سهم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ه-م1 sîga, 2 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سهمدحضفَسَاهَمَكون

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 2

▶ Ağı aç (3B)

سهم

س - ه - م

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Ok demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ok demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.654 harf
باب الهاء والسين والميم معهما ه م س، س ه م، س م ه مستعملات همس: الهَمْسُ: حسَ الصّوت في الفم ممّا لا إشرابَ له من صَوْتِ الصَّدر، ولا جَهارة في المنطق، ولكنّه كلامٌ مَهْموسٌ في الفم كالسَرِّ وهَمْسُ الأقدامِ: أخفى ما يكون من صوت الوطء. وعن ابن عباس رضي الله عنه: وهنَ يَهْوِينَ بنا هَميسا والشَّيطانُ يَهْمِسُ بوسواسه في الصدور وروي عن النبيّ صلى الله عيه وسلم أنّه كان يتعوّذ بالله من همز
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR740 harf
السَهْمُ: واحد السِهامِ. والسَهْمُ: النصيب، والجمع السُهْمانُ. وسَهْمُ البيت: جائِزُهُ. والمُسَهَّمُ: البُرْدُ المخطط. والسُهْمَةُ بالضم: القَرابَةُ. قال عَبيدٌ: قد يوصَلُ النازِحُ النائي وقد يُقْطَعُ ذو السُهْمَةِ القريبُ والسُهْمَةُ: النصيبُ. والسَهامُ، بالفتح: حَرُّ السَمومِ. وقد سُهِمَ الرجل، على ما لم يسمَّ فاعلهُ، إذا أصابَه السَمومُ. والسُهامُ بالضم: الضُمْرُ والتغيُّر. وقد سَهَمَ وجهه
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR6.559 harf
ه س م سهم ، سمه ، همس ، هسم : مستعملة . سهم : قال الليث : يقال : اسْتَهَمَ الرجلان إذا اقترعا ، وقال اللهجلّ وعزّ : ( الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ الْمُدْحَضِينَ ) ( الصَّافات : 141 ) : يقول : قارَع أَهْلَ السفينة فقُرِعَ ، يعني يونُسَ حين الْتَقَمهُ الحوت . وقال النبي ( صلى الله عليه وسلم ) لرجلين احتَكما إليه في مَواريثَ قد دَرَسَتْ : ( اذْهَبَا فَتوَخَّيا الحقّ ، ثمَّ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.485 harf
(باب السين والهاء وما يثلثهما) (سهو) السين والهاء والواو معظم الباب [يدلّ] على الغفلة والسُّكون. فالسَّهْو: الغفلة، يقال سَهَوْتُ في الصلاة أسهو سَهْواً. ومن الباب المساهاة: حُسْن المُخَالَقَة، كأنَّ الإنسانَ يسهو عن زَلَّةٍ إن كانت من غيره. والسَّهْو: السُّكون. يقال جاء سَهْواً رَهْواً. ومما شَذَّ عن هذا الباب [ السَّهْوَة([1])]، وهي كالصُّفَّة تكون أمامَ البيت. وممّا يبعُد عن هذا وعن قياس
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR192 harf
- السهم: ما يرمي به، وما يضرب به من القداح ونحوه، قال تعالى: ﴿فساهم فكان من المدحضين﴾ [الصافات/141]، واستهموا: اقترعوا، وبرد مسهم: عليه صورة سهم، وسهم وجهه: تغير، والسهام: داء يتغير منه الوجه.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR593 harf
س ه م معه قوس وأسهم وسهام وأجالوا السهام‏.‏ ورجل ساهم الوجه وفي وجهـه سهـوم ووجـدوه سواهم وسهم‏.‏ قال عنترة‏:‏ والخيـل ساهمـة الوجوه كأنما سقيت فوارسها نقيع الحنظـل وسهم الرجل وهو مسهوم‏:‏ أصابه السهام من وهج الحر‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أصابه في القسمة كذا سهماً وله سهمان من المغنم‏.‏ ولي في هذا الأمر سهمة‏:‏ نصيب‏.‏ وأخذت نهمتك من النوم وسهمتك‏:‏ حاجتك ونصيبك‏.‏ واستهموا وتساهموا‏:‏ اقترعوا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.854 harf
السَّهْمُ: واحد السِّهام. والسَّهْمُ: النصيب. المحكم: السَّهْم الحظُّ، والجمع سُهْمان وسُهْمة؛ الأَخيرة كأُخْوة. وفي هذا الأَمر سُهْمة أَي نصيب وحظّ من أَثَر كان لي فيه. وفي الحديث: كان للنبي، صلى الله عليه وسلم، سَهْم من الغنِيمة شَهِد أَو غاب؛ السَّهْم في الأَصل: واحد السِّهام التي يُضْرَب بها في المَيْسِر وهي القِداح ثم سُمِّيَ به ما يفوز به الفالِجُ سَهْمُهُ، ثم كثر حتى سمي كل نصيب سَهْماً،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR187 harf
* س ه م * * السَّهْمُ * واحد * السِّهَامِ * والسهم أيضا النصيب والجمع * السُّهْمانُ * و * المُسَهَّمُ * البرد المخطط و * ساهَمَهُ * قارعه و * أسْهَمَ * بينهم أقرع و * اسْتَهَموا * تقارعوا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.582 harf
| | ( السَّهْم : الحَظّ ج : سُهمانٌ | وسُهْمة بِضَمِّهِما ) الأخيرةُ كَأُخْوة ، | كذا في المُحْكَم . وفي الحَدِيث : | كان له سَهْمٌ من الغَنِيمة شَهِد أو | غَابَ ، ( و ) قال ابنُ الأثير : | السَّهْم في الأصل ( القِدْحُ ) الذي | ( يُقارَع به ) في المَيْسِر ، ثم سُمّي به | ما يَفُوز به الفَالِجُ سَهْمُه ، ثم كَثُر | حتى سُمِّي كُلُّ نَصِيبٍ سَهْمًا ( ج ) : | أَسْهُم و ( سِهامٌ ) بالكَسْر
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR12.818 harf
سَهَمْتُهُ 1 سَهَمْتُهُ ذ , aor. سَهَمَ , inf. n. سَهْمٌ: see 3. -A2- سَهَمَ, (S, MA, K,) aor. سَهَمَ ; (K;) and سَهُمَ, aor. سَهُمَ ; inf. n. سُهُومٌ, (S, MA, K,) of both verbs, (S, TA,) and of the latter سُهُومَةٌ also, agreeably with analogy; (Har p. 449;) He, (a man, TA,) or it, (one's face, S, MA, and Har ubi suprà,) was, or became, altered in colour, (MA,) or he was, or became, lean or
Maddenin bağlantısı

