasında istiğfar eden kul bağlamı; Sâd 38:30-34 |
| لِسُلَيْمَانَ | Hayvanlar alemi ve kuş diliyle irtibat, tebliğ ve diplomasi | Karıncanın sözünü işitip şükretmesi, hüdhüd ve Sebe melikesi ile yürüttüğü tevhidi diplomatik süreç bağlamı; Neml 27:16-44 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İsmetü'l-enbiyâ ve mucize bahsi | Peygamberlerin küfürden, sihirden ve hileden berî oluşu; harikulade olayların büyü değil ilahi mucize ve teshir oluşu | Tenzih ve tevhidi mutlak kılma |
| Fıkıh | Hüküm verme usulü ve siyaset-i şer'iyye | Davud ve Süleyman kıssası üzerinden hâkimin içtihadı, üst içtihadın geçerliliği ve kamu maslahatının gözetilmesi | Maslahat ve isabetli adli muhakeme |
| Tefsir | Kıssaların tahlili ve İsrailiyyat eleştirisi | Süleyman'ın mülküne dair Tevrat ve halk muhayyilesi kaynaklı efsanelerin ayıklanması, Bakara 2:102 merkezli tefsirler | Efsaneden arındırılmış peygamber tasavvuru |
| Hadis | Peygamberlerin zühdü ve duası | Süleyman'ın benden sonra kimseye nasip olmayacak bir mülk duası ve bunun ahiret sorumluluğu ile dengelenmesi | Şükreden zenginlik ve kulluk bilinci |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve kulluk | İhlaslı ve evvâb kul | Şirki ve kibri tasfiye etme | Emsalsiz iktidara rağmen daima Allah'a yönelen ve şükrü elden bırakmayan peygamberlik modeli | Kesin |
| İlmi | Hikmet ve eşyanın dili | Varlıklar arası irtibat ve fehim | İlimle nizam kurma | Kuş dili, mantıku't-tayr ve tabiat yasalarının bilgisiyle donatılmış derin fehm kabiliyeti | Güçlü |
| Siyasi | Hilafet ve adil iktidar | Hükümdar-peygamber modeli | Gücü ilahi hukuka bağlama | Zorbalığa dayanmayan, diplomasiyi ve meşru ikna yöntemlerini önceleyen küresel nizam | Kesin |
| İktisadi | Mülk ve bayındırlık | Kamu maslahatına tahsis edilmiş servet | Üretim ve imar faaliyetini yönetme | Erimiş bakır, ifritlerin ve işçilerin mimari eserler, mabetler ve dev havuzlar inşa etmesinde organize edici güç | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Karmaşık sistemler teorisi ve optimal kontrol | Birbirinden bağımsız görünen çok girdili dinamik unsurların (rüzgâr, iş gücü, haberleşme ağı) tek bir merkezden optimize edilerek nizamın sağlanması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hikmet merkezli egemenlik ve kurumsal liderlik | Siyasi otoritenin salt baskı aygıtı olmaktan çıkıp bilgi, yüksek ahlak, etkili diplomasi ve adalet ile kurumsallaşması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Süleyman ismini yalnızca masalsı bir kral, yüzüğüyle ifritleri yöneten bir büyücü veya seküler Yahudi krallığının siyasi kurucusu düzeyine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da Süleyman; büyüyü reddeden (Bakara 2:102), mülkü ilahi bir imtihan bilen (Neml 27:40), hayvanlar ve tabiatla konuşabilen hikmet ehli ve daima tövbe eden (Sâd 38:30) bir nebi olarak takdim edilir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İsmin temsil ettiği peygamberi şahsiyeti büyücülük ve gizemcilikle lekelemek; siyasi iktidarı ve zenginliği peygamberlikle bağdaşmaz görerek güç kullanımını meşruiyet zemininden koparmak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın nübüvvet anlayışında güç, siyaset, zenginlik ve tabiat hâkimiyetinin tevhid ekseninde nasıl ahlakileştiğini ve ilahi denetime tabi kılındığını gösteren en yetkin numune olması dolayısıyla hayatidir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Büyünün mahiyeti ve iftiralardan arınma ayetlerinde (Bakara 2:102), peygamberlerin ortak mirası ve yargı usulünde (Enbiyâ 21:78-82), tevhid diplomasisi ve hikmet nizamında (Neml 27:15-44) ve iktidarla sınanma bağlamlarında (Sâd 38:30-40) belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Peygamberlerin dünyevi güçten büsbütün uzak durması gerektiği yanılgısını, siyasi iktidarın zorunlu olarak yozlaşacağı iddiasını ve Süleyman'ın mülkünü sihir ve cinlerin marifeti sayan pagan ve tahrif edilmiş algıları kökten düzeltir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSami dillerindeki barış, güvenlik ve yetkinlik zemininden türeyen, Arapçada tasğîr ve ucmelik kalıbıyla taşınan meşhur hükümdar peygamber adı.
- Soyut anlamMaddi kuvvet, siyasi egemenlik, ilmi fehim ve metafizik tasarrufun şirk ve tiranlığa sapmaksızın mutlak teslimiyet ve şükürle ilahi adalete bağlanması.
- Sistematik karşılıkNübüvvet rehberliğindeki meşru otoritenin, tüm varlık katmanlarını (insan, cin, hayvan, tabiat) tevhid eksenli bir sulh ve inşa nizamında birleştiren optimal liderlik modeli.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde Süleyman'ın temsil ettiği meşru ve tevhidi mülkü simgeler. peygamberlik (nübüvvet) ilkesini, Süleyman'ın emrine verilen farklı tabiat ve varlık katmanlarını (rüzgâr, cinler, madenler, kuşlar), adil hüküm ve hikmeti temsil eder. çarpanı, her türlü şirk, büyü ve tiranlığın () tasfiye edilerek sistemden sıfırlanmasını ifade eder. parametresi ise kulun daima Allah'a yönelişini, şükür ve istiğfar bilincini (evvâb vasfını) gösterir. Böylece güç ancak tevhid ve hikmet çarpanıyla meşru bir nizam doğurur.