سَهَمْتُهُ 1 سَهَمْتُهُ ذ , aor. سَهَمَ , inf. n. سَهْمٌ: see 3. -A2- سَهَمَ, (S, MA, K,) aor. سَهَمَ ; (K;) and سَهُمَ, aor. سَهُمَ ; inf. n. سُهُومٌ, (S, MA, K,) of both verbs, (S, TA,) and of the latter سُهُومَةٌ also, agreeably with analogy; (Har p. 449;) He, (a man, TA,) or it, (one's face, S, MA, and Har ubi suprà,) was, or became, altered in colour, (MA,) or he was, or became, lean or lank, in the belly, and altered [in colour]; (S, K, and Har ubi suprà;) [or, accord. to an explanation of سُهُومٌ in the Ham p. 360, he, or it, was, or became, altered in colour, and emaciated, and dried up;] and سُهِمَ, also, aor. يُسْهَمُ, inf. n. سُهُومٌ, has the first of these meanings: (MA:) [see also سُهُومٌ below:] or سُهِمَ signifies he (a man) was, or became, lean, or lank, in the belly: (TA:) or he (a man, S) was, or became, smitten, or affected, by the heat of the [wind called] سَمُوم, (S, K, [see سَهَامٌ,]) or by the burning, or vehement heat, of summer. (K, TA.)

تَسْهِيمٌ 2 تَسْهِيمٌ ذ The making a garment to be marked with stripes or lines [like سِهَام, i. e. arrows: see the pass. part. n. below]. (KL. [And the same meaning is indicated in the TA.]) Dhu-r-Rummeh says, describing a dwelling, [or rather the traces thereof,] كَأَنَّهَا بَعْدَ أَحْوَلٍ مَضَيْنَ لَهَا بِالأَشْيَمَيْنِ يَمَانٍ فِيهِ تَسْهِيمُ [As though it were, after years had passed with respect to it, in El-Ashyamلn, a garment of El-Yemen in which was a marking with stripes or lines: the epithet يَمَانٍ being often applied to a garment of this kind, and ثَوْبٌ being here understood]: (TA:) الأَشْيَمَانِ, or, as some call them, الأَشْأَمَانِ, are two places, or two mountains, mentioned by Dhu-r-Rummeh in several places in his poetry. (TA in art. شيم.)

ساهمهُ 3 ساهمهُ ذ , (S, MA, Mgh, Msb,) inf. n. مُسَاهَمَةٌ, (Msb,) He shot arrows [سِهَام] with him [in competition]. (MA.) ― -b2- [And hence,] He cast, or drew, lots [or more properly arrows for sortilege, as expl. in the PS,] with him; practised sortilege [or sortilege with arrows] with him; or competed with him in doing so. (S, MA, Mgh, Msb.) You say, ↓ سَاهَمْتُهُ فَسَهَمْتُهُ; (S;) or سَاهَمَهُمْ فَسَهَمَهُمْ; (TA;) aor. of the latter verb سَهَمَ , (S,) and inf. n. سَهْمٌ; (TA;) I competed with him in casting, or drawing, lots [or arrows for sortilege] or in practising sortilege [or sortilege with arrows] with him, and overcame him therein; or He did so with them, and overcame them therein. (S, * TA.) Hence, فَسَاهَمَ in the Kur xxxvii. 141, (TA,) where [the objective complement] أَهْلَ السَّفِينَةِ is understood. (Jel.) ― -b3- [And hence, He shared with him, فِى كَذَا in such a thing. See an ex. voce مُشِدٌّ, and another voce نَاوَبَ. ― -b4- And app. He contended with him for a thing: see 6.]

اسهم بَيْنَهُمْ 4 اسهم بَيْنَهُمْ ذ i. q. أَقْرَعَ [i. e. He ordered, or commanded, them to cast, or draw, lots, or to practise sortilege, or sortilege with arrows, among themselves, for a thing; or he prepared, or disposed, them for doing so; or he cast, or drew, lots, or practised sortilege, or sortilege with arrows, among them: see أَقْرَعَ]. (S.) ― -b2- And أَسْهَمْتُ لَهُ I gave him a lot, share, or portion. (Msb.) -A2- And أَسْهَمَ is syn. with أَسْهَبَ, (K, TA,) meaning He was, or became, loquacious, or profuse of speech: its م is said by Yaakoob to be a substitute for ب. (TA.) [See also مُسْهَمٌ, below.]

تساهموا 6 تساهموا ذ : see 8. ― -b2- [Hence, They shared together.] El-Hakam El-Khudree says, ثَوْبَاهَا فَفِى الدِّرْعِ رَادَةٌ تَسَاهَمَ وَفَى المِرْطِ لَفَّاوَانِ رِدْفُهُمَا عَبْلُ i. e. Her two garments shared together; for in the shift was a soft, or tender, body, with a slender waist, and within the waist-wrapper were too thick thighs whereof the part above them, behind, was large. (Ham p. 579.) ― -b3- Also They contended [for a thing], one with another. (JM.)

استهموا 8 استهموا ذ (S, Msb) and ↓ تساهموا (S) They cast, or drew, lots, or practised sortilege, [or sortilege with arrows,] one with another; syn. اقترعوا (S, Msb) and تقارعوا, (S,) both of which signify the same. (S &c. in art. قرع.)

سَهْمٌ سَهْمٌ ذ An arrow; i. e. one of what are called نَبْل, (Msb, K, TA,) having the iron head [and the feathers] affixed: (TA:) the سَهْم before it has its feathers and its iron head affixed to it is [generally] called قِدْحٌ: (S and K in art. قدح:) accord. to some it signifies the iron head itself; i. q. نَصْلٌ; (Msb;) ISh says that this is its meaning; and he says, if one pick up a نصل, you say “ What is this سَهْم with thee? ” but if one pick up a قِدْح, you do not say thus; and the نَصْل is the broad and long سَهْم, and may be nearly of the length of the space between the extremity of the thumb and that of the fore finger when they are stretched out; and the مِشْقَص is of half the size of the نَصْل: (TA:) [but this meaning of سَهْمٌ seems to be very rare, and little known:] the pl. [of mult.] is سِهَامٌ (S, TA) and [of pauc.] أَسْهُمٌ. (TA.) [Hence,] سَهْمُ الرَّامِى (assumed tropical:) [The arrow of the archer], (K,) or [simply] السَّهْمُ [the arrow], (Kzw,) a certain constellation, (K, * Kzw,) [namely Sagitta,] one of the northern constellations, composed of five stars, between the bill [meaning the star β] of الدَّجَاجَةُ [which is Cygnus] and النَّسْرُ الطَّائرُ [which consists of the stars α and β and γ of Aquila], in the Great Milky Way, having its head towards the east and its notch towards the west; and its length, as it appears to the eye, when it is in the middle of the sky, is about two cubits (نَحْوُ ذِرَاعَيْنِ: see ذِرَاعٌ). (Kzw.) ― -b2- Also The قِدْح [or featherless and headless arrow] with which one casts, or draws, lots, (IAth, Mgh, TA,) in the game called المَيْسِر; (IAth, Mgh, TA;) and the قِدْح with which one plays at a game of hazard [of any kind; i. e. an arrow for sortilege, and a gaming-arrow]; the primary meaning of the word being the missile سَهْم; (Mgh;) or the primary meaning is the قِدْح with which one casts, or draws, lost in the game called المَيْسِر: (IAth, TA:) pl. سِهَامٌ (K) [and أَسْهُمٌ, as above]. See a verse cited voce رَقِيبٌ. ― -b3- Then applied to The thing won by him whose arrow is successful [in the game above mentioned]. (IAth, TA.) ― -b4- And then (IAth, TA) applied also to A lot, share, or portion, (S, IAth, Mgh, Msb, K, TA,) whatever it be; (IAth, TA;) as also ↓ سُهْمَةٌ: (S, Msb, K:) pl. of the former سُهْمَانٌ (S, Mgh, Msb, K) and سِهَامٌ [both pls. of mult.] and أَسْهُمٌ [pl. of pauc.] (Mgh, Msb, TA) and [quasi-pl. n.] ↓ سُهْمَةٌ, (M, K, TA,) this last like أُخْوَةٌ. (TA.) It is said in a trad., كَانَ لَهُ سَهْمٌ مِنَ الغَنِيمَةِ شَهِدَ أَوْ غَابَ [There was, or is, for him a share of the spoil whether he were, or be, present or absent]. (TA.) And one says, فُلَانٍ مِنْ هٰذَا كَذَا ↓ سُهْمَةُ The share of such a one, of this, is such a thing: and it may be from السِّهَامُ meaning the arrows (قِدَاح) that are shuffled among the persons competing in sortilege, in order that each one may appropriate to himself what comes forth for him as his share. (Ham p. 579.) ― -b5- سَهْمُ السَّفِينَةِ [The mast of the ship: so called as being likened to an arrow, because the curved yard of the sail, resembling a bow, is suspended from the top]: (S, and K in art. دقل:) [in like manner] called in Pers. تِيرِ كِشْتِى. (PS in that art.) ― -b6- سَهْمُ البَيْتِ The beam (جَائِز) of the house or chamber; (S, K;) [similarly] called in Pers. تِير. (S voce جَائِزٌ, q. v.) ― -b7- سَهْمٌ also signifies The measure of six cubits [as used] in men's sales and purchases in their measurings of land. (K.) ― -b8- And A stone which is placed upon the entrance of a chamber constructed for the purpose of capturing therein the lion, so that, when he enters it, it falls upon the the entrance and closes it. (K, * TA.) [The word in this sense is also mentioned in the K as written with ش.]

سُهُمٌ سُهُمٌ ذ , thus, with two dammehs, [The fine filmy substance termed gossamer,] with the article ال, i. q. غَزْلُ عَيْنِ الشَّمْسِ [lit. the spun-thread of the rays of the sun]: (IAar, K:) and ↓ سَهَامٌ [signifies the same], with the article ال i. q. مُخَاطُ الشَّيْطَانِ [q. v., lit, the snivel of the devil]. (K.) ― -b2- And Overpowering heat. (IAar, K.) -A2- Also [a pl. of which the sing. is not mentioned, signifying] Intelligent, knowing, or skilful or judicious, working men; (K, TA;) and so with ش. (TA.)

سُهْمَةٌ سُهْمَةٌ ذ : see سَهْمٌ, in the latter half of the paragraph, in three places. ― -b2- Also Relationship. (S, K.) Whence ذُو السُّهْمَةِ [A relation]. (S, TA.)

سَهَامٌ سَهَامٌ ذ The heat of the [wind called] سَمُوم; (S, K;) and the burning, or vehement, heat of summer; (K;) and the clouds of dust thereof: or a hot wind; and hot winds; used alike as sing. and pl. (TA.) ― -b2- See also سُهُمٌ. ― -b3- And see what next follows.

سُهَامٌ سُهَامٌ ذ (S, K) and ↓ سَهَامٌ, (K, and only thus in some copies of the K,) the former mentioned by several authors, (TA,) Leanness, or lankness in the belly, and an altered state (S, K, TA) of the colour, and dryness of the lips. (TA.) ― -b2- And the former, [in some copies of the K the latter, but the former, as is said in the TA, is the right, agreeably with analogy as a word signifying a disease,] A certain disease incident to camels. (El-Umawee, S, K.)

سَهُومٌ سَهُومٌ ذ , with fet-h [to the س, by Freytag erroneously written سَهَوْمٌ, in consequence of his having been misled by a double mistranscription immediately preceding in the CK], The flying eagle: (K:) the epithet “ flying ” being here used only as an explicative. (TA.)

سُهُومٌ سُهُومٌ ذ an inf. n. of 1. (S, &c.) ― -b2- Also A frowning (عُبُوسٌ, K, TA) of the face by reason of anxiety. (TA. [In the CK, السَّهُومُ and العَبُوسُ are erroneously put for السُّهُومُ and العُبُوسُ: in the TA, السهوم is expressly said to be with damm, in this case, and the meaning is shown by two verses there cited.])

سَهَّامٌ سَهَّامٌ ذ A maker of arrows. (MA.)

سَاهِمُ الوَجْهِ سَاهِمُ الوَجْهِ ذ , applied to a man, Altered in face. (TA.) The saying of 'Antarah, وَالخَيْلُ سَاهِمَةُ الوُجُوهِ كَأَنَّمَا تُسْقَى فَوَارِسُهَا نَقِيعَ الحَنْظَلِ is expl. by Th as meaning And the owners of the horses were altered in their complexions in consequence of the state of difficulty wherein they were [as though they, i. e. the riders thereof, were given to drink infusion of colocynth]. (TA.) [But] سَاهِمُ الوَجْهِ, is applied as an epithet to a horse as meaning Urged, or made, to perform a distressing act of running: and in like manner to a man when he is urged, or made, to perform a distressing part in war, or battle. (TA.) ― -b2- [The fem.] سَاهِمَةٌ, applied to a she-camel, means Lean, or lank in the belly: (S, K: [see also مَسْهُومٌ:]) and [its pl.] سَوَاهِمُ, applied to camels, altered by journeying. (S.)

مُسْهَمٌ مُسْهَمٌ ذ A horse half-blooded, got by a stallion of generous race out of a mare not of such race; syn. هَجِينٌ: (K:) to [the rider of] such is given less than the سَهْم [or share] of the spoil that is given to [the rider of] the horse of generous race. (TA.) [It is applied in this sense to a stallioncamel as well as to a horse.] A poet says, بَنِى يَثْرِبِىٍّ حَصِّنُوا أَيْنُقَاتِكُمْ وَأَفْرَاسَكُمْ مِنْ ضَرْبِ أَحْمَرَ مُسْهَمِ [Sons of Yethribee, keep ye your she-camels and your mares from the being covered by one that is red, (i. e. of goodly appearance, for the red among camels are the most admired by the Arabs, and in like manner the bay among horses,) but half-blooded]: he means, keep ye your women from being taken as wives by such as are not their equals. (TA.) ― -b2- You say also, رَجُلٌ مُسْهَمُ الجِسْمِ A man whose body is wasting away in consequence of love: (K:) and in like manner, مُسْهَمُ العَقْلِ [whose reason is departing]: mentioned by Lh: (TA:) and so ↓ مُسْهِم, in both cases: (TA voce مُسْهَبٌ, q. v.:) the م being a substitute for ب. (TA in the present art.) ― -b3- And مُسْهَمٌ, (K, TA,) or ↓ مُسْهِمٌ, (CK,) [both app. correct,] from أَسْهَمَ, is like مُسْهَبٌ [q. v.], (K, TA,) or مُسْهِبٌ, (CK,) from أَسْهَبَ, in measure and in meaning; (K, TA;) meaning Loquacious, or profuse in speech: the م, accord. to Yaakoob, being [in this case also] a substitute for ب. (TA.)

مُسْهِمٌ مُسْهِمٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.

مُسَهَّمٌ مُسَهَّمٌ ذ A [garment of the kind called] بُرْد marked with stripes, or lines, (S, K, TA,) like سِهَام [i. e. arrows]. (TA.) -A2- See also the following paragraph.

مَسْهُومٌ مَسْهُومٌ ذ , applied to a man, Lean, or lank in the belly: [see also سَاهِمٌ:] or affected with what is termed سهام [app. سَهَام, and meaning the heat of the wind called سَمُوم]. (TA.) ― -b2- And, applied to a camel, Smitten with the disease termed سُهَام: and so ↓ مُسَهَّمَةٌ applied to camels. (S, K.)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR885 harf
سَهَمَ سَهَمَ A سَهُمَ U ( n. ac. سُهُوْم 27 , سُهُوْمَة 27t ), a. Was, became thin, pale, pallid, wan. سَاْهَمَ سَاْهَمَ III , a. Played at a game of hazard with. b. Had a share in a commercial undertaking. تَسَاْهَمَ تَسَاْهَمَ VI , a. Shared together. b. see VIII . اِسْتَهَمَ اِسْتَهَمَ VIII , a. Cast lots. سَهْم سَهْم 1 , ( pl. أَسْهُم 16 , سِهَاْم 23 ), a. Arrow. b. Cosine (
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok15.621 harf
سهم سَهَمَ - يَسْهَمُ - سَهْم - سَاهَمَ - يُسَاهِمُ سَهَمَ - يَسْهَمُ + كائن + في ملك شيء: يكون له حصة أو نصيب في ملك شيء مشاع بين عدد من المالكين: يكون له حصة أو نصيب في ملك لا يتبين فيه على وجه الدقة حدود كل من المالكين سَهْم: اسم فعل من " سَهَمَ - يَسْهَمُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: ما يكون بفعل " سَهَمَ - يَسْهَمُ ": الحصة أو النصيب في ملك
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler2 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. دحض

    1 ortak ayet · Dahd (dal,ha,dat) : Kaygan, çıplak yerdir

  2. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ الْمُدْحَضِينَ

    Hemen kura çektiKur’a çekmişti de yenilenlerden olmuştu.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسهم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنبل, قرع, قسم, حظظ
Zıt Kökحرم
Çekirdek Özet 1Düz ve sivri nesne, atılan ok; pay belirleme aracı
Çekirdek Özet 2Belirsizlik anında hakkı, payı veya sorumluluğu ok çekerek/kura ile tayin etme
Çekirdek Özet 3Bir bütün üzerindeki nispi hak, hisse ve kurumsal paydaşlık
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca tesadüfi bir şans oyunu veya kumar gibi görülüp adalet ve kura mekanizmasının göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سهKendiliğinden akma, uzama, düzleşme, gevşeyip yayılma veya boşlukta kayma hissi (سهل düz ve engebesiz yer, سهر uykusuzlukla gecenin uzaması, سهو zihnin kayıp gitmesi veya dalgınlık)مAkış ve uzama hareketine maddilik, sınır, topluluk içinde pay edilme veya belirgin bir nesne (ok, pay) formu kazandırarak anlamı somut bir hedefe ve bölüşüme yöneltmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekDoğrusal tutunma, sertlik, hedefe dik ve net biçimde yönelme.
هKollarını kaldırmış insanOrtaya çıkma, işaret etme, dikkat çekme ve belirlenme.
مSuBütünün parçalara ayrılması, akışkanlık, payların dağılımı ve kuşatıcılık.
سهمDik ve delici bir nesnenin (ok) işaret ederek belirsizliği yarması ve bütünden ayrılan payı açığa çıkarmasıKök, doğrusal ve keskin bir yönelişle topluluk veya varlık içinden belirli bir hissenin, hükmün veya sorumlunun tefrik edilip belirginleşmesini resmeder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYayla atılan sivri tahta veya kamış parçası (ok); kura çekiminde ve meysirde pay belirlemek için kullanılan işaretsiz/işaretli kura çubuğu; şiddetli sıcak, zahmet veya kederden ötürü yüzün renginin atması ve zayıflayıp çizgilenmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıAntere b. Şeddâd el-Absî, savaşın şiddetinden atların yüzlerinin sararıp değişmesini şu mısra ile tasvir etmiştir: والخَيْلُ ساهِمةُ الوُجوهِ كأنّما / تُسْقَى فوارسُها نَقيعَ الحنظلِ
Erken Arapça kullanımÇizgili Yeme kumaşı için kullanılan niteleme: كأنَّها بعدَ أَحوالٍ مَضَيْنَ لها / بالأَشَيَمْيِن، يمانٍ فيه تَسْهيمُ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânu Antara.

Sami etimolojik katman

Arapça سهم kökü, Sami dil ailesinde iki temel semantik dal üzerinden gelişmiştir. İlk dal, atılan ok ve buna bağlı olarak kura ile pay ayırma eylemidir; kura çekiminde okların fırlatılması veya torbadan çekilmesi, nesnenin doğrudan sonuçla (pay, hisse) özdeşleşmesine yol açmıştır. İkinci dal ise yüzün veya rengin solması, sıcaklığın vurmasıdır. Güney Sami (Arapça ve Güney Arapçası kitabeleri) katmanında kök, hem savaş aleti (ok) hem de ortak mülkiyet ve ganimet taksiminde tüzel hisse (pay, sehm) anlamını eksiksiz korur. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) ok için daha ziyade başka kökler (örneğin חֵץ) öne çıksa da pay alma, hisse ve hedefleme semantik matrisi Arapçada özgün bir kurumsallık kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKura oku vasıtasıyla taksim yapma ve pay almaOk (سهم) kura aleti olarak kullanıldığından, bütünden düşen hisseye de سهم denmiş; oradan fiil türetilerek ortaklar arasında kura çekme (ساهم) manası yerleşmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Arapçası ve proto-Sami pay/hisse semantizmiKök, Arap Yarımadası ve çevresinde ortak mülkiyetin hisselere ayrılması ve kura yöntemiyle meşru dağıtım aracı olarak erken dönemden itibaren sabittir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış halkalarda bu üçlü ses dizilimine ait doğrulanabilir ortak kök tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سهمAnlamlıOk atmak, kura çekmek, pay almak, rengi değişmekHedef köktür; ok, hisse ve kura anlamlarının merkezidir.Kur'an'da geçer.
سمهAnlamlıŞaşkınlık, amaçsızca yürümeÇölde yolunu kaybedip hedefsizce dolaşmak, zihnin şaşırması.Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir.
هسمAnlamlıKırmak, ezmek, ufalamakSert bir şeyi çiğneyip ezmek veya kırmak.Kur'an'da geçmez; Tehzîb'de müsta'meldir.
همسAnlamlıGizli ses, fısıltı, gizli ayak sesiAğızda gizlenen hafif ses, basılan yerin hafif hışırtısı.Kur'an'da geçer.
مسهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir.
مهسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سهمMerkezKura ve payKura oku çekerek payı, hakkı veya yükümlülüğü belirlemeSomut aletle (ok) taraflar arasında adilane kura çekmeyi ve pay sahibi olmayı ifade eder.
نبلKomşuOk / aletYalnızca atılan ok veya taşınan cephane nesnesiKök salt savaş aleti olan oka odaklanır, kura veya hisse anlamı taşımaz.
قرعKomşuKura çekmeÇarparak, vurarak kura çekme eylemiKura aletlerinin birbirine vurulması veya çalınması hareketine dayanır.
قسمKomşuTaksim etmeBütünü parçalara ayırma ve paylaştırmaBölüşümün genel adıdır; kura şartı içermeyebilir.
حظظKomşuNasip / hisseKişiye düşen şans, lütuf veya nasip hissesiBireyin kaderi veya talihi boyutundaki payı anlatır, mekanik paylaştırma aletine dayanmaz.
حرمZıtPaydan mahrum bırakmaHisseden, haktan ve pay almaktan bütünüyle menedilmeBütünden hiçbir pay alamama, dışlanma ve mahrum kalma halidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسهمOk, kura, payKura çekme aleti olan ok ve bu yolla elde edilen meşru hisse.Kesin
Latincesors, sagittaKura/kader payı; okSors kelimesi kura ile belirlenen hisseyi tam karşılar; sagitta ise yalnızca fiziksel oku verir.Güçlü
İngilizcelot, share, arrowKura, hisse, okLot kura ve nasip anlamını, share kurumsal payı, arrow ise alet boyutunu karşılar.Kesin
AlmancaLos, Anteil, PfeilKura, hisse/pay, okLos kura ile düşen payı, Anteil ortaklıktaki hisseyi, Pfeil oku ifade eder.Kesin
Fransızcasort, part, flècheKura/yazgı payı, pay, okSort kura çekimini ve payı, part taksim edilen hisseyi, flèche oku verir.Kesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَسَاهَمَ (Mufâ'ale kalıbında mazi fiil)Kura çekmek, kura yoluyla pay/sorumluluk belirleme işlemine katılmakGemideki yükü hafifletmek veya denize atılacak kişiyi belirlemek üzere ortaklaşa kura çekme bağlamında Hz. Yûnus kıssasında geçer (Sâffât 37:141).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKader, belirsizlik ve iradeKura neticesinde ortaya çıkan durumun ilahi takdirle ve sebeplilik ilkesiyle ilişkisi.İnsan iradesinin tıkandığı noktada adaleti temin eden meşru tevzi yolu.
FıkıhMiras taksimi, ganimet dağıtımı ve dava usulüGanimetten savaşçılara ayrılan paylar (سهم) ile hakların veya yetkilerin kura ile dağıtılmasının meşruiyeti.Hak sahibine düşen miktar, hisse senedi veya çekişmeli durumlarda tarafsız belirleme usulü.
TefsirHz. Yûnus'un gemiden atılma kıssasıGemidekilerin kuraya neden başvurdukları ve kura sonucunun bağlayıcılığı (Sâffât 37:141).Çaresizlik anında tarafsız kura yöntemine boyun eğme ve haksızlığı engelleme.
HadisGanimet taksimi, eşler arasında kura ve saf düzeniHz. Peygamber'in sefere çıkarken eşleri arasında kura çekmesi veya ezan okumak için kura çekmeyi teşvik etmesi.Eşit hak sahipleri arasında ihtilafı gideren adil yöntem ve belirlenmiş hak hissesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniÇaresizlik ve belirsizlik haliTevekkül zemininde kura ile ilahi hükme teslimiyetTarafgirliği önlemeİnsan aklının ve gücünün tercih yapamadığı yerde hakkaniyeti sağlamak üzere meşru kuraya başvurulması.Kesin
İlmiOlasılık ve karar mekanizmalarıRastgele örnekleme ve tarafsız seçim yöntemiYanlılığı sıfırlamaDeney veya dağıtım modellerinde sübjektif müdahaleyi engelleyen objektif ayrıştırma mekanizması.Güçlü
SiyasiKamu kaynaklarının veya görevlerin dağıtımıKura ile temsil veya eşitler arası seçimİhtilafı ve imtiyazı tasfiye etmeBirden fazla hak sahibinin eşit olduğu durumlarda adaleti sağlamak için başvurulan tarafsız yöntem.Güçlü
İktisadiŞirketler hukuku, mülkiyet ve sermaye piyasalarıHisse senedi, ortaklık payı ve ganimet hissesiMülkiyeti parçalara bölüp tescillemeBir iktisadi bütünün paydaşlar arasında hak oranında adilane dağıtılması ve temsil edilmesi.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerRassal değişken ve olasılık dağılımı (stokastik seçim)Belirli bir küme içinden her elemana eşit seçilme şansı verilerek tek bir çıktının tarafsızca üretilmesi süreci.Güçlü
Beşeri bilimlerAdli tahkimde kura ve şirket paydaşlığı teorisiEşit hak iddialarının çatıştığı yerde keyfiliği önleyen tarafsız kurumsal kura prosedürü veya mülkiyetin hisselendirilmesi.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün Kur'an'daki tekil kullanımını (فَسَاهَمَ) piyango veya gayri meşru kumar tarzı kör bir talih oyununa indirgemek; ya da kökü yalnızca somut savaş aleti olan oka hasretmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hakların veya zorunlu külfetlerin tarafsız, şaibesiz ve ortak rıza ile adilane dağıtılmasını sağlayan ilkesel bir usulü temsil eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Yûnus'un gemiden atılışını batıl bir hurafe veya rastgele bir cinayet gibi değerlendirmek; İslam hukukundaki meşru kura ve hisse müesseselerini keyfi şans oyunlarıyla karıştırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hak, sorumluluk ve belirsizlik krizlerinde insan sübjektivizmini aşmak için başvurduğu meşru usulleri (kura ve pay belirleme) anlamak açısından kritik bir örnektir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamber kıssalarında, özellikle Hz. Yûnus'un gemide yaşadığı imtihanı ve teslimiyeti anlatan ayetlerde (Sâffât 37:141) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çaresizlik anında uygulanan kura mekanizmasının bir hurafe değil, insanlar arasındaki adaleti koruyan ve sübjektif zulmü engelleyen meşru bir tahkim yolu olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYay kirişinden fırlatılan sivri ok; pay belirlemede çekilen çubuk; sıcaklık veya yorgunluktan benzin sararması.
  • Soyut anlamBütünlük arz eden bir nesne veya sorumluluk üzerinde kura çekerek tarafsız pay veya yükümlülük ayrıştırması yapmak.
  • Sistematik karşılıkMülkiyetin paylara bölünmesi (hisse), eşit hak sahipleri arasında ihtilafın kura yoluyla çözülmesi ve tüzel ortaklık.
  • LaTeX modeliS(U)=∑i=1nsiveyaP(si)=1n
  • LaTeX açıklamasıModelde U paylaştırılacak bütünü (mülk, ganimet veya toplu yükümlülük), si bu bütünden her bir bireye düşen ayrışmış hisseyi (sehmi) temsil eder. Bütün, payların toplamına eşittir. İkinci bağıntıda ise eşit şartlardaki n adet paydaş arasında kura çekildiğinde her bir si payının veya sorumluluğunun belirlenme olasılığının tarafsız ve eşit olduğunu ifade eden olasılık fonksiyonu gösterilmiştir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س